Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Muzu艂ma艅ski Gandhi

Cz艂owiek, kt贸ry znalaz艂 spos贸b na po艂膮czenie fundamentalizmu islamskiego ze wsp贸艂czesn膮 wyk艂adni膮 wolno艣ci i r贸wno艣ci.

ilustr.: Monika Grubizna

ilustr.: Monika Grubizna


Tekst pochodzi z 27. numeru papierowego Magazynu 鈥濳ontakt鈥 pod tytu艂em 鈥濶iema bieda鈥.
1.
Koncepcja pa艅stwa islamskiego opartego na szariacie od dawna nie kojarzy si臋 dobrze. W szczeg贸lny spos贸b dzi艣, gdy jej najg艂o艣niejszymi zwolennikami stali si臋 terrory艣ci w barbarzy艅ski spos贸b morduj膮cy swoich przeciwnik贸w. Warto jednak pami臋ta膰 o tym, 偶e praktyki d偶ihadyst贸w r贸偶ni膮 si臋 od tych stosowanych cho膰by w Arabii Saudyjskiej jedynie skal膮 i spektakularno艣ci膮 鈥 w kr贸lestwie Saud贸w co roku 艣cinanych jest kilkadziesi膮t g艂贸w. Iran, Afganistan, Pakistan czy Sudan to kolejne przyk艂ady pa艅stw, w kt贸rych prawa boskie usuwaj膮 w cie艅 prawa cz艂owieka.
Problem ten nie ogranicza si臋 niestety do kilku ekstremistycznych rz膮d贸w 鈥 wsp贸艂czesna historia pe艂na jest puryta艅skich ruch贸w i postaci, kt贸re w powrocie do, wyimaginowanych cz臋sto, fundament贸w widz膮 remedium na wszystkie bol膮czki 艣wiata muzu艂ma艅skiego. Takim g艂osem przemawia艂 mi臋dzy innymi suda艅ski my艣liciel Mahmud Muhammad Taha. A jednak przemawia艂 on w spos贸b wyj膮tkowy 鈥 niecz臋sto bowiem zwolennik prawa opartego na Koranie bywa艂 zarazem or臋downikiem demokracji, praw kobiet i mniejszo艣ci religijnych.
2.
Gdy wykonano na nim wyrok 艣mierci, mia艂 siedemdziesi膮t trzy lata. Prawdopodobnie doczeka艂by spokojnego kresu, gdyby pozosta艂 jedynie teoretykiem, jednak偶e Taha od samego pocz膮tku by艂 r贸wnie偶 aktywist膮. Zmusi艂y go do tego okoliczno艣ci. Dwudziestowieczny Sudan 鈥 kraj w kt贸rym przysz艂o mu 偶y膰 鈥 obfitowa艂 w wydarzenia, wobec kt贸rych trudno by艂o pozosta膰 oboj臋tnym: walka o niepodleg艂o艣膰, wojna domowa, dyskryminacja kobiet i niemuzu艂ma艅skich mniejszo艣ci, wreszcie religijny ekstremizm.
Gdy w latach 30. i 40. rodzi艂 si臋 suda艅ski ruch niepodleg艂o艣ciowy, Taha powo艂a艂 do 偶ycia Parti臋 Republika艅sk膮. Nie by艂a to jednak zwyk艂a partia polityczna. Celem Tahy nie by艂o nigdy zdobycie w艂adzy, a jedynie zabieranie s艂yszalnego g艂osu w najwa偶niejszych dla kraju sprawach. W贸wczas by艂y nimi niepodleg艂o艣膰 i ustr贸j postkolonialnej ojczyzny. Za艂o偶yciel partii konsekwentnie upatrywa艂 w demokracji i socjalizmie rozwi膮za艅, kt贸re najlepiej przys艂u偶膮 si臋 rozwojowi pa艅stwa, gwarantuj膮c jego obywatelom wolno艣膰 i sprawiedliwo艣膰 spo艂eczn膮. Gdzie w tym wszystkim islam? W pocz膮tkowej fazie nie zajmowa艂 w koncepcji Tahy centralnego miejsca, ale ju偶 wtedy to w艂a艣nie religia, czy te偶 jej szczeg贸lna interpretacja, by艂a si艂膮 nap臋dow膮 jego my艣li. W islamie widzia艂 on bowiem przes艂anie wolno艣ci, r贸wno艣ci oraz godno艣ci ka偶dego cz艂owieka.
Kiedy g艂osi艂 potrzeb臋 zawarcia pokoju z po艂udniow膮 cz臋艣ci膮 Sudanu i walczy艂 o poszanowanie praw tamtejszej ludno艣ci, robi艂 to w imi臋 islamu. Gdy kobiety na r贸wni z m臋偶czyznami bra艂y udzia艂 we wszystkich aktywno艣ciach Republikan贸w, by艂o to urzeczywistnienie zasad p艂yn膮cych z Koranu. Gdy wreszcie prezydent Numeiri uczyni艂 szariat prawem pa艅stwowym, Taha m贸wi艂 o 鈥瀦niekszta艂ceniu prawdziwej religii i pogwa艂ceniu podstawowych praw cz艂owieka鈥.
3.
Swoj膮 koncepcj臋 tego, czym by膰 powinien prawdziwy islam, Taha opracowa艂 w trakcie dwuletniej odsiadki w wi臋zieniu pod koniec lat 40. Jak trafi艂 do celi? Zacz臋艂o si臋 od wprowadzenia przez brytyjskie w艂adze zakazu dokonywania obrzezania kobiet. Republikanie Tahy, sprzeciwiaj膮c si臋 samemu obrzezaniu, widzieli jednak w dzia艂aniach Brytyjczyk贸w propagandow膮 pr贸b臋 przedstawienia Sudanu jako miejsca nieludzkich praktyk, z kt贸rymi pr贸buje walczy膰 cywilizowana w艂adza. Przekonywali, 偶e tak g艂臋boko zakorzeniona tradycja mo偶e by膰 usuni臋ta jedynie poprzez edukacj臋, a nie na mocy odg贸rnych zakaz贸w. Gdy jednak zakaz wszed艂 w 偶ycie i zatrzymana zosta艂a pierwsza kobieta, kt贸ra podda艂a c贸rk臋 obrzezaniu, Republikanie zainicjowali kampani臋 w celu jej uwolnienia. Do administracyjnej cz臋艣ci miasta ruszy艂 kilkutysi臋czny poch贸d, na czele kt贸rego sta艂 Mahmud Muhammad Taha. I cho膰 sama akcja zako艅czy艂a si臋 sukcesem, kilka os贸b trafi艂o do aresztu. Najsurowszy wyrok dosta艂 w艂a艣nie Taha.
Dwa lata sp臋dzone w celi by艂y dla niego czasem nie tylko fizycznego, ale przede wszystkim duchowego odosobnienia, okre艣lanego w sufizmie terminem khalwa. Polega ono na intensywnym po艣cie, lekturze Koranu, modlitwie i medytacji. Nie racjonalny namys艂, ale w艂a艣nie duchowe spotkanie z Bogiem, jak utrzymywa艂, pozwoli艂o mu na nowo odczyta膰 przekaz objawiony w 艣wi臋tej ksi臋dze. Po wyj艣ciu na wolno艣膰 nadal pozostawa艂 w stanie khalwa, poszerzaj膮c jedynie zakres lektur o hadisy i klasyk贸w muzu艂ma艅skiej oraz zachodniej filozofii.
ilustr.: Monika Grubizna

ilustr.: Monika Grubizna


4.
Gdy po czterech latach powr贸ci艂 do normalnego 偶ycia, ca艂kowicie odda艂 si臋 g艂oszeniu nowej, rewolucyjnej wersji islamu, a Partia Republika艅ska ewoluowa艂a w stron臋 religijnego bractwa skupionego wok贸艂 niego. Bracia Republikanie 鈥 tak brzmia艂a nowa nazwa ugrupowania 鈥 zacz臋li tworzy膰 wsp贸lnot臋 wiernych propaguj膮c膮 i urzeczywistniaj膮c膮 nauczanie Tahy. Jego dom sta艂 si臋 g艂贸wnym o艣rodkiem, w kt贸rym odbywa艂y si臋 odczyty, wsp贸lne modlitwy i dyskusje. Stamt膮d, niczym aposto艂owie, Bracia ruszali w drog臋, by nie艣膰 przes艂anie swego mistrza. W 1967 roku wyda艂 on ksi膮偶k臋 zatytu艂owan膮 鈥濪rugie przes艂anie islamu鈥 (鈥濧l-risala at-thaniya min al-islam鈥), kt贸ra stanowi艂a wyk艂adni臋 jego interpretacji tej religii. Wtedy te偶 zacz臋to nazywa膰 go 鈥瀖uzu艂ma艅skim Gandhim鈥.
Ksi膮偶ka wywo艂a艂a burz臋 w艣r贸d lokalnych Braci Muzu艂man贸w 鈥 fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego. Zawarta w niej reinterpretacja islamu podwa偶a艂a wszystko to, co w islamie zwyk艂o uchodzi膰 za ortodoksj臋 鈥 inaczej wygl膮da艂y objawienie i dzia艂alno艣膰 proroka Muhammada, szariat nie by艂 艣wi臋tym prawem danym od Boga, a wi臋kszo艣膰 fundament贸w religii ju偶 dawno przesta艂a nimi by膰. Pok艂osiem publikacji by艂o postawienie Tahy przed s膮dem i uznanie go za apostat臋. W贸wczas nie poci膮ga艂o to jeszcze za sob膮 kary 艣mierci 鈥 na t臋 satysfakcj臋 wrogowie Republikan贸w musieli poczeka膰 kilkana艣cie lat.
5.
By dostrzec skal臋 鈥瀐erezji鈥 Tahy, trzeba cofn膮膰 si臋 do VII wieku, gdy na P贸艂wyspie Arabskim rodzi艂a si臋 nowa religia. Jej przekazicielem zosta艂 Muhammad, kupiec z mekka艅skiego plemienia Kurajszyt贸w. Rok 610 uwa偶a si臋 za pocz膮tek objawienia 鈥 wtedy to, oddaj膮c si臋 medytacji na g贸rze Hira, przysz艂y prorok us艂ysza艂 g艂os archanio艂a Gabriela: 鈥濭艂o艣! W imi臋 twego Pana, kt贸ry stworzy艂! Stworzy艂 cz艂owieka z grudki krwi zakrzep艂ej!鈥 (16:1-2).
Kolejne wizje i tre艣ci objawienia towarzyszy艂y odt膮d Muhammadowi do ko艅ca 偶ycia. Na tej podstawie powsta艂 zbi贸r zasad konstytuuj膮cych now膮 religi臋, zebranych nast臋pnie w jedn膮 ksi臋g臋 鈥 Koran. W swym rodzinnym mie艣cie Muhammad g艂osi艂 wiar臋 w jednego Boga, w S膮d Ostateczny, w anio艂y i prorok贸w posy艂anych do ludzi od stworzenia 艣wiata; podkre艣la艂 r贸wno艣膰 kobiet i m臋偶czyzn wobec Boga, wzywa艂 do modlitwy, sprawiedliwo艣ci i solidarno艣ci z ubogimi.
Pokojowa w swej tre艣ci i formie religia zosta艂a przyj臋ta jedynie przez najbli偶sze otoczenie proroka oraz przez grupk臋 pozbawionych znaczenia i presti偶u Mekka艅czyk贸w, przeciwko kt贸rym wyst臋powa艂 niemal ca艂y establishment. Kpina i pogarda miesza艂y si臋 z oskar偶eniami o k艂amstwo, wr贸偶biarstwo i op臋tanie. Szczeg贸lny op贸r wywo艂ywa艂o wezwanie do odrzucenia politeizmu i przyj臋cia wiary w jednego Boga. Kurajszyci widzieli w tym zagro偶enie dla swojej pozycji oraz interes贸w ekonomicznych. Al-Ka鈥檅a, nad kt贸r膮 sprawowali piecz臋, by艂a miejscem kultu wielu bog贸w i celem pielgrzymek mieszka艅c贸w ca艂ego P贸艂wyspu Arabskiego. Pielgrzymki te by艂y z kolei 藕r贸d艂em dochod贸w dla mekka艅skiej arystokracji. Gdy antymuzu艂ma艅ska kampania przybra艂a na sile, a samemu prorokowi grozi艂a 艣mier膰, zdecydowa艂 si臋 on uciec wraz ze swoimi zwolennikami do oddalonej o kilkaset kilometr贸w Medyny.
6.
Emigracja nie oznacza艂a jedynie zmiany miejsca g艂oszenia nowej wiary. Zmieni艂y si臋 przede wszystkim warunki, w kt贸rych mia艂a by膰 ona g艂oszona, a co za tym idzie, zmieni艂a si臋 r贸wnie偶 sama tre艣膰 objawienia. Jej zmiana najlepiej widoczna jest w stosunku do innych religii oraz kobiet.
W naukach pochodz膮cych z pierwszych miesi臋cy pobytu proroka w Medynie niemuzu艂manie mieli zagwarantowane te same prawa co muzu艂manie, tak d艂ugo, jak d艂ugo uznawali zwierzchno艣膰 Muhammada. Sytuacja zmieni艂a si臋, gdy jedno z 偶ydowskich plemion sprzymierzonych z prorokiem zacz臋艂o spiskowa膰 przeciw niemu z Mekka艅czykami. Od tamtego wydarzenia datuje si臋 radykalne pogorszenie statusu innowierc贸w w islamie. Tolerancja i perswazja ust膮pi艂y nawo艂ywaniom do przemocy, od kt贸rej nie stroni艂 sam prorok. A walki z 呕ydami i wojny przeciw Kurajszytom znalaz艂y swoje odzwierciedlenie w surach i hadisach z okresu medyne艅skiego: 鈥濱 zabijajcie ich, gdziekolwiek ich spotkacie, i wyp臋dzajcie ich, sk膮d oni was wyp臋dzili鈥 (2:191). Z tamtego r贸wnie偶 okresu pochodz膮 wersety spychaj膮ce kobiety na pozycj臋 podrz臋dn膮 w stosunku do m臋偶czyzn: 鈥濵臋偶czy藕ni stoj膮 nad kobietami ze wzgl臋du na to, 偶e B贸g da艂 wy偶szo艣膰 jednym nad drugimi, i ze wzgl臋du na to, 偶e oni rozdaj膮 ze swojego maj膮tku鈥 (4:44).
Wyra藕nie wida膰, 偶e nauczanie proroka z czas贸w Mekki ma inny ton ni偶 to p贸藕niejsze z Medyny. Nic wi臋c dziwnego, 偶e muzu艂ma艅scy uczeni, pracuj膮c w kolejnych wiekach nad kodyfikacj膮 prawa, natrafiali na wiele sprzeczno艣ci. Przes艂anie z Medyny cz臋sto jednoznacznie negowa艂o g艂oszon膮 wcze艣niej tolerancyjn膮 wersj臋 islamu. Szybko zacz臋to wi臋c podwa偶a膰 cz臋艣膰 wcze艣niejszych zasad. Bardziej agresywne objawienia z Medyny sta艂y si臋 podstaw膮 prawa muzu艂ma艅skiego.
Wtedy to 偶ydom i chrze艣cijanom przyznano podrz臋dny status dhimmich 鈥 gwarantowa艂 on ochron臋 i wolno艣膰 religijn膮 w zamian za p艂acenie podatku pog艂贸wnego. Wtedy te偶 ustalono inn膮 istotn膮 zasad臋, znan膮 jako qawama 鈥 m臋sk膮 protekcj臋 i odpowiedzialno艣膰 za kobiety. I o ile w 贸wczesnych realiach rozwi膮zania te by艂y relatywnie post臋powe, o tyle dzi艣 s膮 藕r贸d艂em dyskryminacji milion贸w obywateli. Podobnie jak zalecane w szariacie kamieniowanie, ch艂osta czy obcinanie ko艅czyn 鈥 niegdy艣 naturalne metody wymierzania sprawiedliwo艣ci, obecnie uchodz膮 za barbarzy艅skie i nieludzkie.
7.
Za barbarzy艅skie i nieludzkie uwa偶a艂 je r贸wnie偶 Taha, kt贸ry sta艂 si臋 jedn膮 z pierwszych ofiar wprowadzonego w 1983 roku szariatu. Na sali s膮dowej przekonywa艂 w贸wczas, 偶e wsp贸艂czesne prawo religijne 鈥瀏wa艂ci prawdziwy szariat i prawdziwy islam, nios膮c jedynie terror i 艣mier膰鈥. Nie taki by艂 przecie偶 cel religii przekazanej Muhammadowi 鈥 uwa偶a艂.
Wnikliwe studiowanie Koranu, przekonywa艂 鈥瀒slamski Gandhi鈥, ujawnia dwa poziomy objawienia, nios膮ce dwa r贸偶ne przes艂ania: fundamentalne i uniwersalne z Mekki oraz zast臋pcze i tymczasowe z Medyny. Chronologicznie p贸藕niejsze okre艣la艂 jako 鈥瀙ierwsze przes艂anie islamu鈥 鈥 pierwsze pod wzgl臋dem przyj臋cia przez wyznawc贸w i implementacji w postaci prawa. Islam mekka艅ski 鈥 w praktyce odrzucony i zmarginalizowany 鈥 to 鈥瀌rugie przes艂anie鈥, kt贸re wed艂ug Tahy czas proklamowa膰. Albowiem wobec gwa艂townego sprzeciwu, z jakim przyj臋to pierwotny islam w Medynie, nast膮pi艂o 鈥瀘bni偶enie poziomu objawienia鈥 鈥 przekaz medyne艅ski by艂 wed艂ug Tahy ju偶 nie tyle religi膮, ile prawem, dostosowanym do konkretnego miejsca i warunk贸w w nim panuj膮cych. Religia z kolei by艂a wed艂ug niego niezmienna 鈥 by艂 ni膮 monoteizm przekazywany 偶ydom, chrze艣cijanom i muzu艂manom, nios膮cy te same zasady moralne. Prawo zawsze by艂o osadzone w kontek艣cie, by艂o ingerencj膮 Boga w to, co ludzkie, mia艂o dawa膰 odpowiedzi na konkretne potrzeby jednostki i spo艂ecze艅stwa.
Taha u偶ywa艂 metafory w臋z艂a i uchwytu 鈥 ten pierwszy by艂 religi膮, a drugi 鈥 prawem. By dotrze膰 do cz艂owieka, B贸g musia艂 opuszcza膰 w臋ze艂 tak nisko, by cz艂owiek m贸g艂 go chwyci膰 i przy jego pomocy pi膮膰 si臋 w rozwoju duchowym i moralnym. Prawo zatem reprezentowa艂o ten poziom, na jakim znajdowa艂o si臋 spo艂ecze艅stwo. Zar贸wno prawo moj偶eszowe, jak i prawo szariatu adresowane by艂y do lud贸w prymitywnych, st膮d ich surowo艣膰 i, z dzisiejszej perspektywy, 鈥瀙rymitywno艣膰鈥.
8.
Islam, jako ostateczne przes艂anie Boga, jest syntez膮 wcze艣niej objawionych religii monoteistycznych: judaizmu i chrze艣cija艅stwa. Jak judaizm do skrajno艣ci rozwin膮艂 legalistyczny i zewn臋trzny aspekt religijno艣ci, tak Jezus przyni贸s艂 ze sob膮 now膮 moralno艣膰, pokazuj膮c, jak w艂a艣ciwie rozumie膰 i wype艂ni膰 prawo. Prorok Muhammad by艂 przekazicielem objawienia, charakteryzuj膮cego si臋 鈥瀝贸wnowag膮 mi臋dzy dwiema skrajno艣ciami 鈥 skrajno艣ci膮 braku i skrajno艣ci膮 nadmiaru duchowo艣ci鈥 鈥 pisa艂 Taha. Jak dziecko dziedziczy cechy obojga rodzic贸w, tak i religia muzu艂man贸w zawiera w sobie zar贸wno ducha judaizmu, jak i ducha chrze艣cija艅stwa. W tym kontek艣cie, jak twierdzi艂, nale偶y rozumie膰 okre艣lenie 鈥瀗ar贸d 艣rodka鈥, kt贸rym Koran nazywa wyznawc贸w islamu.
Charakter tre艣ci g艂oszonych w Mekce bli偶szy by艂 etyce chrze艣cija艅skiej, do kt贸rej nie doros艂o 贸wczesne spo艂ecze艅stwo. Obni偶enie moralnych standard贸w oznacza艂o 鈥瀙oszerzenie drogi鈥, kt贸r膮 wierni mieli kroczy膰 ku Bogu. Dzi艣 jednak, przekonywa艂 鈥瀒slamski Gandhi鈥, gdy ludzko艣膰 dokona艂a ogromnego post臋pu w ka偶dej niemal dziedzinie 鈥 moralnej, spo艂ecznej, technologicznej 鈥 nadszed艂 czas, by powr贸ci膰 do pierwotnych idea艂贸w, kt贸re B贸g przekazywa艂 przez Muhammada: 鈥濺eligi膮 i prawem, kt贸rych potrzebuj膮 wsp贸艂cze艣ni muzu艂manie, jest uniwersalny islam mekka艅ski, b臋d膮cy istot膮 przekazu proroka鈥.
G艂osz膮c go, Muhammad zwraca艂 si臋 do ca艂ej ludzko艣ci, a nie, jak w Medynie, do partykularnej grupy osadzonej w konkretnym miejscu i czasie. B艂臋dem 艣redniowiecznych uczonych by艂o podniesienie 鈥瀙ierwszego przes艂ania鈥 do rangi religii, podobnie jak b艂臋dem jest traktowanie 艣redniowiecznego prawa szariatu jako zbioru zasad maj膮cych regulowa膰 偶ycie dzisiejszych spo艂ecze艅stw. Jasnym dla Tahy by艂o to, 偶e historyczny szariat jest prawem nieadekwatnym w stosunku do obecnej sytuacji muzu艂man贸w i niedostosowanym do reali贸w, w jakich 偶yj膮. 鈥濸rzekonanie, 偶e problemy dwudziestego wieku mog膮 by膰 rozwi膮zywane przez to samo prawo, kt贸re rozwi膮zywa艂o problemy w wieku si贸dmym 鈥 twierdzi艂 鈥 jest irracjonalne鈥. Czy wobec tego boskie prawo uleg艂o dezaktualizacji, a jedyn膮 alternatyw膮 dla niego jest sekularny model pa艅stwa?
9.
Taha odrzuca艂 zar贸wno sekularyzm, jak i fundamentalizm rozumiany jako powr贸t do 鈥瀋zystego鈥 islamu z czas贸w dzia艂alno艣ci proroka w Medynie. Stanowisko sekularystyczne by艂o dla niego nie do zaakceptowania z dw贸ch powod贸w: po pierwsze, obowi膮zkiem muzu艂manina jest kierowa膰 si臋 prawami danymi od Boga w 偶yciu prywatnym i publicznym; po drugie, sekularyzmowi zawsze b臋dzie towarzyszy膰 reakcja w postaci fundamentalistycznych ruch贸w, kt贸re stanowi膮 jeszcze gorsz膮 alternatyw臋. Wyj艣ciem z tego impasu mia艂o by膰 stworzenie nowego szariatu, kt贸ry 鈥 pe艂ni膮c funkcj臋 prawa 鈥 nie b臋dzie jednocze艣nie narz臋dziem ucisku i dyskryminacji.
Podobnie jak dla ortodoksyjnej wi臋kszo艣ci, dla Tahy szariat by艂 prawem idealnym. Jego idealno艣膰 nie oznacza艂a jednak niezmienno艣ci, jak twierdzili fundamentali艣ci, lecz przeciwnie 鈥 to w艂a艣nie zdolno艣膰 do ewoluowania i dostosowywania si臋 do nowych warunk贸w by艂a tym, co stanowi艂o o jego doskona艂o艣ci. Szariat rozumiany by艂 przez Tah臋 jako prawo, kt贸re B贸g zsy艂a艂 danej spo艂eczno艣ci w okre艣lonym momencie historii. By艂o nim wi臋c prawo przekazane przez Muhammada i Moj偶esza, ale te偶 religijne zwyczaje z czas贸w Abrahama, a nawet Adama. Ewolucja szariatu nast臋powa艂a wraz z dziejowym post臋pem ludzko艣ci, st膮d r贸wnie偶 dzisiaj istnieje potrzeba jego 鈥瀠aktualnienia鈥. Jako 偶e islam jest ostatecznym objawieniem, a prorok Muhammad 鈥 鈥瀙iecz臋ci膮 prorok贸w鈥, to cz艂owiek, poprzez swoj膮 duchow膮 艂膮czno艣膰 z Bogiem, odpowiedzialny jest dzi艣 za stworzenie nowego szariatu.
ilustr.: Monika Grubizna

ilustr.: Monika Grubizna


10.
Glin膮, z kt贸rej nale偶y ulepi膰 fundamenty nowego prawa, s膮 tre艣ci Koranu i sunny z okresu mekka艅skiego. Taha zerwa艂 z tradycyjn膮 metod膮 stosowan膮 przez muzu艂ma艅skich uczonych 鈥 nie godzi艂 si臋 na to, by to, co tymczasowe czy medyne艅skie, mia艂o uniewa偶ni膰 to, co ponadczasowe: 鈥濵uzu艂manie straciliby najlepsz膮 cz臋艣膰 swojej religii, gdyby abrogacja mia艂a by膰 wieczna i nieodwracalna鈥. Taha zaproponowa艂 wi臋c jej odwr贸cenie: 鈥濼e przepisy, kt贸re spe艂ni艂y swoj膮 tymczasow膮 rol臋 b膮d藕 nie przystaj膮 do dzisiejszych reali贸w, nale偶y odrzuci膰 i zast膮pi膰 je humanistycznym duchem islamu z jego pocz膮tkowej fazy鈥. Podstaw膮 takiej metodologii jest ten sam werset, na bazie kt贸rego 艣redniowieczni teologowie rozwin臋li zasad臋 abrogacji, czyli uniewa偶nienia cz臋艣ci przes艂ania z Mekki.
Ci sami uczeni inaczej interpretowali jednak fragment, kt贸ry w polskim t艂umaczeniu brzmi: 鈥瀞kazujemy na zapomnienie鈥 (abrogatio). Arabski czasownik nunsiha ma tak偶e drugie znaczenie, 鈥瀘dk艂ada膰 w czasie鈥, i t臋 w艂a艣nie interpretacj臋 Taha uzna艂 za w艂a艣ciw膮. Co wi臋cej, w艣r贸d dziesi臋ciu wersji recytacji Koranu, istniej膮 takie, kt贸re w zapisie u偶ywaj膮 czasownika nunsi鈥檋a, wskazuj膮cego jednoznacznie na 鈥瀘dk艂adanie w czasie鈥 jednego wersetu i zast膮pienie go (tymczasowo) innym.
Je艣li zatem wcze艣niejsze objawienie zosta艂o jedynie 鈥瀘d艂o偶one w czasie鈥, nic nie stoi na przeszkodzie, by powr贸ci膰 do niego dzi艣 i uczyni膰 je podstaw膮 nowej legislacji. W ten spos贸b szariat przesta艂by by膰 przestarza艂ym w formie i tre艣ci zbiorem przepis贸w, a sta艂by si臋 no艣nikiem zasad zgodnych z idea艂ami wolno艣ci i r贸wno艣ci. By艂by wyj艣ciem satysfakcjonuj膮cym zar贸wno muzu艂man贸w 鈥 prawo pa艅stwowe mog艂oby opiera膰 si臋 na zasadach danych od Boga 鈥 jak i niemuzu艂man贸w, kt贸rym gwarantowa艂by wszelkie swobody obywatelskie oraz pe艂n膮 r贸wno艣膰 w spo艂ecze艅stwie. Ramami polityczno-ekonomicznymi, w kt贸rych najpe艂niej m贸g艂by rozwija膰 si臋 islam 鈥瀌rugiego przes艂ania鈥, mia艂y by膰 demokracja i socjalizm. Tylko te systemy zapewnia艂y 鈥 wed艂ug Tahy 鈥 wolno艣膰, r贸wno艣膰 i sprawiedliwo艣膰 spo艂eczn膮, warto艣ci dla niego i Republikan贸w fundamentalne.
11.
Siedemnastego stycznia 1985 roku tysi膮ce zwolennik贸w Bractwa Muzu艂ma艅skiego zgromadzi艂y si臋 na centralnym placu Chartumu, by ogl膮da膰 egzekucj臋 heretyka. Gdy jego cia艂o zawis艂o na szubienicy, rozleg艂y si臋 ch贸ralne okrzyki Allahu akbar! Natychmiast po wykonaniu egzekucji zw艂oki Mahmuda przeniesiono do helikoptera, kt贸ry odlecia艂 w nieznanym kierunku 鈥 do dzi艣 nie wiadomo, gdzie si臋 znajduj膮

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij