Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Muzułmański Gandhi

Cz┼éowiek, kt├│ry znalaz┼é spos├│b na po┼é─ůczenie fundamentalizmu islamskiego ze wsp├│┼éczesn─ů wyk┼éadni─ů wolno┼Ťci i r├│wno┼Ťci.

ilustr.: Monika Grubizna

ilustr.: Monika Grubizna


Tekst pochodzi z 27. numeru papierowego Magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×Niema biedaÔÇŁ.
1.
Koncepcja pa┼ästwa islamskiego opartego na szariacie od dawna nie kojarzy si─Ö dobrze. W szczeg├│lny spos├│b dzi┼Ť, gdy jej najg┼éo┼Ťniejszymi zwolennikami stali si─Ö terrory┼Ťci w barbarzy┼äski spos├│b morduj─ůcy swoich przeciwnik├│w. Warto jednak pami─Öta─ç o tym, ┼╝e praktyki d┼╝ihadyst├│w r├│┼╝ni─ů si─Ö od tych stosowanych cho─çby w Arabii Saudyjskiej jedynie skal─ů i spektakularno┼Ťci─ů ÔÇô w kr├│lestwie Saud├│w co roku ┼Ťcinanych jest kilkadziesi─ůt g┼é├│w. Iran, Afganistan, Pakistan czy Sudan to kolejne przyk┼éady pa┼ästw, w kt├│rych prawa boskie usuwaj─ů w cie┼ä prawa cz┼éowieka.
Problem ten nie ogranicza si─Ö niestety do kilku ekstremistycznych rz─ůd├│w ÔÇô wsp├│┼éczesna historia pe┼éna jest puryta┼äskich ruch├│w i postaci, kt├│re w powrocie do, wyimaginowanych cz─Östo, fundament├│w widz─ů remedium na wszystkie bol─ůczki ┼Ťwiata muzu┼éma┼äskiego. Takim g┼éosem przemawia┼é mi─Ödzy innymi suda┼äski my┼Ťliciel Mahmud Muhammad Taha. A jednak przemawia┼é on w spos├│b wyj─ůtkowy ÔÇô niecz─Östo bowiem zwolennik prawa opartego na Koranie bywa┼é zarazem or─Ödownikiem demokracji, praw kobiet i mniejszo┼Ťci religijnych.
2.
Gdy wykonano na nim wyrok ┼Ťmierci, mia┼é siedemdziesi─ůt trzy lata. Prawdopodobnie doczeka┼éby spokojnego kresu, gdyby pozosta┼é jedynie teoretykiem, jednak┼╝e Taha od samego pocz─ůtku by┼é r├│wnie┼╝ aktywist─ů. Zmusi┼éy go do tego okoliczno┼Ťci. Dwudziestowieczny Sudan ÔÇô kraj w kt├│rym przysz┼éo mu ┼╝y─ç ÔÇô obfitowa┼é w wydarzenia, wobec kt├│rych trudno by┼éo pozosta─ç oboj─Ötnym: walka o niepodleg┼éo┼Ť─ç, wojna domowa, dyskryminacja kobiet i niemuzu┼éma┼äskich mniejszo┼Ťci, wreszcie religijny ekstremizm.
Gdy w latach 30. i 40. rodzi┼é si─Ö suda┼äski ruch niepodleg┼éo┼Ťciowy, Taha powo┼éa┼é do ┼╝ycia Parti─Ö Republika┼äsk─ů. Nie by┼éa to jednak zwyk┼éa partia polityczna. Celem Tahy nie by┼éo nigdy zdobycie w┼éadzy, a jedynie zabieranie s┼éyszalnego g┼éosu w najwa┼╝niejszych dla kraju sprawach. W├│wczas by┼éy nimi niepodleg┼éo┼Ť─ç i ustr├│j postkolonialnej ojczyzny. Za┼éo┼╝yciel partii konsekwentnie upatrywa┼é w demokracji i socjalizmie rozwi─ůza┼ä, kt├│re najlepiej przys┼éu┼╝─ů si─Ö rozwojowi pa┼ästwa, gwarantuj─ůc jego obywatelom wolno┼Ť─ç i sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczn─ů. Gdzie w tym wszystkim islam? W pocz─ůtkowej fazie nie zajmowa┼é w koncepcji Tahy centralnego miejsca, ale ju┼╝ wtedy to w┼éa┼Ťnie religia, czy te┼╝ jej szczeg├│lna interpretacja, by┼éa si┼é─ů nap─Ödow─ů jego my┼Ťli. W islamie widzia┼é on bowiem przes┼éanie wolno┼Ťci, r├│wno┼Ťci oraz godno┼Ťci ka┼╝dego cz┼éowieka.
Kiedy g┼éosi┼é potrzeb─Ö zawarcia pokoju z po┼éudniow─ů cz─Ö┼Ťci─ů Sudanu i walczy┼é o poszanowanie praw tamtejszej ludno┼Ťci, robi┼é to w imi─Ö islamu. Gdy kobiety na r├│wni z m─Ö┼╝czyznami bra┼éy udzia┼é we wszystkich aktywno┼Ťciach Republikan├│w, by┼éo to urzeczywistnienie zasad p┼éyn─ůcych z Koranu. Gdy wreszcie prezydent Numeiri uczyni┼é szariat prawem pa┼ästwowym, Taha m├│wi┼é o ÔÇ×zniekszta┼éceniu prawdziwej religii i pogwa┼éceniu podstawowych praw cz┼éowiekaÔÇŁ.
3.
Swoj─ů koncepcj─Ö tego, czym by─ç powinien prawdziwy islam, Taha opracowa┼é w trakcie dwuletniej odsiadki w wi─Özieniu pod koniec lat 40. Jak trafi┼é do celi? Zacz─Ö┼éo si─Ö od wprowadzenia przez brytyjskie w┼éadze zakazu dokonywania obrzezania kobiet. Republikanie Tahy, sprzeciwiaj─ůc si─Ö samemu obrzezaniu, widzieli jednak w dzia┼éaniach Brytyjczyk├│w propagandow─ů pr├│b─Ö przedstawienia Sudanu jako miejsca nieludzkich praktyk, z kt├│rymi pr├│buje walczy─ç cywilizowana w┼éadza. Przekonywali, ┼╝e tak g┼é─Öboko zakorzeniona tradycja mo┼╝e by─ç usuni─Öta jedynie poprzez edukacj─Ö, a nie na mocy odg├│rnych zakaz├│w. Gdy jednak zakaz wszed┼é w ┼╝ycie i zatrzymana zosta┼éa pierwsza kobieta, kt├│ra podda┼éa c├│rk─Ö obrzezaniu, Republikanie zainicjowali kampani─Ö w celu jej uwolnienia. Do administracyjnej cz─Ö┼Ťci miasta ruszy┼é kilkutysi─Öczny poch├│d, na czele kt├│rego sta┼é Mahmud Muhammad Taha. I cho─ç sama akcja zako┼äczy┼éa si─Ö sukcesem, kilka os├│b trafi┼éo do aresztu. Najsurowszy wyrok dosta┼é w┼éa┼Ťnie Taha.
Dwa lata sp─Ödzone w celi by┼éy dla niego czasem nie tylko fizycznego, ale przede wszystkim duchowego odosobnienia, okre┼Ťlanego w sufizmie terminem khalwa. Polega ono na intensywnym po┼Ťcie, lekturze Koranu, modlitwie i medytacji. Nie racjonalny namys┼é, ale w┼éa┼Ťnie duchowe spotkanie z Bogiem, jak utrzymywa┼é, pozwoli┼éo mu na nowo odczyta─ç przekaz objawiony w ┼Ťwi─Ötej ksi─Ödze. Po wyj┼Ťciu na wolno┼Ť─ç nadal pozostawa┼é w stanie khalwa, poszerzaj─ůc jedynie zakres lektur o hadisy i klasyk├│w muzu┼éma┼äskiej oraz zachodniej filozofii.
ilustr.: Monika Grubizna

ilustr.: Monika Grubizna


4.
Gdy po czterech latach powr├│ci┼é do normalnego ┼╝ycia, ca┼ékowicie odda┼é si─Ö g┼éoszeniu nowej, rewolucyjnej wersji islamu, a Partia Republika┼äska ewoluowa┼éa w stron─Ö religijnego bractwa skupionego wok├│┼é niego. Bracia Republikanie ÔÇô tak brzmia┼éa nowa nazwa ugrupowania ÔÇô zacz─Öli tworzy─ç wsp├│lnot─Ö wiernych propaguj─ůc─ů i urzeczywistniaj─ůc─ů nauczanie Tahy. Jego dom sta┼é si─Ö g┼é├│wnym o┼Ťrodkiem, w kt├│rym odbywa┼éy si─Ö odczyty, wsp├│lne modlitwy i dyskusje. Stamt─ůd, niczym aposto┼éowie, Bracia ruszali w drog─Ö, by nie┼Ť─ç przes┼éanie swego mistrza. W 1967 roku wyda┼é on ksi─ů┼╝k─Ö zatytu┼éowan─ů ÔÇ×Drugie przes┼éanie islamuÔÇŁ (ÔÇ×Al-risala at-thaniya min al-islamÔÇŁ), kt├│ra stanowi┼éa wyk┼éadni─Ö jego interpretacji tej religii. Wtedy te┼╝ zacz─Öto nazywa─ç go ÔÇ×muzu┼éma┼äskim GandhimÔÇŁ.
Ksi─ů┼╝ka wywo┼éa┼éa burz─Ö w┼Ťr├│d lokalnych Braci Muzu┼éman├│w ÔÇô fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego. Zawarta w niej reinterpretacja islamu podwa┼╝a┼éa wszystko to, co w islamie zwyk┼éo uchodzi─ç za ortodoksj─Ö ÔÇô inaczej wygl─ůda┼éy objawienie i dzia┼éalno┼Ť─ç proroka Muhammada, szariat nie by┼é ┼Ťwi─Ötym prawem danym od Boga, a wi─Ökszo┼Ť─ç fundament├│w religii ju┼╝ dawno przesta┼éa nimi by─ç. Pok┼éosiem publikacji by┼éo postawienie Tahy przed s─ůdem i uznanie go za apostat─Ö. W├│wczas nie poci─ůga┼éo to jeszcze za sob─ů kary ┼Ťmierci ÔÇô na t─Ö satysfakcj─Ö wrogowie Republikan├│w musieli poczeka─ç kilkana┼Ťcie lat.
5.
By dostrzec skal─Ö ÔÇ×herezjiÔÇŁ Tahy, trzeba cofn─ů─ç si─Ö do VII wieku, gdy na P├│┼éwyspie Arabskim rodzi┼éa si─Ö nowa religia. Jej przekazicielem zosta┼é Muhammad, kupiec z mekka┼äskiego plemienia Kurajszyt├│w. Rok 610 uwa┼╝a si─Ö za pocz─ůtek objawienia ÔÇô wtedy to, oddaj─ůc si─Ö medytacji na g├│rze Hira, przysz┼éy prorok us┼éysza┼é g┼éos archanio┼éa Gabriela: ÔÇ×G┼éo┼Ť! W imi─Ö twego Pana, kt├│ry stworzy┼é! Stworzy┼é cz┼éowieka z grudki krwi zakrzep┼éej!ÔÇŁ (16:1-2).
Kolejne wizje i tre┼Ťci objawienia towarzyszy┼éy odt─ůd Muhammadowi do ko┼äca ┼╝ycia. Na tej podstawie powsta┼é zbi├│r zasad konstytuuj─ůcych now─ů religi─Ö, zebranych nast─Öpnie w jedn─ů ksi─Ög─Ö ÔÇô Koran. W swym rodzinnym mie┼Ťcie Muhammad g┼éosi┼é wiar─Ö w jednego Boga, w S─ůd Ostateczny, w anio┼éy i prorok├│w posy┼éanych do ludzi od stworzenia ┼Ťwiata; podkre┼Ťla┼é r├│wno┼Ť─ç kobiet i m─Ö┼╝czyzn wobec Boga, wzywa┼é do modlitwy, sprawiedliwo┼Ťci i solidarno┼Ťci z ubogimi.
Pokojowa w swej tre┼Ťci i formie religia zosta┼éa przyj─Öta jedynie przez najbli┼╝sze otoczenie proroka oraz przez grupk─Ö pozbawionych znaczenia i presti┼╝u Mekka┼äczyk├│w, przeciwko kt├│rym wyst─Öpowa┼é niemal ca┼éy establishment. Kpina i pogarda miesza┼éy si─Ö z oskar┼╝eniami o k┼éamstwo, wr├│┼╝biarstwo i op─Ötanie. Szczeg├│lny op├│r wywo┼éywa┼éo wezwanie do odrzucenia politeizmu i przyj─Öcia wiary w jednego Boga. Kurajszyci widzieli w tym zagro┼╝enie dla swojej pozycji oraz interes├│w ekonomicznych. Al-KaÔÇÖba, nad kt├│r─ů sprawowali piecz─Ö, by┼éa miejscem kultu wielu bog├│w i celem pielgrzymek mieszka┼äc├│w ca┼éego P├│┼éwyspu Arabskiego. Pielgrzymki te by┼éy z kolei ┼║r├│d┼éem dochod├│w dla mekka┼äskiej arystokracji. Gdy antymuzu┼éma┼äska kampania przybra┼éa na sile, a samemu prorokowi grozi┼éa ┼Ťmier─ç, zdecydowa┼é si─Ö on uciec wraz ze swoimi zwolennikami do oddalonej o kilkaset kilometr├│w Medyny.
6.
Emigracja nie oznacza┼éa jedynie zmiany miejsca g┼éoszenia nowej wiary. Zmieni┼éy si─Ö przede wszystkim warunki, w kt├│rych mia┼éa by─ç ona g┼éoszona, a co za tym idzie, zmieni┼éa si─Ö r├│wnie┼╝ sama tre┼Ť─ç objawienia. Jej zmiana najlepiej widoczna jest w stosunku do innych religii oraz kobiet.
W naukach pochodz─ůcych z pierwszych miesi─Öcy pobytu proroka w Medynie niemuzu┼émanie mieli zagwarantowane te same prawa co muzu┼émanie, tak d┼éugo, jak d┼éugo uznawali zwierzchno┼Ť─ç Muhammada. Sytuacja zmieni┼éa si─Ö, gdy jedno z ┼╝ydowskich plemion sprzymierzonych z prorokiem zacz─Ö┼éo spiskowa─ç przeciw niemu z Mekka┼äczykami. Od tamtego wydarzenia datuje si─Ö radykalne pogorszenie statusu innowierc├│w w islamie. Tolerancja i perswazja ust─ůpi┼éy nawo┼éywaniom do przemocy, od kt├│rej nie stroni┼é sam prorok. A walki z ┼╗ydami i wojny przeciw Kurajszytom znalaz┼éy swoje odzwierciedlenie w surach i hadisach z okresu medyne┼äskiego: ÔÇ×I zabijajcie ich, gdziekolwiek ich spotkacie, i wyp─Ödzajcie ich, sk─ůd oni was wyp─ÖdziliÔÇŁ (2:191). Z tamtego r├│wnie┼╝ okresu pochodz─ů wersety spychaj─ůce kobiety na pozycj─Ö podrz─Ödn─ů w stosunku do m─Ö┼╝czyzn: ÔÇ×M─Ö┼╝czy┼║ni stoj─ů nad kobietami ze wzgl─Ödu na to, ┼╝e B├│g da┼é wy┼╝szo┼Ť─ç jednym nad drugimi, i ze wzgl─Ödu na to, ┼╝e oni rozdaj─ů ze swojego maj─ůtkuÔÇŁ (4:44).
Wyra┼║nie wida─ç, ┼╝e nauczanie proroka z czas├│w Mekki ma inny ton ni┼╝ to p├│┼║niejsze z Medyny. Nic wi─Öc dziwnego, ┼╝e muzu┼éma┼äscy uczeni, pracuj─ůc w kolejnych wiekach nad kodyfikacj─ů prawa, natrafiali na wiele sprzeczno┼Ťci. Przes┼éanie z Medyny cz─Östo jednoznacznie negowa┼éo g┼éoszon─ů wcze┼Ťniej tolerancyjn─ů wersj─Ö islamu. Szybko zacz─Öto wi─Öc podwa┼╝a─ç cz─Ö┼Ť─ç wcze┼Ťniejszych zasad. Bardziej agresywne objawienia z Medyny sta┼éy si─Ö podstaw─ů prawa muzu┼éma┼äskiego.
Wtedy to ┼╝ydom i chrze┼Ťcijanom przyznano podrz─Ödny status dhimmich ÔÇô gwarantowa┼é on ochron─Ö i wolno┼Ť─ç religijn─ů w zamian za p┼éacenie podatku pog┼é├│wnego. Wtedy te┼╝ ustalono inn─ů istotn─ů zasad─Ö, znan─ů jako qawama ÔÇô m─Ösk─ů protekcj─Ö i odpowiedzialno┼Ť─ç za kobiety. I o ile w ├│wczesnych realiach rozwi─ůzania te by┼éy relatywnie post─Öpowe, o tyle dzi┼Ť s─ů ┼║r├│d┼éem dyskryminacji milion├│w obywateli. Podobnie jak zalecane w szariacie kamieniowanie, ch┼éosta czy obcinanie ko┼äczyn ÔÇô niegdy┼Ť naturalne metody wymierzania sprawiedliwo┼Ťci, obecnie uchodz─ů za barbarzy┼äskie i nieludzkie.
7.
Za barbarzy┼äskie i nieludzkie uwa┼╝a┼é je r├│wnie┼╝ Taha, kt├│ry sta┼é si─Ö jedn─ů z pierwszych ofiar wprowadzonego w 1983 roku szariatu. Na sali s─ůdowej przekonywa┼é w├│wczas, ┼╝e wsp├│┼éczesne prawo religijne ÔÇ×gwa┼éci prawdziwy szariat i prawdziwy islam, nios─ůc jedynie terror i ┼Ťmier─çÔÇŁ. Nie taki by┼é przecie┼╝ cel religii przekazanej Muhammadowi ÔÇô uwa┼╝a┼é.
Wnikliwe studiowanie Koranu, przekonywa┼é ÔÇ×islamski GandhiÔÇŁ, ujawnia dwa poziomy objawienia, nios─ůce dwa r├│┼╝ne przes┼éania: fundamentalne i uniwersalne z Mekki oraz zast─Öpcze i tymczasowe z Medyny. Chronologicznie p├│┼║niejsze okre┼Ťla┼é jako ÔÇ×pierwsze przes┼éanie islamuÔÇŁ ÔÇô pierwsze pod wzgl─Ödem przyj─Öcia przez wyznawc├│w i implementacji w postaci prawa. Islam mekka┼äski ÔÇô w praktyce odrzucony i zmarginalizowany ÔÇô to ÔÇ×drugie przes┼éanieÔÇŁ, kt├│re wed┼éug Tahy czas proklamowa─ç. Albowiem wobec gwa┼étownego sprzeciwu, z jakim przyj─Öto pierwotny islam w Medynie, nast─ůpi┼éo ÔÇ×obni┼╝enie poziomu objawieniaÔÇŁ ÔÇô przekaz medyne┼äski by┼é wed┼éug Tahy ju┼╝ nie tyle religi─ů, ile prawem, dostosowanym do konkretnego miejsca i warunk├│w w nim panuj─ůcych. Religia z kolei by┼éa wed┼éug niego niezmienna ÔÇô by┼é ni─ů monoteizm przekazywany ┼╝ydom, chrze┼Ťcijanom i muzu┼émanom, nios─ůcy te same zasady moralne. Prawo zawsze by┼éo osadzone w kontek┼Ťcie, by┼éo ingerencj─ů Boga w to, co ludzkie, mia┼éo dawa─ç odpowiedzi na konkretne potrzeby jednostki i spo┼éecze┼ästwa.
Taha u┼╝ywa┼é metafory w─Öz┼éa i uchwytu ÔÇô ten pierwszy by┼é religi─ů, a drugi ÔÇô prawem. By dotrze─ç do cz┼éowieka, B├│g musia┼é opuszcza─ç w─Öze┼é tak nisko, by cz┼éowiek m├│g┼é go chwyci─ç i przy jego pomocy pi─ů─ç si─Ö w rozwoju duchowym i moralnym. Prawo zatem reprezentowa┼éo ten poziom, na jakim znajdowa┼éo si─Ö spo┼éecze┼ästwo. Zar├│wno prawo moj┼╝eszowe, jak i prawo szariatu adresowane by┼éy do lud├│w prymitywnych, st─ůd ich surowo┼Ť─ç i, z dzisiejszej perspektywy, ÔÇ×prymitywno┼Ť─çÔÇŁ.
8.
Islam, jako ostateczne przes┼éanie Boga, jest syntez─ů wcze┼Ťniej objawionych religii monoteistycznych: judaizmu i chrze┼Ťcija┼ästwa. Jak judaizm do skrajno┼Ťci rozwin─ů┼é legalistyczny i zewn─Ötrzny aspekt religijno┼Ťci, tak Jezus przyni├│s┼é ze sob─ů now─ů moralno┼Ť─ç, pokazuj─ůc, jak w┼éa┼Ťciwie rozumie─ç i wype┼éni─ç prawo. Prorok Muhammad by┼é przekazicielem objawienia, charakteryzuj─ůcego si─Ö ÔÇ×r├│wnowag─ů mi─Ödzy dwiema skrajno┼Ťciami ÔÇô skrajno┼Ťci─ů braku i skrajno┼Ťci─ů nadmiaru duchowo┼ŤciÔÇŁ ÔÇô pisa┼é Taha. Jak dziecko dziedziczy cechy obojga rodzic├│w, tak i religia muzu┼éman├│w zawiera w sobie zar├│wno ducha judaizmu, jak i ducha chrze┼Ťcija┼ästwa. W tym kontek┼Ťcie, jak twierdzi┼é, nale┼╝y rozumie─ç okre┼Ťlenie ÔÇ×nar├│d ┼ŤrodkaÔÇŁ, kt├│rym Koran nazywa wyznawc├│w islamu.
Charakter tre┼Ťci g┼éoszonych w Mekce bli┼╝szy by┼é etyce chrze┼Ťcija┼äskiej, do kt├│rej nie doros┼éo ├│wczesne spo┼éecze┼ästwo. Obni┼╝enie moralnych standard├│w oznacza┼éo ÔÇ×poszerzenie drogiÔÇŁ, kt├│r─ů wierni mieli kroczy─ç ku Bogu. Dzi┼Ť jednak, przekonywa┼é ÔÇ×islamski GandhiÔÇŁ, gdy ludzko┼Ť─ç dokona┼éa ogromnego post─Öpu w ka┼╝dej niemal dziedzinie ÔÇô moralnej, spo┼éecznej, technologicznej ÔÇô nadszed┼é czas, by powr├│ci─ç do pierwotnych idea┼é├│w, kt├│re B├│g przekazywa┼é przez Muhammada: ÔÇ×Religi─ů i prawem, kt├│rych potrzebuj─ů wsp├│┼écze┼Ťni muzu┼émanie, jest uniwersalny islam mekka┼äski, b─Öd─ůcy istot─ů przekazu prorokaÔÇŁ.
G┼éosz─ůc go, Muhammad zwraca┼é si─Ö do ca┼éej ludzko┼Ťci, a nie, jak w Medynie, do partykularnej grupy osadzonej w konkretnym miejscu i czasie. B┼é─Ödem ┼Ťredniowiecznych uczonych by┼éo podniesienie ÔÇ×pierwszego przes┼éaniaÔÇŁ do rangi religii, podobnie jak b┼é─Ödem jest traktowanie ┼Ťredniowiecznego prawa szariatu jako zbioru zasad maj─ůcych regulowa─ç ┼╝ycie dzisiejszych spo┼éecze┼ästw. Jasnym dla Tahy by┼éo to, ┼╝e historyczny szariat jest prawem nieadekwatnym w stosunku do obecnej sytuacji muzu┼éman├│w i niedostosowanym do reali├│w, w jakich ┼╝yj─ů. ÔÇ×Przekonanie, ┼╝e problemy dwudziestego wieku mog─ů by─ç rozwi─ůzywane przez to samo prawo, kt├│re rozwi─ůzywa┼éo problemy w wieku si├│dmym ÔÇô twierdzi┼é ÔÇô jest irracjonalneÔÇŁ. Czy wobec tego boskie prawo uleg┼éo dezaktualizacji, a jedyn─ů alternatyw─ů dla niego jest sekularny model pa┼ästwa?
9.
Taha odrzuca┼é zar├│wno sekularyzm, jak i fundamentalizm rozumiany jako powr├│t do ÔÇ×czystegoÔÇŁ islamu z czas├│w dzia┼éalno┼Ťci proroka w Medynie. Stanowisko sekularystyczne by┼éo dla niego nie do zaakceptowania z dw├│ch powod├│w: po pierwsze, obowi─ůzkiem muzu┼émanina jest kierowa─ç si─Ö prawami danymi od Boga w ┼╝yciu prywatnym i publicznym; po drugie, sekularyzmowi zawsze b─Ödzie towarzyszy─ç reakcja w postaci fundamentalistycznych ruch├│w, kt├│re stanowi─ů jeszcze gorsz─ů alternatyw─Ö. Wyj┼Ťciem z tego impasu mia┼éo by─ç stworzenie nowego szariatu, kt├│ry ÔÇô pe┼éni─ůc funkcj─Ö prawa ÔÇô nie b─Ödzie jednocze┼Ťnie narz─Ödziem ucisku i dyskryminacji.
Podobnie jak dla ortodoksyjnej wi─Ökszo┼Ťci, dla Tahy szariat by┼é prawem idealnym. Jego idealno┼Ť─ç nie oznacza┼éa jednak niezmienno┼Ťci, jak twierdzili fundamentali┼Ťci, lecz przeciwnie ÔÇô to w┼éa┼Ťnie zdolno┼Ť─ç do ewoluowania i dostosowywania si─Ö do nowych warunk├│w by┼éa tym, co stanowi┼éo o jego doskona┼éo┼Ťci. Szariat rozumiany by┼é przez Tah─Ö jako prawo, kt├│re B├│g zsy┼éa┼é danej spo┼éeczno┼Ťci w okre┼Ťlonym momencie historii. By┼éo nim wi─Öc prawo przekazane przez Muhammada i Moj┼╝esza, ale te┼╝ religijne zwyczaje z czas├│w Abrahama, a nawet Adama. Ewolucja szariatu nast─Öpowa┼éa wraz z dziejowym post─Öpem ludzko┼Ťci, st─ůd r├│wnie┼╝ dzisiaj istnieje potrzeba jego ÔÇ×uaktualnieniaÔÇŁ. Jako ┼╝e islam jest ostatecznym objawieniem, a prorok Muhammad ÔÇô ÔÇ×piecz─Öci─ů prorok├│wÔÇŁ, to cz┼éowiek, poprzez swoj─ů duchow─ů ┼é─ůczno┼Ť─ç z Bogiem, odpowiedzialny jest dzi┼Ť za stworzenie nowego szariatu.
ilustr.: Monika Grubizna

ilustr.: Monika Grubizna


10.
Glin─ů, z kt├│rej nale┼╝y ulepi─ç fundamenty nowego prawa, s─ů tre┼Ťci Koranu i sunny z okresu mekka┼äskiego. Taha zerwa┼é z tradycyjn─ů metod─ů stosowan─ů przez muzu┼éma┼äskich uczonych ÔÇô nie godzi┼é si─Ö na to, by to, co tymczasowe czy medyne┼äskie, mia┼éo uniewa┼╝ni─ç to, co ponadczasowe: ÔÇ×Muzu┼émanie straciliby najlepsz─ů cz─Ö┼Ť─ç swojej religii, gdyby abrogacja mia┼éa by─ç wieczna i nieodwracalnaÔÇŁ. Taha zaproponowa┼é wi─Öc jej odwr├│cenie: ÔÇ×Te przepisy, kt├│re spe┼éni┼éy swoj─ů tymczasow─ů rol─Ö b─ůd┼║ nie przystaj─ů do dzisiejszych reali├│w, nale┼╝y odrzuci─ç i zast─ůpi─ç je humanistycznym duchem islamu z jego pocz─ůtkowej fazyÔÇŁ. Podstaw─ů takiej metodologii jest ten sam werset, na bazie kt├│rego ┼Ťredniowieczni teologowie rozwin─Öli zasad─Ö abrogacji, czyli uniewa┼╝nienia cz─Ö┼Ťci przes┼éania z Mekki.
Ci sami uczeni inaczej interpretowali jednak fragment, kt├│ry w polskim t┼éumaczeniu brzmi: ÔÇ×skazujemy na zapomnienieÔÇŁ (abrogatio). Arabski czasownik nunsiha ma tak┼╝e drugie znaczenie, ÔÇ×odk┼éada─ç w czasieÔÇŁ, i t─Ö w┼éa┼Ťnie interpretacj─Ö Taha uzna┼é za w┼éa┼Ťciw─ů. Co wi─Öcej, w┼Ťr├│d dziesi─Öciu wersji recytacji Koranu, istniej─ů takie, kt├│re w zapisie u┼╝ywaj─ů czasownika nunsiÔÇÖha, wskazuj─ůcego jednoznacznie na ÔÇ×odk┼éadanie w czasieÔÇŁ jednego wersetu i zast─ůpienie go (tymczasowo) innym.
Je┼Ťli zatem wcze┼Ťniejsze objawienie zosta┼éo jedynie ÔÇ×od┼éo┼╝one w czasieÔÇŁ, nic nie stoi na przeszkodzie, by powr├│ci─ç do niego dzi┼Ť i uczyni─ç je podstaw─ů nowej legislacji. W ten spos├│b szariat przesta┼éby by─ç przestarza┼éym w formie i tre┼Ťci zbiorem przepis├│w, a sta┼éby si─Ö no┼Ťnikiem zasad zgodnych z idea┼éami wolno┼Ťci i r├│wno┼Ťci. By┼éby wyj┼Ťciem satysfakcjonuj─ůcym zar├│wno muzu┼éman├│w ÔÇô prawo pa┼ästwowe mog┼éoby opiera─ç si─Ö na zasadach danych od Boga ÔÇô jak i niemuzu┼éman├│w, kt├│rym gwarantowa┼éby wszelkie swobody obywatelskie oraz pe┼én─ů r├│wno┼Ť─ç w spo┼éecze┼ästwie. Ramami polityczno-ekonomicznymi, w kt├│rych najpe┼éniej m├│g┼éby rozwija─ç si─Ö islam ÔÇ×drugiego przes┼éaniaÔÇŁ, mia┼éy by─ç demokracja i socjalizm. Tylko te systemy zapewnia┼éy ÔÇô wed┼éug Tahy ÔÇô wolno┼Ť─ç, r├│wno┼Ť─ç i sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczn─ů, warto┼Ťci dla niego i Republikan├│w fundamentalne.
11.
Siedemnastego stycznia 1985 roku tysi─ůce zwolennik├│w Bractwa Muzu┼éma┼äskiego zgromadzi┼éy si─Ö na centralnym placu Chartumu, by ogl─ůda─ç egzekucj─Ö heretyka. Gdy jego cia┼éo zawis┼éo na szubienicy, rozleg┼éy si─Ö ch├│ralne okrzyki Allahu akbar! Natychmiast po wykonaniu egzekucji zw┼éoki Mahmuda przeniesiono do helikoptera, kt├│ry odlecia┼é w nieznanym kierunku ÔÇô do dzi┼Ť nie wiadomo, gdzie si─Ö znajduj─ů

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś