magazyn lewicy katolickiej

Muzeum Emigracji w Gdyni

Kiedy zwiedza艂am Muzeum we wrze艣niu, w Europie trwa艂o w艂a艣nie apogeum kryzysu zwi膮zanego z nap艂ywem uchod藕c贸w. Trudno by艂o wtedy s艂ucha膰 wypowiedzi polskich polityk贸w i publicyst贸w, kt贸rzy wypowiadali si臋 przeciwko pomocy dla uchod藕c贸w, cz臋sto w spos贸b rasistowski i ksenofobiczny. 艁atwo zapominamy, 偶e Polacy te偶 kiedy艣 byli uchod藕cami i poszukiwali lepszego 偶ycia w krajach Europy Zachodniej czy Ameryce, a pomoc p艂yn膮ca z zagranicy wspiera艂a nas na przyk艂ad w latach 80. Muzeum Emigracji przypomina te historie, pokazuj膮c polsk膮 emigracj臋 w szerszym kontek艣cie historycznym i politycznym.

Materia艂y prasowe

Materia艂y prasowe


W ostatnich latach w polskich muzeach dzieje si臋 du偶o i ciekawie. Otwarcie takich plac贸wek jak Muzeum Historii 呕yd贸w Polskich, Europejskie Centrum Solidarno艣ci, nowe Muzeum 艢l膮skie czy Muzeum Emigracji, a tak偶e plany kolejnych inauguracji (Muzeum Historii Polski i Muzeum II Wojny 艢wiatowej) pokazuj膮, 偶e istnieje spo艂eczne zapotrzebowanie na muzea nowego typu. Ta nowo艣膰 to przede wszystkim skupienie na opowie艣ci, narracji i odej艣cie od eksponat贸w umieszczonych w szklanych gablotach. 鈥濶owe muzea鈥 wychodz膮 do zwiedzaj膮cego i staraj膮 si臋 zaanga偶owa膰 go emocjonalnie w opisywan膮 histori臋. Ten 鈥瀦wrot muzealny鈥, kt贸ry obserwujemy w ostatnich latach, powinien cieszy膰. Jednocze艣nie ka偶da z tych instytucji to kolejny g艂os w dyskusji nad tym, jakie powinny by膰 polskie muzea i jak chcemy opowiada膰 o naszej historii.
Muzeum Emigracji w Gdyni to instytucja nowa (wystaw臋 sta艂膮 otwarto w maju), a jednocze艣nie pierwsza tego typu w Polsce. Wystawa, kt贸r膮 mo偶na tam ogl膮da膰, opowiada o historii polskiej emigracji od XIX wieku do czas贸w wsp贸艂czesnych. Robi to w spos贸b atrakcyjny i interaktywny 鈥 cho膰 wida膰, 偶e nie wszystkie elementy ekspozycji zosta艂y ju偶 uruchomione i niekiedy strasz膮 nas jeszcze czarne ekrany i puste gablotki. Ekspozycja jest jednak zaprojektowana w spos贸b przemy艣lany 鈥 chronologicznie prowadzi nas przez kolejne 鈥瀎ale鈥 emigracji z ziem polskich. Pierwsza sala pozostaje nieco poza t膮 opowie艣ci膮 鈥 przedstawia znanych 鈥瀍migrant贸w鈥 od X wieku do zabor贸w. Zabieg ten ma na celu pokazanie uniwersalno艣ci zjawiska, mo偶na jednak dyskutowa膰, czy adekwatnym jest por贸wnywanie los贸w piastowskich ksi臋偶niczek wychodz膮cych za m膮偶 za w艂adc贸w obcych pa艅stw z historiami p贸藕niejszych emigrant贸w politycznych. W sali tej mo偶na te偶 pos艂ucha膰 fragment贸w Starego Testamentu odczytywanych w r贸偶nych j臋zykach i prze艣ledzi膰 histori臋 tworzenia si臋 pa艅stwowo艣ci polskiej, a nast臋pnie funkcjonowania w trakcie Rzeczpospolitej Obojga Narod贸w. I znowu 鈥 zamys艂 wydaje si臋 ciekawy, pokazanie wcze艣niejszej historii wielokulturowego pa艅stwa jest na pewno wa偶n膮 podstaw膮 do zrozumienia dalszej cz臋艣ci ekspozycji, ale, ze wzgl臋du na ciasnot臋 sali i powierzchowno艣膰 informacji tam przedstawionych, odnosi si臋 raczej wra偶enie, 偶e zosta艂a ona dodana na si艂臋. Kontrastuje te偶 z nast臋pnymi, przestronnymi pomieszczeniami, w kt贸rych narracja jest du偶o bardziej linearna.
W dalszej cz臋艣ci ekspozycji poznajemy histori臋 Wielkiej Emigracji i jej przedstawicieli: Mickiewicza, S艂owackiego, Chopina i innych. Szkoda, 偶e mniej znane postacie (takie jak Joachim Lelewel czy Anna Pustow贸jt贸wna) nie zosta艂y nale偶ycie opisane i niewiele mo偶na si臋 o nich dowiedzie膰 鈥 by膰 mo偶e ta cz臋艣膰 ekspozycji zostanie jeszcze uzupe艂niona. W nast臋pnych salach wida膰 zreszt膮, 偶e tw贸rcy ekspozycji du偶o lepiej czuj膮 si臋 w przedstawianiu historii zwyk艂ych ludzi, a nie wielkich bohater贸w, i w艂a艣nie to czyni wystaw臋 bardzo ciekaw膮. W dalszej jej cz臋艣ci przechodzimy przez kolejne etapy uprzemys艂owienia na ziemiach polskich w XIX wieku, dowiadujemy si臋, czym by艂a galicyjska bieda i jak wygl膮da艂o 偶ycie 艂贸dzkiego robotnika, a tak偶e jakie powody sk艂ania艂y ludzi do zmiany miejsca zamieszkania. Oba aspekty: emigracja za granic臋 i ze wsi do miast zosta艂a umieszczona w szerszym kontek艣cie gospodarczym i spo艂ecznym. Zwiedzaj膮cy mog膮 nawet zobaczy膰 maszyn臋 parow膮, kt贸ra dla tak wielu ludzi oznacza艂a zmiany w dotychczasowej pracy. Kolejna cz臋艣膰 wystawy po艣wi臋cona jest emigracji do Ameryki 鈥 razem z pewn膮 rodzin膮 pokonujemy wszystkie etapy podr贸偶y, przekonujemy si臋, jak wygl膮da艂 pok艂ad statku przewo偶膮cego migrant贸w, a tak偶e jak膮 kontrol臋 przej艣膰 musieli na Wyspie Ellis. Jest to niew膮tpliwie najlepiej przygotowana cz臋艣膰 ekspozycji, ciekawa dla szerokiego grona odbiorc贸w.
Dalsze sale to historia II Rzeczypospolitej i samej Gdyni 鈥 sprawnie po艂膮czona z tematem emigracji poprzez sam gmach Muzeum, czyli dawny Dworzec Morski. Budynek zbudowano w latach 30., obs艂ugiwa艂 on ruch emigracyjny, by艂 te偶 miejscem, z kt贸rego wyrusza艂y s艂ynne polskie transatlantyki. W艂a艣nie 鈥濨atory鈥 i inne wielkie statki s膮 wa偶n膮 cz臋艣ci膮 ekspozycji po艣wi臋conej Dwudziestoleciu. Symbolicznym przej艣ciem z tego szcz臋艣liwego okresu w czas wojny staje si臋 zamiana 鈥濨atorego鈥 w okr臋t wojenny. Dalsza cz臋艣膰 ekspozycji po艣wi臋cona jest wojennym drogom, przymusowym przesiedleniom i masowym morderstwom, a tak偶e powojennym losom dow贸dc贸w polskich si艂 zbrojnych.聽 Cho膰 warto doceni膰 podj臋cie przez tw贸rc贸w Muzeum w膮tku przymusowych przesiedle艅, trudno nie zauwa偶y膰, 偶e nie wykorzystano pe艂nego potencja艂u tego tematu, a wr臋cz zbanalizowano go, ilustruj膮c ten wa偶ny przecie偶 problem fragmentem 鈥濻amych swoich鈥. Ostatnie sale po艣wi臋cone s膮 losom powojennej emigracji i sytuacji politycznej w PRL-u. W ciekawy spos贸b podj臋ty zosta艂 temat ucieczek z tamtego okresu, a tak偶e przymusowym emigracji politycznych (na przyk艂ad z 1968 roku). Wystaw臋 ilustruj膮 relacje 艣wiadk贸w historii, kt贸re, co rzadko si臋 zdarza w ekspozycjach muzealnych, nie nudz膮 i uzupe艂niaj膮 ekspozycj臋 o ciekaw膮 perspektyw臋, a nie puste s艂owa. Ostatnia sala po艣wi臋cona jest emigracji po 1989 roku, ale kiedy zwiedza艂am Muzeum, nie by艂a ona jeszcze wyko艅czona. Warto jednak doceni膰 ch臋膰 podj臋cia tego tematu 鈥 ciekawe, w jaki spos贸b zostanie on wykorzystany.
Kiedy zwiedza艂am Muzeum we wrze艣niu, w Europie trwa艂o w艂a艣nie apogeum kryzysu zwi膮zanego z nap艂ywem uchod藕c贸w. Trudno by艂o wtedy s艂ucha膰 wypowiedzi polskich polityk贸w i publicyst贸w, kt贸rzy wypowiadali si臋 przeciwko pomocy dla uchod藕c贸w, cz臋sto w spos贸b rasistowski i ksenofobiczny. 艁atwo zapominamy, 偶e Polacy te偶 kiedy艣 byli uchod藕cami i poszukiwali lepszego 偶ycia w krajach Europy Zachodniej czy Ameryce, a pomoc p艂yn膮ca z zagranicy wspiera艂a nas na przyk艂ad w latach 80. Muzeum Emigracji przypomina te historie, pokazuj膮c polsk膮 emigracj臋 w szerszym kontek艣cie historycznym i politycznym. By膰 mo偶e warto na obowi膮zkow膮 wycieczk臋 do Muzeum zabra膰 wszystkich pos艂贸w?
***
Artyku艂em o Muzeum Emigracji rozpoczynamy cykl tekst贸w po艣wi臋conych nowym muzeom. Zach臋camy do dyskusji i 艣ledzenia kolejnych wyda艅聽鈥濳ontaktu鈥.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij