Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Mordercza pi艂ka

Jak wszyscy sportowcy po艣wi臋camy si臋 na treningach, zostawiamy pot na boisku, mamy diety, robimy 膰wiczenia wzmacniaj膮ce, si艂owe, a ca艂e nasze 偶ycie po艣wi臋cone jest rugby na w贸zkach.
Mordercza pi艂ka
ilustr.: Marta Pa艂ka

Pi艂k臋 wybija si臋 w ci膮gu kilku sekund, trzeba j膮 koz艂owa膰, przejecha膰 przez ca艂e boisko, niejednokrotnie zderzy膰 si臋 przy tym z rywalem, omin膮膰 blokad臋, zdoby膰 punkt i to wszystko w ci膮gu czterdziestu sekund. Proste? Pi艂ka jest do siatk贸wki, a zasady troch臋 z koszyk贸wki, hokeja na lodzie, r臋cznej i鈥 rugby.

鈥 My od sportowc贸w niczym si臋 nie r贸偶nimy opr贸cz tego, 偶e nie biegamy na dw贸ch nogach, ale je藕dzimy na czterech ko艂ach. Tak samo po艣wi臋camy si臋 na treningach, zostawiamy pot na boisku, mamy diety, robimy 膰wiczenia wzmacniaj膮ce, si艂owe i ca艂e nasze 偶ycie po艣wi臋cone jest rugby na w贸zkach 鈥 m贸wi Dominik Wietrak, prezes zarz膮du Stowarzyszenia Rugby na W贸zkach 鈥濬our Kings鈥.

Rugby na w贸zkach, niegdy艣 znane jako 鈥瀖urderball鈥 (鈥榤ordercza pi艂ka鈥), to uprawiana u nas od lat 90. dyscyplina paraolimpijska. Niegdy艣 w lidze gra艂o dwadzie艣cia dru偶yn, dzi臋ki czemu Polska mog艂a pochwali膰 si臋 drugim najwi臋kszym zespo艂em w Europie. Dzi艣 dru偶yn jest dwana艣cie, ale w艂a艣nie powstaj膮 nowe. A polska reprezentacja narodowa wielokrotnie udowadnia艂a, 偶e jest licz膮cym si臋 graczem na 艣wiecie. Podczas ostatnich mistrzostw 艣wiata w Australii zaj臋艂a dziewi膮te miejsce, co uda艂o si臋 dzi臋ki determinacji zawodniczek i zawodnik贸w oraz zbi贸rce pieni臋dzy na platformie Pomagam.pl. Obecnie w Mi臋dzynarodowej Federacji Rugby na W贸zkach Polska zajmuje 13 miejsce na 34 notowane kraje. Planem na przysz艂o艣膰 i powr贸t do miejsca w czo艂贸wce mia艂y by膰 mistrzostwa Europy dywizji B (鈥瀌ruga liga鈥 po dywizji A) w rugby na w贸zkach w Warszawie. Podobnie jak wi臋kszo艣膰 sportowych zmaga艅, tak i te ze wzgl臋du na pandemi臋 koronawirusa zosta艂y prze艂o偶one. Nowy termin przypada na lipiec 2021 roku.

鈥濽si膮艣膰 na rugb贸wce鈥

Izabela Sopalska-Rybak marzy艂a, 偶eby zosta膰 wuefistk膮, chcia艂a zara偶a膰 dzieciaki mi艂o艣ci膮 do sportu. Sama gra艂a w koszyk贸wk臋, siatk贸wk臋, pi艂k臋 r臋czn膮. Rok po maturze, kiedy przygotowywa艂a si臋 do test贸w sprawno艣ciowych na AWF, przysz艂a diagnoza 鈥 stwardnienie rozsiane. To brzmia艂o jak wyrok.

Niekt贸rzy na tak zwan膮 rugb贸wk臋 trafili przez wrodzon膮 chorob臋, czasem skok do wody w niew艂a艣ciwym miejscu. Coraz cz臋艣ciej do rozgrywek dopuszcza si臋 tak偶e osoby po amputacjach. Ale tych trudnych do艣wiadcze艅 zawodnik贸w nie wida膰 na boisku. Bo jak przyznaj膮, kiedy siadaj膮 na w贸zek do rugby, 鈥瀓u偶 nic wi臋cej si臋 dla nich nie liczy鈥, a pierwszy kontakt z 鈥瀝ugb贸wk膮鈥 to cz臋sto 鈥瀖i艂o艣膰 od pierwszego wejrzenia鈥. 鈥 Kiedy pi臋tna艣cie lat temu pierwszy raz usiad艂em na w贸zek i zacz膮艂em gra膰, to tak po prostu si臋 zakocha艂em. Gra daje mi du偶o satysfakcji, mo偶liwo艣膰 wy偶ycia si臋, zapomnienia o mojej niepe艂nosprawno艣ci 鈥 m贸wi Dominik.

Gdy Iza dowiedzia艂a si臋 o chorobie, z rekomendacji lekarza zrezygnowa艂a ze sportu. Wr贸ci艂a dopiero po sze艣ciu latach, za namow膮 kolegi. 鈥 Kiedy pierwszy raz przysz艂am na trening, pomy艣la艂am, 偶e chc臋 usi膮艣膰 na 鈥瀝ugb贸wce鈥 i z kim艣 si臋 zderzy膰 鈥 przyznaje. 鈥 To by艂a mi艂o艣膰 od pierwszego wejrzenia, a ja jestem strasznie kochliwa, jak si臋 zakochuj臋, to od razu i bez granic. Na szcz臋艣cie jestem te偶 sta艂a w uczuciach. A rugby to cz臋艣膰 mnie, wchodz臋 na boisko i to jest m贸j ca艂y 艣wiat, wszystko inne przestaje istnie膰.

Dru偶yna Four Kings (zdj臋cie: Jakub Sagan)

Dru偶yna Four Kings (zdj.: Jakub Sagan)

艁a艅cuch

W raporcie NIK 鈥濺ozw贸j sportu os贸b niepe艂nosprawnych鈥 z marca 2017 roku zaznaczono wyra藕n膮 korelacj臋 pomi臋dzy transmitowaniem w mediach publicznych rozgrywek sportowych os贸b niepe艂nosprawnych, takich jak mistrzostwa 艣wiata czy igrzyska paraolimpijskie, a dalsz膮 mo偶liwo艣ci膮 rozwoju tych dyscyplin. Jak czytamy, 鈥瀊rak skutecznej promocji moz虈e przek艂adac虂 sie台 na niewielkie zainteresowanie potencjalnych sponsoro虂w sportu oso虂b niepe艂nosprawnych鈥.

Kibice i sponsorzy wp艂ywaj膮 na rozpoznawalno艣膰 sportu i co za tym idzie 鈥 wzrost dochod贸w. To z kolei daje szans臋 na zakup odpowiedniego sprz臋tu do gry (koszt samego w贸zka to trzydzie艣ci tysi臋cy z艂otych), do tego dochodz膮 treningi i wyjazdy na turnieje. Tylko dzi臋ki temu zawodnicy 鈥 i ca艂a dyscyplina 鈥 mog膮 si臋 rozwija膰.

Rozgrywek rugby na w贸zkach nie znajdziemy w telewizji, cho膰 nieco transmisji mo偶na obejrze膰 w internecie. Ci, kt贸rzy ju偶 pojawiaj膮 si臋 na zawodach, przyznaj膮, 偶e limity czasowe czyni膮 gr臋 niezwykle dynamiczn膮 i widowiskow膮. Kibic贸w nie brakuje podczas turniej贸w na przyk艂ad we W艂oszech czy Stanach Zjednoczonych. 鈥 Tam jest to sport ceniony 鈥 stwierdza Izabela Sopalska-Rybak, na co dzie艅 graj膮ca w polskiej i niemieckiej lidze, niegdy艣 tak偶e w polskiej reprezentacji. Co w takim razie musia艂oby si臋 sta膰, aby i w Polsce wzros艂a popularno艣膰 rugby na w贸zkach? 鈥 Trzeba to po prostu zobaczy膰 na 偶ywo, i to na wysokim poziomie. Najcz臋艣ciej s艂ysz臋, 偶e komu艣 si臋 nie podoba, bo po prostu nie widzia艂 偶adnego meczu.

鈥濻ponsor chcia艂by czego艣 w zamian鈥濃

鈥 co ja mog臋 mu zaoferowa膰? Na turnieje nie przychodz膮 widzowie, nie przychodz膮 dziennikarze, nie ma nas w informacjach sportowych. A sponsor chce zyska膰 w ten spos贸b rozg艂os 鈥 m贸wi Dominik. Z kolei 艣rodki, kt贸re Ministerstwo Sportu i Turystyki przeznacza na rugby na w贸zkach, trafiaj膮 do reprezentacji narodowej.

鈥 Ka偶da dyscyplina sportowa z niepe艂nosprawno艣ciami mo偶e liczy膰 na jak膮艣 kwot臋. My jako klub nigdy nie starali艣my si臋 o te pieni膮dze z ministerstwa, bo reprezentacja jest najwa偶niejsza. P贸藕niej jednak dochodzi do sytuacji, gdy dostajemy si臋 na mistrzostwa 艣wiata w Australii i nie ma pieni臋dzy na nasz wyjazd 鈥 m贸wi Iza z dru偶yny Four Kings.

Na te zawody pieni膮dze zbierano na platformie Pomagam.pl, uda艂o si臋 zgromadzi膰 ponad 167 tysi臋cy z艂otych. Dzi臋ki temu polska reprezentacja mog艂a zagra膰 na mistrzostwach 艣wiata w Sydney w 2018 roku, po tym jak w turnieju klasyfikacyjnym wywalczy艂a trzecie miejsce. Podobne problemy zwi膮zane z brakiem pieni臋dzy na wyjazd mia艂o w ostatnim czasie wiele dyscyplin sportu os贸b niepe艂nosprawnych, mi臋dzy innymi curling na w贸zkach czy blind tennis. W贸wczas tak偶e organizowano zbi贸rki, aby zebra膰 20 czy 40 tysi臋cy z艂otych potrzebnych na start w mistrzostwach.

Pierwszy w贸zek

鈥 Ka偶dy sport jest drogim sportem, a rugby na w贸zkach w szczeg贸lno艣ci 鈥 m贸wi Dominik.

鈥 Ja za pierwsz膮 鈥瀝ugb贸wk臋鈥 zap艂aci艂am trzydzie艣ci tysi臋cy z艂otych. W tamtym czasie m贸j samoch贸d by艂 trzy razy ta艅szy ni偶 m贸j w贸zek. Ale to pozwoli艂o mi si臋 rozwija膰. Gdyby nie to, nie zagra艂abym pewnie w niemieckiej lidze czy polskiej reprezentacji 鈥 opowiada Iza. Ale nie ka偶dy jest w stanie uzbiera膰 tyle pieni臋dzy.

Sprz臋t to powa偶na bariera i cz臋sty pow贸d odej艣cia od sportu. Zniszczony w贸zek zwykle prowadzi do frustracji i wp艂ywa na jako艣膰 gry. W tej dyscyplinie musi by膰 specjalny, o pochylonych ko艂ach, co sprawia 偶e jest stabilniejszy. Kiedy nowy zawodnik rozpoczyna swoj膮 przygod臋 z rugby, mo偶e po偶yczy膰 u偶ywany w贸zek z Fundacji Aktywnej Rehabilitacji. Ale nie jest to sprz臋t konkurencyjny, kt贸ry umo偶liwi艂by start w zawodach. Nowy zakup to z kolei koszt w granicach trzydziestu, czterdziestu tysi臋cy z艂otych. 鈥 Do tego dochodz膮 r臋kawice, ta艣my, dodatkowe gumy 鈥 wylicza Dominik. 鈥 Rugby jest gr膮 bardzo kontaktow膮, w贸zek si臋 bardzo szybko zu偶ywa, trzeba go spawa膰, wylatuj膮 ko艂a.

Dru偶yna Four Kings (zdj臋cie: Jakub Sagan)

Dru偶yna Four Kings (zdj.: Jakub Sagan)

Punktacja

鈥 U nas bardzo du偶膮 rol臋 odgrywa stopie艅 niepe艂nosprawno艣ci. Im mniejszy stopie艅, tym ma si臋 sprawniejsze r臋ce, tu艂贸w, zawodnik bardziej motorycznie porusza si臋 na w贸zku. Sprawniejsi odpowiadaj膮 za zdobywanie punkt贸w, p臋dz膮 po boisku. Ci ni偶ej punktowani pomagaj膮, ale wi臋cej my艣l膮, nadrabiaj膮 g艂ow膮. W tym sporcie wa偶na jest taktyka 鈥 wyja艣nia Dominik. W rugby na w贸zkach ka偶demu zawodnikowi przyznawane s膮 punkty od 3,5 do 0,5 w zale偶no艣ci od stopnia sprawno艣ci. Podczas meczu dru偶yna na boisku mo偶e mie膰 zawodnik贸w o maksymalnej liczbie o艣miu punkt贸w.

Ale stopie艅 sprawno艣ci si臋 zmienia. 鈥 Wraz z post臋powaniem choroby zmienia si臋 moja klasyfikacja. Kiedy艣 mia艂am trzy punkty, a teraz ju偶 mam dwa 鈥 m贸wi Iza.

Sportowcem by膰

Do walki o sponsor贸w czasem dochodz膮 te偶 trudno艣ci z wynajmem sal treningowych (z obawy przed zniszczeniem) czy z kupnem bilet贸w dla ca艂ej dru偶yny lec膮cej na turniej. Wed艂ug rozporz膮dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z 5 lipca 2006 roku przewo藕nik nie mo偶e z powodu niepe艂nosprawno艣ci odm贸wi膰 przyj臋cia rezerwacji na lot. Istniej膮 jednak odst臋pstwa od tej zasady, na przyk艂ad kiedy transport takich pasa偶er贸w nie spe艂nia 鈥瀢ymog贸w bezpiecze艅stwa鈥 albo kiedy uniemo偶liwia go rozmiar samolotu lub jego drzwi.

Czym艣, co zawodnikom rugby na w贸zkach wyra藕nie przeszkadza, jest odbi贸r ich pracy. 鈥濲este艣my postrzegani jako te biedne, kulawe istotki, kt贸re musz膮 co艣 robi膰 z nud贸w i kt贸rym trzeba jako艣 pom贸c 鈥 m贸wi Dominik. 鈥 Jak kto艣 uprawia sport, to okej, ale jak robi to osoba niepe艂nosprawna, to od razu rehabilitacja. To 偶adna rehabilitacja. W tym sporcie pr臋dzej si臋 traci sprawno艣膰, ni偶 zyskuje 鈥 dodaje Iza.

Sport os贸b pe艂nosprawnych i niepe艂nosprawnych nie jest i jeszcze d艂ugo nie b臋dzie traktowany r贸wnorz臋dnie. A jak m贸wi Iza: 鈥 My wk艂adamy w sport tyle samo serca i zaanga偶owania co sprawni zawodnicy. Czasem oznacza to dla nas nawet wi臋cej trudno艣ci i wyrzecze艅.

50 lat na zmiany

Cztery lata temu Iza za艂o偶y艂a Fundacj臋 Kulawa Warszawa. W贸wczas postanowi艂a, 偶e za pi臋膰dziesi膮t lat Polska b臋dzie krajem dost臋pnym dla os贸b niepe艂nosprawnych. 鈥 Dost臋pno艣膰 to nie tylko architektura, to tak偶e spo艂ecze艅stwo i 艣wiadomo艣膰 鈥 m贸wi Iza.

Zdaniem zawodnik贸w zmieni膰 powinno si臋 tak偶e podej艣cie do sportu os贸b niepe艂nosprawnych. Wed艂ug obecnych szacunk贸w rugby na w贸zkach trenuje si臋 w 34 krajach. W Stanach Zjednoczonych jest to sport zawodowy, w Kanadzie i Wielkiej Brytanii p贸艂zawodowy, co oznacza, 偶e istniej膮 dru偶yny zar贸wno amatorskie, jak i profesjonalne, dla kt贸rych rugby jest nie tylko pasj膮, lecz tak偶e zarobkiem, a to kluczowa r贸偶nica. W Polsce, jak przyznaj膮 zawodnicy z Four Kings, to odleg艂e marzenie. Wszystko zale偶y bowiem od pieni臋dzy. Je艣li sport nie b臋dzie dotowany, a zawodnicy sami b臋d膮 musieli do wszystkiego dok艂ada膰, to wszystko pozostanie jak do tej pory.

鈥 Ostatnio zawodnik powiedzia艂 mi, 偶e b臋dzie musia艂 ograniczy膰 treningi, bo ma du偶o pracy, a do tego 偶on臋 i ma艂e dziecko na utrzymaniu. I co ja mam mu powiedzie膰? Je偶eli m贸g艂bym mu zap艂aci膰, to skupi艂by si臋 na treningach 鈥 m贸wi Dominik. I dodaje: 鈥 Podczas wywiad贸w zawsze s艂ysz臋 pytania: Co ci si臋 sta艂o? Jaka jest twoja historia? Przepraszam bardzo, co ich to obchodzi? Dlaczego nikt nie powie, 偶e jestem mistrzem Polski w rugby na w贸zkach? Dlaczego ludzie nie odbieraj膮 nas jako sportowc贸w? Owszem, ta niepe艂nosprawno艣膰 jest, my jej nie wyma偶emy, ale niech nie b臋dzie to priorytet.

***

Iza ko艅czy nasz膮 rozmow臋 z charakterystycznym dla siebie optymizmem. 鈥 Wierz臋, 偶e za te 46 lat, kt贸re pozosta艂o wed艂ug moich wylicze艅, Polska b臋dzie krajem dost臋pnym dla os贸b niepe艂nosprawnych, 偶e nie b臋dzie pomi臋dzy nami barier, r贸偶nic i do wszystkich sportowc贸w b臋dziemy podchodzi膰 w ten sam spos贸b. Wierz臋, 偶e kiedy艣 to si臋 uda.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij