Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Mokry problem

zbiornik retencyjny Hoover Dam, z kt├│rego wod─Ö czerpie Las Vegas i Pheonix. Rok rocznie jest tu coraz mniej wody.


Ilo┼Ť─ç wody na ┼Ťwiecie od pocz─ůtku jego istnienia jest taka sama. Pijemy t─Ö sam─ů wod─Ö, kt├│r─ů pi┼éy dinozaury. Dowcip polega na tym, by ilo┼Ť─ç, kt├│r─ů dysponujemy, tak przerabia─ç, uzdatnia─ç i wielokrotnie zu┼╝ywa─ç, by┼Ťmy mogli napi─ç si─Ö jej wi─Öcej.
 
Z profesorem Piotrem Kowalczakiem rozmawia Pawe┼é Cywi┼äski
 
Co pewien czas docieraj─ů do nas straszne wiadomo┼Ťci o wielomiesi─Öcznych suszach i ludziach umieraj─ůcych przez nie z pragnienia. Co z tym robimy? Mimo ┼╝e posiadamy na ten temat podstawowe informacje ÔÇô ogl─ůdamy zdj─Öcia i dzienniki telewizyjne, czytamy artyku┼éy i apele aktywist├│w ÔÇô to zdarza si─Ö, ┼╝e zamiast pomaga─ç, pogr─ů┼╝amy si─Ö w poczuciu niemocy wobec si┼é nieprzewidywalnej natury. Jeste┼Ťmy bierni, bo wydaje nam si─Ö, ┼╝e jeste┼Ťmy bezsilniÔÇŽ
Zaraz, zaraz, wobec natury mo┼╝emy czu─ç niemoc, ale cz─Östo to nie ona jest winna ┼Ťmierci ludzi z pragnienia.
 
A kto w takim razie jest?
Cz┼éowiek i sytuacja spo┼éeczno-ekonomiczno-polityczna, jak─ů wytworzy┼é. W przypadku braku wody musimy umie─ç rozr├│┼╝ni─ç dwa podstawowe czynniki ÔÇô bywa, ┼╝e brak ┼╝yciodajnych p┼éyn├│w wynika z fizycznych warunk├│w, po prostu wody nie ma na jakim┼Ť obszarze. Ten rodzaj problemu jest zazwyczaj doskonale zidentyfikowany i nie jest dla nikogo tajemnic─ů. Natomiast o wiele cz─Ö┼Ťciej wody brakuje, bo nie ma niezb─Ödnych ┼Ťrodk├│w do budowy infrastruktury odpowiedzialnej za jej dostarczanie.
 
O wiele cz─Ö┼Ťciej?
Oczywi┼Ťcie, ┼╝yjemy przecie┼╝ w XXI wieku i istniej─ů na ┼Ťwiecie doskona┼ée technologie uzdatniania i dostarczania wody. To, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťwiata ma problem z dost─Öpem do wody, jest w tym przypadku ┼Ťci┼Ťle powi─ůzane z zasobno┼Ťci─ů portfeli poszczeg├│lnych ludzi lub pa┼ästw. Dla przyk┼éadu, czy s┼éysza┼é pan o kryzysie wodnym w Brazzaville?
 
Nie s┼éysza┼éem.
Kilka lat temu w Kongo zabrak┼éo ┼Ťrodk├│w na remont pomp, kt├│re nota bene zosta┼éy ufundowane przez ONZ. W konsekwencji p├│┼étora miliona ludzi zosta┼éo pozbawionych dost─Öpu do wody. Po prostu zatrzymano pompownie.
 
Ale problemy infrastrukturalne trudno jest prze┼éamywa─ç z dnia na dzie┼ä, zw┼éaszcza w przypadku pa┼ästw upad┼éych lub upadkiem zagro┼╝onych. Mo┼╝e nale┼╝y wi─Öc przerzuci─ç cz─Ö┼Ť─ç odpowiedzialno┼Ťci za ich rozwi─ůzywanie na organizacje mi─Ödzynarodowe lub kapita┼é prywatny?
Za pomoc─ů prywatnych inwestor├│w pr├│bowano sobie poradzi─ç z rozbudow─ů sieci wodoci─ůgowych na przyk┼éad w Boliwii. Jednak┼╝e, jak to zwykle bywa, chciwo┼Ť─ç inwestor├│w wzi─Ö┼éa g├│r─Ö ÔÇô prywatne firmy przejmuj─ůc rozbudow─Ö sieci, przyj─Ö┼éy do┼Ť─ç szybko bandyckie zasady dystrybuowania wody. Rygorystycznie zabroniono korzystania z uj─Ö─ç w├│d podziemnych ludziom, kt├│rzy do tej pory korzystali z nich na co dzie┼ä. R├│wnocze┼Ťnie drastycznie podniesiono op┼éaty za dost─Öp do dostarczanej wody, co doprowadzi┼éo do du┼╝ego kryzysu. Najpierw pojawi┼éy si─Ö problemy finansowe u ludzi, kt├│rzy z trudem wi─ůzali koniec z ko┼äcem, czego szybkim nast─Öpstwem by┼é wzrost ca┼éej palety problem├│w spo┼éecznych i zdrowotnych, a najbiedniejsze warstwy spo┼éecze┼ästwa zosta┼éy ca┼ékowicie pozbawione dost─Öpu do wody. Ko┼äcowym efektem by┼éy krwawe rozruchy uliczne, do jakich dosz┼éo podczas manifestacji ludzi pozbawionych wody… W przypadkach tak delikatnych jak problemy z ┼╝yciodajn─ů woda, trzeba bardzo uwa┼╝a─ç na dob├│r narz─Ödzi do ich rozwi─ůzywania.
 
Swoj─ů drog─ů, od kiedy woda sta┼éa si─Ö prawem cz┼éowieka, coraz trudniej w og├│le m├│wi─ç o jej prywatyzacji
Jest prawem cz┼éowieka nie tylko w kontek┼Ťcie mi─Ödzynarodowych dokument├│w. W konstytucjach wielu pa┼ästw figuruj─ů zapisy okre┼Ťlaj─ůce wod─Öjako og├│lnodost─Öpne dobro, kt├│re si─Ö po prostu obywatelowi nale┼╝y. Cho─ç tu znowu wracamy do kwestii braku ┼Ťrodk├│w, bo co z tego, ┼╝e zgodnie z prawem si─Ö ona nale┼╝y, je┼╝eli nie ma pieni─Ödzy na realizacj─Ö tych postulat├│w?
Prawo czasem nie przystaje do tego, co dzieje si─Ö na ┼Ťwiecie. Pa┼ästwo niewydolne i tak wystarczaj─ůcej ilo┼Ťci wody obywatelowi nie dostarczy. My mo┼╝emy spa─ç spokojnie, w Unii Europejskiej realizowane s─ů dyrektywy, kt├│re wprowadzaj─ů zasady, i┼╝ ka┼╝dy zanieczyszczaj─ůcy p┼éaci za swoje zanieczyszczanie, ka┼╝dy konsument pokrywa koszty zwi─ůzane z pozyskaniemi przer├│bk─ů wody. Sta─ç nas na to. W wielu krajach afryka┼äskich na razie jest to niemo┼╝liwe, cho─ç marzenia mieszka┼äc├│w tego kontynentu dotycz─ůce konsumpcji nie r├│┼╝ni─ů si─Ö tak bardzo od naszych.
 
To co trzeba zrobi─ç? Jaki model zarz─ůdzania wod─ů nale┼╝y rozpowszechnia─ç, aby by┼éa ona w biedniejszych regionach dost─Öpna bez problem├│w?
Na pocz─ůtku trzeba zrobi─ç wszystko, ┼╝eby ka┼╝de pa┼ästwo by┼éo w ten czy inny spos├│b w stanie zapewni─ç wod─Ö wszystkim swoim obywatelom. Przynajmniej do poziomu, po przekroczeniu kt├│rego zmienia si─Ö taryfikator lub dostawy si─Ö urywaj─ů. Takie ewolucyjne rozwi─ůzanie wydaje mi si─Ö na pocz─ůtek bardzo dobre. Posiadaj─ůc minimum, ma si─Ö czas i mo┼╝liwo┼Ťci by zaplanowa─ç nast─Öpne kroki.
 
Ile wody wed┼éug pana powinno by─ç zapewnione w takim minimum wodnym?
To zale┼╝y od klimatu. Wiadomo, ┼╝e w klimacie tropikalnym potrzeby wodne s─ů
znacznie wi─Öksze, a w umiarkowanym znacznie mniejsze. Potrzeby wodne cz┼éowieka zale┼╝─ů nie tylko od fizjologii, kt├│ra w przypadku wszystkich ludzi jest taka sama, ale te┼╝ od dost─Öpu do infrastruktury i zr├│┼╝nicowanych potrzeb cywilizacyjnych. Odpowiednie szacunki zosta┼éy opracowane dla wi─Ökszo┼Ťci kraj├│w afryka┼äskich i kraj├│w Azji Po┼éudniowo-Wschodniej ÔÇô wielko┼Ťci pocz─ůtkowe oscyluj─ů wok├│┼é pi─Ötnastu litr├│w dziennie.
 
Natura sprzyja bogatszym.
Rzeczywi┼Ťcie, tak mamy ┼Ťwiat zorganizowany, ┼╝e w krajach bogatej P├│┼énocy mamy wspania┼ée technologie i ogromne zasoby wody, w zwi─ůzku z tym problem jej braku tam nie istnieje. Sama Kanada ma po┼éow─Ö ┼Ťwiatowych zasob├│w wody zgromadzonej w jeziorach. Wszystkie problemy wodne koncentruj─ů si─Ö wok├│┼é r├│wnika, a pot─Ögowane s─ů na dodatek przez utrzymuj─ůc─ů si─Ö tam od pokole┼ä bied─Ö. Zatem je┼╝eli m├│wi si─Ö o 1,2 miliarda udzi, kt├│rzy ┼╝yj─ů za mniej ni┼╝ 1,25 dolara dziennie, to jednocze┼Ťnie trzeba pami─Öta─ç, ┼╝e ci sami ludzie ulokowani s─ů w ubogiej w wod─Ö strefie naszej planety. G┼é├│wnie chodzi tu o Afryk─Ö Subsaharyjsk─ů i Azj─Ö Po┼éudniow─ů oraz Wschodni─ů.
 
Jaka jest na ┼Ťwiecie ilo┼Ť─ç wody zdatnej do picia?
Niewiele ÔÇô w zale┼╝no┼Ťci od szacunk├│w od 1,5% do 3% wszystkich zasob├│w, w dodatku skrajnie nier├│wnomiernie roz┼éo┼╝onych. Wi─Ökszo┼Ť─ç wody pitnej ulokowana jest w miejscach bardzo trudno dost─Öpnych ÔÇô w lodowcach czy w g┼é─Öbokich zbiornikach podziemnych. Warto przy tym zwr├│ci─ç uwag─Ö, ┼╝e ostatnio daje si─Ö zaobserwowa─ç na ┼Ťwiecie dziwn─ů tendencj─Ö do obudowywania miast po┼éo┼╝onych na terenach, na kt├│rych wyst─Öpuje bardzo ma┼éo wody.
 
Jak to?
Na przyk┼éad w tej chwili najbardziej rozwijaj─ůcym si─Ö miastem ameryka┼äskim kt├│rego dynamik─Ö rozwoju wida─ç w ka┼╝dej niemal dziedzinie, jest Las Vegas. Miasto ulokowane na pustyni, totalnie uzale┼╝nione od dostaw wody z jednego z najwi─Ökszych w USA zbiornik├│w retencyjnych Hoover Dam. I to jest wielki problem, bo w┼éa┼Ťciwie z dnia na dzie┼ä ubywa w nim wody i wiadomo, ┼╝e nigdy ju┼╝ nie uda si─Ö wr├│ci─ç do poziomu sprzed kilku dekad. W dodatku pod ten sam zbiornik pod┼é─ůczy┼éo si─Ö te┼╝ inne miasto ÔÇô Phoenix ÔÇô oraz jeden z najwi─Ökszych w stanach system├│w nawadniania upraw. To jest przyk┼éad b┼é─Ödu, na kt├│rym przysz┼ée pokolenia b─Öd─ů si─Ö uczy─ç.
B┼é─ůd ten rodzi te┼╝ wiele innych problem├│w, na przyk┼éad polityczny konflikt z Meksykiem, kt├│ry r├│wnie┼╝ potrzebuje pot─Ö┼╝nych dostaw wody z tych samych ┼║r├│de┼é, lub powa┼╝ne zmiany przyrodnicze, bo wskutek spadku przep┼éywu w rzece nast─ůpi┼éy problemy w strefie przybrze┼╝nej. W wielu miejscach na ┼Ťwiecie mo┼╝emy zaobserwowa─ç zak┼é├│cenie ekosystemu w wodach morskich, bo mniejszy transport w├│d s┼éodkich zmienia budow─Ö pla┼╝ i ┼Ťwiat ca┼éej zwi─ůzanej z morzem przyrody.
 
Temat rzekaÔÇŽ A w dodatku zu┼╝ycie wody ro┼Ťnie w o wiele szybszym tempie ni┼╝ przyrost populacji.
Nic dziwnego, ludzie na ca┼éym ┼Ťwiecie maj─ů coraz to nowe potrzeby cywilizacyjne, zaczynaj─ů si─Ö cz─Ö┼Ťciej k─ůpa─ç, u┼╝ywa─ç samochodu, podlewa─ç trawniki. Cho─ç nadal z jednej strony mamy mieszka┼äca Afryki Subsaharyjskiej zu┼╝ywaj─ůcego kilkana┼Ťcie litr├│w dziennie, to z drugiej jest obywatel USA, kt├│ry wody mo┼╝e u┼╝ywa─ç bez ogranicze┼ä. Ta tendencja b─Ödzie z dekady na dekad─Ö ros┼éa. Chocia┼╝by dlatego, ┼╝e zmienia si─Ö jako┼Ť─ç jedzenia na ┼Ťwiecie
 
To znaczy?
Ma┼éo kto wie, ┼╝e produkcja mi─Ösa poch┼éania ogromne ilo┼Ťci wody ÔÇô na wyprodukowanie kilograma mi─Ösa zu┼╝ywa si─Ö ┼Ťrednio 20 000 litr├│w wody, a w przypadku wo┼éowiny bywa, ┼╝e a┼╝ 50 000 litr├│w. Dla por├│wnania, wanna mie┼Ťci 150 litr├│w.
 
Uboczny efekt bogacenia się społeczeństw uboższych?
Dzi┼Ť ca┼éy ┼Ťwiat patrzy w tej kwestii na Chiny. Pa┼ästwo ┼Ürodka nie tylko zlikwidowa┼éo kl─Öski g┼éodu, ale jest ju┼╝ po rewolucji wieprzowej, czyli Chi┼äczycy osi─ůgn─Öli podobny status, je┼╝eli chodzi o spo┼╝ycie wieprzowiny, co kraje rozwini─Öte. Obecnie chi┼äscy decydenci planuj─ů zrobi─ç skok w kierunku zwi─Ökszenia konsumpcji wo┼éowiny ÔÇô pragn─ů zorientowa─ç rynek mi─Ösa w ten spos├│b, aby i jej spo┼╝ycie by┼éo na podobnym poziomie, jak w krajach europejskich.
 
Co to oznacza z punktu widzenia wody?
Ten skok b─Ödzie kosztowa┼é tyle wody, ile znajduje si─Ö w rzece o przep┼éywie r├│wnym Nilowi. Ale Chiny s─ů obecnie mistrzem ┼Ťwiata w dziedzinie technologii wodnych i wierz─Ö, ┼╝e ten problem zostanie rozwi─ůzany.
 
Dobra, pora zada─ç to kasandryczne pytanie ÔÇô kiedy sko┼äczy si─Ö nam woda?
Mam nadziej─Ö, ┼╝e nigdy. Na ┼Ťwiecie od pocz─ůtku jest sta┼éa ilo┼Ť─ç wody, my naprawd─Ö pijemy t─Ö sam─ů wod─Ö, kt├│r─ů pi┼éy dinozaury. Dowcip polega na tym, by ilo┼Ť─ç, kt├│r─ů dysponujemy, tak przerabia─ç, uzdatnia─ç i wielokrotnie zu┼╝ywa─ç, by┼Ťmy mogli napi─ç si─Ö jej wi─Öcej. A co najlepsze, naprawd─Ö jeste┼Ťmy technologicznie w stanie to zrobi─ç, cho─ç z r├│┼╝nych powod├│w nadal istniej─ů na ┼Ťwiecie miejsca, kt├│rym grozi wysiedlenie z powodu braku wodyÔÇŽ
 
Jakie to s─ů miejsca?
Na przykład stolica Jemenu, Sana, lub milionowe miasto Kweta, stolica pakistańskiej prowincji Beludżystan.
 
By┼éem w Kwecie kilka lat temu i nie zauwa┼╝y┼éem ┼╝adnego przera┼╝enia perspektyw─ů wysiedle┼äcz─ů.
A wodny zegar tyka i czas do ewakuacji odmierza si─Ö tam ju┼╝ w latach. W pobli┼╝u prawie nie ma wody z uj─Ö─ç podziemnych. Ci─ůg┼ée poszukiwanie, nawiercanie i ewentualne wydobywanie z g┼é─Öbszych partii zaczyna by─ç ju┼╝ tak kosztowne, ┼╝e w ┼╝aden spos├│b nie mo┼╝e by─ç uznane za op┼éacalne, a to oznacza sm─Ötny koniec. Pami─Ötam prognoz─Ö sprzed pewnego czasu, ┼╝e to miasto ju┼╝ od dw├│ch lat nie powinno istnie─ç. Niedawno dowiedzia┼éem si─Ö na jednej z konferencji w New Delhi, ┼╝e ten wyrok zosta┼é od┼éo┼╝ony w czasie, bo spad┼éy wi─Öksze ni┼╝ prognozowane opady deszczu, dzi─Öki czemu uda┼éo si─Ö uzbiera─ç troch─Ö wody. Ale ┼╝adne miasto nie mo┼╝e ┼╝y─ç perspektyw─ů, ┼╝e za dwa lub pi─Ö─ç lat trzeba b─Ödzie si─Ö stamt─ůd wyprowadzi─ç ÔÇô nikt tam ju┼╝ w nic nie zainwestuje. Tak wi─Öc Kweta powoli zaczyna ju┼╝ czu─ç suchy podmuch na karku, a pewnego dnia po prostu zabraknie wody w kranie i to b─Ödzie ju┼╝ definitywny koniec.
 
W jaki spos├│b odzyskuje si─Ö obecnie wod─Ö na masow─ů skal─Ö?
Dobrym przyk┼éadem jest Bahrajn. Dzi┼Ť ju┼╝ ca┼éa woda jest tam pozyskiwana metodami odsalania. Tak zwane technologie odwr├│conej osmozy spowodowa┼éy, ┼╝e zmniejszy┼éy si─Ö koszty pozyskiwania wody, co otworzy┼éo przed nami dost─Öp do jej wielkich zasob├│w. W Europie liderem jest z przymusu Hiszpania, kt├│rej turystyczne o┼Ťrodki nadmorskie maj─ů ci─ůg┼éy problem z wod─ů, a dostawy z Francji s─ů ju┼╝ zbyt ma┼ée.
 
Turystyka poch┼éania du┼╝e ilo┼Ťci wody?
Na samo pole golfowe potrzebna jest ilo┼Ť─ç wody, kt├│ra normalnie wystarczy┼éaby do ┼╝ycia dziesi─Öciotysi─Öcznemu miastu lub sze┼Ť─çdziesi─Öciu tysi─ůcom tajskich mieszka┼äc├│w wsi. A do tego s─ů przecie┼╝ baseny, fontanny, ogrodyÔÇŽ Hiszpanie pozyskuj─ů na to wszystko wod─Ö w┼éa┼Ťnie z morza, przy czym, powiedzmy sobie szczerze, na razie na wykorzystanie tego typu technologii sta─ç wy┼é─ůcznie najbogatsze kraje ┼Ťwiata lub uzyskuj─ůce z tego odpowiednie profity, jak w┼éa┼Ťnie Hiszpania.
 
Czy na globalnym Po┼éudniu czekaj─ů nas wielkie konflikty o wod─Ö?
Nie wiem, czy wielkie, ale w lokalnych sporach woda na pewno b─Ödzie odgrywa┼éa istotn─ů rol─Ö. Dotychczas nikt nie nazywa┼é sporu pomi─Ödzy Izraelem i pa┼ästwami arabskimi konfliktem wodnym, ale zauwa┼╝my, ┼╝e jako┼Ť tak si─Ö dzia┼éo, ┼╝e granice tego konfliktu przebiega┼éy zazwyczaj wzd┼éu┼╝ naturalnych granic hydrograficznych, a nie pa┼ästwowych, plemiennych czy historycznych. Typowym tego przyk┼éadem s─ů Wzg├│rza Golan, kt├│re stanowi─ů obszar zasilaj─ůcy rzek─Ö Jordan oraz du┼╝─ů liczb─Ö mniejszych strumyk├│w na obszarze Libanu. To ten fakt czyni ze Wzg├│rz Golan naprawd─Ö strategiczny punkt.
 
Czy globalna P├│┼énoc nie b─Ödzie w tych wojnach uczestniczy─ç?
Ju┼╝ poniek─ůd uczestniczy, wykorzystuj─ůc odci─Öcie od wody jako ┼Ťrodek militarny w konflikcie niezwi─ůzanym bezpo┼Ťrednio z wod─ů. Podczas ameryka┼äskiej agresji dokonanej pod pozorem walk antyterrorystycznych na wybrane kraje Bliskiego Wschodu dochodzi┼éo przecie┼╝ do ┼Ťwiadomego ataku na cele zwi─ůzane z gospodark─ů wodn─ů, oczyszczaniem ┼Ťciek├│w, uj─Öciami wody i tak dalej.
 
Przecie┼╝ istnieje mi─Ödzynarodowa konwencja zakazuj─ůca tego typu praktyk militarnych.
Niemniej s─ů one faktem, co wynika zar├│wno z dokument├│w, jak i ze zdj─Ö─ç. Cho─ç to nie wszystko, konwencja nie zakazuje na przyk┼éad patrolowania miast, a sporym problem jest w tamtych krajach lokalizacja podziemnej sieci wodoci─ůgowej. W Polsce rury umieszcza si─Ö na g┼é─Öboko┼Ťci minimum 70 cm pod powierzchni─ů, co wynika mi─Ödzy innymi z potrzeby zapewnienia ochrony przed zamarzaniem. Tam tego problemu nigdy nie by┼éo, wi─Öc sieci wodoci─ůgowe zlokalizowane s─ů na g┼é─Öboko┼Ťci 30 cm. Ka┼╝da runda po mie┼Ťciekolumn─ů czo┼ég├│w i transporter├│w opancerzonych powoduje zniszczenie tych┼╝e wodoci─ůg├│w. Wystarczy jedna przeja┼╝d┼╝ka po miasteczku i trzeba rozpoczyna─ç budow─Ö od nowa. Zazwyczaj robione jest to nie┼Ťwiadomie, ale efekt jest koszmarny.
 
To s─ů specyficzne przyk┼éady wojen, ale domy┼Ťlam si─Ö, ┼╝e du┼╝o wi─Öksze niebezpiecze┼ästwo wybuchu konfliktu na du┼╝─ů skal─Ö tkwi w sytuacji, gdy rzek─Ö b─ůd┼║ jezioro przecinaj─ů pa┼ästwowe granice?
Niekoniecznie, wbrew pozorom woda mo┼╝e skutecznie godzi─ç ludzi.. Cofnijmy si─Ö do czas├│w przedwojennych i zwr├│─çmy uwag─Ö, ┼╝e Niemcy swoje granice z wrogami, czyli Polsk─ů i Francj─ů, posiadali na rzekach. I zaraz po wojnie uda┼éo si─Ö, przy ┼Ťcis┼éej wsp├│┼épracy, oczy┼Ťci─ç rzeki z pozosta┼éo┼Ťci wojennych i dostosowa─ç je do ┼╝eglugi. A to by┼é wci─ů┼╝ czas wrogiego na siebie zerkania.
 
Ale konflikt o wodne granice tli┼é si─Ö d┼éu┼╝ejÔÇŽ
ÔÇŽco nie przeszkadza┼éo wsp├│┼épracowa─ç. Z czasem wszystkie te kraje zacz─Ö┼éy si─Ö rozwija─ç i w przypadku Odry powsta┼é problem walki z zanieczyszczeniem, kt├│re z powodu naszych i czechos┼éowackich hut oraz rolnictwa by┼éo ogromne.Mimo pocz─ůtkowo wrogich stosunk├│w, po latach powo┼éano mi─Ödzynarodow─ů komisj─Ö, kt├│ra doskonale ten temat uregulowa┼éa i wci─ů┼╝ jest przyk┼éadem wzorcowej wsp├│┼épracy granicznej. Podobnie by┼éo w przypadku dw├│ch najwi─Ökszych wrog├│w w Azji, czyli Indii i Pakistanu. Obecnie mi─Ödzynarodowe komisje rzeczne s─ů w zasadzie jedynymi skutecznymi organami, kt├│re w ramach kontakt├│w tych pa┼ästwa dzia┼éaj─ů. A od takiego dialogu zaczyna si─Ö zwykle szersza wsp├│┼épraca.
 
Wsz─Ödzie i zawsze?
Przypadek, w kt├│rym si─Ö to nie sprawdza, to Izrael i pa┼ästwa arabskie ÔÇô tam mamy do czynienia z wielopoziomow─ů sytuacj─ů, od dekad na kraw─Ödzi wybuchu.
 
Du┼╝o m├│wimy tutaj o roli pa┼ästw, a jak pan ocenia dzia┼éalno┼Ť─ç organizacji pozarz─ůdowych w tej kwestii?
Z tym mam du┼╝y problem. Z jednej strony obserwujemy agresywne i przekonane o swojej nieomylno┼Ťci organizacje typu Greenpeace, kt├│rych dzia┼éalno┼Ť─ç zazwyczaj nie prowadzi do niczego poza rozbuchaniem w┼Ťr├│d zwyk┼éych ludzi wielkich, a zarazem stosunkowo p┼éytkich emocji. Z drugiej strony, na przyk┼éad w Polsce ekologiczne organizacje pozarz─ůdowe s─ů zbyt mocno podporz─ůdkowane dotacjom wielkich koncern├│w lub grantom z instytucji pa┼ästwowych. Przez to zdarza si─Ö, ┼╝e s─ů one maszynkami do zarabiania kasy, a ich og├│lne znaczenie mocno si─Ö zdewaluowa┼éo. Chocia┼╝ dostrzegam i osobi┼Ťcie wsp├│┼épracuj─Ö z organizacjami budz─ůcymi powszechny szacunek. Wed┼éug mnie wzorcow─ů dzia┼éalno┼Ť─ç w dziedzinie problem├│w wodnych prowadzi Polska Akcja Humanitarna.
 
Pozosta┼éo nam opiera─ç si─Ö na politykach?
Politycy s─ů potrzebni do inicjacji rozm├│w, ale uwa┼╝am, ┼╝e prawdziwe rozwi─ůzywanie konflikt├│w powinno nale┼╝e─ç do sprawnej ekipy fachman├│w, specjalist├│w od sprawiedliwego podzia┼éu wody, mi─Ödzynarodowych komisji powo┼éanych w celu rozwi─ůzania konkretnych konflikt├│w. Nie wierz─Ö i nie znam przyk┼éad├│w dowodz─ůcych, ┼╝e problem spor├│w o wod─Ö mo┼╝na rozwi─ůza─ç tylko przy udziale ruch├│w spo┼éecznych albo tylko si┼éami polityk├│w.
 
Panie profesorze, smutny to wniosek, ┼╝e wodny problem ┼Ťwiata wynika tylko z braku dost─Öpu do technologii i decyzji politycznychÔÇŽ
Poniek─ůd te┼╝ naszych jednostkowych decyzji. W czasach p─Ödz─ůcej globalizacji musimy dba─ç szczeg├│lnie o to, aby zapewnia─ç innym sta┼éy dost─Öp do wody pitnej. A dysponujemy przecie┼╝ demokratycznymi narz─Ödziami nacisku i zmian. Wi─Ökszo┼Ť─ç naszych wodnych problem├│w wynika przecie┼╝ z b┼é─Öd├│w i decyzji naszych politycznych reprezentant├│w. Zawsze powtarzam, ┼╝e wezbrania wody to tw├│r natury, powodzie to ju┼╝ zas┼éuga cz┼éowieka. Przecie┼╝ to, co obecnie obserwujemy, wynika zazwyczaj ze zbyt intensywnego uszczelnienia powierzchni. I tak samo jest z niedoborami wody ÔÇô wynikaj─ů przede wszystkim z b┼é─Öd├│w ludzkich: albo skoncentrowali┼Ťmy ludno┼Ť─ç w miejscu, w kt├│rym brakuje wody, albo nie u┼╝ywamy dobrej technologii, albo nie dostrzegli┼Ťmy, ┼╝e razem z wrogiem pijemy z tego samego kubka, wi─Öc obydwaj musimy o niego zadba─ç. Przyczyna le┼╝y po stronie cz┼éowieka, odczepmy si─Ö od natury.
 
Prof. dr hab. Piotr Kowalczak
jest cz┼éonkiem Polskiej Akademii Nauk, dyrektorem pozna┼äskiego oddzia┼éu Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, doradc─ů Ministerstwa Nauki i Studi├│w Wy┼╝szych i autorem ponad 300 prac badawczych oraz kilkunastu ksi─ů┼╝ek dotycz─ůcych wody, w tym ksi─ů┼╝ki ÔÇ×Konflikty o wod─ÖÔÇŁ (2007 r.).
 
UWAGA! W czasie wakacji internetowa ods┼éona ÔÇ×KontaktuÔÇŁ b─Ödzie ukazywa─ç si─Ö raz na dwa tygodnie ÔÇô co drugi poniedzia┼éek. Serdecznie zapraszamy do lektury!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś