fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Marsz Radonskiego

Je艣li urz臋duj膮cy prezydent Wenezueli, Hugo Chavez, mimo ci臋偶kiej choroby nowotworowej, dotrwa do przysz艂orocznych wybor贸w prezydenckich i we藕mie w nich udzia艂, prawdopodobnie przegra.


Tekst i zdj臋cia: Pawe艂 Zerka.
 
Caracas, grudzie艅 2011 r.
Je艣li urz臋duj膮cy prezydent Wenezueli, Hugo Chavez, mimo ci臋偶kiej choroby nowotworowej, dotrwa do przysz艂orocznych wybor贸w prezydenckich i we藕mie w nich udzia艂, prawdopodobnie przegra. Za to du偶e szanse na obj臋cie w艂adzy ma polityk o swojsko brzmi膮cym nazwisku, Henrique Capriles Radonski.
Upalne niedzielne przedpo艂udnie w centrum dziesi臋ciomilionowego Caracas, stolicy Wenezueli. U wej艣cia do jednej z ubogich dzielnic powoli gromadzi si臋 t艂um. Wi臋kszo艣膰 zebranych ma na sobie聽 koszulki i czapki z napisem 鈥濩apriles Radonski na prezydenta鈥.
M艂oda energiczna dziewczyna, przemawiaj膮c przez megafon z ruchomej platformy, podgrzewa atmosfer臋: 鈥濲u偶 wjecha艂 do miasta!鈥. I puszcza na ca艂y regulator chwytliwe merengue z zaanga偶owanym politycznie tekstem: 鈥濱stnieje inna droga, z Radonskim p贸jdziemy naprz贸d!鈥.

*

聽Henrique Capriles Radonski, maj膮cy polskie korzenie ledwie 39-letni gubernator jednego ze stan贸w Wenezueli, to w tej chwili najpopularniejszy spo艣r贸d pi臋ciorga kandydat贸w, kt贸rzy zadeklarowali sw贸j udzia艂 w prezydenckich prawyborach zaplanowanych na luty przysz艂ego roku. Dzi臋ki nim wenezuelska opozycja chce wy艂oni膰 jednego, wsp贸lnego kandydata, kt贸ry w pa藕dzierniku mia艂by zmierzy膰 si臋 z Chavezem i w ko艅cu go pokona膰.
Po raz pierwszy od kilkunastu lat istnieje na to realna szansa. Z jednej strony, Chavez jest wyra藕nie w odwrocie. Kraj pod jego rz膮dami za艂ama艂 si臋 gospodarczo: odnotowuje najni偶szy wzrost i najwy偶sz膮 inflacj臋 w ca艂ej Ameryce 艁aci艅skiej. Ro艣nie bezrobocie i zad艂u偶enie zagraniczne. O dziwo, dochodzi do tego w sytuacji, gdy ceny ropy naftowej – g艂贸wnego towaru eksportowego Wenezueli – na 艣wiatowych rynkach od d艂u偶szego czasu utrzymuj膮 si臋 na rekordowym poziomie 100$ USD za bary艂k臋! Chocia偶 Wenezuela siedzi na ropie, Chavez nie potrafi prze艂o偶y膰 tego bogactwa na popraw臋 jako艣ci 偶ycia obywateli. Coraz cz臋艣ciej zdarzaj膮 si臋 przerwy w dostawach pr膮du, kuleje transport mi臋dzy miastami. Co jednak najgorsze, Wenezuela sta艂a si臋 najniebezpieczniejszym krajem na kontynencie.
Z drugiej strony, w si艂臋 uros艂a opozycja. Mimo wewn臋trznych r贸偶nic ideologicznych, od trzech lat dzia艂a w spos贸b skoordynowany. Opracowa艂a wsp贸lny program i dogada艂a si臋 co do wyboru jednego kandydata na prezydenta. W listopadzie odby艂a si臋 pierwsza transmitowana przez prywatn膮 telewizj臋 debata pomi臋dzy jej kandydatami, uznana przez wielu za demokratyczny prze艂om w kraju, gdzie niezale偶ne media s膮 co i rusz zamykane lub karane finansowo, a w przekazie politycznym obowi膮zuje tylko jedna s艂uszna linia, reprezentowana przez rz膮d, kt贸ry nie przestaje mami膰 spo艂ecze艅stwa has艂ami rewolucji i socjalizmu.
Trudno w Wenezueli o wiarygodny sonda偶. Dzisiaj te publiczne wskazuj膮 na utrzymuj膮ce si臋, ponad 50% poparcie dla Chaveza. Ale coraz wi臋cej niezale偶nych ekspert贸w twierdzi, 偶e prezydent tym razem naprawd臋 mo偶e przegra膰. Wed艂ug agencji Keller, poleg艂by w starciu z ka偶dym z trzech najpowa偶niejszych kandydat贸w opozycji: Radonskim, Perezem i Lopezem. A przecie偶 jak dot膮d regularnie gromadzi艂 w wyborach ponad 60% g艂os贸w!
Pog艂臋biaj膮ce si臋 problemy gospodarcze Wenezueli powinny prze艂o偶y膰 si臋 na dalszy spadek poparcia dla rz膮du. Ale Chavez b臋dzie si臋 stara艂 zneutralizowa膰 ten efekt rozdaj膮c na prawo i lewo kolejne subsydia. Nie spos贸b przewidzie膰, jak na preferencje wyborc贸w wp艂ynie historia jego choroby nowotworowej. Czy w tej dramatycznej chwili emocje wyborc贸w wezm膮 g贸r臋 nad rozs膮dkiem? Czy Chavezowi uda si臋 przekona膰 Wenezuelczyk贸w, 偶e wygra艂 z chorob膮, kt贸ra w jego wyobra偶eniu by艂a efektem ci臋偶kiej pracy na rzecz pa艅stwa? A mo偶e, przeciwnie, wyborcy przestan膮 uwa偶a膰 go za silnego lidera, zdolnego administrowa膰 pa艅stwem?
Przed nami okr膮g艂y rok wyborczej kampanii, kt贸ra ma szans臋 obfitowa膰 w niespodziewane zwroty akcji w r贸wnym stopniu, co latynoskie telenowele. A skoro Radonski gra w jednej z g艂贸wnych r贸l, nie powinno by膰 problemu z przyci膮gni臋ciem przed telewizory Polak贸w…
 

*

Wenezuelczycy dowiedzieli si臋 o polskich korzeniach Radonskiego dziesi臋膰 lat temu. Parlament przes艂uchiwa艂 go w贸wczas w zwi膮zku z jego udzia艂em w zamachu stanu przeciwko Chavezowi z 2002. Jeden z deputowanych nazwa艂 go faszyst膮 i nazist膮, na co Radonski odpowiedzia艂, 偶e trudno by艂oby mu by膰 jednym albo drugim, skoro du偶a cz臋艣膰 jego rodziny zgin臋艂a w Holokau艣cie.
W Polsce urodzili si臋 dziadkowie Radonskiego ze strony matki, Moniki Cristiny Radonski Bochenek. Do Nowego 艢wiata dotarli po zako艅czeniu drugiej wojny 艣wiatowej. Dziadek Radonskiego pono膰 by艂 temu niech臋tny 鈥 nie rozumia艂, dlaczego mieliby wyje偶d偶a膰 z Polski, skoro ju偶 uda艂o im si臋 przetrwa膰 wojn臋. Ale jego 偶ona nie wyobra偶a艂a sobie pozosta膰 d艂u偶ej w kraju, gdzie jej rodzice zostali spaleni 偶ywcem. Dlatego udali si臋 do Pary偶a, a tam us艂yszeli o dziwnie brzmi膮cym kraju o nazwie Wenezuela i niewiele si臋 namy艣laj膮c wsiedli na statek. Do Wenezueli przyp艂yn臋li z maj膮tkiem w postaci 100 dolar贸w i jednej ta艣my filmowej 鈥 bowiem przed wojn膮 ich rodziny trudni艂y si臋 dystrybucj膮 i projekcj膮 film贸w.
Dziadek Radonskiego zaraz po przyje藕dzie zabra艂 si臋 za handel i w kr贸tkim okresie zarobi艂 tyle, by m贸c otworzy膰 pierwsze kino – w 1947 w Puerto La Cruz. Po jakim艣 czasie sta膰 go ju偶 by艂o na wynajem kina Imperial w Caracas. Potem zbudowa艂 w stolicy imponuj膮ce kino Broadway (w kt贸rym obecnie ma siedzib臋 brazylijski Zjednoczony Ko艣ci贸艂 Kr贸lestwa Niebieskiego). W ten spos贸b, krok po kroku, dziadkowie Radonskiego ze strony matki stali si臋 wenezuelskimi potentatami kinematograficznymi. Tak偶e od strony ojca Radonski wydaje si臋 w czepku urodzony: klan Capriles od kilku pokole艅 powi臋ksza swoje imperium medialne, przemys艂owe i mieszkaniowe. To pochodzenie mo偶e okaza膰 si臋 pi臋t膮 achillesow膮 Radonskiego, kt贸remu 艂atwo b臋dzie przylepi膰 艂atk臋 kandydata reprezentuj膮cego interesy klasy uprzywilejowanej.
 

*

Przyjecha艂! Z typowym dla Wenezuelczyk贸w godzinnym op贸藕nieniem. Przywitany gromkimi oklaskami wyskakuje z samochodu i od razu 偶wawym krokiem rozpoczyna przemarsz przez barrio. Motocykli艣ci wytyczaj膮 szlak, a za nimi p臋dzi t艂um sympatyk贸w Radonskiego, staraj膮c si臋 nad膮偶y膰 za swoim liderem. Kr臋tymi uliczkami wspinamy si臋 coraz wy偶ej, wkraczaj膮c w coraz mniej przyjazne rejony.
Mimo to, poch贸d spotyka si臋 z ciep艂ym przyj臋ciem wielu mieszka艅c贸w, kt贸rzy z okien wiwatuj膮 na cze艣膰 kandydata opozycji. Ten co i rusz zatrzymuje si臋, aby z niekt贸rymi zamieni膰 par臋 zda艅 lub chocia偶 u艣cisn膮膰 im d艂o艅. Dopiero na samej g贸rze zaczynamy czu膰 si臋 obco i nie do ko艅ca bezpiecznie. To bastion zwolennik贸w Chaveza, kt贸rzy przed drzwiami wywiesili czerwone flagi oraz plakaty z wizerunkiem prezydenta i ustawili si臋 w zwartym szyku, tarasuj膮c drog臋 nadci膮gaj膮cej manifestacji. Ale mimo napi臋tej atmosfery udaje si臋 unikn膮膰 konfrontacji. Zgodnie z popularn膮 dzi艣 w polityce strategi膮 mi艂o艣ci, kieruj膮ca pochodem dziewczyna wykrzykuje przez megafon 鈥濩hawi艣ci za Radonskim!鈥. Zwolennicy Chaveza staj膮 jak wryci.
Po nieca艂ej godzinie manifestacja dobiega ko艅ca. Ledwie zbiegamy z g贸ry, a kandydat Radonski ju偶聽 wskakuje do furgonetki i odje偶d偶a. Tysi膮c razy zd膮偶y艂 u艣cisn膮膰 d艂o艅, przemierzy艂 olbrzymie osiedle, ale publicznie nie wyg艂osi艂 ani jednego zdania.
 

*

Bo te偶 nie jest wielkim m贸wc膮. W艂a艣ciwie trudno wyt艂umaczy膰, czemu akurat on przewodzi sonda偶om prawyborczym. Jest m艂ody, przystojny i waleczny, ale w jego wypowiedziach wyczuwa si臋 nerwowo艣膰, brak dystansu, czasem nawet fanatyzm. Ma na koncie wiele sukces贸w, jak cho膰by obj臋cie fotela przewodnicz膮cego parlamentu w wieku zaledwie 27 lat. Mo偶e te偶 przedstawia膰 si臋 jako zaprawiony w boju opozycjonista: w ko艅cu za czas贸w prezydentury Chaveza sp臋dzi艂 kilka miesi臋cy w wi臋zieniu z powod贸w politycznych, a w kolejnych wyborach – na prezydenta miasta i na gubernatora – bez przeszk贸d pokonywa艂 kandydat贸w wspieranych przez El Comandante.
Niemniej, wielu opozycyjnych publicyst贸w wola艂oby, aby kontrkandydatem Chaveza zosta艂 Pablo Perez: nie tylko fizycznie podobny do urz臋duj膮cego prezydenta, ale te偶 ideologicznie 艂atwiej strawny. Radonski sytuuje si臋 bli偶ej prawej strony sceny politycznej, dlatego chawi艣ci mogliby si臋 ba膰, 偶e po ewentualnym zwyci臋stwie zem艣ci si臋 na obecnej ekipie. Tymczasem Pablo Perez jest socjaldemokrat膮, kt贸ry mia艂by szans臋 uzyska膰 g艂osy nie tylko elektoratu opozycyjnego, ale r贸wnie偶 cz臋艣ci tradycyjnych chawist贸w.
Przez najbli偶szy rok wiele jeszcze mo偶e si臋 w Wenezueli zmieni膰. Rzadko kiedy zdarza si臋, aby w polityce jednego kraju gromadzi艂o si臋 naraz a偶 tyle znak贸w zapytania. Nie wiadomo, czy schorowany Chavez b臋dzie w stanie wystartowa膰 w wyborach, czy do nich do偶yje, i czy ktokolwiek z jego otoczenia by艂by w stanie go zast膮pi膰. Nie wiadomo, na ile kandydatowi, kt贸ry wygra w prawyborach, uda si臋 utrzyma膰 poparcie, jakim opozycja cieszy si臋 w tej chwili. Nie wiadomo, czy w przypadku przegranej Chaveza, w Wenezueli nie wybuch艂aby wojna domowa.
Mo偶na聽 natomiast przypuszcza膰, 偶e je偶eli Radonski faktycznie zwyci臋偶y w prawyborach, w贸wczas w Polsce wyst膮pi podobny efekt, co rok temu na Litwie. Wtedy nasi s膮siedzi 艣ledzili uwa偶nie poczynania syna litewskich imigrant贸w, Antanasa Mockusa, kt贸remu uda艂o si臋 przedrze膰 do drugiej tury wybor贸w prezydenckich w Kolumbii. 鈥濺adonski na prezydenta鈥 prawdopodobnie spotka艂by si臋 w Polsce z podobnym zainteresowaniem. Ewentualna zmiana w艂adz w Wenezueli odbi艂aby si臋 szerokim echem na ca艂ym 艣wiecie. A co by oznacza艂a dla Polski? Mo偶liwe, 偶e jedynie przypomnia艂aby Polakom o tym, 偶e Wenezuela i Ameryka 艁aci艅ska w og贸le istniej膮. Ale to ju偶 co艣!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij