Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Lewico, wesprzyj Kołodziejczaka

Lewica nie mo┼╝e ulega─ç pokusie bycia z lud┼║mi tylko o tyle, o ile spe┼éni─ů jej bardzo rygorystyczne warunki dotycz─ůce ┼Ťwiatopogl─ůdu, j─Özyka czy postulat├│w. Warto wi─Öc cho─çby spr├│bowa─ç poda─ç r─Ök─Ö Micha┼éowi Ko┼éodziejczakowi, nowemu liderowi protest├│w rolniczych. Oby z po┼╝ytkiem dla wszystkich.

ilustr.: Zuzia Wojda

ilustr.: Zuzia Wojda


┼╣le si─Ö dzieje na polskiej wsi. Powody tego s─ů rozmaite, by wymieni─ç tylko epidemi─Ö Afryka┼äskiego Pomoru ┼Üwi┼ä, nier├│wny status polskich rolnik├│w wzgl─Ödem konkurent├│w z kraj├│w zachodniej Europy, rosyjskie embargo na polsk─ů ┼╝ywno┼Ť─ç, du┼╝─ů ┼éatwo┼Ť─ç zachodnich firm w omijaniu przepis├│w przy importowaniu ┼╝ywno┼Ťci do Polski i sprzedawaniu jej jako lokalnej czy oligopolistyczn─ů struktur─Ö skup├│w warzyw i owoc├│w.
W tym roku na ┼éeb na szyj─Ö spad┼éy chocia┼╝by ceny skupu owoc├│w mi─Ökkich, takich jak maliny, porzeczki czy agrest. Instytut Ekonomiki Rolnictwa ocenia, ┼╝e koszt produkcji kilograma malin to 3,40 z┼éotego. Jeszcze rok temu plantatorzy dostawali w skupie za kilogram ca┼ée 3,50. W tym ÔÇô 2,20ÔÇô2,40. Ceny skupu kszta┼étuj─ů przede wszystkim wielcy gracze ÔÇô g┼é├│wnym odbiorc─ů malin nie jest konsument kupuj─ůcy je (wcale niekoniecznie polskie) w papierowym pude┼éku na bazarku, ale producenci sok├│w, jogurt├│w czy mro┼╝onek. Podobnie jest w przypadku innych produkt├│w. Rolnicy s─ů wi─Öc bezsilni ÔÇô nie sta─ç ich na zatrudnienie pracownik├│w i pracowniczek za godne stawki, zatrudnianie na czarno jest ┼Ťcigane przez s┼éu┼╝by, a cena towaru w skupie nie pozwala im nawet wyj┼Ť─ç na zero. Co wi─Öcej, sytuacja jest skrajnie niepewna. W niekt├│rych bran┼╝ach ÔÇô jak na przyk┼éad w przypadku tytoniu ÔÇô ceny skupu s─ů ustalane wiosn─ů i s─ů sta┼ée przez ca┼éy sezon. To zapewnia stabilizacj─Ö i pozwala cokolwiek zaplanowa─ç. W przypadku owoc├│w mi─Ökkich cena w skupie mo┼╝e si─Ö zmieni─ç nawet z dnia na dzie┼ä ÔÇô dzi┼Ť kilogram mo┼╝e kosztowa─ç 2 z┼éote, jutro ju┼╝ 1,50.
W odpowiedzi na pogarszaj─ůc─ů si─Ö sytuacj─Ö rolnicy decydowali o kolejnych formach protestu ÔÇô 18 czerwca przestali zbiera─ç owoce. Na wielu krzakach maliny i porzeczki zwyczajnie zgni┼éy lub jeszcze zgnij─ů. Blokowali drogi, wyrzucili kilka ton kapusty na ulic─Ö. Gdy kolejne dzia┼éania nie przynosi┼éy skutk├│w, przyjechali do Warszawy, gdzie z odci─Ötym ┼ébem ┼Ťwini przemawia┼é nowy lider ruchu niezadowolonych mieszka┼äc├│w i mieszkanek wsi, Micha┼é Ko┼éodziejczak. Charyzmatyczny, umiej─ůcy poci─ůgn─ů─ç za sob─ů i zorganizowa─ç ludzi, przygotowany merytorycznie do dyskusji.
I otwarty p├│ki co na najr├│┼╝niejsze sojusze.
Pole dla lewicy i narodowc├│w
Ta ostatnia kwestia jest szczeg├│lnie wa┼╝na, bowiem na razie ruch rosn─ůcy wok├│┼é Ko┼éodziejczaka nie ma okre┼Ťlonych barw. Bazuje na rosn─ůcym gniewie i frustracji, wywo┼éanych ekonomiczn─ů opresj─ů, jak─ů jest fakt zmarnowanej produkcji czy niepewno┼Ťci─ů cen, a w efekcie zysk├│w ÔÇô czyli niepewno┼Ťci─ů co do mo┼╝liwo┼Ťci wy┼╝ywienia rodziny czy sp┼éaty zaci─ůgni─Ötych przed laty kredyt├│w.
To przypadek o tyle ciekawy, ┼╝e wkurzonym rolnikom wok├│┼é Ko┼éodziejczaka ma┼éo maj─ů do zaoferowania zar├│wno rz─ůdz─ůcy PiS (o ile nie zdecyduje si─Ö na szereg spektakularnych ruch├│w), jak i opozycja liberalna czy PSL, kt├│rych rz─ůdy dzia┼éacze i dzia┼éaczki Unii Warzywno-Ziemniaczanej dobrze pami─Ötaj─ů, wcale nie wspominaj─ůc ich z rozczuleniem. Wobec PSL-u maj─ů r├│wnie┼╝ wiele zarzut├│w zwi─ůzanych z lokalnymi uk┼éadami i konfliktami. Wydawa┼éoby si─Ö wi─Öc, ┼╝e to naturalne pole do dzia┼éania dla lewicy. R├│wnie naturalne jednak ÔÇô co nie powinno nas wcale dziwi─ç ÔÇô okazuje si─Ö na przyk┼éad dla narodowc├│w. Na demonstracji w Warszawie byli i Piotr Rybak, i Jan ┼Üpiewak; i Robert Winnicki, i dzia┼éacze partii Razem. Sam Ko┼éodziejczak nie odmawia nikomu ÔÇô udzieli┼é wywiadu Krytyce Politycznej, radiu Tok FM, ale te┼╝ portalowi ÔÇ×Media NarodoweÔÇŁ. Na pytanie, czy nie boi si─Ö, ┼╝e kierowanej przez niego Unii Ziemniaczano-Warzywnej zostanie przylepiona ┼éatka faszyst├│w, odpowiada, ┼╝e owszem, boi si─Ö, ale na razie szuka sojusznik├│w wsz─Ödzie tam, gdzie to mo┼╝liwe ÔÇô podaj─ůc r─Ök─Ö i lewicy, i skrajnej prawicy. Pytanie, gdzie rzeczywi┼Ťcie znajdzie dzi┼Ť trwa┼éych sojusznik├│w, wydaje si─Ö kluczowe dla przysz┼éo┼Ťci ruchu.
Dla lewicy za┼Ť to pytanie o to, czy stanie po stronie s┼éusznego, spo┼éecznego gniewu, czy te┼╝ ÔÇô z powod├│w niewystarczaj─ůcej lewicowo┼Ťci Ko┼éodziejczaka i Unii Warzywno-Ziemniaczanej ÔÇô odwr├│ci si─Ö plecami od ludzi walcz─ůcych o byt. Jak du┼╝e ryzyko niesie ze sob─ů pr├│ba budowania wsp├│┼épracy, by┼éo wida─ç wyra┼║nie w Warszawie, gdy mikrofon wzi─ů┼é kolejny m├│wca i dzi─Ökuj─ůc skazanemu za spalenie kuk┼éy ┼╗yda Piotrowi Rybakowi za obecno┼Ť─ç, doda┼é, ┼╝e ┼╝a┼éuje, ┼╝e nie spali┼é on ÔÇ×pi─Öciu ┼╝ywychÔÇŁ (sama Unia odci─Ö┼éa si─Ö p├│┼║niej od tej wypowiedzi jako od prywatnych pogl─ůd├│w przemawiaj─ůcego). Wida─ç to ryzyko r├│wnie┼╝ w postulatach zg┼éaszanych przez organizacj─Ö Ko┼éodziejczaka, b─Öd─ůcych sk─ůdin─ůd zapewne wynikiem ci─Ö┼╝kich kompromis├│w mi─Ödzy r├│┼╝nymi lud┼║mi w ruchu. Jasne, nie jest to spis idealnie lewicowy czy zrozumia┼éy z punktu widzenia interes├│w geopolitycznych Polski: zawiera postulaty utrzymania hodowli zwierz─ůt futerkowych i uboju rytualnego czy naprawy stosunk├│w dyplomatycznych z Rosj─ů przy jednoczesnym na┼éo┼╝eniu embarga na ┼╝ywno┼Ť─ç z Ukrainy.
Gdyby polityk─Ö robi┼éo si─Ö dzi─Öki tworzeniu spisu jedynie s┼éusznych postulat├│w i wykluczaniu ze wsp├│┼épracy ka┼╝dego, kto ich nie spe┼énia, faktycznie nale┼╝a┼éoby uzna─ç te fakty za dyskwalifikuj─ůceÔÇŽ
Bez pokusy ideowej czysto┼Ťci
Polityk─Ö robi si─Ö jednak, ucieraj─ůc strategi─Ö w dyskusji z lud┼║mi o r├│┼╝nych pogl─ůdach, ale cz─Östo wsp├│lnych interesach, tudzie┼╝ u┼Ťwiadamiaj─ůc r├│┼╝nym grupom, ┼╝e ich interesy rzeczywi┼Ťcie s─ů wsp├│lne. W przypadku Unii Ko┼éodziejczaka potencja┼é do takich dzia┼éa┼ä jest naprawd─Ö du┼╝y.
Mo┼╝na zreszt─ů podejrzewa─ç, ┼╝e odpuszczenie dialogu z t─ů grup─ů (i nie tylko dialogu, ale z┼éo┼╝enia jej przez lewic─Ö konkretnej propozycji ÔÇô tak, by dzia┼éacze i dzia┼éaczki Unii Warzywno-Ziemniaczanej mieli s┼éuszne i prawdziwe poczucie podmiotowo┼Ťci w ramach prowadzonych rozm├│w, a nie czuli si─Ö wykorzystywani w politycznej rozgrywce) oznacza wepchni─Öcie jej w ramiona skrajnej prawicy, kt├│ra rozk┼éada je przed protestuj─ůcymi szeroko. Wtedy mo┼╝e si─Ö okaza─ç, ┼╝e wsp├│lny interes rolnicy zorganizowani przez Ko┼éodziejczaka znajd─ů nie z ukrai┼äskimi pracownikami i pracownicami, pracownikami i pracownicami bud┼╝et├│wki czy mieszka┼äcami i mieszkankami ma┼éych miejscowo┼Ťci przy dzia┼éaniach o lepszy transport publiczny, ale z Piotrem Rybakiem bajdurz─ůcym o zagro┼╝eniu multikulturalizmem i inwazji ÔÇ×obcychÔÇŁ. Je┼Ťli lewica dzi┼Ť odpu┼Ťci, b─Ödzie mog┼éa wtedy powiedzie─ç: ÔÇ×A nie m├│wili┼Ťmy, ┼╝e z nimi nie nale┼╝y wsp├│┼épracowa─ç!ÔÇŁ. Jest wci─ů┼╝ jednak du┼╝a szansa, ┼╝e pomyli w├│wczas skutek z przyczyn─ů.
Nie chodzi zreszt─ů tylko o skuteczno┼Ť─ç polityczn─ů, kt├│ra oczywi┼Ťcie jest wa┼╝na, ale r├│wnie┼╝ o j─ůdro lewicowej agendy. Lewica nie mo┼╝e ulega─ç (a zbyt cz─Östo to robi) pokusie bycia z lud┼║mi tylko o tyle, o ile spe┼éni─ů jej bardzo rygorystycznie postawione warunki dotycz─ůce ┼Ťwiatopogl─ůdu, j─Özyka czy postulat├│w. Lewica, je┼Ťli chce by─ç wierna sobie i przesta─ç by─ç marginalizowana, musi dzia┼éa─ç z lud┼║mi i dla ludzi takich, jakimi s─ů, gdy do┼Ťwiadczaj─ů ucisku, wykluczenia i biedy. ┼╗e nie b─Öd─ů idealni? Doprawdy, sami nie jeste┼Ťmy, ani na lewicy katolickiej, ani laickiej, ani ┼╝adnej innej. Dlatego tak wa┼╝ne jest, ┼╝e partia Razem wspiera na przyk┼éad pracownik├│w i pracowniczki huty szk┼éa w Zawierciu, kt├│rzy otrzymywali wyp┼éat─Ö w szklankach. Dlatego cieszy, ┼╝e jej dzia┼éacze i dzia┼éaczki pojawili si─Ö na demonstracji rolnik├│w i ┼╝e ÔÇô mam nadziej─Ö ÔÇô prowadz─ů rozmowy z Ko┼éodziejczakiem. Tego typu postawy to na d┼éu┼╝sz─ů met─Ö jedyna droga, by przesta─ç by─ç ba┼äk─ů bez znaczenia z poparciem jedynie w┼Ťr├│d wielkomiejskiej lewicy. Pr├│by budowania ruch├│w na idealnej ideowej czysto┼Ťci i stworzeniu najwspanialszego cho─çby programu bez konkretnej roboty w┼Ťr├│d ludzi lewica ju┼╝ nieraz podejmowa┼éa. C├│┼╝, skoro nie sko┼äczy┼éy si─Ö sukcesem, mo┼╝e warto spr├│bowa─ç innej drogi?
Trzeba ni─ů i┼Ť─ç tym bardziej, gdy lider rodz─ůcego si─Ö ruchu protestu jest otwarty na wsp├│┼éprac─Ö z lewic─ů, a w wywiadach sprawia naprawd─Ö dobre wra┼╝enie, deklaruj─ůc cho─çby, ┼╝e wcale nie dziwi si─Ö, ┼╝e Ukrai┼äcy stawiaj─ů wy┼╝sze wymagania p┼éacowe, od kiedy zobaczyli, jak jest w Niemczech. Zapytany o to odpowiada: ÔÇ×Tak ma by─ç! Pensje musz─ů by─ç na wysokim poziomie. Je┼Ťli chcemy od kogo┼Ť wymaga─ç dobrej pracy, musimy mu normalnie zap┼éaci─ç. Ale co mamy zrobi─ç? Cena si┼éy roboczej wzros┼éa, jest embargo w Rosji, ludzi mniej do pracy, Zach├│d nie chce bra─ç towaru, a w Polsce monopol market├│w. Jeste┼Ťmy w kropceÔÇŁ.
Doprawdy, je┼Ťli to nie jest dyskurs lewicowy, to nie wiem, c├│┼╝ nim jest. Nie przyci─ůgnie do niego rolnik├│w ani Adrian Zandberg, ani W┼éodzimierz Czarzasty, ani Robert Biedro┼ä. Micha┼é Ko┼éodziejczak ma jednak na to szans─Ö.
Darujmy sobie protekcjonalizm
Oczywi┼Ťcie, mo┼╝e si─Ö r├│wnie┼╝ zdarzy─ç, ┼╝e Ko┼éodziejczak za┼éo┼╝y w┼éasn─ů parti─Ö, o czym m├│wi si─Ö coraz g┼éo┼Ťniej. Nie ufam przy tym ocenom m─ůdrych, politologicznych g┼é├│w, kt├│re twierdz─ů, ┼╝e na taki ruch nie ma dzi┼Ť miejsca ÔÇô zbyt cz─Östo tego typu diagnozy opiera┼éy si─Ö na widzimisi─Ö, tudzie┼╝ perspektywie wielkomiejskiej, a p├│┼║niej okazywa┼éy si─Ö niewiele warte w starciu z wyborczymi decyzjami obywateli i obywatelek. Nawet je┼Ťli jednak Ko┼éodziejczak postawi na polityczn─ů samodzielno┼Ť─ç, kluczowe b─Ödzie, gdzie znajdzie sojusznik├│w ÔÇô ca┼éo┼Ťciowo lub w konkretnych sprawach ÔÇô kto pozwoli mu wyst─ůpi─ç na swoich manifestacjach, kto spojrzy przychylnym okiem, w jakich mediach jego dzia┼éania b─Öd─ů znajdowa┼éy odd┼║wi─Ök, z kim b─Ödzie budowa┼é kontakty i rozmawia┼é, a kto b─Ödzie go zwalcza┼é. Wreszcie ÔÇô kogo wpu┼Ťci na swoje ewentualne listy. Od tego wszystkiego r├│wnie┼╝ b─Ödzie zale┼╝e─ç, jak─ů agend─Ö Unia Warzywno-Ziemniaczana ostatecznie przyjmie, o czym b─Ödzie m├│wi─ç, co proponowa─ç. Mo┼╝e p├│jdzie na ust─Öpstwa w niekt├│rych sprawach w zamian za wsparcie w innych? Podobnych pyta┼ä mo┼╝na postawi─ç wiele. Warto, by postawili je sobie liderzy i liderki lewicy, nie odrzucaj─ůc wizji wsp├│┼épracy w ideowym oporze, jakiego pewne przejawy ju┼╝ widzia┼éem ÔÇô przynajmniej w swojej ba┼äce w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych.
Czy Ko┼éodziejczak stanie si─Ö kiedy┼Ť liderem ruchu ch┼éopskiego z lewicowych i post─Öpowych marze┼ä? Nie mam zielonego poj─Öcia. Wa┼╝niejsze jest to, ┼╝e tu i teraz staje w obronie ludzi, kt├│rym dzieje si─Ö ┼║le i kt├│rzy jutro mog─ů nie mie─ç za co ┼╝y─ç. ┼╗e tu i teraz robi dobr─ů robot─Ö. Ale dobrze, zadajmy r├│wnie┼╝ to pytanie. Ot├│┼╝ to, czy Ko┼éodziejczak b─Ödzie wsp├│┼épracowa┼é z lewic─ů, czy przyjmie jej agend─Ö lub jej cz─Ö┼Ť─ç, czy odnajdziemy w nim jednego z wa┼╝nych lewicowych lub cho─çby lewicuj─ůcych polityk├│w, zale┼╝y, po pierwsze, od naszego rozumienia lewicowo┼Ťci i najwa┼╝niejszych jej element├│w, a ÔÇô po drugie ÔÇô r├│wnie┼╝ od tego, czy dzi┼Ť spotka w nas partner├│w i towarzyszy walki, czy te┼╝ protekcjonalne m─ůdrale, kt├│re ci─ůgle b─Öd─ů mu wskazywa┼éy, co on sam oraz jego koledzy i kole┼╝anki robi─ů ┼║le. A pouczanie i rozliczanie go i jego ruchu z lewicowo┼Ťci dzi┼Ť niczemu nie pos┼éu┼╝y ÔÇô tym bardziej, ┼╝e w wielkomiejskiej lewicy naprawd─Ö niewielu jest ekspert├│w i ekspertek od sytuacji wsi i ┼╝ycia na niej. Nie jest ponadto zaskoczeniem, ┼╝e Ko┼éodziejczak, kt├│ry ma lat 30, kt├│ry wychowa┼é si─Ö na wsi w Polsce takiej, jak─ů by┼éa w ostatnich latach, w Polsce, w kt├│rej lewica obecnie pe┼éni rol─Ö marginaln─ů, kt├│ry by┼é cz┼éonkiem Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci (z kt├│rego wyrzucono go przez telefon, gdy zdecydowa┼é si─Ö zacz─ů─ç organizowa─ç oddolnie rolnik├│w) ÔÇô ┼╝e Ko┼éodziejczak nie ma pogl─ůd├│w w stu procentach zgodnych z lini─ů lewicowych intelektualist├│w i nie m├│wi ich j─Özykiem. Doprawdy, musimy z tym ┼╝y─ç.
Zreszt─ů, gdyby mia┼é i m├│wi┼é, z pewno┼Ťci─ů nie zosta┼éby liderem ch┼éopskich protest├│w.
***
Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś