fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

艁atwiej wyrzuci膰 auta z miasta, ni偶 zast膮pi膰 je elektrykami

Nieposiadanie samochodu jest luksusem, na kt贸ry mog膮 sobie pozwoli膰 mieszka艅cy najwi臋kszych miast (i to te偶 nie wszyscy). W wi臋kszo艣ci wypadk贸w samoch贸d to konieczno艣膰, a dyskusja o tym, czy powinien by膰 on elektryczny, czy nie, jest drugoplanowa.

Tradycyjnie wraz ze spadaj膮cymi temperaturami polskie miasta otuli艂 艣mierdz膮cy ca艂un smogu 鈥 efekt emisyjnych 藕r贸de艂 ogrzewania i transportu. Tradycyjnie powr贸ci艂y te偶 wi臋c debaty o tym, jak sprawi膰, aby komunikacja w miastach by艂a sprawniejsza, bardziej przyjazna dla 艣rodowiska i przestrzeni.

W tek艣cie otwieraj膮cym najnowsz膮 edycj臋 鈥濻pi臋cia鈥 Jan Mencwel na zaproszenie Magazynu Kontakt pisze, 偶e elektryczne samochody nas od smogu nie zbawi膮. Owszem, to istotny element w obni偶aniu emisji pochodz膮cych z transportu, ale nie rozwi膮zuje problemu nagromadzenia samochod贸w w miastach, a co za tym idzie 鈥 kork贸w, planowania ulic pod ruch samochodowy i parking贸w na najwi臋kszych placach w stolicy. Trudno si臋 z tym nie zgodzi膰.

Elektryki to pozorny problem

Mencwel pisze jednak te偶, 偶e 鈥瀗iestety, ulegli艣my z艂udzeniu, 偶e wystarczy, by wszyscy przesiedli si臋聽z samochod贸w spalinowych na elektryczne, by problemy transportu w miastach znikn臋艂y jak za dotkni臋ciem czarodziejskiej r贸偶d偶ki鈥. Trudno przyzna膰, 偶e to z艂udzenie rzeczywi艣cie obowi膮zuje, patrz膮c, jak ko艅cz膮 si臋 projekty w rodzaju 鈥瀙olskiego auta elektrycznego鈥 i szumne obietnice Mateusza Morawieckiego z 2017 roku, 偶e w 2025 roku po polskich drogach b臋dzie je藕dzi膰 milion elektrycznych aut.

Realizacja tych zapowiedzi idzie marnie, bo na koniec lipca tego roku w kraju by艂o zarejestrowanych niewiele ponad 52 000 elektrycznych pojazd贸w. Nawet gdyby uda艂o si臋 spe艂ni膰 dan膮 przez premiera obietnic臋, na co nic wskazuje, to przy obecnym miksie energetycznym, opieraj膮cym si臋 w ponad 70 procentach na w臋glu, by艂aby ona niewiele warta. W praktyce oznacza艂aby outsourcing emisji z miast do elektrowni, a nie ekologiczny projekt z prawdziwego zdarzenia.

Nag艂a zielona elektryfikacja Polski, szczeg贸lnie pod obecnym rz膮dami, wydaje si臋 wi臋c nierealistyczna. W polskich realiach wi臋kszy sens ma dyskusja o bie偶膮cych wyzwaniach transformacji miejskiej przestrzeni i zmianie priorytet贸w w tym zakresie ni偶 o inwazji elektryk贸w. Mencwel okre艣la to jako 鈥瀝ewolucj臋 spo艂eczn膮鈥, kt贸rej potrzebujemy. I ona w du偶ym stopniu ju偶 ma miejsce, bo polega te偶 na zmianie mentalnej.

Plac Pi臋ciu Drzew i wielu 艣miech贸w

Wida膰 to na przyk艂adzie warszawskiego Placu Pi臋ciu Rog贸w, kt贸ry zosta艂 oddany do u偶ytku w lipcu tego roku. Wcze艣niej straszy艂o tam ruchliwe skrzy偶owanie trzech ulic, uci膮偶liwe dwuetapowe przej艣cie dla pieszych i na wp贸艂 legalny parking.

Po trwaj膮cej p贸艂tora roku przebudowie radykalnie ograniczono ruch samochodowy, a wi臋kszo艣膰 miejsca oddano pieszym. S膮 wi臋c 艂awki, betonowe p艂yty, posadzono nawet kilka drzew (i to nie w doniczkach!). Jest te偶 fontanna, jednak szybko uleg艂a awarii, ale nawet za czas贸w swojej kr贸tkiej 艣wietno艣ci przypomina艂a raczej ka艂u偶臋.

Zmieni艂o si臋 wiele i mo偶na by艂oby s膮dzi膰, 偶e by艂a to zmiana zgodna z wizj膮 miejskich aktywist贸w, os贸b postuluj膮cych zmniejszenie ruchu samochodowego w centrach miast i oddanie tej przestrzeni mieszka艅com. Tymczasem uroczysto艣膰 zako艅czeniu remontu, na kt贸rej obecny by艂 Rafa艂 Trzaskowski, okaza艂a si臋 pretekstem do ponadpartyjnej beki z nieudolno艣ci w艂adz Warszawy, kt贸re, po wydaniu niemal 20 milion贸w z艂otych i dokonaniu zamachu na patronk臋 kierowc贸w tzw. 鈥艢w. Przepustowo艣膰鈥, zaoferowa艂y w zamian mieszka艅com鈥 betonoz臋.

Na beton, ma艂膮 ilo艣膰 zieleni i stworzenie patelni, na kt贸rej nie b臋dzie si臋 da艂o wytrzyma膰 latem, narzekali aktywi艣ci, 艣rodowiska propisowskie i antypisowskie, wykorzystuj膮ce szans臋 do krytyki prezydenta Warszawy na jego w艂asnym podw贸rku.

Zauwa偶anym problemem jest r贸wnie偶 egzekwowanie nowych przepis贸w ruchu po tym terenie, co dotyczy zar贸wno zakazu parkowania przy placu (w zwi膮zku z czym zastawiona jest s膮siednia ulica), jak i samego wjazdu na plac. W efekcie na miejscu przez kilka godzin dziennie stoi patrol policji lub stra偶y miejskiej, wystawiaj膮c mandaty kierowcom.

Poniewa偶 nasza redakcja mie艣ci si臋 w okolicy, to przechodz臋 przez ten plac niemal codziennie, przechodzi艂em tamt臋dy te偶 przed przebudow膮. Oczywi艣cie, mog艂oby by膰 lepiej, chocia偶by mog艂oby by膰 wi臋cej drzew czy pozosta艂ej zieleni, a mniej betonu, kt贸ry po kilku miesi膮cach nosi widoczne 艣lady u偶ytkowania i jest ma艂o estetyczny. Jednak przyznam, 偶e zaskoczy艂a mnie temperatura prowadzonej w mediach spo艂eczno艣ciowych dyskusji na ten temat.

Ponadpartyjny rechot z rewitalizacji

Mo偶na odnie艣膰 wra偶enie, 偶e spora cz臋艣膰 os贸b, kt贸ra do艂膮czy艂a do krytyki, nie pofatygowa艂a si臋 na miejsce. Po pierwsze, ten plac wcze艣niej nie istnia艂, wi臋c istotna odmiana pod wzgl臋dem ha艂asu, emisji spalin czy nat臋偶enia ruchu jest bezsprzeczna. Wcze艣niej ta przestrze艅 nale偶a艂a do samochod贸w, a piesi musieli si臋 do nich dostosowa膰, przechodz膮c przez czteropasmow膮 drog臋, a teraz nale偶y do pieszych. Na zwi臋kszeniu miejsca dla pieszych mog膮 te偶 skorzysta膰 okoliczne lokale na r贸wnie偶 przeznaczonej do rewitalizacji ulicy Chmielnej. Po drugie, dop贸ki pogoda sprzyja艂a, plac, pomimo niedoci膮gni臋膰, by艂 zajmowany do ostatniej 艂awki. Po trzecie, i chyba najwa偶niejsze, realizacja inwestycji jest niemal w 100 procentach zgodna z koncepcj膮, kt贸ra wybrano w鈥 2016 roku. Wtedy g艂os贸w krytycznych by艂o jednak niewiele. Najwidoczniej przez te sze艣膰 lat to, co w powszechnym odbiorze jest uznawane za udany projekt 鈥瀌la mieszka艅c贸w鈥 i 鈥瀦iele艅 w mie艣cie鈥,聽 zmieni艂o si臋 diametralnie, co po cz臋艣ci jest r贸wnie偶 zas艂ug膮 dzia艂alno艣ci Jana Mencwela.

Dyskusja, kt贸ra jeszcze kilka lat temu by艂a prowadzona w ba艅ce aktywist贸w, architekt贸w i urbanist贸w, teraz sta艂a si臋 jednym z g艂贸wnym temat贸w lokalnej polityki. W tej dziedzinie partyjni w艂odarze z r贸偶nymi skutkami pr贸buj膮 nad膮偶a膰 za progresywnymi oczekiwaniami elektoratu. Tworz膮 legislacje zwi膮zane ze Strefami Czystego Transportu, kt贸re zakazuj膮 wjazdu starszych samochod贸w do miast. Pierwsza taka strefa w Polsce (i w Europie 艢rodkowo-Wschodniej) obowi膮zuje od 23 listopada w Krakowie.

Stracon膮 w Polsce szans膮 jest popandemiczna odbudowa przestrzeni, zgodnie z parysk膮 koncepcj膮 15 minutowego miasta, wedle kt贸rej do najwa偶niejszych dla mieszka艅c贸w us艂ug mo偶na dotrze膰 w艂a艣nie w kwadrans. Kluczowy priorytet w tym projekcie zyskuje ruch pieszy, rowery oraz transport publiczny, wobec dominuj膮cej dotychczas pozycji samochod贸w. Do tego potrzeba jednak zdecydowanej deklaracji politycznej i planu 鈥 element贸w, kt贸rych w polskim przypadku wci膮偶 cz臋sto brakuje.

Nic nie jedzie

I to w艂a艣nie komunikacja miejska pozostaje kluczowym wyzwaniem dla polskich miejscowo艣ci. Nie jest to specjalnie odczuwalne z perspektywy warszawskiej, ale ju偶 nawet w metropolii g贸rno艣l膮skiej trudno jest funkcjonowa膰 bez samochodu.

W mniejszych miejscowo艣ciach sytuacja pod tym wzgl臋dem jest dramatyczna, a rz膮dowy program przywracania po艂膮cze艅 lokalnych zako艅czy艂 si臋 fiaskiem. W zwi膮zku z tym sie膰 po艂膮cze艅 nie rozwija si臋, a op艂aty za bilety rosn膮, wi臋c coraz mniej os贸b korzysta nawet z tych nielicznych 艣rodk贸w transportu, kt贸re pozosta艂y, co z kolei powoduje spiral臋 kolejnych ci臋膰, dodatkowo nap臋dzanych przez kryzys gospodarczy.

Jednak rewolucja w my艣leniu spo艂ecznym o transporcie ju偶 trwa. Teraz musz膮 za ni膮 pod膮偶y膰 politycy i pieni膮dze, tak aby traktowa膰 komunikacj臋 publiczn膮 jako priorytet, szczeg贸lnie w czasach kryzysu, a nie smutn膮 konieczno艣膰. W obecnej sytuacji to nieposiadanie samochodu jest luksusem, na kt贸ry mog膮 sobie pozwoli膰 mieszka艅cy najwi臋kszych miast (i to te偶 nie wszyscy). W wi臋kszo艣ci wypadk贸w samoch贸d to konieczno艣膰, a dyskusja o tym, czy powinien by膰 on elektryczny, czy nie, jest drugoplanowa.

***

Publikacja powstala w ramach projektu 鈥濺ozwoj hubu informacyjnego na temat stref czystego transportu w Polsce鈥 finansowanego przez Clean Air Fund.聽

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij