Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Laszuk: Audycji Radia Kapita艂 nie wymy艣li艂by 偶aden algorytm

Dla mnie to jest jak powr贸t do czas贸w m艂odo艣ci, kiedy robili艣my z Komun膮 Otwock radio domowe, bardzo autorskie, dla zabawy. Tego ducha zdobywania nieznanych terytori贸w i ten entuzjazm odczuwam teraz w Radiu Kapita艂.
Laszuk: Audycji Radia Kapita艂 nie wymy艣li艂by 偶aden algorytm
ilustr.: Jan Stanis艂awski

Z Grzegorzem Laszukiem, pomys艂odawc膮 kolektywnego projektu internetowego Radio Kapita艂, rozmawia聽Marta Zdanowska.

29 czerwca w聽Muzeum Sztuki Nowoczesnej odby艂a si臋 impreza otwarcia spo艂eczno艣ciowego Radia Kapita艂. Sk膮d pomys艂, 偶eby za艂o偶y膰 takie radio?

Mam wra偶enie, 偶e ten pomys艂 od dawna kr膮偶y艂 po mie艣cie. To si臋 nazywa community radio, czyli radio niekomercyjne, robione oddolnie przez ma艂y kolektyw. Takie rozg艂o艣nie radiowe ju偶 od d艂u偶szego czasu dzia艂aj膮 na 艣wiecie, w ka偶dym kraju na troszeczk臋 innej zasadzie. Na przyk艂ad w Stanach Zjednoczonych czy w Kanadzie s膮 to najcz臋艣ciej radia uniwersyteckie, tworzone przez grupy artyst贸w albo student贸w, kt贸rzy chc膮 opowiada膰 o tym, co robi膮, i prezentowa膰 ulubion膮 muzyk臋. Internet pozwala s艂ucha膰 tych radiostacji zewsz膮d i spogl膮daj膮c na znajome radia tego typu, pomy艣leli艣my, 偶e fajnie by艂oby zrobi膰 w艂asne. Ju偶 od dw贸ch lat rozmawiali艣my o tym w Komunie Warszawa, ale te偶 na przyk艂ad z Teatrem Nowym, z Bogn膮 艢wi膮tkowsk膮. Niekt贸re instytucje nagrywa艂y wcze艣niej podcasty. Zebrali艣my po prostu te r贸偶ne energie i pomys艂y.

Studio korzysta teraz z trzymiesi臋cznej rezydencji Komuny Warszawa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej, ale rozumiem, 偶e to d艂ugofalowy projekt.

Chcieliby艣my dzia艂a膰 bardzo d艂ugo. Teraz jeste艣my w do艣膰 komfortowej sytuacji: Komuna rzeczywi艣cie ma sw贸j czas rezydencji letniej w MSN-ie i uda艂o nam si臋 zrobi膰 tam studio. Potem przeniesiemy je w inne miejsce. Jest kilka wst臋pnych lokalizacji, wi臋c mamy nadziej臋, 偶e radio b臋dzie dzia艂a艂o. Ten czas to taki okres pr贸bny, dajemy sobie te trzy miesi膮ce, 偶eby sprawdzi膰, na ile nasze wyobra偶enia 鈥 偶e damy rad臋 zrobi膰 radio, 偶e聽b臋d膮 nagrania, 偶e sprz臋t zadzia艂a 鈥 s膮 prawdziwe. 呕eby sprawdzi膰, czy ta du偶a liczba ludzi, kt贸rzy si臋 anga偶uj膮, po kilku tygodniach si臋 nie wykruszy. Chcemy stworzy膰 grup臋 redakcyjn膮, kt贸ra powinna liczy膰聽trzydzie艣ci鈥揷zterdzie艣ci聽os贸b, 偶eby zapewni膰 sta艂y dost臋p nowych audycji, nowej muzyki, nowych rozm贸w.
Z tego, co widzimy, chyba si臋 uda. Mamy poczucie, 偶e jest du偶y entuzjazm wok贸艂 naszego radia; kiedy patrzymy na s艂upki s艂uchalno艣ci, to wida膰, 偶e ca艂y czas kto艣 s艂ucha. To nie s膮 mo偶e jakie艣 zawrotne liczby, ale ci膮gle ten kr膮g si臋 rozszerza. Ludzie dzwoni膮 albo pisz膮 do nas maile 鈥撀爅ak zrobi膰 audycj臋, jak mog膮 si臋 dopisa膰 do tego projektu. Dlatego liczymy na to, 偶e ukszta艂tuje si臋 grupa os贸b, kt贸ra b臋dzie prowadzi艂a radio przez nast臋pne lata.

Ka偶dy mo偶e si臋 w艂膮czy膰?

Zapraszamy wszystkich.

呕adne umiej臋tno艣ci nie s膮 wcze艣niej sprawdzane?

Nie. Zaanga偶owa艂o si臋 du偶o bardzo fajnych os贸b z do艣wiadczeniem w r贸偶nych swoich kom贸reczkach. Informatycy wspomagaj膮 nas programistycznie, prawniczka, kt贸ra ma te偶 audycj臋, wspiera nas od strony prawnej. Z bardzo wielu niepozornych聽umiej臋tno艣ci stworzyli艣my dosy膰 sprawn膮 konstrukcj臋. Kolejne osoby, kt贸re nauczy艂y si臋 obs艂ugiwania konsolety, umawiaj膮 si臋 na dy偶ur, 偶eby przyszed艂 kto艣, kto chce si臋 nauczy膰. Jedna osoba, kt贸ra zosta艂a przeszkolona, przeszkoli kolejne trzy.聽W ten spos贸b rozrasta nam si臋 grupa wsp贸艂pracowniczek i wsp贸艂pracownik贸w.

Kilka os贸b poprosi艂o o kurs prowadzenia audycji 鈥 jak pracowa膰 z mikrofonem, jak obs艂ugiwa膰 mikser. Kto艣 odpowiedzia艂: 鈥濪obrze, ja znam kogo艣, kto to poprowadzi鈥 i ju偶 jest grupa, kt贸ra si臋 samokszta艂ci. Zreszt膮 te internetowe radia maj膮 tak膮 mi艂膮 w艂a艣ciwo艣膰, 偶e kto艣 czasami czego艣 dotknie, pu艣ci niechc膮cy jaki艣 utw贸r, kt贸ry nie by艂 zaplanowany, i m贸wi: 鈥瀙rzepraszam鈥. To jest tak 偶ywe, tak przyjemne, 偶e nie ma tego ci艣nienia ram贸wki, reklam co聽pi臋tna艣cie minut, napi臋cia. S艂ucha si臋 d艂ugich utwor贸w. Osobiste zaanga偶owanie, czasami nieprofesjonalnych autorek i autor贸w, daje bardzo dobr膮 energi臋.

W Radiu Kapita艂 mo偶na zrobi膰 audycj臋 na ka偶dy temat?

Nie mamy ogranicze艅, jedynym warunkiem jest to, 偶eby w audycjach nie by艂o mowy nienawi艣ci. Wszystkie programy maj膮 by膰 propozycjami autorskimi 鈥 czyli je艣li kto艣 lubi jazz, to przyniesie autorski wyb贸r swojej ulubionej jazzowej muzyki i o niej opowie, albo nawet samo zestawienie b臋dzie tworzy艂o jak膮艣 warto艣膰. S膮 audycje, w kt贸rych jest du偶o szumu drzew. Na przyk艂ad ja puszcza艂em co艣 takiego przez godzin臋. Nie wiem, czy kto艣 tego s艂ucha艂, ale by艂o mi przyjemnie, 偶e mog艂em zrobi膰 tak膮 audycj臋 i wszyscy byli na to otwarci, m贸wili: 鈥濷K, to jest twoja autorska audycja, szalej鈥. Po prostu.

W tym momencie jest ju偶 bardzo szeroka gama temat贸w, bo i audycja o prawie, i o zapachach, i oczywi艣cie du偶o, du偶o muzyki. Przyj臋li艣my, 偶e dobre radio to聽osiemdziesi膮t procent muzyki,聽dwadzie艣cia procent gadania 鈥 i tak to si臋 chyba b臋dzie kszta艂towa艂o.
Co wa偶ne, w takich rozg艂o艣niach internetowych b臋dziemy mieli te偶 sta艂膮, wzrastaj膮c膮 baz臋 podcast贸w. Ka偶da audycja, kt贸ra jest nadawana na 偶ywo, wpada do archiwum, wi臋c mo偶na sobie j膮 ods艂ucha膰 w dowolnym momencie, wybra膰 otagowane gatunki muzyczne czy tematy.

Zaanga偶owanie w tak膮 inicjatyw臋 to te偶 okazja, 偶eby pozna膰 nowych, ciekawych ludzi.

Podczas pierwszych zebra艅 redakcyjnych sam dziwi艂em si臋, 偶e przychodzi tyle os贸b, o kt贸rych nie wiedzia艂em, 偶e s膮 w mie艣cie, robi膮 co艣, czego si臋 nie spodziewa艂em. By艂em przyzwyczajony, 偶e s艂ucham takiej muzyki w Berlinie czy w Londynie, a tutaj si臋 okaza艂o, 偶e w niekt贸rych klubach w Warszawie te偶 takie rzeczy si臋 dziej膮. Ci ludzie z kolei nie wiedzieli, 偶e jest taki teatr jak my. To otwieraj膮ce dla wielu 艣rodowisk, ale tak偶e dla s艂uchaczy. W tym troch臋 nieustawionym ostatecznie programowo radiu b臋dzie mo偶na odkrywa膰 per艂y naszego miasta, kt贸re s膮 obecnie niszami.

Czy w dobie internetu, serwis贸w streamingowych, radio ci膮gle jeszcze ma szans臋 by膰 potrzebnym medium, kt贸re dociera do odbiorc贸w?

W艂a艣nie z tego wzgl臋du podkre艣la艂bym autorski charakter naszego radia. Oczywi艣cie mo偶na s艂ucha膰 Spotify, gdzie algorytm programuje wszystko, czasami pewnie nawet w interesuj膮cy spos贸b, ale gust did偶ej贸w czy did偶ejek zderza czasami bardzo dziwne energie muzyczne. S艂ucha艂em audycji i moim zdaniem 偶aden algorytm nie wymy艣li艂by takich zestawie艅. 艁膮czenie Bacha z trzydziestosekundowym 艣piewem ptak贸w, a potem z przeje偶d偶aj膮cym tramwajem鈥β燱 niekt贸rych audycjach zbli偶amy si臋 do sztuki radia w rozumieniu bardzo awangardowym, czyli do autorskiego tworzenia pewnej audiosfery. To nie polega tylko na tym, 偶eby nadawa膰 nieustaj膮co muzyczk臋, przy kt贸rej si臋 mi艂o pracuje albo sp臋dza czas wieczorem, ale w艂a艣nie na takich autorskich skojarzeniach, niemo偶liwych dla聽jakiegokolwiek algorytmu.

Zdajemy sobie jednak spraw臋, 偶e kr膮g, kt贸ry tworzy艂 radio, to osoby cz臋艣ciowo zaanga偶owane w sztuk臋, w dzia艂ania spo艂eczne, niezale偶ne kolektywy muzyczne. Na pewno nie jeste艣my nastawieni na popowy sukces. Raczej nie聽b臋dziemy mieli stu tysi臋cy s艂uchaczy, chocia偶 by艂oby fajnie. Pewnie b臋dziemy szukali tych nisz, kt贸re s膮 niezagospodarowane albo rozproszone w mie艣cie.

 

Kiedy艣 z Komun膮 tworzy艂 pan pirackie Radio Czosnek, jeszcze w Otwocku. To powr贸t do tamtych czas贸w?

Wtedy jeszcze nie by艂o internetu, trzeba by艂o mie膰 anten臋, ale zrobili艣my to tak, 偶e nasz kolega, student Politechniki, zmontowa艂 to radio i zadzia艂a艂o. Mieli艣my je na pocz膮tku w galerii Komuny Otwock, ale po dw贸ch tygodniach musieli艣my si臋 przenie艣膰, poniewa偶 zag艂uszali艣my telewizory s膮siad贸w. Radio trafi艂o do mojego mieszkania i te偶 niestety po miesi膮cu s膮siedzi stwierdzili, 偶e dzieje si臋 co艣 niedobrego w naszym bloku, bo zag艂uszamy wszystkie pozosta艂e anteny. Teraz wystarczy mie膰 niezbyt drogi komputer i to ju偶 jest to, dwa mikrofony, zwyk艂e wyposa偶enie did偶ejskie. Takich rzeczy mieli艣my troch臋 w Komunie, wi臋c po prostu je pospinali艣my i ju偶. Internet nie jest drogi, nadajemy ca艂y czas.

Dla mnie to jest聽jak powr贸t do czas贸w m艂odo艣ci, kiedy robili艣my radio domowe, bardzo autorskie, dla zabawy. Tego ducha zdobywania nieznanych terytori贸w i ten entuzjazm odczuwam teraz w Radiu Kapita艂. Mn贸stwo ludzi si臋 wci膮偶 dopytuje, jak to zrobi膰, co robi膰 i jak zupe艂nie bezinteresownie wspiera膰 ten projekt.

Projekt mo偶na tak偶e wspiera膰, kupuj膮c akcje. Jako radio spo艂eczno艣ciowe Radio Kapita艂 ma by膰 zbudowane na bazie akcjonariatu spo艂eczno艣ciowego. Na waszej stronie internetowej mo偶na przeczyta膰, 偶e ka偶dy akcjonariusz i akcjonariuszka nabywa prawo do udzia艂u w zebraniach akcjonariackich, a tym samym 鈥 decydowania o przysz艂o艣ci i polityce radia.

Nawet 偶eby prowadzi膰 takie niekomercyjne radio, potrzebujemy funduszy, bo musimy wykupi膰 domen臋, op艂aci膰 prawa autorskie. To niewielkie pieni膮dze, ale niezb臋dne. Ten akcjonariat to tak naprawd臋 nieco bardziej zaawansowana forma crowdfundingu. Mamy poczucie, 偶e ludzie zaczynaj膮 rozumie膰 nasz膮 ide臋, 偶e poprzez zakup akcji staj膮 si臋 troch臋 wsp贸艂w艂a艣cicielami radia. Oczywi艣cie to nie jest taki akcjonariat, jaki znamy z gie艂dy, chocia偶 kiedy艣 mo偶e przekszta艂cimy to w ten spos贸b. 14 lipca odby艂o si臋 pierwsze zebranie akcjonariuszy i akcjonariuszek, zastanawiali艣my si臋, jak ustawi膰 radio biznesowo. Chcemy jak najcz臋艣ciej organizowa膰 takie spotkania, 艂膮cz膮ce aspekt merytoryczny聽z rozrywkowym. B臋dziemy si臋 poznawa膰, zdobywa膰 wsparcie w kontakcie personalnym, przy okazji robi膰 audycje z zebra艅 i szuka膰 nowych pomys艂贸w, a potem pozyskiwa膰 kolejne pieni膮dze na podtrzymanie dzia艂alno艣ci. Opr贸cz tego, 偶e co jaki艣 czas b臋d膮 sprzedawane akcje, chcemy umo偶liwi膰 sta艂e wspieranie radia przez comiesi臋czne wp艂aty. Nawet pi臋膰 czy dziesi臋膰 z艂otych, ale wp艂acane regularnie, b臋dzie dla nas spor膮 pomoc膮,聽u艂atwiaj膮c膮聽pokrycie koszt贸w utrzymania radia.

Du偶o os贸b kupi艂o akcje?

Pewnie ju偶 teraz oko艂o trzystu聽os贸b. To bardzo du偶o jak na tak niszowy projekt, bez 偶adnej reklamy. Ludzie przychodzili i ufali nam w ciemno, bo zacz臋li艣my sprzeda偶, kiedy tylko zosta艂 rzucony pomys艂, 偶e zak艂adamy radio. Kupowali akcje na przyk艂ad za sto z艂otych, wierz膮c, 偶e pomys艂 wypali.聽A to nie jest taka suma, jak膮 si臋 wrzuca do puszki przy barze, tylko ca艂kiem spore pieni膮dze.

Nazwa radia odwo艂uje si臋 do jednego z hase艂 rezydencji Komuny Warszawa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej 鈥 Kapitalizm JEST. To ostateczne wyznanie braku wiary w antykapitalistyczn膮 rewolucj臋?

Chcemy w ramach tej rezydencji porozmawia膰 powa偶nie o kapitalizmie, bo 鈥瀔apitalizm鈥 to s艂owo zakazane i dominuje 鈥 przynajmniej w kr臋gach artystycznych, lewicowych, z kt贸rych si臋 wywodz臋 鈥 m贸wienie o nim wy艂膮cznie jako o systemie, kt贸ry chcemy zniszczy膰, znie艣膰 albo radykalnie zmieni膰. Mam poczucie, 偶e takie zaanga偶owane manifesty, pod szyldem聽鈥瀦burzmy ten system鈥, s膮 totalnie bezskuteczne, dlatego chcemy raczej opowiada膰 o tym, w jaki spos贸b efektywnie wykorzysta膰 kapitalizm. Przygotowujemy te偶 s艂uchowisko na ten temat, a we wrze艣niu otworzymy wystaw臋, kt贸rej has艂em przewodnim聽b臋dzie w艂a艣nie 鈥濳apitalizm JEST鈥. Planujemy te偶 cykl wyk艂ad贸w, rozm贸w. Chcemy w troszeczk臋 inny spos贸b ni偶 tradycyjnie lewicowy przedstawi膰 to zagadnienie.

Ja ju偶 dawno nie jestem rewolucjonist膮. Na pocz膮tku Komuny, czyli trzydzie艣ci lat temu, byli艣my m艂odymi rewolucjonistami, rewolucjonistkami, natomiast teraz jeste艣my pragmatycznie nastawieni do tego, co nas otacza. Zreszt膮 ze dwadzie艣cia lat temu zrobili艣my ju偶 cykl spektakli pod tytu艂em 鈥濪laczego nie b臋dzie rewolucji鈥 i od tego czasu skupiamy si臋 na tym, 偶eby dyskutowa膰 z systemem albo inaczej definiowa膰 s艂owa, aby nie by艂y blokadami dla skutecznego dzia艂ania. Staramy si臋 poprzez te mechanizmy, kt贸re daje demokracja i pa艅stwo, wp艂ywa膰 na to, co nas otacza. Prawd臋 m贸wi膮c, nie 偶yczy艂bym sobie rewolucji, bo najcz臋艣ciej rewolucje nie wnosz膮 nic nowego, przewa偶nie s膮 awari膮 systemu, kt贸ra powoduje ofiary, r贸wnie偶 艣miertelne, a potem wraca si臋 do tych samych kolein.

W kapitalizmie media w wi臋kszo艣ci s膮 nastawione na zysk. Radio Kapita艂 jako zupe艂nie niekomercyjny projekt jest na drugim biegunie.

Nie mam problemu z tym, 偶e co艣 si臋 robi dla zysku, 偶e kto艣 lubi zarabia膰 pieni膮dze albo korzysta膰 z tego, co oferuje rynek. Chodzi tylko o to, 偶eby ta potrzeba nie przekszta艂ci艂a si臋 w jakiego艣 demona, kt贸ry rzuca si臋 na spo艂ecze艅stwo. Sam na co dzie艅 jestem kapitalist膮, bo mam firm臋, zatrudniam ludzi. Jestem te偶 konsumentem, co prawda do艣膰 niszowym, ale lubi臋 kupowa膰 艂adne, drogie ksi膮偶ki, dobr膮 i聽czasem聽drog膮 muzyk臋 albo chodzi膰 na 鈥 nie zawsze tanie 鈥 spektakle teatralne. W tym systemie wci膮偶 obracamy pieni臋dzmi, wi臋c trzeba przedstawi膰 je nie jako聽z艂o, kt贸re wszystko psuje, tylko jako krwiobieg spo艂eczny. Dzi臋ki nim mo偶emy kupowa膰 us艂ugi albo pa艅stwo mo偶e wspiera膰 us艂ugi, kt贸re s膮 potrzebne spo艂ecze艅stwu, przekierowywa膰 pieni膮dze z podatk贸w na s艂uszne potrzeby spo艂eczne.

Niszowe dzia艂ania artystyczne czy projekty medialne nie maj膮 jednak szans na wolnym rynku.聽W zwi膮zku z tym cz臋sto trzeba z nich rezygnowa膰 z powodu braku finansowania.

O tym te偶 chcemy rozmawia膰, bo skuteczne dzia艂anie pa艅stwa polega tak偶e na tym, 偶eby wspiera膰 tego typu inicjatywy, uzupe艂niaj膮ce mi臋kk膮 tkank臋 spo艂eczn膮. Poprzez nie mo偶na 艂atwiej dociera膰 do grup wykluczonych, opowiada膰 o nich. Chodzi o to, 偶eby na wielu poziomach udra偶nia膰 komunikacj臋, co wydaje mi si臋 skutecznym sposobem poprawiania jako艣ci 偶ycia.

Musz臋 przyzna膰, 偶e na pocz膮tku my艣la艂am, 偶e nazwa Kapita艂 jest prowokacyjna.

Dla mnie w og贸le nie jest prowokacyjna. Jest wieloznaczna, bo z jednej strony 鈥濳apita艂鈥 to Marks, z drugiej strony kapita艂 spo艂eczny to jeszcze co艣 innego. Fajnie, 偶e mamy nazw臋, kt贸ra troch臋 dra偶ni, jest nieoczywista. Wi臋kszo艣膰 ludzi, jakich zaprosili艣my na spotkanie redakcyjne, na pocz膮tku by艂a nieufna, ale potem kupili t臋 nazw臋. Ma w sobie co艣 poci膮gaj膮cego i bawimy si臋 ni膮 na r贸偶ne sposoby, wi臋c chyba zostanie z nami na d艂u偶ej.

Modne sformu艂owanie to te偶 kapita艂 kulturowy.

W艂a艣nie, du偶o mo偶na dolepi膰 do tego kapita艂u. Mam nadziej臋, 偶e jak za pewien czas kto艣 us艂yszy 鈥瀔apita艂鈥, to pomy艣li: 鈥濷, s艂ucham tego radia鈥, a nie 鈥濩zytam Marksa鈥 albo 鈥瀂艂oszcz臋 si臋 na kapitalizm鈥. Zobaczymy, wszystko przed nami. Na razie jest 艣wietna energia i ogromny entuzjazm.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij