Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Kto si臋 boi chi艅skiej salsy?

Chi艅skiej obecno艣ci w Ameryce 艁aci艅skiej mog膮 obawia膰 si臋 co najwy偶ej Europejczycy. Je艣li wsp贸艂praca gospodarcza mi臋dzy Chinami a Ameryk膮 艁aci艅sk膮 b臋dzie rozwija膰 si臋 tak szybko, pewnego dnia mo偶e okaza膰 si臋, 偶e Ameryka 艁aci艅ska stoi ju偶 pe艂nym frontem do Azji, do Europy zwr贸cona plecami.

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


Azjatyckie tourn茅e prezydent贸w Kolumbii i Peru to dobra okazja do zastanowienia si臋 nad tym, co rozw贸j wsp贸艂pracy z Chinami oznacza dla Ameryki 艁aci艅skiej, a co dla Europy.
 
Redaktor Wu, szef tygodnika China Today na Ameryk臋 艁aci艅sk膮, przywita艂 mnie u wej艣cia do jednego z nowoczesnych wie偶owc贸w w centrum komercyjnej dzielnicy Meksyku. Z powodu wczesnej pory, 偶aden z jego meksyka艅skich pracownik贸w nie pojawi艂 si臋 jeszcze w biurze. Pan Wu sam przygotowa艂 dzbanek herbaty ja艣minowej i dopiero gdy nala艂 j膮 do porcelanowych fili偶anek, mogli艣my spokojnie rozpocz膮膰 rozmow臋.
Meksyk to w ca艂ym regionie latynoskim jeden z nielicznych kraj贸w, dla kt贸rych Chiny nie s膮 (p贸ki co) istotnym partnerem handlowym. Meksyk wchodzi w sk艂ad P贸艂nocnoameryka艅skiej Strefy Wolnego Handlu (NAFTA) i prawie wszystko eksportuje do Stan贸w Zjednoczonych i Kanady. Do Chin w臋druje zaledwie 1,2% jego eksportu. Do niedawna Meksyk narzeka艂 nawet na szybki wzrost Chin. To dlatego, 偶e w przeciwie艅stwie do Argentyny, Brazylii czy Wenezueli, specjalizuj膮cych si臋 w eksporcie surowc贸w naturalnych i 偶ywno艣ci, gospodarka meksyka艅ska od lat opiera si臋 o przemys艂 przetw贸rczy, wymagaj膮cy taniej si艂y roboczej. Dekad臋 temu firmy samochodowe i tekstylne zacz臋艂y masowo ogranicza膰 produkcj臋 w Meksyku, zamiast tego otwieraj膮c nowe fabryki w Chinach 鈥 gdzie si艂a robocza by艂a jeszcze ta艅sza.
 
Dzi艣 jednak nawet Meksyk z zainteresowaniem spogl膮da w kierunku Chin. Zda艂 sobie spraw臋 z tego, 偶e i on ma do zaoferowania Chi艅czykom obfite z艂o偶a ropy naftowej oraz 偶ywno艣膰. A poza tym firmy, kt贸re wcze艣niej ogranicza艂y produkcj臋 przemys艂ow膮 w Meksyku, teraz zaczynaj膮 wraca膰: bo koszty si艂y roboczej w Pa艅stwie 艢rodka zd膮偶y艂y ju偶 wzrosn膮膰, a przy tym dostrze偶ono, 偶e 艣rodkowoameryka艅skie pa艅stwo posiada niepowtarzalny atut w postaci 艂atwego dost臋pu do rynku Stan贸w Zjednoczonych.
Po艣r贸d Meksykan贸w zaczyna teraz przewa偶a膰 opinia, 偶e wzrost Chin mo偶e si臋 jednak op艂aci膰. Wychodz臋 od redaktora Wu z poczuciem, 偶e nie mo偶e by膰 inaczej.
 
Kolumbia 艣ladami Chile
W czerwcu cztery najbardziej otwarte gospodarki latynoskie, Meksyk, Kolumbia, Peru i Chile, maj膮 podpisa膰 traktat ustanawiaj膮cy Uni臋 Pacyfiku. W贸wczas stan膮 si臋 najwa偶niejszym blokiem gospodarczym w regionie: pod wzgl臋dem warto艣ci handlu zagranicznego ju偶 teraz wyprzedzaj膮 Rynek Ameryki Po艂udniowej (Mercosur, z艂o偶ony z Argentyny, Brazylii, Paragwaju i Urugwaju).
Przyw贸dcy pa艅stw Unii Pacyfiku nie ukrywaj膮, 偶e ich zamiarem jest stworzenie rynku, kt贸ry nie tylko by艂by w stanie przyci膮gn膮膰 uwag臋 Chi艅czyk贸w, ale te偶 samym Latynosom zapewnia艂by silniejsz膮 pozycj臋 w negocjacjach z gospodarkami azjatyckimi. Po dekadzie b艂yskawicznego wzrostu wymiany handlowej mi臋dzy Chinami i Ameryk膮 艁aci艅sk膮, w 艣wiecie latynoskim zaczyna przewa偶a膰 opinia, 偶e to, czy Chiny oka偶膮 si臋 dla tego regionu 鈥瀉nio艂em czy diab艂em鈥, zale偶e膰 b臋dzie g艂贸wnie od tych kraj贸w.
 
O ile Meksyk i Kolumbia dopiero odkrywaj膮 uroki gospodarczej wsp贸艂pracy z Chinami, PeruChile upajaj膮 si臋 ni膮 ju偶 od lat. Chiny s膮 g艂贸wnym partnerem handlowym Chile (tak samo jak Brazylii), a nied艂ugo osi膮gn膮 ten sam statut w przypadku Peru. I z Chile, i z Peru, Chi艅czycy zd膮偶yli ju偶 podpisa膰 uk艂ady o wolnym handlu, znacznie usprawniaj膮ce wsp贸艂prac臋.
Teraz o co艣 podobnego stara si臋 Kolumbia, pragn膮ca odtworzy膰 chilijski sukces gospodarczy. W ostatnich dniach prezydent Manuel Santos rozmawia艂 z w艂adzami Pekinu o perspektywach podpisania umowy wolnohandlowej. Namawia艂 te偶 Chi艅czyk贸w do zaanga偶owania si臋 w wielkie inwestycje infrastrukturalne 鈥 takie jak budowa szlaku naftowego wiod膮cego z Karaib贸w nad Pacyfik, a tak偶e kolejowej alternatywy dla Kana艂u Sueskiego, przecinaj膮cej terytorium Kolumbii i zwanej 鈥瀞uchym kana艂em鈥. Obydwoma projektami Pekin jest 偶ywotnie zainteresowany, bo chce mie膰 jak naj艂atwiejszy dost臋p do ropy naftowej z Wenezueli.
 
Chi艅ska pu艂apka?
W tym samym czasie, gdy Europa i Stany Zjednoczone zmagaj膮 si臋 z kryzysem finansowym, kraje latynoskie rozwijaj膮 si臋 w tempie ponad 5%. Latynosi s膮 艣wiadomi, 偶e w du偶ej mierze zawdzi臋czaj膮 t臋 sytuacj臋 Chi艅czykom, kt贸rych rozp臋dzona gospodarka zg艂asza coraz wi臋kszy apetyt na latynoskie surowce oraz 偶ywno艣膰.
Ale istnieje te偶 druga strona medalu. W skierowanym do Chin eksporcie kraj贸w Ameryki 艁aci艅skiej dominuj膮 pojedyncze surowce. Chile sprzedaje przede wszystkim mied藕, Argentyna soj臋, a Wenezuela i Kolumbia rop臋 naftow膮. To rodzi dwa niebezpiecze艅stwa. Po pierwsze, wp艂ywy z eksportu surowc贸w mog膮 prowadzi膰 do wyst膮pienia tak zwanej holenderskiej zarazy. Uruchamiaj膮 mechanizmy inflacyjne w gospodarce, czyni膮c pozosta艂e sektory mniej konkurencyjnymi. Problem ten da艂 si臋 ju偶 we znaki Brazylii i Argentynie.
 
Po drugie, wymiana handlowa oparta o eksport surowc贸w a import produkt贸w przemys艂owych mo偶e utrwali膰 niekorzystne miejsce kraj贸w latynoskim w mi臋dzynarodowym podziale pracy. Oczywi艣cie, wiele zale偶y od tego, jak poszczeg贸lne rz膮dy zagospodaruj膮 wp艂ywy z eksportu. Chile, podobnie jak Norwegia, przedstawiane jest od lat jako wzorzec do na艣ladowania. W obu krajach przeznaczono dochody z eksportu surowc贸w na inwestycje w nowoczesne sektory przemys艂u oraz zabezpieczenie spo艂eczne przysz艂ych pokole艅. Nie wiadomo jednak, czy pozosta艂e kraje latynoskie dysponuj膮 ju偶 na tyle dojrza艂ymi systemami politycznymi, aby by艂y w stanie podj膮膰 r贸wnie m膮dre dzia艂ania. Populizm prezydenta Wenezueli, Hugo Chaveza, oraz rz膮dz膮cej Argentyn膮 Christiny Kirschner ka偶膮 w to pow膮tpiewa膰.
Kraje latynoskie zak艂adaj膮, 偶e model wymiany gospodarczej mi臋dzy Ameryk膮 艁aci艅sk膮 a Chinami w najbli偶szych latach ulegnie zmianie. Spodziewaj膮 si臋 w艂膮czenia do skupionego wok贸艂 Chin globalnego 艂a艅cucha warto艣ci dodanej: jako miejsce lokalizacji fabryk, centr贸w us艂ugowych, czy nawet centr贸w bada艅 i rozwoju. Brazylia i Chiny ju偶 teraz prowadz膮 szerok膮 wsp贸艂prac臋 badawcz膮, m.in. w lotnictwie. Chi艅skie firmy zaczynaj膮 te偶, wsp贸lnie z miejscowymi partnerami, pracowa膰 nad produktami przeznaczonymi na specyficzne rynki Azji i Ameryki 艁aci艅skiej.
 
Istnieje do艣膰 uzasadnione przekonanie o tym, 偶e w miar臋, jak wzrost Pa艅stwa 艢rodka coraz mocniej opiera膰 b臋dzie si臋 na pobudzaniu konsumpcji wewn臋trznej, chi艅skie przedsi臋biorstwa budowlane b臋d膮 musia艂y znale藕膰 dla siebie nowe rynki. Kraje latynoskie licz膮 na to, 偶e dzi臋ki Chi艅czykom w ko艅cu uda im si臋 nadrobi膰 luki w inwestycjach infrastrukturalnych. P贸ki co, brak odpowiednich dr贸g i port贸w stanowi g艂贸wn膮 barier臋 dla rozwoju handlu wewn臋trznego i zagranicznego Ameryki 艁aci艅skiej.
 
Czego wi臋c si臋 ba膰?
Je艣li tak, to chi艅skiej obecno艣ci w Ameryce 艁aci艅skiej mog膮 obawia膰 si臋 co najwy偶ej Europejczycy. Nie dlatego, aby Chiny w bezpo艣redni spos贸b nas z tego regionu wypiera艂y. Handel Unii Europejskiej z regionem latynoskim nadal ro艣nie, tylko nie tak szybko, jak w przypadku Chin. Kraje europejskie s膮 wci膮偶 wa偶niejszym od Chin 藕r贸d艂em inwestycji bezpo艣rednich. Pa艅stwo 艢rodka odpowiada艂o w 2010 r. za 9% FDI w regionie, podczas gdy Holandia za 13%, a Hiszpania i Wielka Brytania po 4%.
Ale je艣li wsp贸艂praca gospodarcza mi臋dzy Chinami a Ameryk膮 艁aci艅sk膮 b臋dzie rozwija膰 si臋 tak szybko, jak w okresie ostatnich pi臋ciu lat, za艣 Europejczycy nadal traktowa膰 b臋d膮 region latynoski jako drugorz臋dny (o czym 艣wiadcz膮 cho膰by przeci膮gaj膮ce si臋 negocjacje w sprawie traktatu handlowego UE-Mercosur), w贸wczas pewnego dnia mo偶e okaza膰 si臋, 偶e Ameryka 艁aci艅ska stoi ju偶 pe艂nym frontem do Azji, do Europy zwr贸cona plecami.
 
To za艣 b臋dzie mia艂o konsekwencje zar贸wno ekonomiczne, jak i polityczne. W dyplomatycznych kuluarach m贸wi si臋 o tym, 偶e to Chi艅czycy stoj膮 za decyzj膮 Christiny Kirschner o nacjonalizacji argenty艅skiej firmy naftowej YPF, kt贸ra wcze艣niej w 51% nale偶a艂a do hiszpa艅skiego koncernu REPSOL. Po bankructwie z 2001 roku, i p贸藕niejszych sporach z wierzycielami, Argentyna ma trudno艣ci z pozyskaniem kredytu na mi臋dzynarodowych rynkach finansowych. Mo偶e liczy膰 na Chiny, ale to oznacza, 偶e coraz cz臋艣ciej b臋dzie ulega膰 Chi艅czykom w sprawach, kt贸rymi zainteresowani s膮 r贸wnie偶 Europejczycy.
Istnieje te偶 niebezpiecze艅stwo, 偶e uzale偶nienie latynoskiego rozwoju od wzrostu gospodarczego Chin prze艂o偶y si臋 na to, jak zachowywa膰 si臋 b臋d膮 kraje Ameryki 艁aci艅skiej na arenie politycznej, na przyk艂ad w kwestii przestrzegania praw cz艂owieka i ewentualnych interwencji mi臋dzynarodowych 鈥 w Iranie, Syrii czy Korei P贸艂nocnej. Wielu obserwator贸w niepokoi brazylijska neutralno艣膰 na forum ONZ w sprawie Libii i Syrii. Z regu艂y t艂umaczy si臋 j膮 tym, 偶e Brazylia chce za wszelk膮 cen臋 zademonstrowa膰 swoje ambicje mocarstwowe; gdyby natomiast doceni膰 jej pot臋g臋 i w艂膮czy膰 do poszerzonej Rady Bezpiecze艅stwa ONZ, w贸wczas jej pozycja okaza艂aby si臋 zbie偶na z t膮 prezentowan膮 przez inne kraje Zachodnie: USA, Francj臋 i Wielk膮 Brytani臋.
 
Mo偶e jednak by膰 tak, 偶e wraz z rozwojem gospodarczych wi臋z贸w chi艅sko-latynoskich, kraje Ameryki 艁aci艅skiej stopniowo przechodzi膰 b臋d膮 w orbit臋 sojusznik贸w Chin. I 偶e tak jak Pa艅stwo 艢rodka oraz Rosja wspiera膰 b臋d膮 zasad臋 nieinterweniowania w sprawy wewn臋trzne pa艅stw, cho膰by i najci臋偶szych dyktatur. To za艣 wr贸偶y ci臋偶ki okres dla globalnej polityki Zachodu.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij