Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Kryzys niemocy

Fundusze ÔÇô s─ů, infrastruktura logistyczna ÔÇô jest, rz─ůdy uznane przez spo┼éecze┼ästwo ÔÇô s─ů, sprawne i wyposa┼╝one w nowoczesne technologie s┼éu┼╝by bezpiecze┼ästwa ÔÇô s─ů, uznanie praw cz┼éowieka ÔÇô jest, miliony wpompowane w przygotowanie do sytuacji kryzysowych ÔÇô s─ů. We wszystkich tych aspektach pono─ç jeste┼Ťmy w ┼Ťwiatowej czo┼é├│wce. Paradoksalnie Europa nie radzi sobie ze zorganizowaniem spraw podstawowych i do┼Ť─ç prostych u siebie, podczas gdy tyle razy reagowa┼éa na wi─Öksze kryzysy setki tysi─Öcy kilometr├│w dalej, nios─ůc w ┼Ťwietle fleszy pomoc w imi─Ö humanitarnych warto┼Ťci.

fot.: Maks Hryniewicz

fot.: Maks Hryniewicki


Europejscy liderzy maj─ů r├│┼╝ne stanowiska wzgl─Ödem tego, jak reagowa─ç na zwi─Ökszon─ů migracj─Ö ku Europie i wewn─ůtrz niej, ale wydaj─ů si─Ö do┼Ť─ç zgodni, ┼╝e mierz─ů si─Ö z kryzysem na wielk─ů skal─Ö. Medialna i polityczna retoryka szybko zacz─Ö┼éa wpada─ç w apokaliptyczny ton. Pod takim przewodnictwem Europejczycy borykaj─ů si─Ö z mieszank─ů strachu, empatii, zniech─Öcenia i ch─Öci dzia┼éania.
Kenneth Roth, dyrektor Human Rights Watch, podsumowa┼é wyd┼║wi─Ök dyskursu wok├│┼é tematu migrant├│w ju┼╝ w sierpniu i jego s┼éowa zdaj─ů si─Ö nie traci─ç na aktualno┼Ťci: ÔÇ×Powinni┼Ťmy przyzna─ç, ┼╝e je┼Ťli jest jaki┼Ť kryzys, to polityki, a nie mo┼╝liwo┼ŤciÔÇŁ (We should recognize that if there is a crisis, it is one of politics, not capacity).
Wed┼éug danych UNHCR/IOM w styczniu 2015 roku do Europy dotar┼éo drog─ů morsk─ů pi─Ö─ç i p├│┼é tysi─ůca ludzi, a w ka┼╝dym kolejnym miesi─ůcu liczba ta ros┼éa. W sierpniu ÔÇ×niespodziewanieÔÇŁ podwoi┼éa si─Ö wzgl─Ödem lipca, osi─ůgaj─ůc 131 tysi─Öcy przybysz├│w w ci─ůgu miesi─ůca. Ca┼ékowita liczba migrant├│w przybywaj─ůcych do Europy ┼éodziami w pierwszej po┼éowie 2015 roku przekroczy┼éa ca┼ékowit─ů liczb─Ö z roku poprzedniego. Prawdopodobnie kilka tysi─Öcy os├│b przyby┼éo tak┼╝e drog─ů l─ůdow─ů i powietrzn─ů, cho─ç tego p├│ki co brak w statystykach UNHCR. W Europie zacz─Öto krzycze─ç o kryzysie.
Liczby wci─ů┼╝ rosn─ů: we wrze┼Ťniu zanotowano pojawienie si─Ö na po┼éudniowych wybrze┼╝ach 173 tysi─Öcy migrant├│w, w pa┼║dzierniku 218 tysi─Öcy. Tylko w przeci─ůgu sierpnia, wrze┼Ťnia i pa┼║dziernika dotar┼éo ich do Europy drog─ů morsk─ů p├│┼é miliona.
P├│┼é miliona, co to znaczy?
P├│┼é miliona ÔÇô ile to jest? To mniej ni┼╝ ┼é─ůczna publiczno┼Ť─ç dw├│ch najwi─Ökszych festiwali rockowych w Europie ÔÇô serbskiego Exit i w─Ögierskiego Szieget, trwaj─ůcych razem dziesi─Ö─ç dni. Gdy z tych dw├│ch miejscowo┼Ťci s┼éuchacze rozje┼╝d┼╝aj─ů si─Ö do dom├│w, nie powoduj─ů parali┼╝u transportowego.
P├│┼é miliona ludzi to kilka razy mniej ni┼╝ liczba oczekuj─ůcych na pomoc podczas katastrof naturalnych w Europie.
P├│┼é miliona ludzi schroni┼éo si─Ö w irackim Kurdystanie w ci─ůgu nieco ponad tygodnia, uciekaj─ůc z Mosulu przed ofensyw─ů zbrojnego ugrupowania, kt├│re kilka tygodni p├│┼║niej zacz─Ö┼éo anonsowa─ç si─Ö jako Pa┼ästwo Islamskie. Na obszarze 125 razy mniejszym ni┼╝ Europa nie da┼éo si─Ö nie zauwa┼╝y─ç takiej liczby ludzi. W przeci─ůgu pierwszej doby pomoc zacz─Ö┼éa dociera─ç do potrzebuj─ůcych Irakijczyk├│w od mi─Ödzynarodowych NGO-s├│w, lokalnych organizacji, rz─ůdu, zwyk┼éych ludzi. Nie wynika┼éo to raczej z g┼é─Öbokiej mi┼éo┼Ťci mi─Ödzy nacjami ÔÇô relacje mi─Ödzy Kurdami a Arabami s─ů do┼Ť─ç skomplikowane i obfituj─ůce w napi─Öcia. Trudno dopatrze─ç si─Ö te┼╝ ekonomicznej kalkulacji, skoro uchod┼║cy z Syrii ┼╝yj─ůcy w obozach w Kurdystanie oddaj─ů cz─Ö┼Ť─ç swoich racji ┼╝ywno┼Ťciowych Irakijczykom, kt├│rzy uciekli z Mosulu.
Cho─ç najwi─Öksza z dotychczasowych, by┼éa to nie pierwsza i nie ostatnia fala szukaj─ůcych schronienia w relatywnie bezpiecznym Kurdystanie. Przed ┼╝adn─ů nie zamkni─Öto granic. Dzi┼Ť, p├│┼étora roku p├│┼║niej, Kurdystan wci─ů┼╝ jest domem dla wielu z tych ludzi i dla wielu pewnie nim pozostanie, bo zako┼äczenie walk wcale nie nadci─ůga. W ca┼éym Iraku jest obecnie dwa i p├│┼é miliona wewn─Ötrznie przemieszczonych oraz ponad dwie┼Ťcie tysi─Öcy uchod┼║c├│w z Syrii, skupionych w┼éa┼Ťnie w Kurdystanie. Wed┼éug szacunk├│w OCHA obecna liczba potrzebuj─ůcych pomocy humanitarnej w Iraku to osiem milion├│w ludzi.
Do czterdziestu sze┼Ťciu europejskich pa┼ästw przyby┼éo oko┼éo siedemset pi─Ö─çdziesi─ůt tysi─Öcy migrant├│w w przeci─ůgu dziesi─Öciu miesi─Öcy, doprowadzaj─ůc do kryzysu. Ale kryzysu czego?
Kryzys, kt├│rego nie powinno by─ç
Niezale┼╝nie od sympatii politycznych czy poziomu solidarno┼Ťci z uchod┼║cami mieszka┼äcy Europy maj─ů prawo oczekiwa─ç od rz─ůd├│w, instytucji i s┼éu┼╝b porz─ůdkowych sprawnego reagowania na zaistnia┼é─ů sytuacj─Ö. Abstrahuj─ůc od braku dzia┼éa┼ä w kierunku uregulowania migracji u jej ┼║r├│d┼éa, mo┼╝na spodziewa─ç si─Ö przynajmniej, ┼╝e Europa poradzi sobie na swoim w┼éasnym l─ůdzie.
ECHO (EU Humanitarian Aid and Civil Protection department) od lat anga┼╝uje si─Ö w pomoc humanitarn─ů na ┼Ťwiecie; roczny bud┼╝et podstawowy to bilion euro. Od pocz─ůtku kryzysu migracyjnego w Europie przeznaczy┼éo ponad osiem milion├│w euro na pomoc w Serbii i Macedonii, a zadeklarowa┼éo kolejne dziewi─Ö─ç. W ramach EU Civil Protection Mechanism pomoc od ECHO mo┼╝e uzyska─ç ka┼╝de pa┼ästwo, a wsparcie wynosi do 85 procent potrzebnej kwoty. ECHO przeznaczy┼éo te┼╝ dodatkowe (poza stoma milionami zaplanowanymi dotychczas) 133 miliony euro dla Syrii, Jordanii i Libanu na rok 2015. Wszystko, by ÔÇ×pom├│c uchod┼║com natychmiastowoÔÇŁ. Fundusze ECHO to tylko cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťrodk├│w ÔÇô wk┼éad oczekiwany jest tak┼╝e od poszczeg├│lnych pa┼ästw na ich terenie oraz od pa┼ästw Unii do wsp├│lnego funduszu. Z perspektywy zarz─ůdzania kryzysowego i pomocy humanitarnej mobilizacja ┼Ťrodk├│w do zapewnienia minimum potrzeb migrant├│w nie powinna przerosn─ů─ç mo┼╝liwo┼Ťci Europy.
Fundusze ÔÇô s─ů, infrastruktura logistyczna ÔÇô jest, rz─ůdy uznane przez spo┼éecze┼ästwo ÔÇô s─ů, sprawne i wyposa┼╝one w nowoczesne technologie s┼éu┼╝by bezpiecze┼ästwa ÔÇô s─ů, uznanie praw cz┼éowieka ÔÇô jest, miliony wpompowane w przygotowanie do sytuacji kryzysowych ÔÇô s─ů. We wszystkich tych aspektach pono─ç jeste┼Ťmy w ┼Ťwiatowej czo┼é├│wce. W jakikolwiek spos├│b nie zestawialiby┼Ťmy liczb i statystyk, w kwestii zasob├│w i mo┼╝liwo┼Ťci sytuacja powinna by─ç pod kontrol─ů.
Paradoksalnie Europa nie radzi sobie ze zorganizowaniem spraw podstawowych i do┼Ť─ç prostych u siebie, podczas gdy tyle razy reagowa┼éa na wi─Öksze kryzysy setki tysi─Öcy kilometr├│w dalej, nios─ůc w ┼Ťwietle fleszy pomoc w imi─Ö humanitarnych warto┼Ťci.
Agencje ONZ, NGO-sy, organizacje mi─Ödzynarodowe, inicjatywy i uniwersytety wyprodukowa┼éy gigabajty, je┼Ťli nie terabajty, dokument├│w o tym, jak ocenia─ç potrzeby w sytuacji kryzysowej, jak nie┼Ť─ç pomoc, komu, kiedy, gdzie, po co, jak szkoli─ç, jak monitorowa─ç, jak raportowa─ç. S─ů tabelki standard├│w dotycz─ůcych tego, ile powinno by─ç toalet na osob─Ö, jak daleko do szpitala, co ile metr├│w przerwa przeciwpo┼╝arowa. Standardy, strategie, narz─Ödzia i dyrektywy wydawane w Genewie s─ů wyk┼éadni─ů, jak maj─ů pracowa─ç lokalni pracownicy w mi─Ödzynarodowych organizacjach oraz lokalne organizacje korzystaj─ůce z globalnych funduszy. Na ca┼éym ┼Ťwiecie. Cho─ç zaczynaj─ů si─Ö pojawia─ç w─ůtpliwo┼Ťci, czy aby Unia Europejska nie jest za blisko Genewy, by te zasady obowi─ůzywa┼éy.
W Calais gorzej ni┼╝ w Darfurze
Pocz─ůtkiem sierpnia The Doctors of the World alarmowa┼éo o tragicznych warunkach w obozie Calais, w kt├│rym przebywa oko┼éo sze┼Ť─ç tysi─Öcy ludzi. To, ┼╝e ┼╝adne ze standard├│w nie s─ů tam spe┼énione, to jeszcze nie ÔÇ×tragiczne warunkiÔÇŁ ÔÇô wci─ů┼╝ mo┼╝e by─ç po ludzku. Je┼Ťli jednak wieloletni pracownicy pomocy humanitarnej alarmuj─ů, ┼╝e takiego koszmaru nie widzieli w obozach w Darfurze, na Haiti i na Bliskim Wschodzie, a lekarze informuj─ů, ┼╝e wyst─Öpuje zagro┼╝enie epidemi─ů, czy nie powinno da─ç to do my┼Ťlenia? Od tego czasu Calais, zwany w mediach ÔÇ×d┼╝ungl─ůÔÇŁ, regularnie go┼Ťci na ┼éamach The Guardian, jak i wielu innych medi├│w. Ur├│s┼é prawie do miana ikony.
Dwa miesi─ůce p├│┼║niej, pocz─ůtkiem listopada, nie czytamy bynajmniej w The Guardian uspokajaj─ůcej wiadomo┼Ťci o zapewnieniu opieki medycznej, sanitariat├│w, wody pitnej, ciep┼éych schronie┼ä i rejestracji uchod┼║c├│w. Naj┼Ťwie┼╝sze wiadomo┼Ťci s─ů o tonach dar├│w z Wielkiej Brytanii, przez kt├│re przekopuj─ů si─Ö wolontariusze, by pomi─Ödzy butami na obcasie i urz─ůdzeniami elektrycznymi (w obozie nie ma pr─ůdu) znale┼║─ç pasuj─ůce ubrania i koce. A tak┼╝e o tym, ┼╝e lokalne w┼éadze zapewni─ů wi─Öcej sanitariat├│w i usun─ů ┼Ťmieci, bo taki nakaz wyda┼é im lokalny s─ůd w Lille po wniesieniu pozwu przez NGO-sy. Do tej pory stron─Ö rz─ůdow─ů reprezentowa┼éa g┼é├│wnie uzbrojona po z─Öby policja.
Calais przypomina mi sytuacj─Ö z irackiego Kurdystanu. Jedna z organizacji natrafi┼éa na spontanicznie utworzony tam ob├│z ÔÇô kilkaset rodzin, dwa otwarte do┼éy z fekaliami, brak opieki medycznej. Po jednostronicowym raporcie by┼éa tam reprezentacja jednej z agencji ONZ i negocjacje z lokalnymi w┼éadzami, na kt├│rych efekty d┼éugo nie trzeba by┼éo czeka─ç.
Mimo relatywnie niewielkiej skali sytuacja migrant├│w w Europie pogarsza si─Ö. Nie tylko w zwi─ůzku z rosn─ůc─ů ich liczb─ů, lecz g┼é├│wnie z powodu braku znacz─ůcej poprawy dzia┼éa┼ä mimo up┼éywu czasu. Calais jest medianie nag┼éo┼Ťnionym, przez co jeszcze bardziej ra┼╝─ůcym, ale nie jedynym miejscem, gdzie europejskie standardy oznaczaj─ů zimno, wod─Ö po kolana, brud, brak sanitariat├│w, brak opieki medycznej, brak informacji i kordon policji. A obozy i granice to tylko cz─Ö┼Ť─ç problemu, zauwa┼╝ana g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na ilo┼Ť─ç zbieraj─ůcych si─Ö tam ludzi
Wolontariusze zamiast państwa
Jest problem migrant├│w, ale nie ma problemu kobiet i dzieci nara┼╝onych na przemoc, molestowanie i porwania. Jest problem migrant├│w, ale nie ma problemu policji stosuj─ůcej fizyczn─ů przemoc. Jest problem migrant├│w, ale nie ma problemu zimy, kt├│ra si─Ö zbli┼╝a i zastanie tysi─ůce ludzi w namiotach albo bez schronie┼ä.
W tym samym czasie organizacje mi─Ödzynarodowe w wielu krajach pouczaj─ů lokalne w┼éadze i organizacje o tym, jak wa┼╝ne s─ů prawa cz┼éowieka, dlaczego nie wolno rozdziela─ç rodzin i ┼╝e do monsunu, pory suchej czy zimy nale┼╝y zacz─ů─ç przygotowywa─ç si─Ö p├│┼é roku wcze┼Ťniej. A podpieraj─ů to swoim wieloletnim do┼Ťwiadczeniem w sytuacjach kryzysowych.
Niemoc si─Ögaj─ůca od poziomu Unii Europejskiej do poszczeg├│lnych miast nie tylko pozostawia w tragicznej sytuacji tysi─ůce os├│b, ale negatywnie odbija si─Ö na spo┼éecze┼ästwie w Europie. Skoro zorganizowanie transportu, sanitariat├│w, opieki medycznej, a przede wszystkim komunikowanie jasnych zasad i procedur dla grupy przybysz├│w dwukrotnie mniejszej ni┼╝ populacja Warszawy przerasta mo┼╝liwo┼Ťci Europy, mo┼╝na poczu─ç si─Ö zagro┼╝onym. Skal─ů niemo┼╝no┼Ťci g┼é├│wnie.
Niekt├│rzy nie mog─ů nie m├│c, wi─Öc dzia┼éaj─ů. Trudno nie zauwa┼╝y─ç, jak du┼╝─ů rol─Ö w zapewnianiu pomocy ludziom, kt├│rzy utkn─Öli na przej┼Ťciach granicznych lub w obozach albo pozostawionym samym sobie w miastach, stanowi─ů dzia┼éania samoorganizuj─ůcych si─Ö grup wolontariuszy. Ich powstanie w du┼╝ej mierze bazuje na frustracji brakiem dzia┼éa┼ä ze strony rz─ůd├│w, jak i poczuciem, ┼╝e ten obowi─ůzek spad┼é na obywateli. Nawet je┼Ťli takie oddolne inicjatywy dzia┼éaj─ů szybciej ni┼╝ du┼╝e organizacje pomocowe, nie s─ů w stanie zapewni─ç d┼éugotrwa┼éej i zr├│wnowa┼╝onej pomocy. Nie zdejmuj─ů odpowiedzialno┼Ťci za letarg na wy┼╝szym szczeblu.
Kryzys istnieje, nie da si─Ö temu zaprzeczy─ç. Kryzys humanitarny, kt├│rego do┼Ťwiadczaj─ů migranci. Europa mog┼éa, mo┼╝e i powinna poradzi─ç sobie z owym kryzysem. P├│ki co jednak wydaje si─Ö sparali┼╝owana przez kryzys w┼éasnego humanitaryzmu i nie potrafi rozpozna─ç swojej zdolno┼Ťci do pomocy ludziom szukaj─ůcym schronienia w podobno najbardziej rozwini─Ötej i post─Öpowej unii na ┼Ťwiecie. Ani tego, ┼╝e bardziej ni┼╝ dora┼║nej pomocy potrzeba im bezpiecznego sposobu ubiegania si─Ö o azyl.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś