Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Krew i rakija

Joe Sacco przedstawia niebezpiecze艅stwa czyhaj膮ce na ludzi w bo艣niackiej strefie bezpiecze艅stwa Gora啪de w spos贸b fascynuj膮cy oraz przejmuj膮cy. Jako cz臋艣膰 spo艂eczno艣ci mi臋dzynarodowej powinni艣my jednak wys艂ucha膰 jego opowie艣ci r贸wnie偶 z przyczyn moralnych.

Joe Sacco przedstawia niebezpiecze艅stwa czyhaj膮ce na ludzi w bo艣niackiej strefie bezpiecze艅stwa Gora啪de w spos贸b fascynuj膮cy oraz przejmuj膮cy. Jako cz臋艣膰 spo艂eczno艣ci mi臋dzynarodowej powinni艣my jednak wys艂ucha膰 jego opowie艣ci r贸wnie偶 z przyczyn moralnych.

 

Autor s艂ynnej, nagrodzonej American Book Award 鈥濸alestyny鈥 sp臋dzi艂 kilka tygodni w tytu艂owej strefie bezpiecze艅stwa Gora啪de i stworzy艂 reporta偶 o wojnie na Ba艂kanach oraz jej konsekwencjach. Dosta艂 si臋 tam pod koniec 1995 roku jednym z pierwszych konwoj贸w ONZ i z pomoc膮 humanitarn膮 po zawarciu rozejmu mi臋dzy Serbami i Bo艣niakami.

Sacco po艂膮czy艂 tworz膮ce narracj臋 suche fakty historyczne z emocjonalnymi wypowiedziami ofiar konfliktu. Warstw臋 werbaln膮 wzbogaci艂 czarno-bia艂ymi, karykaturalnymi, a zarazem bardzo naturalistycznymi rysunkami, kt贸re silnie przemawiaj膮 do wyobra藕ni. Czytamy o najwi臋kszych masowych mordach ludno艣ci cywilnej od czas贸w II wojny 艣wiatowej, a ogl膮damy dotkliwe rany ofiar, kt贸re pr贸buje si臋 ratowa膰 w dramatycznych warunkach. Nie ma czym zaszy膰 rozprutych brzuch贸w, z kt贸rych wypadaj膮 jelita; ko艅czyny amputuje si臋 no偶ami kuchennymi, bez znieczulenia (jego funkcj臋 pe艂ni rakija); zabiegi chirurgiczne przeprowadza si臋 cz臋sto w obecno艣ci najbli偶szych, poniewa偶 niejednokrotnie s膮 to dla nich ostatnie wsp贸lne chwile z zazwyczaj przytomn膮 podczas operacji ofiar膮.

 

Mimo to reporta偶 urodzonego na Malcie Amerykanina nie jest wy艂膮cznie przyt艂aczaj膮c膮 i ponur膮 opowie艣ci膮 o wojennym okrucie艅stwie. To tak偶e obraz 偶ycia codziennego Bo艣niak贸w podczas konfliktu i tu偶 po nim. Przejmuj膮ce historie pe艂ne b贸lu, ale te偶 zwykli ludzie ogl膮daj膮cy ameryka艅skie filmy na kasetach wideo, marz膮cy o nowych d偶insach i chadzaj膮cy na imprezy 鈥 jakby na przek贸r panuj膮cemu wok贸艂 terrorowi. Poza portretowaniem ludzi autor przywi膮zuje r贸wnie偶 wag臋 do rzeczy. 鈥炁籵艂nierze zabieraj膮 je na lini臋 frontu i gubi膮 podczas atak贸w. Tracimy te偶 ksi膮偶ki, na przyk艂ad kiedy ludzie gin膮 albo zostaj膮 ranni i nie mog膮 ich odda膰鈥 鈥 t艂umaczy pracownica biblioteki w Gora啪de, kt贸ra podczas ostrza艂贸w straci艂a 15000 ksi膮偶ek. Lekko艣ci nadaje za艣 komiksowi autoironia samego Sacco oraz poczucie humoru, z kt贸rym przedstawia swoich bohater贸w i ich cz臋sto naiwn膮 wiar臋 w mit Zachodu czy ameryka艅ski sen.

Historie pojedynczych os贸b oraz zbrodnie wojenne zarysowane w 鈥濻trefie bezpiecze艅stwa Gora啪de鈥 sk艂adaj膮 si臋 w ko艅cu w opowie艣膰 nie tyle o samym konflikcie na Ba艂kanach, ile o upadku wielonarodowej Jugos艂awii. O s膮siadach, kt贸rzy dzielili rado艣ci i smutki, mimo r贸偶nych wyzna艅 obchodzili wsp贸lnie 艣wi臋ta, pomagali sobie w wychowywaniu dzieci i wspierali si臋 w trudnych chwilach, a nied艂ugo po 艣mierci Josipa Tito podzielili si臋 na Serb贸w i Chorwat贸w; muzu艂man贸w i chrze艣cijan. Stopniowo ulegali wp艂ywom 偶膮dnych w艂adzy polityk贸w, wojskowych lub separatyst贸w, a偶 zacz臋li si臋 nawzajem mordowa膰. W ten spos贸b wielonarodowa i wielokulturowa Jugos艂awia podzieli艂a si臋 na pa艅stwa, kt贸re znamy z dzisiejszej mapy politycznej Ba艂kan贸w.

 

W 2001 roku 鈥濻trefa bezpiecze艅stwa Gora啪de鈥 zosta艂a doceniona przez kapitu艂臋 nagrody Harveya oraz otrzyma艂a presti偶ow膮 nagrod臋 Eisnera dla najlepszego albumu roku. Tygodnik 鈥濼ime鈥 r贸wnie偶 uzna艂 komiks Sacco za najlepszy album roku, a David Rieff (autor m.in. 鈥Slaughterhouse: Bosnia and the Failure of the West鈥) napisa艂 na 艂amach New York Timesa, 偶e nie zna lepszego dzie艂a opisuj膮cego odczucia Bo艣niak贸w tu偶 po wojnie, a i w艣r贸d ksi膮偶ek traktuj膮cych o samej wojnie dzie艂o Sacco jest jego zdaniem jednym z najlepszych.

Co prawda, autorowi 鈥濻trefy bezpiecze艅stwa Gora啪de鈥 mo偶na zarzuci膰 brak obiektywizmu, poniewa偶 wi臋kszo艣膰 wydarze艅 przedstawia z perspektywy Bo艣niak贸w. Nie wszyscy Serbowie byli jednak zaanga偶owani w ofensyw臋, o czym m.in. w 鈥濸ozdrowieniach z Serbii鈥 przypomina Aleksandar Zograf. Warto wzi膮膰 na to poprawk臋, poniewa偶 si艂a oddzia艂ywania dzie艂a Sacco jest tak du偶a, 偶e sk艂ania do niesprawiedliwej oceny ca艂ego narodu serbskiego. Nie ujmuje to jednak nic samemu reporta偶owi w formie komiksu, kt贸ry nale偶y zaliczy膰 do 艣cis艂ej 艣wiatowej czo艂贸wki.

 

Strefa bezpiecze艅stwa Gora啪de

Joe Sacco

Mroja Press

T艂umaczenie: Marek Cie艣lik i Micha艂 Chaci艅ski

Przeczytaj inne teksty Autora.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij