Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Krajowy Plan Odbudowy ÔÇô smutna opowie┼Ť─ç o Polsce

Morawiecki og┼éasza┼é ÔÇ×nowy plan MarshallaÔÇŁ, by potem m├│wi─ç o ma┼éo znacz─ůcych kwotach. Koalicja Obywatelska nie popar┼éa KPO, by teraz grzmie─ç, ┼╝e polityka rz─ůdu prowadz─ůca do braku tych pieni─Ödzy dla Polski to ÔÇ×zbrodniaÔÇŁ. Dla jednych i drugich Unia to ci─ůgle ÔÇ×tamciÔÇŁ, a nie ÔÇ×myÔÇŁ.
Krajowy Plan Odbudowy ÔÇô smutna opowie┼Ť─ç o Polsce
ilustr.: Anna Pruszyńska

Komisja Europejska wstrzymuje wyp┼éat─Ö Polsce pieni─Ödzy na Krajowy Plan Odbudowy. Wszystko z powodu dzia┼éa┼ä rz─ůdu Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci w s─ůdownictwie, kt├│re zdaniem Komisji naruszaj─ů podstawowe zasady praworz─ůdno┼Ťci. Jak m├│wi┼éa jej przewodnicz─ůca Ursula von der Leyen, propozycje ust─Öpstw ze strony PiS-u s─ů niezadawalaj─ůce, bo nie daj─ů ÔÇ×mo┼╝liwo┼Ťci kwestionowania statusu innego s─Ödziego bez ryzyka bycia poci─ůgni─Ötym do odpowiedzialno┼Ťci dyscyplinarnejÔÇŁ.

Tym samym Polska traci dost─Öp do miliard├│w euro z europejskiego Funduszu Odbudowy, z kt├│rego mia┼é by─ç finansowany Krajowy Plan Odbudowy. I to pomimo tego, ┼╝e ÔÇô jak wskazuje sonda┼╝ Ipsos dla OKO.press ÔÇô 67% Polak├│w chce, by PiS podporz─ůdkowa┼é si─Ö zaleceniom Unii Europejskiej w kwestii praworz─ůdno┼Ťci.

Cz─Ö┼Ť─ç komentator├│w twierdzi, ┼╝e ca┼éa ta sytuacja to przyk┼éad brutalnego nacisku Brukseli na Polsk─Ö, a nawet pr├│ba doprowadzenia do zmiany rz─ůdu. W takie tony uderzy┼é mi─Ödzy innymi by┼éy polityk Jan Rokita, kt├│ry nazwa┼é dzia┼éania Unii ÔÇ×pakietem sankcyjnymÔÇŁ i por├│wna┼é je do kar nak┼éadanych na Rosj─Ö. Jeszcze mocniej spraw─Ö ujmuje publicysta Rafa┼é Wo┼Ť. ÔÇ×Pieni─ůdze z KPO s─ů i by┼éy traktowane ju┼╝ nawet nie jako kij i marchewka. Coraz cz─Ö┼Ťciej wydaje si─Ö, ┼╝e to narz─Ödzie maj─ůce na celu ci─ůg┼ée upokarzanie Polski i pompowanie antyPiSowskich nastroj├│w przed zbli┼╝aj─ůcymi si─Ö jesieni─ů wyborami parlamentarnymiÔÇŁ ÔÇô pisa┼é dla Interii.

Wszelkie tego rodzaju sugestie pomijaj─ů to, ┼╝e ┼║r├│d┼éo problemu tkwi w tym wypadku nie w Brukseli, lecz w Polsce. Ca┼éa historia zwi─ůzana z KPO to dobitny, a zarazem smutny przyk┼éad tego, jak nieodpowiedzialna potrafi by─ç polska polityka. Okazuje si─Ö, ┼╝e podej┼Ťcie do najbardziej kluczowych spraw ÔÇô jak miliardy euro przeznaczone na rozw├│j kraju ÔÇô mo┼╝e si─Ö zmienia─ç b┼éyskawicznie, w zale┼╝no┼Ťci od partyjnych kalkulacji i rozgrywek.

Plan Marshalla czy grosze?

Najwi─Ökszym problemem jest sam PiS, a szerzej ÔÇô Zjednoczona Prawica.

Na pocz─ůtku wydawa┼éo si─Ö, ┼╝e rz─ůdz─ůcy s─ů wr─Öcz entuzjastycznie nastawieni do pomys┼éu Funduszu Odbudowy zaproponowanego przez Uni─Ö Europejsk─ů. ÔÇ×Nie wolno nam zmarnowa─ç takiej szansy, nie wolno nam zmarnowa─ç drugiego planu MarshallaÔÇŁ ÔÇô apelowa┼é w maju 2021 roku premier Mateusz Morawiecki. Samo por├│wnanie do planu Marshalla zapo┼╝yczy┼é od von der Leyen. W 2020 roku pisa┼éa ona, ┼╝e ÔÇ×potrzebujemy planu Marshalla dla EuropyÔÇŁ, by ta mog┼éa podnie┼Ť─ç si─Ö po wstrz─ůsie gospodarczym wywo┼éanym pandemi─ů koronawirusa.

Por├│wnanie to nale┼╝y traktowa─ç lu┼║no. Plan Marshalla by┼é pakietem pomocowym USA dla Europy, kt├│ry mia┼é pom├│c mi─Ödzy innymi w odbudowie infrastruktury po II wojnie ┼Ťwiatowej. Unijny Fundusz Odbudowy jest inicjatyw─ů samych kraj├│w europejskich i chodzi w nim nie tyle o odbudow─Ö, co wzmocnienie i przestawienie gospodarki na nowe tory. Dlatego wa┼╝n─ů sk┼éadow─ů planu jest realizacja okre┼Ťlonych cel├│w ekologicznych.

Mimo to na podstawowym poziomie por├│wnanie ma sens: tak, jak po II wojnie ┼Ťwiatowej, chodzi o przeznaczenie znacznej sumy pieni─Ödzy na rozw├│j Europy. Sama Polska mia┼éa otrzyma─ç oko┼éo 35 miliard├│w euro (24 miliardy w dotacjach, 11 miliard├│w w po┼╝yczkach). A fakt, ┼╝e ten rozw├│j oznacza tak┼╝e wspomo┼╝enie transformacji energetycznej, jest tylko dodatkow─ů zalet─ů ca┼éego planu. Na przyk┼éad Polska mog┼éaby przyspieszy─ç inwestycje, kt├│re s─ů konieczne w dobie kryzysu klimatycznego. Przedstawiony przez rz─ůd plan wykorzystania ┼Ťrodk├│w unijnych zak┼éada┼é mi─Ödzy innymi: szybsz─ů wymian─Ö starych piec├│w w─Öglowych na bardziej ekologiczne, zakup paneli fotowoltaicznych i kolektor├│w s┼éonecznych czy postawienie farm wiatrowych na Ba┼étyku. Skorzysta─ç mia┼é te┼╝ system ochrony zdrowia. Na ÔÇ×zwi─Ökszenie efektywno┼Ťci, dost─Öpno┼Ťci i jako┼Ťci ┼Ťwiadcze┼ä zdrowotnychÔÇŁ chciano przeznaczy─ç 14 miliard├│w z┼éotych.

S┼éowa Morawickiego z 2021 roku wskazywa┼éyby na to, ┼╝e PiS przynajmniej w tej sprawie zdaje sobie spraw─Ö z warto┼Ťci europejskiej wsp├│┼épracy. Nic tylko przyklasn─ů─ç premierowi.

Problem polega na tym, ┼╝e rok p├│┼║niej zar├│wno Morawiecki, jak i jego partia wypowiadaj─ů si─Ö ju┼╝ o europejskich ┼Ťrodkach na Krajowy Plan Odbudowy ca┼ékowicie inaczej. Nagle okazuje si─Ö, ┼╝e to w sumie niewielkie pieni─ůdze, bez wi─Ökszego znaczenia. Kilka miesi─Öcy temu premier m├│wi┼é TVP: ÔÇ×To nie jest naprawd─Ö co┼Ť, co zmienia zasadniczo sytuacj─Ö gospodarcz─ů czy sytuacj─Ö finansow─ů PolskiÔÇŁ. Morawiecki zacz─ů┼é te┼╝ zani┼╝a─ç skal─Ö ewentualnych ┼Ťrodk├│w unijnych. Przedstawiaj─ůc widzom TVP, ile mo┼╝emy zyska─ç, wzi─ů┼é pod uwag─Ö dotacje, ale ju┼╝ nie po┼╝yczki ÔÇô a te drugie te┼╝ s─ů wa┼╝ne, bo obecnie polski rz─ůd nigdzie indziej nie uzyska tak niskooprocentowanej sumy, ka┼╝de inne alternatywne ┼║r├│d┼éo po┼╝yczek b─Ödzie kosztowa┼éo nas dro┼╝ej.

Partia z 0,7% poparcia trz─Ösie Polsk─ů

Co si─Ö sta┼éo? Sk─ůd ta nag┼éa wolta premiera i PiS-u?

Jednym z g┼é├│wnych powod├│w jest Solidarna Polska Zbigniewa Ziobry, kt├│ra wraz z PiS-em tworzy Zjednoczon─ů Prawic─Ö i zapewnia partii Kaczy┼äskiego wi─Ökszo┼Ť─ç w Sejmie. Solidarna Polska od pocz─ůtku by┼éa przeciwna KPO, bo uwa┼╝a┼éa, ┼╝e zbyt mocno uzale┼╝nia on Polsk─Ö od instytucji unijnych. ÔÇ×Nie ma zgody na oddanie cz─Ö┼Ťci suwerenno┼Ťci za 100 mld z┼é od UE, kt├│re i tak sp┼éacimyÔÇŁ ÔÇô pisa┼é na Twiterze pose┼é Solidarnej Polski Janusz Kowalski w marcu 2021 roku, na dwa miesi─ůce przed g┼éosowaniem w sprawie KPO w polskim Sejmie. Kiedy dosz┼éo do g┼éosowania, wszyscy pos┼éowie Solidarnej Polski, ze Zbigniewem Ziobro na czele, g┼éosowali przeciwko przyj─Öciu planu.

Jednak nie to by┼éo najwi─Ökszym problemem dla rz─ůdu Morawickiego. Plan ostatecznie przeszed┼é przez Sejm, g┼é├│wnie dzi─Öki wsparciu Lewicy ÔÇô do czego jeszcze wr├│cimy. Rzecz w tym, ┼╝e to Solidarna Polska najgorliwiej blokuje wszelkie zmiany w sferze s─ůdownictwa A jak podkre┼Ťla von der Leyen, bez tych zmian Komisja Europejska nie zgodzi si─Ö na wyp┼éacenie nam ┼Ťrodk├│w. ÔÇ×Jeste┼Ťmy stra┼╝nikiem Traktatu, wi─Öc mamy pewne narz─Ödzia prawne, aby go chroni─ç. Problem, jaki mamy z polskim rz─ůdem, polega na tym, ┼╝e jeste┼Ťmy g┼é─Öboko przekonani, i┼╝ nie ma ju┼╝ niezale┼╝no┼Ťci s─ůdownictwa. To jest trudne. Dlatego u┼╝ywamy naszych narz─Ödzi prawnych, gdy┼╝ w ostatecznym rozrachunku je┼╝eli popiera si─Ö zasad─Ö rz─ůd├│w prawa, tak┼╝e instytucje musz─ů post─Öpowa─ç zgodnie z zasad─ů prawaÔÇŁ ÔÇô m├│wi┼éa we wrze┼Ťniu tego roku.

Problem z formacj─ů Ziobry polega te┼╝ na tym, ┼╝e nieustannie zarzuca Morawieckiemu zbytni─ů uleg┼éo┼Ť─ç wobec Brukseli. W ┼Ťrodowisku Zjednoczonej Prawicy to powa┼╝ny zarzut, bo Bruksela kojarzy si─Ö w nim z rzeczami uznawanymi przez nie za najgorsze: prawami os├│b LGBT+, ekologi─ů i og├│lnie pojmowanym ÔÇ×lewactwemÔÇŁ. Morawiecki i jego sojusznicy musz─ů wi─Öc manewrowa─ç w taki spos├│b, by nie da─ç sobie przypi─ů─ç ┼éatki zbytnich entuzjast├│w wsp├│┼épracy z Uni─ů Europejsk─ů.

Niestety, to partyjne manewrowanie skutkuje obecnie tym, ┼╝e Polska traci dost─Öp do miliard├│w euro. Jest to sytuacja absurdalna, bo jak wynika z sonda┼╝u IBRiS przeprowadzonego pod koniec lipca, partia Ziobry cieszy si─Ö poparciem zaledwie 0,7% wyborc├│w. Tyle wystarczy, by wstrzymywa─ç finanse dla ca┼éego kraju.

Spory na opozycji

Win─Ö za obecn─ů sytuacj─Ö ponosi Zjednoczona Prawica ÔÇô to jasne. To oni maj─ů w┼éadz─Ö i to ich wewn─Ötrzne spory blokuj─ů ┼Ťrodki unijne. Co nie zmienia faktu, ┼╝e tak┼╝e cz─Ö┼Ť─ç opozycji wysy┼éa┼éa przez ostatni rok sprzeczne sygna┼éy w sprawie KPO. ÔÇ×Cz─Ö┼Ť─ç opozycjiÔÇŁ oznacza w tym wypadku przede wszystkim Koalicj─Ö Obywatelsk─ů.

Dzi┼Ť przedstawiciele Koalicji grzmi─ů ÔÇô s┼éusznie ÔÇô ┼╝e utrata dost─Öpu do ┼Ťrodk├│w unijnych to skandal. ÔÇ×To jest zbrodnia, szczeg├│lnie dzisiaj. Od wielu, wielu miesi─Öcy, zamiast dostawa─ç pieni─ůdze z Europy, Polska p┼éaci jakie┼Ť idiotyczne kary, kt├│re sprowokowali swoimi decyzjami ministrowie tego rz─ůdu. To jest co┼Ť tak niewyt┼éumaczalnego, idiotycznego i tak przeciwko ┼╝ywotnym interesom Polski i Polak├│w, ┼╝e to si─Ö w g┼éowie nie mie┼ŤciÔÇŁ ÔÇô m├│wi┼é Donald Tusk w maju tego roku. W sierpniu poszed┼é nawet krok dalej i stwierdzi┼é, ┼╝e to zapowied┼║ czego┼Ť jeszcze gorszego: ÔÇ×Ka┼╝dego dnia powtarzaj─ů, ┼╝e Polska sobie poradzi bez pieni─Ödzy z UE. Oni naprawd─Ö my┼Ťl─ů o tym, jak wyprowadzi─ç Polsk─Ö z UEÔÇŁ.

Tylko ┼╝e gdy g┼éosowano w Sejmie za KPO, to ca┼éa Koalicja Obywatelska, opr├│cz Franciszka Sterczewskiego (g┼éosowa┼é ÔÇ×zaÔÇŁ), wstrzyma┼éa si─Ö od g┼éosu. A jej pos┼éowie, tak jak i cz─Ö┼Ť─ç przychylnych im komentator├│w, ciskali gromy w Lewic─Ö za to, ┼╝e ta najpierw przyst─ůpi┼éa do negocjacji z PiS-em, a potem popar┼éa go w tej sprawie. ÔÇ×ZaÔÇŁ g┼éosowa┼éo te┼╝ wszystkich pi─Öcioro przedstawicieli Polski 2050 i prawie ca┼éa Koalicja Polska (czyli g┼é├│wnie PSL), ale oni stali bardziej z boku najbardziej gor─ůcych spor├│w o KPO. Konfederacja, tak samo jak Solidarna Polska, by┼éa przeciw.

Czemu Koalicja Obywatelska wstrzyma┼éa si─Ö od g┼éosu? Borys Budka twierdzi┼é, ┼╝e powodem by┼é brak dostatecznych konsultacji z samorz─ůdami i opozycj─ů. Przez opozycj─Ö mia┼é na my┼Ťli w┼éa┼Ťnie Koalicj─Ö Obywatelsk─ů, bo Lewica, owszem, otrzyma┼éa od rz─ůdu obietnice, kt├│re uzna┼éa za satysfakcjonuj─ůce: dodatkowe ┼Ťrodki dla szpitali powiatowych, budowa 75 tysi─Öcy mieszka┼ä komunalnych i oddanie 30 procent ┼Ťrodk├│w KPO w r─Öce samorz─ůd├│w.

Te negocjacje wywo┼éa┼éy zreszt─ů w┼Ťciek┼éo┼Ť─ç przedstawicieli Koalicji Obywatelskiej. ÔÇ×Lewica zdradzi┼éa opozycj─Ö za u┼éud─Ö wp┼éywu, zdradzi┼éa opozycj─Ö i nie tylko opozycj─Ö, ale wyborc├│w i w pewnym sensie demokracj─Ö w PolsceÔÇŁ ÔÇô atakowa┼é Bart┼éomiej Sienkiewicz.

Politycy Koalicji Obywatelskiej uwa┼╝ali, ┼╝e Lewica niepotrzebnie pomaga PiS-owi, kt├│ry dzi─Öki temu dostanie od Unii pieni─ůdze i b─Ödzie m├│g┼é z nimi robi─ç, co chce. W domy┼Ťle: wykorzysta je do utrzymania w┼éadzy. Lewica odpiera┼éa zarzuty, przekonuj─ůc, ┼╝e stawka gry ÔÇô solidarno┼Ť─ç europejska ÔÇô jest zbyt du┼╝a, by bawi─ç si─Ö w partyjne rozgrywki. Poza tym ÔÇô twierdzi┼éa ÔÇô Unia Europejska nie pozwoli wzi─ů─ç PiS-owi pieni─Ödzy ot tak, bez ┼╝adnej kontroli. Jak argumentowa┼é w Sejmie Adrian Zandberg, nawi─ůzuj─ůc do postawy Solidarnej Polski, ale te┼╝ Koalicji Obywatelskiej: ÔÇ×Ci, kt├│rzy chc─ů zniszczy─ç Uni─Ö, marz─ů o tym, ┼╝eby Fundusz upad┼é. Kto g┼éosuje za ratyfikacj─ů, g┼éosuje za siln─ů Europ─ů. A ten, kto nie umie podnie┼Ť─ç r─Öki za ratyfikacj─ů, g┼éosuje za Europ─ů s┼éab─ů, bezsiln─ů, bezbronn─ů. Europa to jest najlepsza gwarancja demokracji i praworz─ůdno┼ŤciÔÇŁ.

Unia Europejska ÔÇô czy to my?

Bardzo ciekawe w kontek┼Ťcie ca┼éego sporu o KPO jest podej┼Ťcie Lewicy, a konkretniej ÔÇô reakcje na nie. Z pewno┼Ťci─ů trudno odm├│wi─ç jej konsekwencji: by┼éa za przyj─Öciem ┼Ťrodk├│w unijnych rok temu podczas g┼éosowania w Sejmie, jest za tym i dzisiaj. W obu przypadkach z tym samym uzasadnieniem: po pierwsze, Polska potrzebuje tych pieni─Ödzy, po drugie, chodzi o wymiar symboliczno-instytucjonalny ÔÇô jest to wsp├│lne przedsi─Öwzi─Öcie ca┼éej Unii Europejskiej, wyraz tego, ┼╝e wszystkie kraje jad─ů na tym samym w├│zku i powinny ze sob─ů wsp├│┼épracowa─ç.

Smutna rzeczywisto┼Ť─ç jest taka, ┼╝e ani media, ani opinia publiczna nie wydawa┼éy si─Ö specjalnie zainteresowane tak─ů postaw─ů. O wiele bardziej liczy┼éy si─Ö partyjne rozgrywki, a Lewica musia┼éa tygodniami wys┼éuchiwa─ç oskar┼╝e┼ä, ┼╝e sprzymierza si─Ö z PiS-em. Wystarczy wspomnie─ç g┼éo┼Ťny wpis dzia┼éaczek zarz─ůdzaj─ůcych mediami spo┼éeczno┼Ťciowymi Og├│lnopolskiego Strajku Kobiet: ÔÇ×Og┼éaszamy kr├│tko: w├│z albo przew├│z. Doba na ogarni─Öcie si─Ö albo zaczynamy og├│lnopolsk─ů akcj─Ö wybijania g┼éupoty z g┼éowy LewicyÔÇŁ.

By─ç mo┼╝e kryje si─Ö za tym g┼é─Öbszy problem ÔÇô w Polsce nadal rzadko my┼Ťlimy o naszym kraju jako cz┼éonku Unii Europejskiej, kt├│ry jest wsp├│┼éodpowiedzialny za losy kontynentu. W polskiej debacie publicznej dominuj─ů dwa modele postrzegania Unii. Pierwszy traktuje j─ů jako naje┼║d┼║c─Ö z Brukseli, kt├│ry narzuca nam r├│┼╝ne lewackie pomys┼éy. To postawa typowa dla Solidarnej Polski i PiS-u. Wedle drugiego ÔÇô Unia to dobrotliwy szeryf, kt├│ry przyjdzie i wreszcie posprz─ůta ten polski bajzel. Takie podej┼Ťcie prezentuje cz─Östo liberalno-konserwatywna cz─Ö┼Ť─ç opozycji ÔÇô zar├│wno politycy, jak i komentatorzy. Pomys┼é, ┼╝e Unia to tak┼╝e my, a naszym celem powinno by─ç my┼Ťlenie r├│wnie┼╝ w kategoriach og├│lnoeuropejskich, jest nadal traktowany jako dziwaczny, tak┼╝e w┼Ťr├│d tak zwanych euroentuzjast├│w.

To prawdopodobnie dlatego zupe┼énie na marginesie naszej debaty publicznej przemkn─Ö┼éa informacja, ┼╝e d┼éugi zaci─ůgni─Öte w ramach Funduszu Odbudowy maj─ů by─ç uwsp├│lnotowione ÔÇô to jest, gdyby jakie┼Ť pa┼ästwo nie by┼éo w stanie ich sp┼éaci─ç, pozosta┼ée robi┼éyby to za nie. Ten w─ůtek podj─Ö┼éa tylko Solidarna Polska, traktuj─ůc go jako jeszcze jeden pow├│d do odrzucenia ca┼éego pomys┼éu. A przecie┼╝ by┼éby to nie┼Ťmia┼éy krok w stron─Ö rozwi─ůzania, kt├│re od dawno zaleca┼éo wiele os├│b, na przyk┼éad znany ekonomista Thomas Piketty, zwolennik uwsp├│lnotowienia d┼éug├│w w sferze euro ÔÇô jego zdaniem by┼éby to najskuteczniejszy mechanizm obronny dla najs┼éabszych gospodarek unijnych, kt├│rych k┼éopoty, jak pokaza┼é przyk┼éad Grecji, gro┼╝─ů potem zawaleniem si─Ö ca┼éego systemu i poci─ůgni─Öciem na dno innych kraj├│w.

Takie dyskusje w Polsce to nadal abstrakcja. Na podobnej zasadzie ma┼éo kogo w gruncie rzeczy obchodzi┼éa rozmowa na temat tego, jak ma si─Ö Fundusz Odbudowy do europejskiej transformacji energetycznej.

Unia Europejska to ci─ůgle s─ů ÔÇ×tamciÔÇŁ ÔÇô dobrzy lub ┼║li, w zale┼╝no┼Ťci od pogl─ůd├│w politycznych ÔÇô a nie ÔÇ×myÔÇŁ. Niestety.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś