magazyn lewicy katolickiej

Kozetka na instagramie. O 偶yciu bez cukru pudru i kolorowych posypek

Psychoterapia, leki antydepresyjne, zaburzenia emocjonalne, z艂o艣膰, l臋k, wstyd, DDA. Brzmi jak grupa wsparcia? Troch臋 tak. Nazywa si臋 Instagram. Korzysta z niego oko艂o 8 milion贸w Polak贸w.
Kozetka na instagramie. O 偶yciu bez cukru pudru i kolorowych posypek
ilustr.: Natasza Kornobis

Z艂o wcielone, jak ka偶de z social medi贸w, szkodliwe dla samooceny i zdrowia psychicznego 鈥 z badania przeprowadzonego przez brytyjskie Royal Society for Public Health w 2017 roku wynika, 偶e Instagram najsilniej wzmacnia l臋k, przygn臋bienie czy niezadowolenie z w艂asnego wygl膮du w艣r贸d m艂odych ludzi. Z drugiej strony to w艂a艣nie na Instagramie od jakiego艣 czasu m贸wi si臋 o tych problemach otwarcie.

Zdaj臋 sobie spraw臋 zar贸wno z baniek, w kt贸rych funkcjonuj臋, jak i z targetowania, kt贸rego nieustannie jestem celem. Jednak mam wra偶enie, 偶e obserwuj臋 wzgl臋dnie nowy instagramowy trend 鈥 odczarowywanie idealnego, plastikowego 艣wiata, zwrot w kierunku autentyczno艣ci i emocji, a nawet wi臋kszego zrozumienia i 艣wiadomo艣ci zaburze艅 psychicznych. By膰 mo偶e jest to trend raczkuj膮cy i na razie, w mojej opinii, mocno sfeminizowany (i taki 艣wiadomie b臋dzie ten tekst), ale jest. Jeszcze rok temu Instagram by艂 dla mnie zagadk膮 i miejscem zupe艂nie obcym. Dzi艣 czuj臋, 偶e znalaz艂am tam swoj膮 nisz臋.

Sk膮d w social mediach emocje i zdrowie psychiczne?

#psychologia ma na Instagramie 261 tysi臋cy oznacze艅, #emocje to kolejne 260 tysi臋cy, #depresja 鈥 250 tysi臋cy, a #psychoterapia 鈥 55 tysi臋cy. Dla por贸wnania #koronawirus zosta艂 wspomniany 313 tysi臋cy razy, a #pi膮teczek 鈥 174 tysi膮ce. Za to #socjologia 鈥 tylko 5 tysi臋cy razy. Czy聽popularno艣膰 hasztag贸w 艣wiadczy o popularno艣ci temat贸w? Tak, ale zale偶no艣膰 dzia艂a w obie strony 鈥 dla zwi臋kszenia widoczno艣ci i zasi臋g贸w u偶ywa si臋 topowych hasztag贸w. Tak kszta艂tuje si臋 instagramowa moda.

Szeroko rozumiany selfcare, zr贸wnowa偶ona dieta, naturalne kosmetyki, yoga, medytacja, a wszystko najlepiej w trzech prostych krokach 鈥 o tym si臋 m贸wi i pisze od dawna. Cho膰 na ich pozytywny wp艂yw na samopoczucie i zdrowie zwracaj膮 uwag臋 eksperci 鈥 terapeuci i lekarze 鈥 a ja sama staram si臋 je praktykowa膰 w codziennym 偶yciu, to jednocze艣nie ca艂y ten dyskurs odarty z kontekstu spo艂ecznego postrzegam jako nieodzowny element 艣wiata, w kt贸rym 艣wiadomie zarz膮dza si臋 karier膮, 鈥瀖ark膮 w艂asn膮鈥, sob膮, zwi膮zkiem i dzie膰mi-projektami. Bardzo 艂atwo ze艣lizgn膮膰 si臋 z niego w pu艂apk臋 w rodzaju 鈥瀓estem pani膮 swojego losu鈥, przesi膮kn膮膰 do cna narracj膮 pod tytu艂em 鈥瀦mieniam swoje 偶ycie鈥: b臋d臋 dla siebie czu艂a, zwolni臋, zatroszcz臋 si臋 o work-life balance, b臋d臋 medytowa膰 i kiedy艣 na pewno znajd臋 zen, czymkolwiek 贸w zen jest. Tak jakby odpowiedzialno艣膰 ci膮偶y艂a wy艂膮cznie na nas, a inne czynniki, w tym spo艂eczno-ekonomicznie, nie odgrywa艂y 偶adnej roli. Nie o takim zwrocie emocjonalnym chc臋 opowiedzie膰.

Temu, kt贸ry mnie interesuje, bli偶ej jest do zmi臋kczonego dyskursu eksperckiego. @zdrowag艂owa, @psychoedu_, @drnerwica to tylko kilka przyk艂ad贸w kont prowadzonych przez psychoterapeutki, psychoterapeut贸w i psychiatr贸w, maj膮cych znacz膮cy udzia艂 w popularyzowaniu tematyki oko艂opsychologicznej w mediach spo艂eczno艣ciowych. I cho膰 w instagramowym 艣wiecie ich pozycja jest ugruntowana, wydaj膮 si臋 wa偶nym elementem post臋puj膮cego trendu, kt贸remu od p贸艂 roku si臋 przygl膮dam i w kt贸rym sama aktywnie uczestnicz臋. To w du偶ej mierze dzi臋ki dzia艂aniom ekspert贸w w podkoloryzowanym i filtrowanym 艣wiecie w og贸le m贸wi si臋 o zaburzeniach l臋kowych, t艂umionych emocjach, depresji, chorobie dwubiegunowej, psychoterapii i farmakologii. Profile gromadz膮ce dziesi膮tki tysi臋cy obserwuj膮cych pokaza艂y, jak bardzo potrzebujemy wiedzy i rozmowy na te tematy.

Najlepiej rozmawia si臋 o prawdziwych historiach

A skoro potrzebujemy rozmowy, to i przyk艂ad贸w z krwi i ko艣ci. Przyk艂ad mo偶na przymierzy膰 i przejrze膰 si臋 w nim jak lustrze, z sam膮 teori膮 jest zawsze trudniej. Pierwsze by艂y chyba profile 鈥瀖amowe鈥, a chwil臋 po nich 鈥瀟atowe鈥 鈥 o rado艣ciach, odkryciach i trudach rodzicielstwa. Na Instagrama przenios艂y si臋 z blogosfery, kt贸ra lata 艣wietno艣ci ma ju偶 za sob膮, a teraz bez Insta praktycznie nie istnieje. 艢rodowiska parentingowe s膮 jednak do艣膰 hermetyczne. Je艣li nie masz dzieci, a tym bardziej je艣li nie zamierzasz ich mie膰 鈥 trudno ci b臋dzie si臋 w nich zadomowi膰.

Na szcz臋艣cie dzi艣 Instagram nie ko艅czy si臋 na mamach. Cho膰 trzeba doceni膰 ich wk艂ad w otrzepywanie go z cukru pudru i kolorowych posypek, bezdzietni te偶 potrzebowali swojej swobodnej przestrzeni. Nie wiem, kiedy dok艂adnie powsta艂a. Ja trafi艂am do niej jakie艣 p贸艂 roku temu. Od tamtej pory regularnie odkrywam profile kobiet, kt贸re pokazuj膮 偶ycie takim, jakie jest, ale te偶 takim, jakie dotychczas rzadko ogl膮da艂o si臋 w 艣wiecie social medi贸w. Tak, na razie s膮 to g艂贸wnie kobiety.

Zwrot ku autentyczno艣ci

Beata @hackyourmorning pokazuje, jak 偶y膰 tw贸rczo, nie b臋d膮c artystk膮, a jednocze艣nie pisze o zmaganiach z chorob膮, introwertyzmie i obci膮偶aj膮cych presjach spo艂ecznych. Gdy pytam, sk膮d ta otwarto艣膰, odpowiada: 鈥濸isz臋 o do艣wiadczeniach, o kt贸rych sama chcia艂abym przeczyta膰, gdy by艂am m艂odsza i mia艂am wra偶enie, 偶e tylko ja mierz臋 si臋 z problemem samotno艣ci, strachu przed ocen膮 czy akceptacj膮 swojego wygl膮du鈥.

Na dotarciu do os贸b, kt贸re czuj膮 si臋 przygniecione przez codzienno艣膰, zale偶y r贸wnie偶 Kasi. Na @ani.jednej.wi臋cej odwa偶nie opowiada o swoich kompleksach i historiach mi艂osnych, o gubieniu i odnajdywaniu siebie, a tak偶e o m臋cz膮cych oczekiwaniach, kt贸rym ju偶 nie ma ochoty si臋 podporz膮dkowywa膰. 鈥濻woje konto na Instagramie zacz臋艂am tworzy膰 po kursie pisarskim. Spotka艂am si臋 tam z trzydziestoma innymi, nieznanymi mi wcze艣niej dziewczynami dziel膮cymi si臋 intymnymi, bardzo szczerymi historiami i uderzy艂o mnie, jak bliskie jest to, co nas spotyka, z czym si臋 zmagamy鈥 鈥 wyja艣nia.

Bardzo podobne wra偶enie robi na mnie ta spo艂eczno艣ciowa ba艅ka, w kt贸rej znalaz艂am Kasi臋, Beat臋 i wiele innych kobiet. Dzi臋ki nim nie czuj臋 si臋 osamotniona w swojej s艂abo艣ci, kwestionowaniu utartych schemat贸w czy stereotypowego rozumienia sukcesu i szcz臋艣cia, a czasami w og贸le ich znaczenia. Ta ba艅ka funkcjonuje jakby w kontrze do 鈥瀟radycyjnego鈥 Instagrama 鈥 pokazuje, 偶e social media mog膮 by膰 mniej plastikowe, mniej lukrowane, a #nofilter mo偶e dotyczy膰 nie tylko zdj臋膰, ale te偶 refleksji i po prostu 偶ycia. 鈥濩oraz wi臋cej os贸b oczekuje wpis贸w, kt贸re wnios膮 co艣 do ich 偶ycia, poka偶膮 prawdziwe emocje i codzienno艣膰 nieprzykryt膮 instagramowym filtrem. Autorzy chc膮 odczarowa膰 to miejsce, dziel膮c si臋 tre艣ciami, kt贸re maj膮 znaczenie鈥 鈥 dodaje @hackyourmorning, jakby czyta艂a w moich my艣lach.

Autentyzm czy emocjonalny ekshibicjonizm?

Na tym autentycznym Instagramie m贸wi si臋 wi臋c bez 艣ciemy o emocjach, depresji, niedoskona艂ym ciele, d膮偶eniu do samoakceptacji, terapii, wizytach u psychiatry. Przypadkowemu odbiorcy mo偶e to zakrawa膰 na emocjonalny ekshibicjonizm. Niejednokrotnie zarzuca艂am go sama sobie, tworz膮c bloga o wychodzeniu z kryzysu, oswajaniu si臋 z r贸偶nymi emocjami i czu艂o艣ci dla siebie. A jednak reakcje na tak膮 szczero艣膰 i dzielenie si臋 r贸偶norodnymi do艣wiadczeniami pokazuj膮, 偶e wielu osobom w dusznej, podkoloryzowanej rzeczywisto艣ci w艂a艣nie tego by艂o trzeba.

Iwona podkre艣la: 鈥濫mocje to by艂 temat, kt贸rego zawsze brakowa艂o w mojej przestrzeni, a kt贸ry by艂 niezwykle wa偶ny. Ich zrozumienie, dopuszczenie zmieni艂o moj膮 jako艣膰 偶ycia鈥. Otwiera si臋 na nie i pomaga w tym innym na profilu @emocje_w_naturze. Gdy za艣 pytam Kasi臋 @ani.jednej.wi臋cej o feedback z sieci, odpisuje: 鈥濺eakcje, z jakimi si臋 spotykam, s膮 pozytywne. Inne dziewczyny opowiadaj膮 mi swoje historie, przyznaj膮 si臋 do swoich s艂abo艣ci i wsp贸lnie motywujemy si臋, 偶eby by膰 dla siebie samych czulsze, mniej oceniaj膮ce, daj膮ce sobie mo偶liwo艣ci eksploracji w艂asnej drogi, a nie przemierzania tylko tych dawno ju偶 przez kogo艣 wyznaczonych鈥. Podobnie o reakcjach opowiada druga Kasia, tworz膮ca @bezplastiku: 鈥濲a od pocz膮tku powtarzam, 偶e @bezplastiku to nie tylko nazwa dos艂owna, to dla mnie bardzo wielowymiarowe patrzenie na 艣wiat i na siebie 鈥 takie w艂a艣nie naturalne, otwarte i bez sztuczno艣ci. Mam super grono odbiorczy艅 i odbiorc贸w 鈥 wspieraj膮, dziel膮 si臋 przemy艣leniami, podejmuj膮 dialog w prywatnych wiadomo艣ciach鈥.

Dzia艂alno艣膰 kobiet podobnych obu Kasiom, Beacie czy Iwonie trafia na podatny grunt. Cho膰 na razie to raczej niszowy trend, to po rosn膮cej liczbie tematycznych hasztag贸w, obserwuj膮cych i polubie艅 kolejnych post贸w wnioskuj臋, 偶e wype艂nia on jak膮艣 wa偶n膮 luk臋 w 艣wiecie social medi贸w. Jest odpowiedzi膮 na potrzeb臋 autentyczno艣ci i szczero艣ci, a tak偶e kolejnym medium dla konceptu siostrze艅stwa.

Siostrze艅stwo wyra偶a idee kobiecej solidarno艣ci, wsp贸lnoty i si艂y. Od jakiego艣 czasu obserwujemy je w r贸偶nych konfiguracjach. Przewija艂o si臋 w ruchu #meetoo, a w naszym kontek艣cie podczas czarnych protest贸w w 2016 roku i w 2020 roku po pa藕dziernikowym wyroku Trybuna艂u Konstytucyjnego w sprawie aborcji. Na protestach skandowa艂y艣my: 鈥濳iedy prawo mnie nie chroni, mojej siostry b臋d臋 broni膰鈥. 鈥濻iostrze艅stwo to pot臋ga鈥 (ang. Sisterhood is Powerful) 鈥 brzmia艂 slogan wymy艣lony w latach 60. przez Kathie Sarachild, ameryka艅sk膮 pisark臋 i radykaln膮 feministk臋.

Na zupe艂nie innym gruncie siostrze艅stwo towarzyszy tak zwanym kr臋gom kobiet, kt贸re od wiek贸w dzia艂a艂y na ca艂ym 艣wiecie i w r贸偶nych kulturach. Od niedawna przechodz膮 faz臋 rozkwitu w Polsce, cho膰 ich lokalna tradycja si臋ga lat 90. Spotkania w kr臋gach prowadz膮 joginki, psycholo偶ki, trenerki rozwoju osobistego. Dzi艣 jednak siostrze艅stwo wychodzi poza 艣rodowiska szama艅skie, jogiczne i feministyczne, w kt贸rym pojawia艂o si臋 od dawna. Do艣wiadczam go silnie w tej ba艅ce autentyczno艣ci na Instagramie. Wzajemne zrozumienie, wsparcie, dawanie i branie oraz wdzi臋czno艣膰 i solidarno艣膰 鈥 鈥濪zi臋kuj臋 za ten post i za t臋 histori臋鈥, 鈥濪zi臋kuj臋, 偶e si臋 tym podzieli艂a艣鈥, 鈥濲este艣 odwa偶n膮 i siln膮 kobiet膮鈥 鈥撀 wygrywaj膮 tutaj z rywalizacj膮 o followers贸w.

Pandemiczna bezsilno艣膰

Dlaczego ten zwrot ku autentyczno艣ci ujawni艂 si臋 w艂a艣nie teraz? Nie mam gotowej odpowiedzi, ale do siostrze艅stwa doda艂abym na pewno pandemiczne okoliczno艣ci.

Ponad rok temu wszystkim kowalom w艂asnego losu, przodownikom pracy i pozytywnym my艣licielom wylano wiadro zimnej wody na g艂ow臋. 鈥濸andemia pokaza艂a, 偶e 偶aden rozw贸j osobisty, 芦zarz膮dzanie sob膮禄, 芦kreowanie kariery禄, przepracowywanie prywatnej historii, pozytywne my艣lenie, otwieranie czakram贸w, 偶elazna wola, determinacja i ch臋膰 szczera 鈥 oraz podobne, mniej lub bardziej toksyczne mity 鈥 nie decyduj膮 o naszym po艂o偶eniu w 艣wiecie. Przeciwnie, decyduj膮 o nim w ogromnym stopniu czynniki zupe艂nie od nas niezale偶ne鈥 鈥 pisze Tomasz Stawiszy艅ski w eseju 鈥濨ezradno艣膰, zale偶no艣膰, solidarno艣膰鈥 w ksi膮偶ce 鈥濩o robi膰 przed ko艅cem 艣wiata鈥.

O tej bezsilno艣ci troch臋 si臋 m贸wi艂o i m贸wi, a troch臋 nadal zamiata si臋 j膮 pod dywan. Przecie偶 w czerwcu wygrali艣my z pandemi膮 wyborami, a dzi艣 wygrywamy szczepionkami. Pogr膮偶ona w chaosie s艂u偶ba zdrowia, fikcyjna edukacja czy niewydolny system opieki spo艂ecznej to tylko wypadki na drodze us艂anej sukcesami i starym dobrym w臋glem.

Mam jednak wra偶enie, 偶e niekt贸rym spo艣r贸d nas co艣 z tej pandemicznej lekcji zosta艂o 鈥 聽oswoili艣my si臋 z krucho艣ci膮 i s艂abo艣ci膮, zaakceptowali艣my bezsilno艣膰. Zobaczyli艣my te偶, 偶e nie jeste艣my w tym sami. Okaza艂o si臋, 偶e na pewne rzeczy nie mamy wp艂ywu. Nikt z nas.

Do tego rozlania si臋 autentycznych do艣wiadcze艅, trudno艣ci, depresji, l臋k贸w i z艂o艣ci po sieci przyczyni艂a si臋 te偶 d艂ugotrwa艂a izolacja spo艂eczna. Nasze 偶ycie w wielu sferach przenios艂o si臋 do internetu. Ograniczyli艣my spotkania ze znajomymi i przyjaci贸艂mi. By膰 mo偶e te wszystkie emocje i nieko艅cz膮ce gonitwy my艣li, od kt贸rych kiedy艣 mogli艣my ucieka膰 w prac臋, 偶ycie towarzyskie czy zaj臋cia sportowe, zala艂y nas ze zdwojon膮 si艂膮 i musia艂y znale藕膰 jakie艣 uj艣cie.

Ku zrozumieniu

W instagramowym zwrocie ku autentyczno艣ci oraz temu, co w g艂owie i we wn臋trzu, a nie tylko na zdj臋ciach, upatruj臋 szansy na normalizacj臋 tematu zdrowia i zaburze艅 psychicznych. Cho膰 sama jestem do艣膰 sceptyczna w stosunku do poj臋cia normalizacji. Boj臋 si臋, 偶e u偶ywaj膮c go, czasami wylewamy dziecko z k膮piel膮 鈥 depresj臋, chorob臋 dwubiegunow膮 czy nerwic臋 wk艂adamy do tego samego worka co angin臋 i przezi臋bienie. A przecie偶 na zaburzenia psychiczne nie pomaga samo po艂kni臋cie pigu艂ki, objawy nie mijaj膮 jak gor膮czka po pyralginie czy b贸l g艂owy po NZLP. W wi臋kszo艣ci przypadk贸w najskuteczniejsz膮 metod膮 leczenia jest po艂膮czenie farmakologii i psychoterapii. Dlatego zamiast o normalizacji wol臋 m贸wi膰 o otwarto艣ci i zrozumieniu. To one zwi臋kszaj膮 szans臋 na to, 偶e osoby potrzebuj膮ce pomocy b臋d膮 si臋 po ni膮 zg艂asza膰.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij