Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Ko艣ci贸艂 uwi臋ziony w historii

Z tekstu Aktu Zawierzenia wyg艂oszonego przez biskup贸w na Jasnej G贸rze wy艂ania si臋 obraz Ko艣cio艂a uwi臋zionego w historii, u偶ywaj膮cego symboli, kt贸re nie maj膮 nic wsp贸lnego z do艣wiadczeniem wsp贸艂czesnego cz艂owieka. A偶 chce si臋 zapyta膰: 鈥濪laczego szukacie 呕yj膮cego w艣r贸d umar艂ych?鈥.
Ko艣ci贸艂 uwi臋ziony w historii
zesp贸艂 klasztorny zakonu paulin贸w na Jasnej G贸rze, zdj. Aw58, CC BY-SA 3.0 PL

Czas izolacji, ograniczenia kontakt贸w i mo偶liwo艣ci zgromadze艅 to dla wszystkich wsp贸lnot du偶e wyzwanie. Ko艣ci贸艂 katolicki, w kt贸rego istocie zawiera si臋 wsp贸lnotowo艣膰, jak wiele innych staje nie tylko przed pytaniami praktycznymi, ale tak偶e wobec znacznie g艂臋bszych kwestii, kt贸re obecna sytuacja podaje w w膮tpliwo艣膰. Teologowie i komentatorzy analizuj膮 te pytania, rodziny ucz膮 si臋 na nowo domowej liturgii i wsp贸lnego czytania Pisma, wsp贸lnoty przeorganizowuj膮 swoje dzia艂anie, by nie pozostawia膰 w tyle wykluczonych, papie偶 na pustym placu 艣wi臋tego Piotra b艂ogos艂awi miastu i 艣wiatu pogr膮偶onym w ciszy. Na sw贸j spos贸b odkrywaj膮 z艂owrog膮 nowo艣膰 i zaskakuj膮cy potencja艂 tej sytuacji.

Na tym tle s艂owa wypowiedziane 3 maja na Jasnej G贸rze przez przewodnicz膮cego Konferencji Episkopatu Polski zdumiewaj膮. Podczas niedzielnej Mszy arcybiskup Stanis艂aw G膮decki odczyta艂 specjalnie na t臋 okazj臋 przygotowan膮 modlitw臋 鈥濧ktu Zawierzenia Polski Naj艣wi臋tszemu Sercu Pana Jezusa i Matce Bo偶ej Kr贸lowej Polski鈥, prosz膮c w niej o 鈥瀝atunek dla naszej Ojczyzny w jej dzisiejszym trudnym do艣wiadczeniu鈥. Z samego gestu, ale nade wszystko z tekstu tej modlitwy wy艂ania si臋 obraz Ko艣cio艂a uwi臋zionego w historii, z niejasnych przyczyn celebruj膮cego starcia wojskowe sprzed stu lat, Ko艣cio艂a narodowego z艂o偶onego z niemych wiernych i ich wybitnych przyw贸dc贸w, wreszcie Ko艣cio艂a u偶ywaj膮cego symboli i metafor, kt贸re nie maj膮 nic wsp贸lnego z do艣wiadczeniem wsp贸艂czesnego cz艂owieka ani z przygniataj膮cymi go problemami.

Modlitwa w imieniu

Na pocz膮tku tekstu dowiadujemy si臋, 偶e 鈥濧kt Zawierzenia鈥 wypowiadany jest zbiorowo przez polskich biskup贸w (autodefiniuj膮cych si臋 jako 鈥瀖y, Pasterze Ko艣cio艂a w Polsce鈥). Przybywaj膮 oni na Jasn膮 G贸r臋, tak jak biskupi w przesz艂o艣ci, dzi臋kuj膮, przepraszaj膮 za grzechy, prosz膮 o pomoc. Na ko艅cu modlitwy pada jednak stwierdzenie, 偶e modlitwa ta wypowiadana jest w imieniu Ko艣cio艂a w Polsce. Co wi臋cej, miejscami pojawia si臋 sugestia, jakby w艂膮czali si臋 w ten gest wszyscy Polacy czy (jakkolwiek go biskupi nie definiuj膮) nar贸d (konsekwentnie pisany wielk膮 liter膮): 鈥濳u Tobie wznosi si臋 dzisiaj nasza ufna modlitwa, kt贸ra zespala serca wszystkich Polak贸w鈥.

Mistrzowie duchowo艣ci ucz膮, 偶e podstaw膮 modlitwy jest szczero艣膰聽i otwarto艣膰. Nie prognozuj膮 znacznego rozwoju duchowego tym, kt贸rzy usilnie trzymaj膮 si臋 fa艂szywego obrazu siebie i pr贸buj膮 go zaprezentowa膰 Bogu.

Czy nam si臋 to podoba, czy nie, 鈥瀖odlitwa nie zespala serc wszystkich Polak贸w鈥, a chrze艣cija艅stwo to nie jest mecz pi艂ki no偶nej, w kt贸rej polska dru偶yna musi si臋 okaza膰 bardziej wysportowana od innych dru偶yn narodowych.

Ko艣ci贸艂 Polak贸w czy Ko艣ci贸艂 w Polsce

Optyka narodowa przenika jednak ca艂y tekst modlitwy: pocz膮wszy oczywi艣cie od tytu艂owania Matki Bo偶ej Kr贸low膮 Polski, poprzez dob贸r przywo艂ywanych rocznic i wzorc贸w, a nade wszystko poprzez zdefiniowanie, jakie jest naczelne zadanie biskup贸w w Polsce: 鈥濼o tutaj od pokole艅 uczymy si臋, 偶e kr贸lowanie Chrystusa, a wraz z Nim Maryi, Kr贸lowej Polski, obejmuje w spos贸b szczeg贸lny r贸wnie偶 s艂u偶b臋 Narodowi鈥. Pomin臋 konstrukcj臋 tego zdania, kt贸ra sugeruje, 偶e Chrystus w ramach swojego kr贸lowania s艂u偶y polskiemu narodowi, bo mam nadziej臋, 偶e nie o to biskupom chodzi艂o.

Teza, 偶e zadaniem chrze艣cija艅skich przyw贸dc贸w jest praca na rzecz jednego z narod贸w, jako 偶e jest obca logice chrze艣cija艅skiej, domaga艂aby si臋 jednak osobnego o艣wiadczenia od biskup贸w. C贸偶 wed艂ug nich znaczy konkretnie s艂u偶ba narodowi? Jak definiuj膮 nar贸d? Jak definiuj膮 swoj膮 relacj臋 z przedstawicielami innych narod贸w? Czy Kr贸lowanie Chrystusa nie oznacza raczej, 偶e Jego uczniowie s艂u偶膮 najs艂abszym i podejmuj膮 trudn膮 nauk臋 bycia bratem i siostr膮 dla ka偶dego cz艂owieka?

Uroczysto艣膰

Logika bardziej narodowo-historyczna ni偶 chrze艣cija艅ska pobrzmiewa r贸wnie偶 w doborze dnia, w kt贸rym modlitwa zosta艂a odczytana. Tak si臋 w tym roku nietypowo z艂o偶y艂o, 偶e Uroczysto艣膰 Naj艣wi臋tszej Maryi Panny Kr贸lowej Polski zbieg艂a si臋 z czwart膮 niedziel膮 Wielkanocy. Automatyczn膮 praktyk膮 ko艣cieln膮 w takich sytuacjach jest przeniesienie uroczysto艣ci na dzie艅 nast臋pny. Jednak arcybiskup G膮decki w imieniu Konferencji Episkopatu Polski wystosowa艂 w zesz艂ym roku pismo do Kongregacji Kultu Bo偶ego i Dyscypliny Sakrament贸w, aby uroczysto艣膰 przeniesiona zosta艂a na 2 maja, nie na 4. Pro艣ba zosta艂a przyj臋ta i uroczysto艣膰 obchodzona by艂a w sobot臋. Zagadk膮 jest, dlaczego przy wyborze daty dla swojej uroczystej modlitwy biskupi postanowili kierowa膰 si臋 logik膮 historyczn膮 (3 maja), a nie liturgiczn膮 (2 maja).

Setna rocznica

Donios艂o艣膰聽modlitwy, budowan膮 konsekwentnie przez wyszukane przymiotniki, archaizuj膮ce czasowniki i pisanie wielu s艂贸w wielkimi literami, podkre艣laj膮 wymienione w kolejnych akapitach rocznice. To one czyni膮 rok 2020, wed艂ug autor贸w, rokiem szczeg贸lnym. Po pierwsze jest to setna rocznica bitwy warszawskiej. Na drugim miejscu wdzi臋czno艣膰 biskup贸w budzi rocznica urodzin Jana Paw艂a II 鈥 nawet nie jego 偶ycie czy nauczanie, ale w艂a艣nie rocznica.

Ka偶dy, kto z czu艂o艣ci膮 i zrozumieniem obserwuje Ko艣ci贸艂 w Polsce, b臋dzie w stanie wymieni膰 kilka troch臋 bardziej aktualnych powod贸w do wdzi臋czno艣ci, nade wszystko w艣r贸d m膮drych i solidarnych inicjatyw prowadzonych przez 艣wieckich.

Dlaczego jego przedstawiciele nie uwa偶aj膮 za stosowne wspomnienie o nich? Nie zauwa偶yli ich? A mo偶e nie uznaj膮 ich za wystarczaj膮co ko艣cielne, skoro nie zosta艂y oficjalnie potwierdzone przez znanych z historii hierarch贸w?

Nasze grzechy

Wybi贸rczo艣膰, kt贸ra najbardziej rzuca si臋 w oczy i budzi najwi臋ksze emocje, objawia si臋 jednak we fragmencie, w kt贸rym biskupi przepraszaj膮 za grzechy. Fragment ten teoretycznie dopuszcza dwie interpretacje, cho膰 jest do艣膰 oczywiste, co biskupi mieli na my艣li. Pisz膮 (pami臋tajmy, podmiotem m贸wi膮cym w tym tek艣cie wci膮偶 s膮 鈥瀖y, Pasterze Ko艣cio艂a w Polsce鈥): 鈥濸rosimy Ci臋, przebacz nam nasze grzechy przeciwko 偶yciu, bezczeszczenie Twojej eucharystycznej Obecno艣ci, blu藕nierstwa wobec Twojej Naj艣wi臋tszej Matki i Jej wizerunk贸w oraz wszelki grzech niezgody鈥.

Zatem albo biskupi zapragn臋li publicznie wyzna膰, 偶e zdarzy艂o im si臋 bezcze艣ci膰 Naj艣wi臋tszy Sakrament i blu藕ni膰 przeciwko Matce Bo偶ej, albo w tej retorycznej formie nagle podmienili 鈥瀖y鈥 na 鈥瀘ni鈥 i postanowili przeprasza膰 za nie swoje grzechy.

Czy pisz膮 tu nagle jako Ko艣ci贸艂 w Polsce? Jako wszyscy Polacy? Jako nar贸d?

Je艣li tak, dlaczego dokonuj膮 tego przej艣cia akurat tam, gdzie mowa o grzechach? Dlaczego chocia偶 nie dodadz膮 do tej listy nadu偶ywania w艂adzy, systemowego ukrywania i u艂atwiania pedofilii i innych akt贸w przemocy seksualnej? Dlaczego nie dodadz膮 do tej listy grzech贸w, kt贸re s膮 powszechnymi problemami w naszym spo艂ecze艅stwie? Dlaczego nie ma tu wyzysku, pogardy dla migrant贸w, przemocy wobec kobiet, nienawi艣ci wobec wszystkich 鈥瀒nnych鈥, wykluczenia, oboj臋tno艣ci, niesprawiedliwo艣ci?

Ten rok rzeczywi艣cie jest szczeg贸lny, ale nie dlatego, 偶e sto lat temu urodzi艂 si臋 Jan Pawe艂 II, ale dlatego, 偶e zmagamy si臋 z pandemi膮, z susz膮, dlatego 偶e wielu ludzi boi si臋 o swoj膮 przysz艂o艣膰, a rz膮dz膮cy przekraczaj膮 kolejn膮 granic臋 przyzwoito艣ci. 鈥濩hrze艣cija艅skie dziedzictwo na polskiej ziemi鈥 to w tym szczeg贸lnym roku solidarno艣膰, mi艂osierdzie, szukanie pokoju i sprawiedliwo艣ci, dawanie nadziei. To w艂a艣ciciele restauracji, kt贸rzy gotuj膮 dla lekarzy, s膮siedzi, kt贸rzy przynosz膮 starszym zakupy, znajomi, kt贸rzy dziel膮 si臋 swoj膮 pensj膮, bo akurat mieli szcz臋艣cie by膰 na etacie. To ksi臋偶a i 艣wieccy, kt贸rzy przez telefon pocieszaj膮 strapionych, samotnych i cierpi膮cych. To kobiety i m臋偶czy藕ni, kt贸rzy w czasie rosn膮cych zaka偶e艅 nieznanym wirusem wychodz膮 do bezdomnych. To komentatorzy i komentatorki, duszpasterze i duchowe autorytety, kt贸rzy pozwalaj膮 nam zrozumie膰 lepiej, jak w nowej sytuacji pod膮偶a膰 za Jezusem.

A偶 chce si臋 zapyta膰: 鈥濪laczego szukacie 偶yj膮cego w艣r贸d umar艂ych?鈥.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij