Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Ko艣ci贸艂 i lewica. Razem przeciw ksenofobii?

To nie liberalna opowie艣膰 o modernizacji mo偶e powstrzyma膰 narastaj膮c膮 w艣r贸d m艂odzie偶y ksenofobi臋. Do tego potrzeba ognia, kt贸ry m艂odym zaproponowa膰 mo偶e albo lewica, albo Ko艣ci贸艂.

ilustr.: Stanis艂aw Gajewski

ilustr.: Stanis艂aw Gajewski


Badania s膮 jednoznaczne. Niech臋膰 do przyjmowania uchod藕c贸w w najwi臋kszym stopniu przejawiaj膮 najm艂odsi Polacy i Polki. Najmocniej wida膰 to w Internecie, gdzie 81 procent tre艣ci dotycz膮cych kryzysu uchod藕czego wyra偶a stosunek negatywny do pomys艂u udzielenia go艣ciny uciekaj膮cym przed wojn膮 i bied膮 Syryjczykom czy Afga艅czykom.
To samonap臋dzaj膮ca si臋 spirala. Jednym z bardziej pod艂ych jej przejaw贸w by艂 festiwal rado艣ci na profilu zorganizowanego w tym roku pod ksenofobicznym has艂em 鈥濸olska dla Polak贸w鈥 Marszu Niepodleg艂o艣ci w zwi膮zku z informacj膮 o pobiciu Syryjczyka w Poznaniu. Setki podpisanych imieniem i nazwiskiem komentarzy z gratulacjami, zjadliwymi uwagami i pomys艂ami, jak to 鈥瀌zie艂o鈥 kontynuowa膰. Tysi膮ce klikni臋膰 鈥瀕ubi臋 to鈥 pod podobnymi obrzydliwo艣ciami 鈥 kt贸re pojawiaj膮 si臋 w wielu zak膮tkach portali spo艂eczno艣ciowych.
To ostatecznie ze strony m艂odych 鈥 takich jak ja, moi koledzy i moi wychowankowie 鈥 s膮czy si臋 w Internecie najwi臋cej ksenofobicznej trucizny. To o ich poparcie zabiegaj膮 cynicznie wykorzystuj膮cy ludzki dramat i ludzki strach politycy czy dziennikarze. Bez wielkiego oporu ze strony medi贸w, polityk贸w czy przedstawicieli 艣rodowisk liberalnych, spo艣r贸d kt贸rych wielu raczej niuansuje spraw臋, opowiada o europejskich zobowi膮zaniach czy organizuje kolejne kampanie i warsztaty dotycz膮ce mowy nienawi艣ci 鈥 przekonuj膮c g艂贸wnie przekonanych i nie dotykaj膮c istoty. I nie widz膮c, 偶e ich samych jest i b臋dzie coraz mniej.
Niemoc libera艂贸w
Nie mog艂o by膰 inaczej. Gilles Kepel, francuski politolog, w swojej znakomitej ksi膮偶ce 鈥瀂emsta Boga鈥 stawia tez臋, 偶e odpowiedzi膮 na niezrealizowane obietnice wsp贸艂czesno艣ci jest wzrost religijnych radykalizm贸w. To samo dotyczy, warto doda膰, r贸wnie偶 radykalizm贸w narodowych i rosn膮cej ksenofobii. Ci, kt贸rzy uwierzyli Fukuyamie, bajdurz膮cemu o 鈥瀔o艅cu historii鈥, ci, kt贸rzy 鈥 opowiadaj膮c o 鈥瀞kapywaniu bogactwa鈥 鈥 przekonywali, 偶e czeka nas nieustanny wzrost PKB (pierwsza 艣lepota), w wyniku kt贸rego wszystkim b臋dzie 偶y艂o si臋 lepiej (druga), te procesy, kt贸rych dzi艣 si臋 tak boj膮, nie艣wiadomie wzmacniali.
I w艂a艣nie oni maj膮 ju偶 niewiele do zaoferowania 鈥 zw艂aszcza m艂odym, kt贸rzy chc膮 ju偶 wreszcie czego艣 wi臋cej ni偶 nast臋pnej opowie艣ci o tym, 偶e 鈥濸olska jest w najlepszym okresie swojej historii鈥 i 艣wi臋towania kolejnych rocznic wolno艣ci. Bo m艂odzi widz膮, 偶e nie s膮 w stanie z niej korzysta膰 tak, jakby chcieli 鈥 wzrasta liczba m艂odych bezdomnych, samob贸jc贸w, bezrobotnych, niemaj膮cych stabilnego zatrudnienia, niemog膮cych za艂o偶y膰 rodziny, zak艂adaj膮cych sobie na szyje kredytowe p臋tle. Wmawiano im, 偶e celem jest stabilne 偶ycie w domu na przedmie艣ciach. Ostatecznie jednak nie zaoferowano 偶adnych narz臋dzi do realizacji rozbuchanych aspiracji.
Nie mog膮c 偶y膰 tak, jak im obiecywano, 偶e b臋d膮, czuj膮 gniew lub pustk臋. Ten gniew i pustk臋 zagospodarowuj膮 ci, kt贸rzy m艂odym oferuj膮 jak膮kolwiek ide臋: fantazmat narodowej wsp贸lnoty b膮d藕 te偶 narracj臋 skrajnego indywidualizmu czy specyficznie rozumianej wolno艣ci, w ramach kt贸rej ca艂o艣膰 odpowiedzialno艣ci za sw贸j los ponosisz sam. Ka偶dy z tych element贸w (niekiedy paradoksalnie 艂膮czonych) 鈥 tak偶e idea narodowa, gdy nie jest m膮drze rozumiana 鈥 ostatecznie prowadzi do niech臋ci wobec Innego. Tego, kt贸ry jest moim rywalem w ekonomicznej grze o sumie podobno zerowej, b膮d藕 te偶 tego, kt贸rego widz臋 jako zagro偶enie dla spoisto艣ci wsp贸lnoty, w kt贸rej 偶yj臋.
W tym samym czasie misjonarze modernizacji zajmowali si臋 napychaniem kieszeni deweloperom, zamiast rzeczywi艣cie budowa膰 mieszkania dla m艂odych, snuli wizj臋 szklanych miast jak pose艂 Szejnfeld, zamiast tworzy膰 przestrze艅 spotkania i relacji, odpu艣cili wreszcie ca艂膮 sfer臋 narodowej to偶samo艣ci, patriotyzmu, przywi膮zania do ojczyzny, zamiast j膮 m膮drze formowa膰. T臋 wyliczank臋 mo偶na ci膮gn膮膰. I wszyscy zbieramy tego owoce podczas kryzysu uchod藕czego 鈥 a najbole艣niejsze zebra艂 w Poznaniu 贸w syryjski chrze艣cijanin, kt贸ry w Polsce mieszka ju偶 od kilku lat.
Potrzebny 偶ar mi艂o艣ci
To nie libera艂owie m贸wi膮cy o post臋pie, tolerancji czy nowoczesno艣ci b臋d膮 w stanie powstrzyma膰 narastaj膮c膮 w艣r贸d polskiej m艂odzie偶y ksenofobi臋 i nacjonalizm. Nie dokonaj膮 tego pogrobowcy Unii Wolno艣ci czy g艂osiciele polityki 鈥瀋iep艂ej wody w kranie鈥. Nie dokona tego Ziemowit Szczerek tak nami臋tnie oskar偶aj膮cy wszystkich, by broni膰 tylko niekt贸rych, a wi臋c nie ca艂kiem zdefiniowanego 鈥瀋entrum鈥 (pomijam ju偶 to, jak bardzo trzeba nie zna膰 proporcji, by wprost odwo艂ywa膰 si臋 do jednego z najwa偶niejszych prasowych artyku艂贸w w historii 鈥 kt贸rego autor za swoj膮 odwag臋 zap艂aci艂 wi臋zieniem i przymusow膮 emigracj膮 鈥 tylko po to, by wyla膰 z siebie ma艂o odkrywczy potok pretensji). Do tego potrzeba idei. Od ch艂odu klimatyzowanego Pendolino i wykres贸w rosn膮cego PKB bardziej potrzebny jest 鈥 jakkolwiek g贸rnolotnie to brzmi 鈥 偶ar mi艂o艣ci oraz ciep艂o wynikaj膮ce z poczucia solidarno艣ci i wsp贸lnoty. Walk臋 o serca i dusze m艂odych mog膮 wygra膰 z narodowcami jedynie dwie si艂y: prawdziwa, gor膮ca lewica oraz ewangelicznie rozumiane i prze偶ywane chrze艣cija艅stwo. I mog膮, a czasem tak偶e powinny, si艂y te wchodzi膰 w sojusz 鈥 nie tylko taktyczny, ale r贸wnie偶 ideowy.
Bo m艂odzi chc膮 wi臋cej 鈥 chc膮 sensu. Starzy wyjadacze socjologicznej analizy mog膮 opowiada膰 o ich roszczeniowo艣ci i chciwo艣ci. Ale tak naprawd臋 je艣li sobie do czego艣 roszcz膮 prawo, to do sensu w艂a艣nie. A je艣li s膮 czego艣 chciwi 鈥 to warto艣ci. I tylko w ten spos贸b mo偶na ich zrozumie膰, pozyska膰 ich zaufanie 鈥 s艂uchaj膮c i oferuj膮c konkretn膮 tre艣膰, kt贸r膮 b臋d膮 mogli wype艂ni膰 swoje 偶ycie. Oferuj膮c im ogie艅. Oraz mo偶liwo艣膰 uczestnictwa w tego ognia rozpalaniu i podtrzymywaniu.
Dlatego racj臋 maj膮 organizatorzy manifestacji z 7 listopada, kt贸rzy nazwali j膮 鈥濻olidarno艣膰 zamiast nacjonalizmu鈥. Nie 鈥瀟olerancja鈥, nie 鈥瀕iberalna demokracja鈥, nie 鈥瀖odernizacja鈥, ale w艂a艣nie 鈥瀞olidarno艣膰鈥 鈥 a wi臋c braterstwo. Bez opowie艣ci o tym, 偶e 鈥濶iepodleg艂a鈥 powinna by膰 鈥瀔olorowa鈥, 鈥瀝贸偶norodna鈥 czy wr臋cz pluszowa 鈥 z czekoladowym or艂em i kotylionami. Organizuj膮c obchody powo艂ania rz膮du Ignacego Daszy艅skiego, okre艣lili si臋 jasno: 鈥濶iepodleg艂a鈥 powinna by膰 nareszcie tak偶e solidarna.
Dlatego tak mocnym echem odbi艂y si臋 s艂owa Adriana Zandberga z Partii Razem, gdy podczas debaty przedwyborczej, odnosz膮c si臋 do kwestii przyjmowania uchod藕c贸w, nie opowiada艂, unikaj膮c deklaracji, o ustaleniach, traktatach i umowach, tylko zamiast do sterty papier贸w, odwo艂a艂 si臋 do emocji wielu Polak贸w, kt贸rzy czuj膮, 偶e przyj臋cie prze艣ladowanych jest wymogiem zwyk艂ej, ludzkiej przyzwoito艣ci.
Tak偶e dlatego nowa lewicowa formacja, mimo wielomiesi臋cznego pomijania jej istnienia przez media milczeniem, tak zyska艂a w oczach wyborc贸w, 偶e zdo艂a艂a w tydzie艅 skutecznie zawalczy膰 o subwencj臋 z bud偶etu. Bo zaproponowa艂a co艣 wi臋cej od denerwuj膮cego m艂odych jak ma艂o co has艂a: 鈥瀓est ch鈥, ale stabilnie鈥. I ma na czym budowa膰, bo proponuje konkretne warto艣ci. Bo m贸wi, jak chce je wprowadza膰 w 偶ycie.
Ko艣ci贸艂 przeciw islamofobii
W innej sytuacji jest Ko艣ci贸艂, kt贸ry wiele razy albo pozwoli艂 si臋 instrumentalnie wykorzystywa膰 politykom, albo te偶 sam si臋 nimi pos艂ugiwa艂 wedle 藕le zdefiniowanych, aktualnych i partykularnych interes贸w. Ani jedno, ani drugie na d艂u偶sz膮 met臋 mu nie s艂u偶y. Ale wiele si臋 zmienia. To polscy biskupi 鈥 kt贸rzy jeszcze niedawno na Dzie艅 Solidarno艣ci z Ko艣cio艂em Prze艣ladowanym przygotowali list o kremacji 鈥 w sprawie kryzysu uchod藕czego zaj臋li stanowisko tak jednoznacznie zgodne z Kazaniem na G贸rze. To w艂a艣nie oni zdecydowali, 偶e tegoroczny Dzie艅 Solidarno艣ci z Ko艣cio艂em Prze艣ladowanym b臋dzie obchodzony pod has艂em 鈥濷calmy chrze艣cijan z Syrii鈥. To oni w wi臋kszo艣ci nie dali si臋 wmanewrowa膰 w prawicow膮 narracj臋 o 鈥瀒slamskim zagro偶eniu鈥, zamiast tego m贸wi膮c jednym g艂osem z papie偶em Franciszkiem. Polski episkopat si臋 zmienia i nie mo偶na tego nie zauwa偶a膰.
Dlatego Ko艣ci贸艂, kt贸ry nie da si臋 wykorzystywa膰 politykom prawicy, chc膮cym mie膰 monopol na zgodno艣膰 z jego nauczaniem, kt贸ry odetnie si臋 od 艂膮czenia chrze艣cija艅skiej wiary z nacjonalizmem, islamofobi膮 czy ksenofobi膮, kt贸ry ponadto zn贸w 鈥 jak w latach 80. 鈥 stanie ca艂ym swoim autorytetem po stronie gn臋bionych: wyzyskiwanych pracownik贸w, m艂odych bez nadziei, ludzi na g艂odowych emeryturach 鈥 taki Ko艣ci贸艂 mo偶e by膰 wa偶nym czynnikiem hamuj膮cym marsz brunatnej m艂odzie偶y. Bo zaproponuje jej ca艂o艣ciow膮 opowie艣膰 o ich 偶yciu, kt贸ra nie b臋dzie potrzebowa艂a definiowa膰 si臋 poprzez wrogo艣膰 wobec Innego 鈥 homoseksualisty, 呕yda, muzu艂manina czy lewaka.
Jeszcze nie jest za p贸藕no, by ten marsz zatrzyma膰. Lewica swoje napsu艂a, oddaj膮c ca艂膮 narodow膮 narracj臋 w cudze r臋ce i pozwalaj膮c, by elektorat socjalny zagospodarowa艂a prawie ca艂kowicie prawica. Ko艣ci贸艂 te偶 zgrzeszy艂 zaniechaniem, jednoznacznie i ma艂o krytycznie wspieraj膮c liberalne przemiany lat 90., kt贸re w niema艂ej cz臋艣ci wepchn臋艂y ludzi w ramiona populist贸w i nacjonalistycznych ideolog贸w, tak偶e tych obecnych w ko艣cielnej wsp贸lnocie. Lewica pozwoli艂a, by kto inny podni贸s艂 sztandar patriotyzmu, Ko艣ci贸艂 zapomnia艂, 偶e g艂osi膰 z ca艂膮 moc膮 trzeba te偶 has艂a 鈥瀊raterstwa鈥 i 鈥瀞olidarno艣ci鈥 鈥 bo te wprost wynikaj膮 z Chrystusowego przes艂ania. Jako cz艂owiek i lewicy, i Ko艣cio艂a kieruj臋 te s艂owa r贸wnie偶 do siebie.
O ile jednak dla liberalnych g艂osicieli 鈥瀗owoczesno艣ci鈥 i 鈥瀙ost臋pu鈥 jest ju偶 za p贸藕no 鈥 bo ich md艂a opowie艣膰 o wzro艣cie gospodarczym i nowych autostradach nikogo ju偶 nie przekona 鈥 o tyle lewica, ta bez historycznego obci膮偶enia, i Ko艣ci贸艂, zwracaj膮cy si臋 wprost do Ewangelii jako 藕r贸d艂a, wci膮偶 mog膮 te zaniechania naprawi膰. Powinny te偶 zauwa偶y膰, 偶e w wielu sprawach mog膮 i艣膰 razem 鈥 mimo nieusuwalnych przecie偶 r贸偶nic. Podej艣cie do uchod藕c贸w pokaza艂o to znakomicie.
I oby tak si臋 sta艂o. Inaczej biada nam wszystkim.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij