Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Komu wolno艣膰, komu? Polska walka z terroryzmem

Teatralno艣膰 prze偶ywania tragedii tych w sumie nielicznych ofiar z 艂atwo艣ci膮 pozwala up臋dzi膰 hektolitry paliwa potrzebnego do uprawiania banalnej i mia艂kiej nibypolityki o w膮tpliwej skuteczno艣ci. Tworzy si臋 absurdalna atmosfera permanentnego stanu wyj膮tkowego, gdzie odst臋pstwo dominuje nad regu艂膮.

ilustr.: Marta Basak

ilustr.: Marta Basak


Jednym ze skutk贸w zamach贸w z 11 wrze艣nia by艂o upowszechnienie si臋 w艣r贸d Amerykan贸w l臋ku przed podr贸偶owaniem samolotami. W konsekwencji wielu z nich, przemieszczaj膮c si臋 po kraju, wola艂o przesi膮艣膰 si臋 za kierownic臋 w艂asnego auta, ani偶eli ryzykowa膰 艣mier膰 z r膮k terroryst贸w. Efekt takiej postawy okaza艂 si臋 zdumiewaj膮cy. W ci膮gu trzech miesi臋cy po zamachach wi臋cej obywateli Ameryki zgin臋艂o w wypadkach drogowych ani偶eli w samym 9/11, ze wzgl臋du na kt贸ry przesiedli si臋 do aut. Potwierdzaj膮ce to badania przeprowadzi艂 niemiecki psycholog Gerd Gigerenzer po analizie danych z ameryka艅skiego Departamentu Transportu.
Irracjonalny antyterroryzm
Przyk艂ad ten dobrze oddaje istot臋 problemu, z jakim 艣wiat zachodni mierzy si臋 ju偶 od kilkunastu lat. Ludzkie reakcje na zamachy terrorystyczne s膮 na wskro艣 nieracjonalne. Zar贸wno spo艂ecze艅stwa, jak i elity polityczne Zachodu podejmuj膮 decyzje w oparciu o medialne obrazki i funkcjonuj膮ce ju偶 w kulturze symbole. Pos艂uguj膮c si臋 zdj臋ciami p艂on膮cych wie偶 z 11 wrze艣nia czy te偶 zw艂ok na paryskiej ulicy, wprowadza si臋 regulacje ingeruj膮ce w prawa i wolno艣ci ka偶dego z nas w spos贸b nieproporcjonalny do rzeczywistego zagro偶enia. Teatralno艣膰 prze偶ywania tragedii tych w sumie nielicznych ofiar, z 艂atwo艣ci膮 pozwala up臋dzi膰 hektolitry paliwa potrzebnego do uprawiania banalnej i mia艂kiej nibypolityki o w膮tpliwej skuteczno艣ci. Strach spo艂ecze艅stw stwarza atmosfer臋 przyzwolenia na wyj膮tki od standardowych, znanych prawu karnemu procedur. Wyj膮tk贸w z czasem przybywa. W efekcie powstaje absurdalna atmosfera permanentnego stanu wyj膮tkowego, gdzie odst臋pstwo dominuje nad regu艂膮.
Nie mo偶na jednak ca艂kiem zbagatelizowa膰 zagro偶enia terroryzmem na 艣wiecie. Jak pokazuj膮 badania australijskiego Institute for Economics and Peace, w skali globu liczba ofiar terroryzmu ro艣nie, momentami wr臋cz skokowo. Rekordowy pod tym wzgl臋dem by艂 rok 2014, kiedy liczba ofiar terroryst贸w osi膮gn臋艂a najwy偶szy poziom w historii pomiar贸w, oko艂o 32 tysi臋cy os贸b.

Dane WHO. Globalne przyczyny 艣mierci w 2015 i prognoza na 2030. 殴r贸d艂o: http://www.who.int/gho/mortality_burden_disease/en/


Ro艣nie wsz臋dzie poza Europ膮. W analogicznym okresie spo艣r贸d wspomnianych 32 tysi臋cy na Starym Kontynencie zgin臋艂o oko艂o dwudziestu os贸b. Pocz膮wszy od 11 wrze艣nia liczba ofiar terroryzmu w Europie nigdy nie przekroczy艂a dw贸ch setek rocznie. W por贸wnaniu do kraj贸w Bliskiego Wschodu i Afryki Europa jest po prostu bezpieczna. Potwierdzaj膮 to dane zebrane przez przywo艂any powy偶ej think-tank w corocznym raporcie 鈥濭lobal Terrorism Index鈥. Warto tez por贸wna膰 艣mier膰 w ataku terroryst贸w z innymi przyczynami zgonu. I tak, jak podaje WHO, dzia艂alno艣膰 terrorystyczna jest tak rzadk膮 przyczyn膮 艣mierci, 偶e nie posiada nawet w艂asnej kategorii 鈥 zosta艂a w艂膮czona w szersz膮 kategori臋 przemocy ze strony innych os贸b. 聽32 tysi膮ce ofiar terroru w 2014 roku, cho膰 rekordowe, jest nadal nieznaczne, gdy por贸wna膰 je z pierwsz膮 dwudziestk膮 przyczyn na li艣cie WHO. Lider 鈥撀燾horoby serca 鈥撀爋dpowiedzialny za 13 procent zgon贸w na ca艂ym 艣wiecie, dotyka oko艂o 7,5 miliona os贸b ka偶dego roku. Nawet samookaleczenia albo nieszcz臋艣liwe upadki wygrywaj膮 w klasyfikacji z terrorystami.
1 Ofiary zamachow w Europie 1970-2015. Zrodlo: http://www.datagraver.com/case/people-killed-by-terrorism-per-year-in-western-europe-1970-2015

Ofiary zamach贸w w Europie 1970-2015. 殴r贸d艂o: http://www.datagraver.com/case/people-killed-by-terrorism-per-year-in-western-europe-1970-2015


Wszechw艂adza s艂u偶b
Jedn膮 z takich regulacji jest polska tak zwana 鈥瀠stawa antyterrorystyczna鈥 z 10 czerwca bie偶膮cego roku. Warto j膮 przeanalizowa膰 z dw贸ch powod贸w. Po pierwsze: dobrze oddaje peryferyjno艣膰 naszej kultury politycznej, kt贸ra bezkrytycznie kopiuje nietrafione, poddane szerokiej krytyce rozwi膮zania prawne wprowadzone w Centrum. Po drugie: w interesuj膮cy spos贸b zmienia 艂ad instytucjonalny naszego pa艅stwa.
Ustawa antyterrorystyczna bardzo wzmacnia pozycj臋 ABW. To w艂a艣nie szef Agencji jest odpowiedzialny za koordynacj臋 polityki antyterrorystycznej oraz zapobieganie zdarzeniom o charakterze terrorystycznym. Jak zauwa偶y艂 Rzecznik Praw Obywatelskich w jednej ze swoich opinii, ju偶 w tym nieprecyzyjnym sformu艂owaniu kryje si臋 najwi臋ksze zagro偶enie, jakie niesie ta ustawa. Brak jest jasnych i wyra藕nych kryteri贸w pozwalaj膮cych wyr贸偶ni膰 zdarzenie o charakterze terrorystycznym. Ustawa okre艣la je jako sytuacj臋, co do kt贸rej istnieje podejrzenie, 偶e powsta艂a na skutek przest臋pstwa o charakterze terrorystycznym, o kt贸rej mowa w art. 115 搂 20聽Kodeksu Karnego, lub zagro偶enie zaistnienia takiego czynu. Poniewa偶 nie przewidziano 偶adnej procedury oceny, czy dane zdarzenie mie艣ci si臋 w ustawowej definicji, czy te偶 nie, najprawdopodobniej pozostanie to w gestii ABW. Dlaczego jest to tak gro藕ne? Ustawodawca zdecydowa艂, 偶e by zapobiec temu, co zostanie uznane za zdarzenie, nale偶y pos艂u偶y膰 si臋 arsena艂em 艣rodk贸w naruszaj膮cych konstytucyjne prawa i wolno艣ci w stopniu dotychczas niespotykanym. W wielu przypadkach s膮dowa kontrola ich stosowania jest albo iluzoryczna, albo nie ma jej wcale.
Dyskryminacja 鈥瀘bcych鈥
W 艣wietle ustawy grup膮 najbardziej nara偶on膮 na nadu偶ycia w艂adzy s膮 cudzoziemcy. Inaczej ni偶 w dotychczas obowi膮zuj膮cych przepisach, nie jest ju偶 konieczne uzasadnione podejrzenie pope艂nienia przest臋pstwa, by pobiera膰 i przechowywa膰 ich dane biometryczne. ABW mo偶e robi膰 to tak na wszelki wypadek. Szef Agencji jest r贸wnie偶 uprawniony do samodzielnego zarz膮dzenia trzymiesi臋cznej inwigilacji, w艂膮cznie z kontrol膮 korespondencji, wobec cudzoziemca podejrzanego o dzia艂alno艣膰 terrorystyczn膮. Jak podkre艣la RPO w swojej opinii o ustawie, w 艣wietle konstytucji dopuszczalne jest r贸偶ne traktowanie obywateli i cudzoziemc贸w przez organy administracji publicznej (wyrok TK sygn. K23/11). Niczym nieuzasadnione jest jednak pozbawianie cudzoziemc贸w jakiejkolwiek, cho膰by i ograniczonej, ochrony prawnej. Zbieranie danych biometrycznych oraz trzymiesi臋czna inwigilacja nie wymagaj膮 uprzedniej zgody s膮du. Wszystko zale偶y jedynie od woli szefa, a de facto funkcjonariuszy ABW. I cho膰 w okre艣lonych przypadkach dopuszcza si臋 zr贸偶nicowanie sytuacji prawnej obywateli i cudzoziemc贸w, to wiele wskazuje na to, ze powy偶sze rozwi膮zania, w zakresie pozyskiwania informacji o cudzoziemcach przez administracje publiczn膮, s膮 niezgodne z Konwencj膮 o Ochronie Praw Cz艂owieka i Podstawowych Wolno艣ci (art. 14 w zw. art. 8), Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (art. 18) oraz Kart膮 Praw Podstawowych (art. 20). Pogl膮d taki przedstawi艂 RPO w przywo艂ywanej opinii. Nale偶y si臋 spodziewa膰, 偶e abstrahuj膮c ju偶 od barbarzy艅skiego standardu ochrony prawnej przyznanej cudzoziemcom, ustawa mo偶e zosta膰 zakwestionowana na forum mi臋dzynarodowym ze wzgl臋du na ra偶膮co nier贸wne traktowanie Polak贸w i obcokrajowc贸w.
Mog膮 wiedzie膰 wszystko
Ponadto ABW uzyska艂o te偶 bezpo艣redni dost臋p do wszystkich rejestr贸w publicznych, mi臋dzy innymi ZUS-u czy NFZ-u oraz informacji obj臋tych tajemnic膮 bankow膮. W po艂膮czeniu z dost臋pem do informacji gromadzonych przez pozosta艂e s艂u偶by oznacza to, 偶e Agencja, kt贸ra jeszcze niedawno, bo za ostatniego rz膮du PO, mia艂a przej艣膰 gruntown膮 reform臋 i zosta膰 odchudzona z kompetencji oraz etat贸w, sta艂a si臋 jedn膮 z najpot臋偶niejszych instytucji w kraju. To na Rakowieckiej gromadzi si臋 teraz ca艂a wiedza, jak膮 pa艅stwo polskie oraz sektor bankowy kiedykolwiek o kimkolwiek zgromadzi艂y. Wiedza ta uzupe艂niana jest r贸wnie偶 materia艂ami z dowolnego systemu monitoringu b臋d膮cego w gestii instytucji pa艅stwowych.
W celu zapobiegania, przeciwdzia艂ania i wykrywania przest臋pstw o charakterze terrorystycznym oraz 艣cigania ich sprawc贸w szef ABW za zgod膮 Prokuratora Generalnego (sic!) mo偶e zarz膮dzi膰 albo za偶膮da膰 zablokowania dowolnych danych informatycznych. Czym s膮 dane informatyczne? Znowu: nie wiadomo. Prawdopodobnie wszystkim, od stron internetowych po 艣rodki komunikacji elektronicznej. Jak 艣cis艂y ma by膰 zwi膮zek tych danych z przest臋pstwem o charakterze terrorystycznym? R贸wnie偶 nie wiadomo. Ustawodawca zostawi艂 to de facto ocenie ABW. W efekcie nawet niekorzystny dla w艂adzy przekaz medialny na temat聽zdarzenia o charakterze terrorystcznym mo偶e na podstawie tych przepis贸w zosta膰 zablokowany. Czy na decyzje szefa ABW o zablokowaniu tre艣ci przys艂uguje za偶alenie? Tak. Komu? Szefowi ABW.
Nieskuteczne obostrzenia
Czy pozwoli to zapobiega膰 zamachom w przysz艂o艣ci? Do艣wiadczenie USA pozwala nam w to w膮tpi膰. W udzielonym w maju ubieg艂ego roku wywiadzie William Binney, sygnalista, kt贸ry odszed艂 z ameryka艅skiej NSA, twierdzi, 偶e obecna polityka inwigilacji wszystkich i wszystkiego ma zerow膮 skuteczno艣膰. Jego zdaniem na serwerach NSA gromadzi si臋 tyle danych, 偶e aby je skutecznie przeanalizowa膰, ka偶dy z funkcjonariuszy musia艂by dziennie skontrolowa膰 dane dotycz膮ce dwustu tysi臋cy os贸b. Nazywa to pora偶k膮 masowej inwigilacji. Jako wieloletni pracownik NSA stawia do艣膰 艣mia艂膮 tez臋, 偶e pods艂uchiwanie ca艂ego 艣wiata nie pozwoli艂o do tej pory zapobiec cho膰by i jednemu zamachowi.
Uzasadnienia tak g艂臋bokiej ingerencji w prawa cz艂owieka, jak obecne w polskiej ustawie, mog膮 by膰 dwa. Z jednej strony rz膮dz膮cy mog膮 by膰 naprawd臋 przekonani, 偶e zagro偶enie terrorystyczne jest realne i rzeczywi艣cie wymaga tak radykalnych rozwi膮za艅 prawnych. Z drugiej strony: ustawa mo偶e by膰 jedynie cyniczn膮 manipulacj膮 maj膮c膮 pod p艂aszczykiem walki z terroryzmem rozszerzy膰 kompetencje ABW i wzmocni膰 pozycj臋 jej szefa. Nie艂atwo jest stwierdzi膰, kt贸re z powy偶szych jest wi臋kszym powodem do zmartwie艅.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij