Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Komu przeszkadza Warzywniak+?

Bran┼╝a rolno-spo┼╝ywcza ju┼╝ teraz jest jednym z najbardziej regulowanych obszar├│w gospodarki. Dziwi wi─Öc przera┼╝enie, z jakim przyj─Öto rz─ůdowe plany powo┼éania polskiego holdingu spo┼╝ywczego. Wiele zale┼╝y jednak od tego, jak─ů dok┼éadnie form─Ö przybierze i jak b─Ödzie zarz─ůdzany.
Komu przeszkadza Warzywniak+?
ilustr.: Natasza Kornobis

Rz─ůdowe plany stworzenia polskiego holdingu spo┼╝ywczego, nazywanego r├│wnie┼╝ potocznie Warzywniakiem+, spotka┼éy si─Ö ze wzburzon─ů reakcj─ů komentator├│w. W fatalistycznych wypowiedziach przewidywano powr├│t PRL-u z ca┼éym dobrodziejstwem inwentarza, czyli kolejkami w sklepach oraz ┼╝ywno┼Ťci─ů na kartki. Na portalu Bezprawnik.pl pisano, ┼╝e do pe┼éni szcz─Ö┼Ťcia brakuje jeszcze tylko ponownego utworzenia PGR-├│w. W podobnym tonie wypowiadali si─Ö cz┼éonkowie klasy politycznej. Pose┼é Konfederacji Artur Dziambor nazwa┼é Warzywniak + kolejnym korytem dla polityk├│w, a pos┼éanka Nowoczesnej Katarzyna Lubnauer skwitowa┼éa nowy pomys┼é stwierdzeniem, ┼╝e ÔÇ×socjalizm ju┼╝┬átrenowali┼ŤmyÔÇŁ.

To zrozumia┼ée, ┼╝e w kraju, w kt├│rym realny socjalizm skutecznie zniech─Öci┼é ludzi do aktywno┼Ťci pa┼ästwa w gospodarce, budowa takiej sieci spo┼╝ywczej mo┼╝e budzi─ç z┼ée skojarzenia. Jednak rz─ůdowy projekt niekoniecznie musi by─ç┬áz┼éym pomys┼éem i wbrew temu, co twierdz─ů┬áliczni krytycy, mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do naprawy rynku ┼╝ywno┼Ťci zamiast jego zepsucia.

Na pocz─ůtku warto podkre┼Ťli─ç, ┼╝e propozycja rz─ůdu nie jest ani nowa, ani radykalna. Pomys┼é polskiego holdingu spo┼╝ywczego pojawi┼é si─Ö dwa lata temu i dotyczy┼é konsolidacji ju┼╝ istniej─ůcych sp├│┼éek skarbu pa┼ästwa z sektora rolno-spo┼╝ywczego, na kt├│rych czele stan─ů─ç mia┼éa Krajowa Sp├│┼éka Cukrowa. Dzi┼Ť temat powraca do debaty publicznej i zdaje si─Ö, ┼╝e tym razem prace nad nim s─ů bardziej zaawansowane. Wed┼éug Artura Sobonia z Ministerstwa Aktyw├│w Pa┼ästwowych konsolidacja dotyczy─ç ma oko┼éo 49 sp├│┼éek, a nad ca┼éym procesem kontrol─Ö sprawuje mi─Ödzynarodowa sp├│┼éka doradczo-audytowa KPMG. Niewykluczone, ┼╝e rz─ůd rozwa┼╝y r├│wnie┼╝ przej─Öcie jednego z wi─Ökszych podmiot├│w dyskontowych funkcjonuj─ůcych ju┼╝ na rynku, tak aby by─ç obecnym, cytuj─ůc s┼éowa Sobonia: ÔÇ×od pola do sto┼éuÔÇŁ. To jednak nadal niepewne i ma┼éo prawdopodobne ze wzgl─Ödu na du┼╝e koszty oraz ryzyko takiego przedsi─Öwzi─Öcia.

Czy wobec tego mamy do czynienia z pr├│b─ů wprowadzenia socjalizmu tylnymi drzwiami? Zdecydowanie nie. Pr─Ödzej mowa tutaj o mi─Ökkim interwencjonizmie pa┼ästwowym w sektorze strategicznym z punktu widzenia interesu spo┼éecznego. Je┼╝eli pa┼ästwo jest obecne w takich obszarach gospodarki jak energetyka czy wydobycie surowc├│w naturalnych, to dlaczego nie mia┼éoby posiada─ç udzia┼é├│w w bran┼╝y rolno-┼╝ywno┼Ťciowej?

Jab┼éka to nie iPhoneÔÇÖy

Sektor produkcji, przetw├│rstwa i sprzeda┼╝y ┼╝ywno┼Ťci jest szczeg├│lny z przynajmniej kilku wzgl─Öd├│w. Po pierwsze, dotyczy zaopatrzenia spo┼éecze┼ästwa w dobra podstawowej potrzeby. Gdyby nagle przestano produkowa─ç iPhoneÔÇÖy, ludzko┼Ť─ç┬ánajprawdopodobniej poradzi┼éaby sobie bez nich. Za to gdyby nagle zabrak┼éo ┼╝ywno┼Ťci, czeka┼éaby nas apokalipsa. Bezpiecze┼ästwo ┼╝ywno┼Ťciowe stanowi zatem bezwzgl─Ödny priorytet dla polityk├│w. Po drugie, produkcja rolna uzale┼╝niona jest od czynnik├│w, na kt├│re przeci─Ötny rolnik nie ma wp┼éywu, czyli na przyk┼éad warunk├│w pogodowych czy zmienno┼Ťci cen na rynkach ┼Ťwiatowych. Wraz z post─Öpuj─ůc─ů globalizacj─ů i zmianami klimatycznymi si┼éa ich oddzia┼éywania b─Ödzie tylko rosn─ů─ç. Po trzecie, rolnictwo ma gigantyczny wp┼éyw na ┼Ťrodowisko. Wed┼éug szacunk├│w OECD dzia┼éalno┼Ť─ç rolnicza odpowiada ┼é─ůcznie za oko┼éo 24ÔÇô31 procent emisji gaz├│w cieplarnianych, kt├│re przyczyniaj─ů si─Ö┬ádo ocieplania klimatu. W tak szybko zmieniaj─ůcym si─Ö┬á┼Ťwiecie coraz wa┼╝niejsza wydaje si─Ö┬áspo┼éeczna kontrola nad procesami produkcji ┼╝ywno┼Ťci.

Bran┼╝a rolno-spo┼╝ywcza ju┼╝ teraz jest jednym z najbardziej regulowanych obszar├│w gospodarki. Dziwi wi─Öc przera┼╝enie, z jakim przyj─Öto rz─ůdowe plany. Rozmawiaj─ůc o rolnictwie, powinni┼Ťmy zadawa─ç sobie pytanie, jaka interwencja pa┼ästwa jest optymalna, a nie czy w og├│le interwencja jest potrzebna. Dzi┼Ť rz─ůdy ingeruj─ů w rynek ┼╝ywno┼Ťci w spos├│b szkodliwy, kieruj─ůc si─Ö g┼é├│wnie kr├│tkoterminowymi korzy┼Ťciami oraz przyczyniaj─ůc si─Ö┬ádo pog┼é─Öbiania globalnych nier├│wno┼Ťci.

Przede wszystkim gospodarstwa rolne s─ů hojnie dotowane i wspierane przez pa┼ästwo. Dzi─Öki temu nigdy nie brakuje ┼╝ywno┼Ťci. Unia Europejska przeznacza oko┼éo 60 miliard├│w euro rocznie na prowadzenie wsp├│lnej polityki rolnej, kt├│ra polega na silnym subwencjonowaniu rolnictwa pa┼ästw cz┼éonkowskich. Ale obecny model ma r├│wnie┼╝ swoj─ů┬áciemn─ů┬ástron─Ö. Ochrona lokalnej produkcji przyczynia si─Ö┬ádo degradacji ┼Ťrodowiska naturalnego oraz powstawania nadwy┼╝ek produkt├│w rolnych, czyli trwonienia zasob├│w na szerok─ů skal─Ö. W Unii Europejskiej marnuje si─Ö 88 milion├│w ton ┼╝ywno┼Ťci rocznie, co odpowiada za oko┼éo 6 procent emisji gaz├│w cieplarnianych pa┼ästw cz┼éonkowskich. To r├│wnoznaczno┼Ť─ç kosztu na poziomie 143 miliard├│w euro. Jednocze┼Ťnie na ┼Ťwiecie g┼éoduje prawie 820 milion├│w os├│b, z czego wi─Ökszo┼Ť─ç w krajach rozwijaj─ůcych si─Ö.

Liczby maj─ů to do siebie, ┼╝e s─ů anonimowe i zwykle nie wzruszaj─ů czytelnik├│w. Napisanie, ┼╝e w ci─ůgu minuty umiera na ┼Ťwiecie oko┼éo pi─Öciorga dzieci, wzbudza negatywne emocje na bardzo kr├│tko. Ten fakt czytelnik mo┼╝e do┼Ť─ç szybko zracjonalizowa─ç, dochodz─ůc do wniosku, ┼╝e ÔÇ×tak po prostu jestÔÇŁ, a ub├│stwa i nier├│wno┼Ťci nie zlikwidujemy za dotkni─Öciem czarodziejskiej r├│┼╝d┼╝ki. Pora┼╝aj─ůce statystyki w sprawie g┼éodu zaczynaj─ů jednak przyt┼éacza─ç, kiedy zrozumie si─Ö, ┼╝e stoi za nimi nie tyle pewna autonomiczna si┼éa, niewidzialna r─Öka wolnego rynku, ile raczej widzialna r─Öka zachodniego imperializmu, kt├│ry utrwala neokolonialn─ů sie─ç ┼Ťwiatowych zale┼╝no┼Ťci. To przez nas, a szczeg├│lnie przez polityk├│w u w┼éadzy, nadal istnieje tak pot─Ö┼╝ny problem z wy┼╝ywieniem globalnej populacji. Co wi─Öcej, to od nas samych zale┼╝y, jak d┼éugo w takiej rzeczywisto┼Ťci przyjdzie wszystkim ┼╝y─ç.

System hojnego dotowania rolnictwa europejskiego prowadzi do powa┼╝nej nier├│wnowagi w ┼Ťwiatowym handlu ┼╝ywno┼Ťci─ů. Ofiar─ů┬ásytych i przejedzonych brzuch├│w europejskich mieszka┼äc├│w jest g┼é├│wnie Afryka. W Ghanie produkcja drobiu sta┼éa si─Ö ca┼ékowicie nieop┼éacalna, od kiedy zacz─Öto na du┼╝─ů skal─Ö┬áimportowa─ç┬áta┼äszy dr├│b europejski. Dzi┼Ť┬álokalna produkcja odpowiada jedynie za pi─Ö─ç procent sprzeda┼╝y. Tunezja przy do┼é─ůczaniu do ┼Üwiatowej Organizacji Handlu zmuszona zosta┼éa do przyj─Öcia zasad wolnego handlu, a tym samym pozbawiono j─ů mo┼╝liwo┼Ťci dotowania w┼éasnego rolnictwa. Efekt jest taki, ┼╝e dzisiaj w Tunezji taniej mo┼╝na kupi─ç┬ámro┼╝onki z Europy ni┼╝┬áw┼éasn─ů ┼╝ywno┼Ť─ç. W czym problem? G┼é├│wnie w tym, ┼╝e kraje ubo┼╝sze opieraj─ů swoje gospodarki na rolnictwie, wi─Öc wyniszczanie lokalnej produkcji prowadzi do ni┼╝szych dochod├│w ludno┼Ťci. Ta┼äsza ┼╝ywno┼Ť─ç z Europy nie jest ┼╝adnym┬ázbawieniem, poniewa┼╝┬áostatecznie ma┼éo kogo na ni─ů sta─ç.

Rolnictwo musi zatem bezwzgl─Ödnie si─Ö zmienia─ç w kierunku bardziej zr├│wnowa┼╝onego i sprawiedliwego spo┼éecznie. Apeluj─ů o to OECD czy Organizacja Narod├│w Zjednoczonych do spraw Wy┼╝ywienia i Rolnictwa, kt├│re regularnie podkre┼Ťlaj─ů, ┼╝e dominuj─ůcy model produkcji ┼╝ywno┼Ťci jest nie do utrzymania w d┼éugim okresie. Zmiana musi jednak przyj┼Ť─ç z do┼éu i wymaga mi─Ödzynarodowego kolektywu oporu. P├│ki co ┼Ťwiat tkwi w klinczu pomi─Ödzy dwoma podej┼Ťciami: silnie dotowanym rolnictwem intensywnym, kt├│re prowadzi do degradacji ┼Ťrodowiska (w Unii Europejskiej), a rolnictwem rynkowym, niedaj─ůcym gwarancji bezpiecze┼ästwa ┼╝ywno┼Ťciowego (w wielu krajach Afryki). ┼╗aden z tych modeli nie przetrwa konfrontacji z post─Öpuj─ůcymi zmianami klimatu, globalizacj─ů czy wzrostem liczby ludno┼Ťci. Znalezienie kompromisu wymaga przej┼Ťcia na system, w kt├│rym wsparcie pa┼ästwa przeznaczane b─Ödzie na zielon─ů┬átransformacj─Ö┬árolnictwa ÔÇô na przyk┼éad poprzez podnoszenie dop┼éat tylko gospodarstwom zwi─Ökszaj─ůcym zawarto┼Ť─ç┬ámaterii organicznej w glebie oraz poprawiaj─ůcym┬ájako┼Ť─ç┬áw├│d. R├│wnolegle tak samo istotne jest wprowadzanie w skali ┼Ťwiatowej zasad sprawiedliwego handlu, kt├│re nie faworyzuj─ů ┼╝adnego pa┼ästwa i pozwalaj─ů na zr├│wnowa┼╝ony rozw├│j kraj├│w ubo┼╝szych.

Niech na ca┼éym ┼Ťwiecie wojna, byle polska wie┼Ť┬áspokojna

Wr├│─çmy zatem do siebie i zastan├│wmy si─Ö, jak─ů rol─Ö w walce o zielony ┼éad w rolnictwie mo┼╝emy odegra─ç. Cho─ç┬ápolskie rolnictwo┬áw coraz wi─Ökszym stopniu boryka si─Ö┬áz globalnymi wyzwaniami, to ma r├│wnie┼╝ sw├│j lokalny koloryt. Bran┼╝a rolna jest u nas mniej skoncentrowana oraz mniej rozwini─Öta technologicznie ni┼╝ na Zachodzie. Mimo post─Öpuj─ůcej specjalizacji i konsolidacji produkcji wci─ů┼╝ dominuje znacz─ůce rozdrobnienie gospodarstw rolnych. Wed┼éug GUS-u ponad po┼éow─Ö stanowi─ů gospodarstwa najmniejsze, o powierzchni u┼╝ytk├│w rolnych do pi─Öciu hektar├│w. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich charakteryzuje niski potencja┼é ekonomiczny i ma┼éa efektywno┼Ť─ç produkcji. W polskim rolnictwie pracuje nadal a┼╝┬á9,2 procent aktywnej zawodowo populacji, co czyni z nas jednym z lider├│w w Europie. Zwykle wraz z rosn─ůcym poziomem rozwoju gospodarczego udzia┼é os├│b zatrudnionych w tym sektorze spada na rzecz sektora us┼éug. W wypadku Polski standard ┼╝ycia wielu ludzi zale┼╝y nadal od kondycji rolnictwa, a wi─Öc mi─Ödzy innymi od pozycji gospodarstw rolnych na rynku handlu produktami rolnymi.

Inn─ů┬ácech─ů┬ápolskiego rolnictwa jest ┼éa┼äcuch produkcji ┼╝ywno┼Ťci, w kt├│rym dominuj─ůc─ů pozycj─Ö posiadaj─ů┬ádu┼╝e koncerny zagraniczne, g┼é├│wnie w roli po┼Ťrednik├│w oraz dyskont├│w. Krajowi rolnicy jako grupa zawodowa s─ů do┼Ť─ç s┼éabo zorganizowani. W Polsce brakuje rolniczych grup producenckich, kt├│re mog┼éyby poprawi─ç┬ápozycj─Ö┬ágospodarstw rolnych na rynku. W zwi─ůzku z tym do┼Ť─ç┬ácz─Östo zdarza si─Ö, ┼╝e po┼Ťrednicy nadu┼╝ywaj─ů swojej pozycji kontraktowej i na przyk┼éad op├│┼║niaj─ů┬áop┼éaty za produkty rolne nawet o rok. Na prze┼éomie 2018 i 2019 roku Urz─ůd Ochrony Konkurencji i Konsumenta przeprowadzi┼é badania rynku ┼╝ywno┼Ťci. Wynika z nich, ┼╝e przewa┼╝nie mi─Ödzy rolnikiem a sklepem wyst─Öpuje nawet kilku po┼Ťrednik├│w, kt├│rzy zwi─Ökszaj─ů ostateczn─ů cen─Ö ┼╝ywno┼Ťci na sklepowych p├│┼ékach. W najgorszym wypadku na ca┼éym przedsi─Öwzi─Öciu sadownik zarabia zaledwie 14 procent ko┼äcowej ceny (cho─ç┬ázwykle bywa lepiej).

R├│wnocze┼Ťnie nie bez wp┼éywu na polskie rolnictwo pozostaj─ů zmiany klimatyczne. Sp├│jrzmy chocia┼╝by na problem tegorocznej suszy. Minister rolnictwa i rozwoju wsi, Jan Krzysztof Ardanowski, twierdzi, ┼╝e nadchodz─ůca susza jest problemem powa┼╝nym, ale ┼╝ywno┼Ťci na pewno nie zabraknie. Powinna nas jednak martwi─ç┬áinna sprawa. W maju inflacja wynios┼éa 2,9 procent w por├│wnaniu do stanu sprzed roku. Zgodnie z danymi GUS-u ponadprzeci─Ötnie szybko na tle innych produkt├│w podro┼╝a┼éa ┼╝ywno┼Ť─ç ÔÇô a┼╝┬áo 6,2 procent. Wszystko wskazuje na to, ┼╝e w wakacje sytuacja jeszcze si─Ö pogorszy. By─ç mo┼╝e zatem czekaj─ů nas miesi─ůce (a nawet lata) niekoniecznie z pustymi p├│┼ékami, ale z coraz wy┼╝szymi cenami, kt├│re drastycznie zmniejsz─ů dost─Öpno┼Ť─ç┬áprodukt├│w spo┼╝ywczych dla przeci─Ötnego konsumenta, co oznacza spadek komfortu ┼╝ycia dla wielu ludzi. W tym przypadku inflacja dotknie w niewsp├│┼émiernym stopniu osoby ubo┼╝sze, kt├│re przeznaczaj─ů wi─Öksz─ů┬ácz─Ö┼Ť─ç dochod├│w na produkty podstawowej potrzeby.

Mocarstwowe plany kontra rzeczywisto┼Ť─ç

Rz─ůdowe plany daj─ů szans─Ö na przynajmniej cz─Ö┼Ťciowe rozwi─ůzanie problem├│w polskiego rolnictwa. Nadal jednak wszystko zale┼╝y od tego, jak─ů dok┼éadnie┬áform─Ö┬áprzybierze pa┼ästwowy holding spo┼╝ywczy, jak b─Ödzie zarz─ůdzany oraz czy w og├│le powstanie. Partia rz─ůdz─ůca obiecywa┼éa ju┼╝┬árealizacj─Ö┬áwielu ambitnych projekt├│w ÔÇô mi─Ödzy innymi stworzenie samochodu elektrycznego czy budow─Ö elektrowni atomowej ÔÇô kt├│re do dzi┼Ť pozostaj─ů┬áwy┼é─ůcznie w sferze marze┼ä. Ponadto prawicowy rz─ůd daleki jest od zaanga┼╝owanego wsparcia dla zielonej transformacji i konserwuje w─Öglowy status quo. Niemniej rozwa┼╝my hipotetyczn─ů sytuacj─Ö, w kt├│rej pa┼ästwowa sie─ç spo┼╝ywcza rzeczywi┼Ťcie powstaje, i zastan├│wmy si─Ö nad tym, co mog┼éaby zmieni─ç┬ána polskim rynku rolno-spo┼╝ywczym.

M─ůdrze pokierowana sp├│┼éka mog┼éaby regulowa─ç┬ákonkurencj─Ö┬ána rynku w taki spos├│b, aby bardziej skorzystali rolnicy oraz konsumenci. Obecnie ┼éa┼äcuch produkcji zdominowany jest przez po┼Ťrednik├│w, kt├│rzy przechwytuj─ů┬áwi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç mar┼╝y, co skutkuje niskimi zyskami rolnik├│w oraz stosunkowo wysokimi cenami ┼╝ywno┼Ťci na rynku detalicznym. Na takim oligopolistycznym modelu konkurencji traci wi─Ökszo┼Ť─ç┬ágraczy. Cho─ç po┼Ťrednicy pe┼éni─ů r├│wnie┼╝ istotn─ů rol─Ö, poniewa┼╝ odpowiadaj─ů za do┼Ť─ç skomplikowan─ů logistyk─Ö zwi─ůzan─ů z dystrybucj─ů┬á┼╝ywno┼Ťci, pa┼ästwowa sp├│┼éka mog┼éaby zapewni─ç bardziej konkurencyjne ceny produkt├│w rolnych oraz skr├│ci─ç ┼éa┼äcuch dostaw. Przy tym niekoniecznie musia┼éaby si─Ö┬ázajmowa─ç┬áhandlem detalicznym. Wystarczy┼éoby wej┼Ťcie na rynek po┼Ťrednictwa w handlu produktami rolnymi.

W kr├│tkim okresie pa┼ästwowy podmiot m├│g┼éby dodatkowo podejmowa─ç inne dzia┼éania o charakterze strategicznym. Na przyk┼éad interweniowa─ç na rynku ┼╝ywno┼Ťci w okresie suszy. W jaki spos├│b? Poprzez skupowanie od gospodarstw rolniczych produkt├│w rolnych po wy┼╝szych cenach ni┼╝ rynkowe. W wyniku interwencji po┼Ťrednicy zmuszeni byliby do zmniejszenia mar┼╝ i ustanowienia cen na ni┼╝szym poziomie. Tym samym niekorzystne warunki atmosferyczne nie by┼éyby tak uci─ů┼╝liwe dla konsument├│w oraz samych rolnik├│w. Koszty obci─ů┼╝y┼éyby g┼é├│wnie najsilniejszych graczy na rynku. Co prawda to nic wi─Öcej ni┼╝ zaleczanie objaw├│w zamiast leczenia choroby, poniewa┼╝ w d┼éugim okresie zmiany klimatyczne podnios─ů ceny ┼╝ywno┼Ťci w takim stopniu, ┼╝e przerzucanie koszt├│w na wi─Öksze podmioty nie b─Ödzie dalej mo┼╝liwe. Jedna sp├│┼éka nie rozwi─ů┼╝e ani problemu suszy, ani tym bardziej zmian klimatycznych. Niemniej mo┼╝e si─Ö to sprawdzi─ç jako element szerszej strategii.

Kluczowa w tym kontek┼Ťcie jest ca┼éo┼Ťciowa zmiana podej┼Ťcia do rolnictwa. I to nie tylko na poziomie kraju, cho─ç┬áwarto od tego zacz─ů─ç. Zerwanie z dominuj─ůcym na ┼Ťwiecie modelem, kt├│ry w pierwszym szeregu stawia wydajno┼Ť─ç, nie bacz─ůc na koszty ┼Ťrodowiskowe, wydaje si─Ö nadrz─Ödnym imperatywem zielonej strategii na rzecz klimatu. Rolnictwo powinno realizowa─ç istotne dla ludzko┼Ťci cele, chroni─ůc r├│┼╝norodno┼Ť─ç┬ábiologiczn─ů, dobrostan zwierz─ůt czy trwa┼éo┼Ť─ç ekosystem├│w. Jak to zapewni─ç? Produkcja ┼╝ywno┼Ťci mog┼éaby podlega─ç┬ápodobnym ocenom co produkcja energii ÔÇô na przyk┼éad poprzez obliczanie ┼Ťladu w─Öglowego ka┼╝dego produktu. Gospodarstwa rolnicze by┼éyby zobowi─ůzane do utrzymywania wska┼║nik├│w obci─ů┼╝enia ┼Ťrodowiskowego na okre┼Ťlonym poziomie. Taka regulacja jest odpowiedzi─ů┬ána nieprawid┼éowo┼Ť─ç┬áw funkcjonowaniu rynku, kt├│ry w cenie ┼╝ywno┼Ťci nie uwzgl─Ödnia koszt├│w ┼Ťrodowiskowych ponoszonych przy jej produkcji.

Zmiana rolnictwa powinna dotyczy─ç r├│wnie┼╝ rozwoju najubo┼╝szych region├│w Afryki oraz Azji Po┼éudniowej. Odej┼Ťcie od handlu opartego o wyzysk ubogiego Po┼éudnia przez korporacje ┼╝ywno┼Ťciowe to powinno┼Ť─ç┬ámoralna. Ekonomia rozwoju jasno wskazuje, ┼╝e to rolnictwo jest w najwi─Ökszym stopniu odpowiedzialne za likwidacj─Ö┬áub├│stwa. Kraje rozwijaj─ůce si─Ö┬ápowinny polega─ç przede wszystkim na krajowej produkcji ┼╝ywno┼Ťci, poniewa┼╝ w taki spos├│b zapewniaj─ů sobie bezpiecze┼ästwo ┼╝ywno┼Ťciowe na czas potencjalnego kryzysu. Kluczowa w tym wypadku jest likwidacja systemu hojnego subsydiowania rolnictwa w krajach wysoko rozwini─Ötych. To jednak dyskusja, kt├│ra toczy si─Ö┬áw ramach ┼Üwiatowej Organizacji Handlu od dw├│ch dekad. Do dzi┼Ť niewiele si─Ö┬ázmieni┼éo. Pozostaje nam zatem organizacja oddolnych ruch├│w oporu i walka o globaln─ů┬ásolidarno┼Ť─ç┬áz pozycji spo┼éecznych.

Polski holding spo┼╝ywczy nie zmieni ┼Ťwiata, ale mo┼╝e zmieni─ç lokaln─ů rzeczywisto┼Ť─ç. W tym wszystkim jednak kluczowa b─Ödzie polityka. Warzywniak+ r├│wnie dobrze mo┼╝e okaza─ç si─Ö kolejn─ů sp├│┼ék─ů skarbu pa┼ästwa, nad kt├│r─ů kontrol─Ö sprawowa─ç b─Ödzie polityczna biurokracja nieuwzgl─Ödniaj─ůca w swoich dzia┼éaniach interesu spo┼éecznego, a interes partyjny. Nie brakuje przyk┼éad├│w z ostatnich lat, pokazuj─ůcych, jak z pozoru ciekawe idee przeradzaj─ů si─Ö w karykatur─Ö samych siebie. Przyk┼éad? Polska Fundacja Narodowa, kt├│ra mia┼éa na powa┼╝nie zaj─ů─ç si─Ö promocj─ů Polski za granic─ů (to da si─Ö zrobi─ç!), a zamiast tego ostatecznie sta┼éa si─Ö pralni─ů brudnych zagrywek politycznych obozu rz─ůdz─ůcego. Od tego, jak zarz─ůdzany b─Ödzie pa┼ästwowy holding spo┼╝ywczy, zale┼╝y nie tylko jego sukces, ale r├│wnie┼╝ sukces samej idei, kt├│ra mo┼╝e zosta─ç w prosty spos├│b skompromitowana. Prawica wielokrotnie dowodzi┼éa ju┼╝, ┼╝e nie przywi─ůzuje szczeg├│lnej wagi do ekologii, a zarz─ůdzanie niekt├│rymi sp├│┼ékami skarbu pa┼ästwa pozostawia wiele do ┼╝yczenia. Mo┼╝e tym razem b─Ödzie inaczej? Zobaczymy.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś