Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

ÔÇ×Kobiety, komunizm i industrializacja w powojennej PolsceÔÇŁ. Recenzja ksi─ů┼╝ki Ma┼égorzaty Fidelis

Sk─ůd wzi─ů┼é si─Ö stereotyp kobietyÔÇôtraktorzystki? Czy PRL przyni├│s┼é polskim kobietom emancypacj─Ö zawodow─ů czy, wr─Öcz przeciwnie, chcia┼é, aby zosta┼éy jedynie matkami budowniczych polskiego komunizmu? Odpowiedzi na te pytania poszukuje Ma┼égorzata Fidelis w swojej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Kobiety, komunizm i industrializacjaÔÇŁ.

Materiały prasowe W.A.B.

Materiały prasowe W.A.B.


ÔÇ×Kobiety i komunizmÔÇŁ ÔÇô to has┼éo zazwyczaj budzi skojarzenie z ikon─ů sztuki socrealistycznej ÔÇô obrazu dziewczyny na traktorze. Stereotyp kobiet, kt├│re by┼éy zmuszane przez totalitarny ustr├│j do ci─Ö┼╝kiej pracy, jest obecny w my┼Ťleniu r├│wnie┼╝ dzisiaj. Autorka ksi─ů┼╝ki, Ma┼égorzata Fidelis, profesorka historii z Uniwersytetu Illinois w┬áChicago, stosuj─ůc w┬áswoich badaniach perspektyw─Ö genderow─ů stara si─Ö zburzy─ç mit ÔÇ×kobiety na traktorzeÔÇŁ i┬ápokaza─ç, jak okres stalinizmu wyemancypowa┼é kobiety. W ksi─ů┼╝ce┬áÔÇ×Kobiety, komunizm i┬áindustrializacja w powojennej PolsceÔÇŁ bada zwi─ůzek komunizmu i r├│wnouprawnienia, obala wiele b┼é─Ödnych opinii dotycz─ůcych ├│wczesnej sytuacji kobiet i oddaje g┼éos robotnicom ÔÇô grupie tak rzadko przywo┼éywanej w dyskursie historycznym. Ksi─ů┼╝ka pokazuje r├│wnie┼╝, jak w PRL pr├│bowano wprowadzi─ç wzorce r├│wnouprawnienia na wz├│r tych funkcjonuj─ůcych w ZSRR. To jedna z pierwszych stricte historycznych monografii po┼Ťwi─Öconych historii kobietÔÇôrobotnic w Polsce po 1945 roku.
Dzi─Öki wykorzystaniu┬ámetodologii gender studies autorka ukaza┼éa okres PRL-u z zupe┼énie innej perspektywy. We wst─Öpie zawar┼éa trzy┬ápytania badawcze: jak w┬ákomunistycznym pa┼ästwie, kt├│re ideologicznie g┼éosi┼éo r├│wno┼Ť─ç p┼éci, definiowano p┼ée─ç kulturow─ů i jak wp┼éywa┼éo to na ┼╝ycie kobiet i polityk─Ö pa┼ästwow─ů? Ma┼égorzata Fidelis stara si─Ö odpowiedzie─ç na te pytania, stosuj─ůc trzy studia przypadk├│w ÔÇô opiera si─Ö na sytuacji kobiet zatrudnionych w zak┼éadach przemys┼éowych. Dzi─Öki temu mo┼╝emy pozna─ç do┼Ťwiadczenia zakorzenionych w tradycyjnym robotniczym ┼Ťrodowisku w┼é├│kniarek z ┼╗yrardowa, m┼éodych robotnic pochodz─ůcych ze wsi zatrudnionych w kombinacie w┼é├│kienniczym w Zambrowie na Podlasiu, a tak┼╝e g├│rniczek pracuj─ůcych pod ziemi─ů w katowickich kopalniach. Autorka zbada┼éa ┼║r├│d┼éa archiwalne znajduj─ůce w Instytucie Pami─Öci Narodowej (dokumenty Ministerstwa Bezpiecze┼ästwa Publicznego, powiatowych i┬áwojew├│dzkich urz─Öd├│w bezpiecze┼ästwa), akta zwi─ůzk├│w zawodowych, PPR i PZPR, zajrza┼éa do prasy lokalnej i kobiecej i przeprowadzi┼éa czterna┼Ťcie wywiad├│w z dawnymi robotnicami.
Pierwszy z rozdzia┼é├│w dotyczy lat 1945ÔÇô1948 i jest po┼Ťwi─Öcony dyskusjom na ┼éamach prasy na temat wizji r├│wno┼Ťci p┼éci. W rolach tych, kt├│rzy si─Ö na ten temat wypowiadaj─ů, wyst─Öpuje mi─Ödzy innymi Ko┼Ťci├│┼é katolicki, kt├│ry strzeg┼é roli ÔÇ×Matki PolkiÔÇŁ i┬áuwa┼╝a┼é macierzy┼ästwo za g┼é├│wn─ů spo┼éeczn─ů rol─Ö kobiety, jednocze┼Ťnie ambiwalentnie odnosz─ůc si─Ö do pracy zawodowej kobiet. Zdaniem autorki Ko┼Ťci├│┼é prowadzi┼é swego rodzaju gr─Ö z w┼éadz─ů, chc─ůc uzyska─ç zaostrzenie praw antyaborcyjnych. Poza Ko┼Ťcio┼éem innymi aktorami s─ů dzia┼éaczki dw├│ch partyjnych wydzia┼é├│w kobiecych ÔÇô┬áPPS i PPR, komisje i rady kobiece zwi─ůzk├│w zawodowych. Drugi rozdzia┼é ksi─ů┼╝ki zosta┼é po┼Ťwi─Öcony w┼é├│kniarkom z┬áfabryki w ┼╗yrardowie, reprezentantkom tradycyjnych warto┼Ťci robotniczych. Ma┼égorzata Fidelis na ich przyk┼éadzie pokazuje, ┼╝e kobiety zatrudniano w bran┼╝y odzie┼╝owej na stanowiskach nie wymagaj─ůcych kwalifikacji i do┼Ť─ç nisko op┼éacanych, podczas gdy m─Ö┼╝czy┼║ni pracowali zazwyczaj jako wykwalifikowani tkacze lub majstrowie.┬áNiewiele ┼╝yrardowskich robotnic zdoby┼éo kwalifikacje i awansowa┼éo. Ciekawsz─ů cz─Ö┼Ťci─ů tego rozdzia┼éu jest genderowa analiza ┼╝yrardowskich strajk├│w z drugiej po┼éowy lat czterdziestych i z 1951 roku, kt├│ra pokazuje, jak stereotypy dotycz─ůce p┼éci mia┼éy wp┼éyw na przebieg i skutki tych┼╝e strajk├│w. Trzeci rozdzia┼é ksi─ů┼╝ki obrazuje sytuacj─Ö m┼éodych dziewcz─ůt, kt├│re trafi┼éy ze wsi do zak┼éad├│w bawe┼énianych w Zambrowie ÔÇô autorka pokazuje proces migracji ze wsi do miast i┬áwskazuje na zupe┼énie inn─ů sytuacj─Ö robotnic zambrowskich, kt├│re przez pochodzenie ch┼éopskie nie mia┼éy do┼Ťwiadczenia w pracy zarobkowej i nie identyfikowa┼éy si─Ö z tradycjami robotniczymi. Dla spo┼éeczno┼Ťci wiejskiej miasto nadal pozostawa┼éo symbolem zepsucia, by┼éo miejscem szczeg├│lnie niebezpiecznym dla kobiet. Kolejnymi bohaterkami zbiorowymi s─ů g├│rniczki od 1951 roku pracuj─ůce pod ziemi─ů w g├│rno┼Ťl─ůskich kopalniach. W tym rozdziale analizie zostaje poddana kampania na rzecz pracy kobiet w nowych zawodach. Dost─Öpnymi dla kobiet sta┼éy si─Ö mi─Ödzy innymi zawody: kierowcy, traktorzysty, motorniczego, g├│rnika pracuj─ůcego pod ziemi─ů, spawacza. W propagandzie i literaturze socrealistycznej wyedukowana politycznie ÔÇ×nowa robotnicaÔÇŁ by┼éa jednym z g┼é├│wnych beneficjent├│w awansu spo┼éecznego. Fidelis w┬áprzekonuj─ůcy spos├│b przedstawia niesp├│jno┼Ť─ç przekazu propagandowego, wskazuj─ůc na r├│wnoczesne pog┼é─Öbienie feminizacji przede wszystkim przemys┼éu w┼é├│kienniczego. Ko┼äcowe rozdzia┼éy ksi─ů┼╝ki traktuj─ů o dekonstrukcji poj─Öcia socjalistycznej emancypacji kobiet, jaka dokona┼éa si─Ö na fali odwil┼╝y. W┼éadze wr├│ci┼éy do szeregu przepis├│w ochronnych zamykaj─ůcych kobietom drog─Ö do tradycyjnie m─Öskich zawod├│w, t┼éumacz─ůc to dba┼éo┼Ťci─ů o┬ástan zdrowia przysz┼éych matek. Wprost zach─Öcano kobiety do porzucania pracy zawodowej i┬ápowrotu do roli gospody┼ä domowych. Powr├│cono do podzia┼éu r├│l spo┼éecznych na ÔÇ×m─Ö┼╝czyzn ┼╝ywicieliÔÇŁ i ÔÇ×kobiety matkiÔÇŁ.
Ksi─ů┼╝ka jest jedn─ů z podstawowych lektur dla os├│b zajmuj─ůcych si─Ö badawczo histori─ů kobiet i histori─ů spo┼éeczn─ů PRL. Obok ksi─ů┼╝ki Natalii Jarskiej ÔÇ×Kobiety z marmuruÔÇŁ doskonale obrazuje w─ůtki socjalistycznej emancypacji i jej ideologiczne za┼éo┼╝enia. Zastosowana perspektywa mikrohistoryczna pozwoli┼éa zauwa┼╝y─ç, jak praktycznie realizowano ide─Ö ÔÇ×kobiety pracuj─ůcejÔÇŁ. To pozycja zdecydowanie warta uwagi, dzi─Öki kt├│rej mo┼╝na zyska─ç nowe spojrzenie na socjalizm w Polsce ÔÇô┬ásocjalizm z ÔÇ×kobiec─ů twarz─ůÔÇŁ.
 
Ksi─ů┼╝ka Ma┼égorzaty Fidelis┬áÔÇ×Kobiety, komunizm i industrializacja w powojennej PolsceÔÇŁ ukaza┼éa si─Ö w 2015 roku nak┼éadem Wydawnictwa W.A.B. w ramach Serii Historycznej. W ÔÇ×Kontakcie” b─Ödziemy recenzowa─ç r├│wnie┼╝ inne pozycje z tej serii.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś