Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Klucze do parafii

Okazuje si臋, 偶e ksi膮dz nie musi biega膰 z kluczami, a w 偶yciu parafii jest bardzo wiele spraw, kt贸re mog膮 toczy膰 si臋 w艂asnym rytmem, bez jego bezpo艣redniego zaanga偶owania. Wi臋cej: na jego nieobecno艣ci korzystaj膮 wszyscy.
Klucze do parafii
ilustr.: Urszula Zab艂ocka

W styczniu zesz艂ego roku do drzwi ksi臋dza Adama Jakuba Kwa艣niaka, 艣wie偶o upieczonego proboszcza parafii pod wezwaniem 艣wi臋tego J贸zefa Oblubie艅ca w skierniewickiej Rawce, pukaj膮 cz艂onkowie scholi. Wiecz贸r ma wygl膮da膰 tak jak zawsze: proboszcz otwiera ko艣ci贸艂, schola wchodzi, proboszcz wraca do swoich spraw. Schola 膰wiczy, ksi膮dz czeka, pr贸ba si臋 ko艅czy, ch贸rzy艣ci si臋 zbieraj膮, a delegacja sprowadza proboszcza z powrotem. 鈥 Wi臋c im powiedzia艂em, 偶e dzi艣 pierwsz膮 cz臋艣膰 zrobimy po staremu, ale potem niech wezm膮 te klucze ze sob膮 i na nast臋pny dzie艅 dorobi膮 w mie艣cie komplet 鈥 ksi膮dz Kwa艣niak wspomina pocz膮tki rewolucji w Rawce, siedz膮c przy stole na plebanii. Poniewa偶 rozmowa nie wymaga piecz膮tek ani ksi膮g parafialnych, odbywa si臋 w kuchni, kt贸ra przej臋艂a funkcj臋 kancelarii, rozm贸wnicy i po prostu miejsca spotka艅. 鈥 A najlepiej to niech od razu dorobi膮 tych komplet贸w kilka, przydadz膮 si臋. Przecie偶 wszyscy jeste艣my tutaj u siebie.

Od tego momentu cz艂onkowie scholi sami b臋d膮 otwiera膰 sobie ko艣ci贸艂, nie musz膮 nawet uprzedza膰 ksi臋dza, 偶e planuj膮 si臋 spotka膰. Szczeg贸lnie druga zasada budzi ich lekkie zdziwienie. Ale wszyscy szybko odnajduj膮 si臋 sytuacji i przychodz膮 do ko艣cio艂a, kiedy maj膮 potrzeb臋. Byleby tylko nie przeszkadza膰 innym i zostawi膰 po sobie porz膮dek. Troch臋 skonsternowany czuje si臋 jedynie ko艣cielny, kt贸ry na stanowisku jest ju偶 od wielu lat i zd膮偶y艂 wyrobi膰 sobie szereg przyzwyczaje艅. A tutaj nowy proboszcz po kilku dniach urz臋dowania wszystko stawia na g艂owie. Ksi膮dz Kwa艣niak ma dla niego tylko jedn膮 rad臋: trzeba si臋 przyzwyczai膰 na nowa. 鈥 Bo teraz tak w艂a艣nie ma to dzia艂a膰, 偶e parafianie b臋d膮 wsz臋dzie wchodzi膰 jak do siebie 鈥 m贸wi ksi膮dz Kwa艣niak. Czu膰, 偶e jednocze艣nie m贸wi dos艂ownie i u偶ywa przeno艣ni.

Albo razem, albo wcale

Do kogo nale偶y ko艣ci贸艂? Do wsp贸lnoty ludzi, kt贸rzy razem chc膮 szuka膰 Pana Boga. Maj膮 wsp贸lny cel, w kt贸rym chc膮 si臋 wspiera膰. Do tego potrzebuj膮 miejsca, 偶eby nie pada艂o im na g艂ow臋, i okazji, 偶eby by膰 razem. Tak odpowie ksi膮dz Kwa艣niak i wszyscy si臋 z nim zgodz膮. Tyle tylko, 偶e jest to truizm problematyczny, bo ka偶dy z wiernych wpada niekiedy w pu艂apk臋 uto偶samiania parafii z ksi臋dzem czy budynkiem. Nie tylko wtedy, gdy proboszcz cierpi na syndrom dobrego gospodarza, kt贸ry 鈥 nawet przy najlepszych ch臋ciach i niekiedy ze znakomitymi efektami 鈥 zarz膮dza parafi膮 jak folwarkiem. Tak偶e w贸wczas, gdy ma si臋 do czynienia z niezwykle charyzmatycznym kaznodziej膮, kt贸ry przyci膮ga wiernych z innych parafii. Tymczasem ksi膮dz Kwa艣niak stawia spraw臋 jasno: 鈥 Ja tu dzisiaj jestem, a za tydzie艅 mog臋 by膰 gdzie indziej: kilka wsi dalej albo gdzie艣 daleko w 艣wiecie. Dlatego od pierwszego dnia na lewo i prawo powtarzam, 偶e parafia nale偶y do mieszka艅c贸w.

Bez otwarto艣ci ksi臋dza 偶adne zmiany w uk艂adzie si艂 w parafii nie zajd膮, wi臋c taka deklaracja to po艂owa sukcesu. Je艣li jednak chce si臋 rzeczywi艣cie zmieni膰 spojrzenie mieszka艅c贸w na parafi臋, nie wystarczy powiedzie膰: 鈥瀟o jest wasze, nie moje鈥. 鈥 To tylko s艂owa. A 偶eby co艣 si臋 zmieni艂o, parafianie musz膮 mie膰 realny wp艂yw na to, co si臋 dzieje, i czu膰 wsparcie z mojej strony. Dlatego dla mnie sprawa jest zerojedynkowa: albo robimy co艣 razem, albo nic nie robimy 鈥 dodaje ksi膮dz Kwa艣niak.

By ta zasada trafi艂a po strzechy, w Rawce powstaje rada parafialna. Nab贸r do niej zaczyna si臋 od pierwszych niedzielnych mszy nowego proboszcza. Zaproszeni s膮 wszyscy, ch臋tnych jest wielu. Pewnie dlatego, 偶e 鈥瀝ada parafialna鈥 to ca艂kiem oswojony termin. W Rawce ju偶 kiedy艣 dzia艂a艂a, mo偶na te偶 spotka膰 si臋 z ni膮 w s膮siednich parafiach. Rady zrzeszaj膮 osoby zaanga偶owane, kt贸re chc膮 pomaga膰 proboszczowi i wychodzi膰 z w艂asn膮 inicjatyw膮. W tej kolejno艣ci.

Wystarczy nie przeszkadza膰

Tego styczniowego wieczora, gdy radni w Rawce spotykali si臋 po raz pierwszy, nikomu nie przychodzi艂o na my艣l, 偶e rada jest w rzeczywisto艣ci koniem troja艅skim. Za jego spraw膮 dotychczasowy podzia艂 obowi膮zk贸w w parafii ma stan膮膰 na g艂owie. 鈥 Bo偶e Narodzenie by艂o za nami, na horyzoncie pojawi艂a si臋 Wielkanoc. Od razu wyp艂yn膮艂 temat, kt贸ry ka偶demu kojarzy si臋 z rad膮 parafialn膮: Gr贸b Pa艅ski. Zazwyczaj przygotowaniem zajmuje si臋 proboszcz ze wsparciem: ko艣cielnego, organisty, katechetek, innych os贸b zaanga偶owanych. Razem robi膮 plan, a potem je偶d偶膮, kupuj膮, buduj膮, uk艂adaj膮 kwiaty 鈥 opowiada ksi膮dz Kwa艣niak na kilka dni przed wigilijnym spotkaniem rady, do organizacji kt贸rego nie b臋dzie przyk艂ada艂 r臋ki. 鈥 Na dzie艅 dobry wtedy powiedzia艂em, 偶e mi si臋 podoba, jak jest. Dla mnie mo偶e nie by膰 Grobu. Ale od razu doda艂em, 偶e je艣li s膮 ch臋tni, to nie mam nic przeciwko. Do roboty! Wymy艣lcie Gr贸b, jak potrzebna wam b臋dzie sk艂adka, to oczywi艣cie mog臋 j膮 og艂osi膰. Ale nie liczcie, 偶e b臋d臋 wybiera膰 kwiaty. Ja si臋 na tym nie znam.

To jest w艂a艣ciwy prze艂om i symboliczny moment przej艣cia z trybu sterowania r臋cznego, w kt贸rym wszystko by艂o zaplanowane, do wprowadzenia wolno艣ci i otwarcia na oddoln膮 inicjatyw臋. Jak m贸wi ksi膮dz Kwa艣niak, wystarczy nie przeszkadza膰 i otworzy膰 si臋 na spos贸b dzia艂ania okre艣lany przez niego 鈥瀌uszpasterstwem chaotycznym鈥: 鈥 Im co艣 jest mniej zaplanowane, a bardziej otwarte, tym lepiej wychodzi. Jak si臋 cz艂owiek za bardzo zepnie, 偶eby by艂o koniecznie tak, jak sobie obmy艣li艂, to potem wychodzi kicha.

Wielkanoc 2018 roku w Rawce potwierdza teori臋. Ludzie zareagowali bardzo dobrze, Gr贸b by艂 wi臋cej ni偶 przyzwoity. Od samego pocz膮tku potwierdzi艂o si臋, 偶e mo偶na, a w parafii na sta艂e zago艣ci艂y nowe standardy.

Okazuje si臋, 偶e ksi膮dz nie tylko nie musi biega膰 z kluczami. W 偶yciu parafii jest bardzo wiele spraw, kt贸re mog膮 toczy膰 si臋 w艂asnym rytmem, bez jego bezpo艣redniego zaanga偶owania. Wi臋cej: na jego nieobecno艣ci korzystaj膮 wszyscy. Sam ksi膮dz, bo ma wi臋cej czasu na te dzia艂ania, przy kt贸rych rzeczywi艣cie jest niezb臋dny. Radni, bo gospodarzenie w parafii pobudza ich 偶ycie religijne i 偶y艂k臋 spo艂ecznikowsk膮. Parafia, bo wa偶ne sprawy zaczynaj膮 trafia膰 w r臋ce os贸b, kt贸re naprawd臋 si臋 na nich znaj膮. In偶ynierowie bior膮 si臋 za instalacj臋 ogrzewania, osoby z zaci臋ciem kulturalnym organizuj膮 koncerty w ko艣ciele, finansami zajmuj膮 si臋 ci, do kt贸rych pieni膮dze nale偶膮.

Czyli z pewno艣ci膮 nie proboszcz.

Pieni臋dzy ksi膮dz nie tyka

9 grudnia 2018 roku, podczas trzech niedzielnych mszy w Rawce, na tac臋 zebranych zosta艂o 2221 z艂otych, 75 groszy, 2 euro i 1 lira syryjska. Zebrana kwota odczytywana jest w og艂oszeniach w kolejn膮 niedziel臋, mo偶na te偶 znale藕膰 j膮 na Facebooku parafii. 鈥 Czasem sobie my艣l臋, 偶e te obce waluty s膮 po to, 偶eby sprawdzi膰, czy kto艣 to naprawd臋 liczy, czy tylko strzela z kwot膮 鈥 艣mieje si臋 ksi膮dz Kwa艣niak znad excelowskich tabel, pokazuj膮cych wysoko艣膰 tacy w ca艂ym okresie jego probostwa. W zwyk艂膮 niedziel臋 jest to zazwyczaj oko艂o 2 tysi臋cy z艂otych. Tylko raz w miesi膮cu, gdy zbierana jest taca inwestycyjna, ofiary szybuj膮 w g贸r臋, a trend jest zdecydowanie wzrostowy. Wida膰 to w tabeli i w przygotowywanych dwa razy do roku sprawozdaniach finansowych. 鈥 Bo jawno艣膰 do podstawa. Trzeba precyzyjnie pokaza膰, jak pieni膮dze przychodz膮 do parafii i w jaki spos贸b s膮 wydawane. Dzi臋ki temu finanse przestaj膮 by膰 tematem w tym z艂ym sensie. Nie s膮 pretekstem do pok膮tnego gadania o tym, co ksi膮dz ma, ile wydaje i dlaczego tak du偶o. Wszystko jest powiedziane, wi臋c nie ma o czym gada膰. A jednocze艣nie staj膮 si臋 tematem, tylko w dobrym tego s艂owa znaczeniu. Ludzie orientuj膮 si臋, jak parafia funkcjonuje, jakie ma przychody i wydatki, gdzie mo偶na by zaoszcz臋dzi膰, a na jakim polu mo偶na sobie pozwoli膰 na wi臋ksze inwestycje.

呕eby nie by艂o 偶adnych w膮tpliwo艣ci, proboszcz ma zasad臋, 偶e zbieranych pieni臋dzy nie tyka. Ko艣cielny chodzi z tac膮, zebrane pieni膮dze odk艂ada na bok. Wieczorem, po ostatniej mszy przychodzi cz臋艣膰 rady parafialnej, kt贸ra zajmuje si臋 finansami. Licz膮, gdzie chc膮 鈥 zabieraj膮 pieni膮dze do siebie albo spotykaj膮 si臋 na plebani. Na nast臋pny dzie艅 wp艂acaj膮 ca艂o艣膰 na konto parafialne. Dla ksi臋dza zostaje tylko kartka z sum膮 do wpisania w tabel臋 i do odczytania podczas og艂osze艅. 鈥 Teraz jest jeszcze tak, 偶e dostaj臋 rachunki i ja je p艂ac臋. Ale z tym te偶 si臋 uporamy w najbli偶szym czasie i to te偶 b臋dzie zadanie rady parafialnej 鈥 艣mieje si臋 ksi膮dz Kwa艣niak. Ale zaraz dodaje powa偶niejszym tonem: 鈥 Wi臋kszo艣膰 problem贸w finansowych, nie tylko Ko艣cio艂a, ale wszystkich instytucji, przez kt贸re przep艂ywaj膮 pieni膮dze, bierze si臋 st膮d, 偶e osoby zarz膮dzaj膮ce finansami myl膮 prywatne z publicznym. Jak pojawia si臋 przep艂yw mi臋dzy tymi pieni臋dzmi, to znika granica i robi si臋 problem. Gubi si臋 zarz膮dzaj膮cy, gubi si臋 podzia艂 kompetencji, 艂atwo mog膮 te偶 zgubi膰 si臋 pieni膮dze.

Ka偶dy pomys艂 z innej parafii

W艣r贸d cz艂onk贸w rady, kt贸rym trudno ukry膰 dum臋 z zachodz膮cych zmian, kr膮偶y anegdota, o tym, jak do m艂odego syna-biznesmena przychodzi stary ojciec. Opowiada mu o tym, jak to 藕le dzieje si臋 w jego parafii. Proboszcz pali jedn膮 艣wiec膮, 偶ar贸wki ledwo si臋 膰mi膮, organista gra od niechcenia, w ko艣ciele zimno i brudno. Co艣 jest wyra藕nie nie tak. Na to syn odpowiada: 鈥濷jciec, a co ty by艣 chcia艂 za te dwa z艂ote?鈥. Dowcip w zbli偶onych wersjach mo偶na us艂ysze膰 i od ksi臋dza Kwa艣niaka, i od cz艂onk贸w rady. Czu膰, 偶e puenta le偶y im na w膮trobie, bo kiedy si臋 raz zrozumie bud偶et parafii i poczuje za niego odpowiedzialno艣膰, to zupe艂nie innym okiem patrzy si臋 na dawan膮 ofiar臋. 鈥 Jak ludzie s艂ysz膮, 偶e na tac臋 w niedziel臋 zebrano ponad dwa tysi膮ce z艂otych, to w pierwszym odruchu zaczynaj膮 my艣le膰 o nich w kategoriach zakup贸w w Biedronce. Dla niekt贸rych to dwa razy wi臋cej, ni偶 maj膮 emerytury 鈥 t艂umaczy ksi膮dz Kwa艣niak, dodaj膮c po艣piesznie, 偶e sam jest sta艂ym klientem Biedronki. 鈥 Ale jak si臋 do tego do艂膮czy informacj臋 o kosztach nowego nag艂o艣nienia, kt贸re zrobili艣my bez 偶adnych sk艂adek celowych, ogrzanie ko艣cio艂a, wynagrodzenie ko艣cielnego, organisty, ksi臋dza dochodz膮cego, zap艂acenie rachunk贸w, to si臋 oka偶e, 偶e przychody i rozchody wcale si臋 nie rozje偶d偶aj膮. Trzeba tylko u艣wiadomi膰 ludziom ich skal臋 i pom贸c zrozumie膰, 偶e to, co si臋 daje na tac臋, ma bezpo艣redni zwi膮zek z parafi膮. Ale sprawienie, 偶eby to si臋 przyj臋艂o, to wyzwanie d艂ugofalowe, na kilka lat.

Parafia w Rawce ma swoj膮 hierarchi臋 potrzeb. Na razie zaspokajane s膮 te, kt贸re nie budz膮 niczyich w膮tpliwo艣ci. Na pierwszy ogie艅 posz艂o nag艂o艣nienie, kt贸re do niedawna potrafi艂o wy艂膮czy膰 si臋 w trakcie mszy. Potem przyszed艂 czas na ogrzewanie, bez kt贸rego w trakcie sezonu zimowego wida膰 by艂o wyra藕ny odp艂yw wiernych do innych ko艣cio艂贸w. Decyzje o wszystkich wydatkach, mniejszych i wi臋kszych, zapadaj膮 na posiedzeniach rady. Na najbli偶szy czas w planach jest malowanie ko艣cio艂a, uporz膮dkowanie przyko艣cielnego parkingu, powo艂anie sanktuarium 艣wi臋tego J贸zefa, kolejne imprezy parafialne. Pomys艂贸w nie brakuje, ka偶dy 鈥 jak 偶artuj膮 cz艂onkowie rady 鈥 z innej parafii. To, czy nawet najlepsza koncepcja trafi do realizacji, zale偶y w g艂贸wnej mierze od pomys艂odawcy. 鈥 Mocno stawiamy na prawa autorskie, to jest jeden z fundament贸w duszpasterstwa 鈥 podkre艣la ksi膮dz Kwa艣niak. 鈥 Jak kto艣 przychodzi z pomys艂em i liczy, 偶e zostanie zrobiony, 偶e we藕mie si臋 za to rada albo ksi膮dz, to si臋 myli. Pomys艂odawca ma prawa do pomys艂u. My ch臋tnie pomo偶emy, zaanga偶ujemy si臋 na ca艂ego, ale nigdy nie zrobimy za niego.

***

Dzi艣 opr贸cz ksi臋dza, ko艣cielnego, pracownik贸w zak艂adu pogrzebowego i scholi, sw贸j zestaw kluczy do ko艣cio艂a maj膮 jeszcze: dru偶yna harcerska, grupa parafialnej Caritas oraz Odnowa w Duchu 艢wi臋tym. W przysz艂ym roku do艂膮czy膰 ma do nich powo艂ywane w艂a艣nie bractwo 艣wi臋tego J贸zefa. Kolejne komplety kluczy czekaj膮, bo cho膰 liczba aktywnych parafian stale ro艣nie, to dla ka偶dego znajdzie si臋 miejsce i zadanie do zrealizowania.

Gdy rada w pe艂ni przejmie sterowanie ko艣cio艂em, proboszcz b臋dzie m贸g艂 po艣wi臋ci膰 si臋 zadaniom, kt贸re rzeczywi艣cie zarezerwowane s膮 dla niego. Czyli tym, kt贸re wymagaj膮聽艣wi臋ce艅. To dlatego nie ma sensu, 偶eby otwiera艂 ko艣ci贸艂, chodzi艂 za dekarzem, pilnowa艂 ekipy zajmuj膮cej si臋 instalacj膮 ogrzewania, nawet uczy艂 religii w szkole. Jego zadania wi膮偶膮 si臋聽艣ci艣le z g艂oszeniem S艂owa Bo偶ego oraz sakramentami: odprawi膰 msz臋, wyspowiada膰, nama艣ci膰. Chrzest, komunia, 艣lub, pogrzeb, bierzmowanie. Nawiedzenie chorych. No i wsp贸艂udzia艂 w radzie, razem z rzesz膮 innych parafian, kt贸rzy w ramach wsp贸lnoty staraj膮聽si臋 jak najlepiej realizowa膰 sw贸j charyzmat.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij