Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

K┼éopoty z katolewic─ů

Wszystko to ostatecznie jest do┼Ť─ç dziwne, a mo┼╝e i dla kogo┼Ť dziwaczne. Ko┼Ťci├│┼é to dla mnie kwestia wiary, zbawienia lub pot─Öpienia, lewicowo┼Ť─ç ÔÇô to zestaw przekona┼ä spo┼éecznych, istotnych w ┼╝yciu publicznym. Staram si─Ö by─ç w tym niesprzeczny, bardzo uwa┼╝ny i samokrytyczny. Ale ÔÇô na diamat i histmat razem wzi─Öte! ÔÇô bardzo te┼╝ boj─Ö si─Ö nudy.

ilustr.: Antek Sieczkowski

Rozmowy o katolewicy ciesz─ů si─Ö ostatnio pewn─ů popularno┼Ťci─ů. Kr├│tki przegl─ůd tekst├│w pokazuje, ┼╝e rzecz wi─ů┼╝e si─Ö z ÔÇ×KontaktemÔÇŁ. Terminy ÔÇ×katolicka lewicaÔÇŁ, b─ůd┼║ ÔÇ×chrze┼Ťcija┼äski socjalizmÔÇŁ interpretowane s─ů bardzo dowolnie i uznaniowo, w zale┼╝no┼Ťci od sympatii i antypatii zabieraj─ůcych g┼éos. Nie mam ambicji przes─ůdzania o sprawie, ale ju┼╝ czas, by powiedzie─ç na ten temat kilka s┼é├│w.

Wypada zacz─ů─ç od tego, ┼╝e nie uwa┼╝am si─Ö za chrze┼Ťcija┼äskiego socjalist─Ö, a do ekipy ÔÇ×katolickiej lewicyÔÇŁ mog─Ö zg┼éosi─ç akces, cho─ç nie bezwarunkowy. Chrze┼Ťcija┼äski socjalizm w jego licznych odmianach uwa┼╝am na og├│┼é albo za przejaw ideologicznej naiwno┼Ťci, nadmiernego dziewi─Ötnastowiecznego optymizmu albo za przeinaczenie nauczania Ko┼Ťcio┼éa. ÔÇ×KatolewicaÔÇŁ za┼Ť z regu┼éy kojarzona jest w Polsce z tzw. ÔÇ×Ko┼Ťcio┼éem otwartymÔÇŁ, a tym przesta┼éem fascynowa─ç si─Ö ju┼╝ d┼éu┼╝szy czas temu. Termin ÔÇ×katolewicaÔÇŁ u┼╝ywany jest u nas od dawna bez jakiejkolwiek refleksji nad tym, czy w kwestiach de facto dla lewicy fundamentalnych, spo┼éeczno-gospodarczych, ┼Ťrodowiska ÔÇ×katolewicoweÔÇŁ uznaj─ů tre┼Ťci socjaldemokratyczne za swoje. Wed┼éug mnie z regu┼éy nie uznaj─ů, w czym mocno upodobni┼éy si─Ö do nowej lewicy. ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é otwartyÔÇŁ za┼Ť to klub dyskusyjny, o mocno niezobowi─ůzuj─ůcych wnioskach z debat toczonych w tonie salonowym. Idzie mi o salony opisane u Dostojewskiego, gdzie o sprawach ┼╝ycia, ┼Ťmierci, zbawienia i pot─Öpienia papla si─Ö, w przerwach mi─Ödzy ta┼äcami, gr─ů w karty i zbrodni─ů.

 

Przyznam, w chrze┼Ťcija┼äskim socjalizmie jest co┼Ť intryguj─ůcego i fascynuj─ůcego, patos i infantylizm idei tworzonych w czasach przed dwiema ┼Ťwiatowymi wojnami i jedn─ů du┼╝─ů rewolucj─ů na Wschodzie. We┼║my Wilhelma Weitlinga (1808-1871), ubogiego krawca i p┼éomiennego kaznodziej─Ö chrze┼Ťcija┼äskiego socjalizmu. Pozwol─Ö sobie na d┼éu┼╝szy cytat omawiaj─ůcy jego doktryn─Ö, zaczerpni─Öty z dzie┼éa klasycznego: ÔÇ×Pisma Weitlinga s─ů typow─ů pr├│bk─ů prymitywnego komunizmu ewangelicznego. S─ů to w┼éa┼Ťciwie kazania o sprawiedliwo┼Ťci i o potrzebie buntu przeciwko tyranom. Wszystkie cytaty z Ewangelii, kt├│re mo┼╝na obr├│ci─ç przeciwko bogaczom i ciemi─Ö┼╝com, s─ů tam dok┼éadnie wykorzystane, a z ca┼éo┼Ťci wy┼éania si─Ö obraz Jezusa-komunisty, kt├│ry wzywa do zniszczenia gwa┼étem istniej─ůcego systemu ucisku i wyzysku. (ÔÇŽ) Gdy zaprowadzi si─Ö wsp├│lnot─Ö d├│br i powszechny obowi─ůzek pracy, ca┼ée z┼éo ┼Ťwiata pry┼Ťnie w okamgnieniu; czas pracy skr├│ci si─Ö znacznie, a sama praca z przekle┼ästwa stanie si─Ö mi┼é─ů rozrywk─ů. Nie b─Ödzie pieni─Ödzy, nie b─Ödzie te┼╝ gromadzenia bogactw, r├│┼╝nice klasowe znikn─ů, wszystkie dobra cia┼éa i ducha b─Öd─ů dost─Öpne wszystkim. Oto w┼éa┼Ťciwa tre┼Ť─ç chrystusowego or─Ödzia, oto chrze┼Ťcija┼ästwoÔÇŁ (Leszek Ko┼éakowski, ÔÇ×G┼é├│wne nurty marksizmuÔÇŁ). Abstrahuj─ůc od utopii spo┼éeczno-gospodarczej, zawartej w naukach Weitlinga, wida─ç tu potencjalne zarzewie problem├│w z chrze┼Ťcija┼äskim socjalizmem: wypaczenie nauczania i postaci Chrystusa, w znanej przecie┼╝ chiliastycznej manierze. Raz jeszcze Ko┼éakowski: ÔÇ×Nie brak u Weitlinga tradycyjnej triady historycznej, odziedziczonej po ┼Ťredniowiecznych sektach millenarystycznych: od pierwotnego komunizmu dawnych wiek├│w, przez epok─Ö w┼éasno┼Ťci prywatnej, ku komunizmowi przysz┼éo┼ŤciÔÇŁ.

Jest i inny chrze┼Ťcija┼äski socjalizm. Ten jest ostro┼╝niejszy co do historiozoficznych wniosk├│w. Chce raczej pokaza─ç, ┼╝e mi─Ödzy doktryn─ů chrze┼Ťcija┼äsk─ů a socjalistyczn─ů mo┼╝liwe jest praktyczne dope┼énienie na gruncie ustrojowym (cho─ç i tu wnikliwy czytelnik znajdzie echo wielu ideowych, dziejowych spor├│w i docieka┼ä toczonych w obr─Öbie (po)chrze┼Ťcija┼äskiego ┼Ťwiata). Kwestie kontrowersji wynikaj─ůcych z zasadniczo ┼Ťwieckiego charakteru doktryn lewicowych s─ů tu bagatelizowane, przyjmowane jako drugorz─Ödne. Nader pouczaj─ůca jest w tej materii broszura Antoniego Szecha, ÔÇ×Uwagi o socjalizmieÔÇŁ z roku 1906: ÔÇ×┬╗Szukajcie Kr├│lestwa Bo┼╝ego┬ź. Idea socjalistyczna, o ile si─Ö ona przyczyni─ç chce do wprowadzenia sprawiedliwo┼Ťci w stosunki spo┼éeczne, do uszcz─Ö┼Ťliwienia ludzko┼Ťci ÔÇô o ile celem jej dobro przysz┼ée ┼Ťwiata ÔÇô nie tylko nie sprzeciwia si─Ö Ko┼Ťcio┼éowi ÔÇô ale owszem jest arcychrze┼Ťcija┼äsk─ů. Socjalizm jest w tym znaczeniu wprowadzeniem idei chrze┼Ťcija┼äskiej w urz─ůdzenia spo┼éeczne. (ÔÇŽ) Program ustroju Marksa i socjalist├│w mo┼╝na krytykowa─ç w imi─Ö nauki, w imi─Ö ekonomii politycznej, w imi─Ö filozofii czy psychologii mas ÔÇô ale w imi─Ö idei chrystusowej ÔÇô w┼éa┼Ťciwie nie ÔÇô o ile by on da┼é ┼Ťwiatu szcz─Ö┼Ťcie, to [jest] on najzupe┼éniej zgodny z ide─ů chrze┼Ťcija┼äsk─ů. O ile w zamiarach socjalist├│w jest to d─ů┼╝enie, to one s─ů chrze┼Ťcija┼äskimi. I socjalista ka┼╝dy ÔÇô je┼Ťli jest przej─Öty istotnie pragnieniem szcz─Ö┼Ťcia dla ludzko┼Ťci, dla ┼Ťwiata, je┼╝eli nim powoduje nie interes osobisty, ale dobro innych ÔÇô to on jest chrze┼Ťcijaninem w duchuÔÇŁ.

 

Trudno po Gu┼éagu, po sowieckim marksizmie wierzy─ç w tak pi─Ökny obraz stworzony na gruncie chrze┼Ťcija┼äskiego socjalizmu. By┼éoby karygodn─ů naiwno┼Ťci─ů i oznak─ů lekcewa┼╝enia brzemienia historii by─ç zarazem chrze┼Ťcijaninem, jak socjalist─ů bez ┼Ťwiadomo┼Ťci, ┼╝e powy┼╝sza wizja Antoniego Szecha sama sobie zada┼éa k┼éam. Do┼Ťwiadczenie historyczne ukaza┼éo najpewniej s┼éabo┼Ť─ç i totalitarny potencja┼é my┼Ťli lewicowej. Sumienie nie pozwala zapomnie─ç o z┼éowrogich elementach dziedzictwa, kt├│re przyjmuje si─Ö za swoje. Chrze┼Ťcija┼äski socjalizm jest dla mnie nie tyle poj─Öciem skompromitowanym, co doktrynalnie zbyt s┼éabym, zbyt nara┼╝onym na sprzeczno┼Ťci, by bez szwanku sprosta─ç w┼éasnej formule, w┼éasnym obietnicom, swoim wizjom. Owszem, mo┼╝na czerpa─ç z niego na po┼éy dziecinn─ů rado┼Ť─ç, ale trudno by─ç dzieci─Öco ufnym uczniem dziej├│w i doktryn po dwudziestowiecznych totalitaryzmach.

Co do lewicy katolickiej. O sobie mog─Ö powiedzie─ç tylko i a┼╝ tyle, ┼╝e jestem zwolennikiem doktryn i rozwi─ůza┼ä socjaldemokratycznych, o ile nie stoj─ů one w sprzeczno┼Ťci z nauczaniem Ko┼Ťcio┼éa. Nie wykluczam zreszt─ů, ┼╝e najszcz─Ö┼Ťliwsze okre┼Ťlenie da┼é Karol Kleczka w tek┼Ťcie ÔÇ×Wsp├│lne ┼Ťcie┼╝ki mi┼éosierdziaÔÇŁ. M├│wi on tam o ÔÇ×lewicuj─ůcym katolicyzmieÔÇŁ. Szcz─Ö┼Ťciem, odmawiaj─ůc Credo, nie wyznaj─Ö wiary w wolny rynek, neoliberalny kapitalizm, konserwatywny liberalizm. Mog─Ö zatem w zgodzie z w┼éasnym sumieniem przyjmowa─ç za swoje koncepcje i rozwi─ůzania socjaldemokratyczne. Nie musz─Ö przy tym odwo┼éywa─ç si─Ö cho─çby do idei rewolucji jako jedynej szansy na zmian─Ö systemu, za co niezmiernie jestem wdzi─Öczy niemieckim rewizjonistom ko┼äca XIX wieku. Bardzo ostro┼╝nie wyznaczam te┼╝ granice mi─Ödzy o┼étarzem, tronem, prac─ů a kapita┼éem. Owszem, nie jestem wolny od dzieci─Öcych fascynacji ÔÇô ze wzruszeniem granicz─ůcym ze czci─ů s┼éucham ÔÇ×Mi─Ödzynarod├│wkiÔÇŁ. Ale p┼éoche chwile i wzruszenia nie zaciemniaj─ů obrazu rzeczy: wierno┼Ť─ç nauczaniu Ko┼Ťcio┼éa wymaga intelektualnej konsekwencji i dyscypliny. Dlatego w┼éa┼Ťnie nie godz─Ö si─Ö z tym, co potocznie uwa┼╝a si─Ö za ÔÇ×katolewic─ÖÔÇŁ, ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é otwartyÔÇŁ. Nie dlatego ┼╝e jestem nietolerancyjnym ksenofobem, ale dlatego, ┼╝e konsekwencja w pogl─ůdach spo┼éeczno-gospodarczych wynika z elementarnej stanowczo┼Ťci w sprawach o wiele bardziej istotnych i trudnych. Uwa┼╝am przy tym, ┼╝e nauka spo┼éeczna Ko┼Ťcio┼éa zasadniczo wsp├│┼égra z koncepcjami socjaldemokratycznymi, aktywno┼Ťci─ů obywatelsk─ů, duchem kooperatywy, odpowiedzialno┼Ťci─ů pa┼ästwa za kwestie socjalne i gospodarcze. Bardzo wdzi─Öczny jestem Rafa┼éowi ┼ü─Ötosze, kt├│rego liczne teksty pomog┼éy mi ten fakt g┼é─Öboko sobie przyswoi─ç. Przyjmuj─Ö walk─Ö klas jako smutne dziedzictwo grzechu pierworodnego, kt├│ry ma tak┼╝e konsekwencje spo┼éeczne, nie jako pretekst i preludium do rewolucji czy resentymentu, filozofii ÔÇ×grab zagrabioneÔÇŁ. Nie interesuje mnie jednak filozofia ÔÇ×unowocze┼ŤnianiaÔÇŁ Ko┼Ťcio┼éa, je┼Ťli ma to oznacza─ç rozmywanie jego nauczania i paplanin─Ö, coraz dalej id─ůc─ů erozj─Ö liturgii, ducha pozornej r├│wno┼Ťci zaw┼éaszczaj─ůcego to, co w Ko┼Ťciele jest hierarchiczne. Czy jestem w tej materii konserwatyst─ů? Nie wiem, z pewno┼Ťci─ů jednak ceni─Ö sobie zakorzenienie. I wol─Ö ÔÇ×ChristianitasÔÇŁ od ÔÇ×Tygodnika PowszechnegoÔÇŁ, a cho─ç lgn─Ö do ÔÇ×katolewicyÔÇŁ z ÔÇ×KontaktuÔÇŁ, nie zgadzam si─Ö z tre┼Ťciami z wywiadu z ojcem Oszajc─ů SJ.

 

Wszystko to ostatecznie jest do┼Ť─ç dziwne, a mo┼╝e i dla kogo┼Ť dziwaczne. Ko┼Ťci├│┼é to dla mnie kwestia wiary, zbawienia lub pot─Öpienia, lewicowo┼Ť─ç ÔÇô to zestaw przekona┼ä spo┼éecznych, istotnych w ┼╝yciu publicznym. Staram si─Ö by─ç w tym niesprzeczny, bardzo uwa┼╝ny i samokrytyczny. Ale ÔÇô na diamat i histmat razem wzi─Öte! ÔÇô bardzo te┼╝ boj─Ö si─Ö nudy. A podejrzewam, ┼╝e nie ma w Polsce nic bardziej przewidywalnego ni┼╝ niejeden przyzwoicie prawicowy Polak-katolik, ze swoimi ÔÇ×szkaplerzykamiÔÇŁ, j─Öczeniem o ÔÇ×nieszcz─Ö┼Ťliwej ojczy┼║nieÔÇŁ, licencjami na wiar─Ö, polsko┼Ť─ç i patriotyzm. Moja lewicowo┼Ť─ç to jak pokazanie j─Özyka tym milusi┼äskim wsp├│┼éobywatelom. Dlatego, je┼Ťli wadz─Ö si─Ö z lewic─ů, wadz─Ö si─Ö jak z domownikami. Prawicy przygl─ůdam si─Ö cz─Östo ┼╝yczliwie, czasem z sarkazmem, ale zawsze jak komu┼Ť, kto przychodzi w go┼Ťci, albo u kogo ja jestem w go┼Ťcinie. Cho─ç, w porz─ůdku wiary, trudno i o taki podzia┼é. Bo wtedy sensy polityczne trac─ů sw├│j prymat.

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś