Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Kim s─ů ÔÇ×Ostatni w AleppoÔÇŁ?

Trudno krytykowa─ç dokument o bohaterach, a tym w┼éa┼Ťnie jest ÔÇ×Ostatni w AleppoÔÇŁ. Zostajemy przyt┼éoczeni obrazami umieraj─ůcych pod gruzami dzieci, bombardowanego miasta w ruinach i poczuciem ci─ůg┼éego zagro┼╝enia. Chocia┼╝ film pomaga lepiej poj─ů─ç codzienno┼Ť─ç wojenn─ů w Syrii, to zostajemy z szeregiem pyta┼ä, na kt├│re re┼╝yser nawet nie pr├│bowa┼é udzieli─ç odpowiedzi.

ilustr.: Zuzia Wojda

ilustr.: Zuzia Wojda


Tegoroczna produkcja ÔÇ×Ostatni w AleppoÔÇŁ zdoby┼éa ju┼╝ kilkana┼Ťcie nagr├│d na festiwalach film├│w dokumentalnych, w tym na Millennium Docs Against Gravity. Bohaterem zbiorowym filmu s─ů Bia┼ée He┼émy, czyli Syryjska Obrona Cywilna, kt├│rych dzia┼éania w atakowanym przez wojsko Assada i si┼éy rosyjskie Aleppo pokazane s─ů g┼é├│wnie przez histori─Ö dw├│ch wolontariuszy: Khaleda i Mahmouda. Widzimy m┼éodych m─Ö┼╝czyzn, kt├│rzy wpatruj─ů si─Ö w niebo, staraj─ůc si─Ö wypatrzy─ç samoloty bombarduj─ůce miasto. ┼Üledzimy ich ┼╝mudn─ů, niebezpieczn─ů i frustruj─ůc─ů prac─Ö, polegaj─ůc─ů g┼é├│wnie na odnajdywaniu skrawk├│w ludzkich cia┼é pod tonami zrujnowanych dom├│w. Towarzyszymy im w nielicznych chwilach rado┼Ťci, kiedy u ulicznego sprzedawcy kupuj─ů rybki i pr├│buj─ů w wojennych realiach odgrywa─ç normalno┼Ť─ç. S┼éuchamy rozm├│w i komentarzy, kt├│re pozwalaj─ů zrozumie─ç, przed jakimi dylematami stoj─ů Syryjczycy: czy pr├│bowa─ç ucieka─ç z miasta? Czy ┼╝ycie w obozie dla uchod┼║c├│w mog┼éoby by─ç cho─ç troch─Ö l┼╝ejsze ni┼╝ to w Aleppo? Czy decydowa─ç si─Ö na roz┼é─ůk─Ö z rodzin─ů i tym sposobem stara─ç si─Ö u┼éatwi─ç przetrwanie swoim bliskim? Czy szansa prze┼╝ycia jako jeden z ponad pi─Öciu milion├│w syryjskich uchod┼║c├│w w Libanie, Jordanii, Turcji czy Grecji jest wi─Öksza ni┼╝ w bombardowanym mie┼Ťcie?
Wyb├│r dokonany przez Bia┼ée He┼émy predestynuje ich do bycia bohaterami. Decyzja o nara┼╝aniu w┼éasnego zdrowia i ┼╝ycia w celu niesienia pomocy bezbronnym cywilom przedstawiona jest w filmie bez zb─Ödnego patosu. Obraz ich codziennych wysi┼ék├│w nie wydaje si─Ö w ┼╝aden spos├│b upi─Ökszony: widzimy powolne przerzucanie kawa┼ék├│w gruzu w otoczeniu grupki mieszka┼äc├│w miasta i zrozpaczonego cz┼éonka rodziny pogrzebanych pod zrujnowanym budynkiem, kt├│re cz─Ö┼Ťciej ko┼äczy si─Ö odnalezieniem pojedynczych ko┼äczyn ni┼╝ triumfalnym wy┼éowieniem jeszcze ┼╝yj─ůcych ofiar atak├│w. Mimo perspektywy skupiaj─ůcej si─Ö na praktycznych dzia┼éaniach wolontariuszy re┼╝yser Firas Fayyad nie zdecydowa┼é si─Ö podj─ů─ç kwestii dotycz─ůcych na przyk┼éad ┼║r├│de┼é zaopatrzenia Bia┼éych He┼ém├│w. Widz nie dowiaduje si─Ö, sk─ůd wzi─Ö┼éy si─Ö ich jednolite mundury, sprz─Öt, z kt├│rego korzystaj─ů, jak przebiega rekrutacja do ich szereg├│w ani jaka jest historia samej formacji. Wiemy tyle,┬á┼╝e trzeba oszcz─Ödza─ç worki na zw┼éoki, bo jest ich ma┼éo.
Niewiele dowiadujemy si─Ö r├│wnie┼╝ o stronach w konflikcie. Wojna sprowadza si─Ö do atak├│w strony Bashara al-Assada i wojsk rosyjskich na bezbronne miasto. Pokazane s─ů dwie demonstracje, w czasie kt├│rych mieszka┼äcy manifestuj─ů sw├│j sprzeciw wobec re┼╝imu. Re┼╝yser pomija temat obecno┼Ťci kilkudziesi─Öciu innych pa┼ästw i ugrupowa┼ä bior─ůcych udzia┼é w wojnie czy nawet problem tak zwanego Pa┼ästwa Islamskiego ÔÇô jakby kontekst polityczny i do pewnego stopnia tak┼╝e kontekst historyczny nie by┼éy wa┼╝ne. Wyb├│r ten mo┼╝na interpretowa─ç z jednej strony jako wyra┼║ny sygna┼é pokazuj─ůcy, ┼╝e liczy si─Ö uniwersalny przekaz dotycz─ůcy po┼Ťwi─Öcenia i odwagi Bia┼éych He┼ém├│w. Z drugiej za┼Ť podkre┼Ťlana jest samotno┼Ť─ç miasta, oboj─Ötno┼Ť─ç ca┼éego ┼Ťwiata, w tym przede wszystkim s─ůsiad├│w Syrii, na los cywil├│w.
Jednocze┼Ťnie jednak widz nie ma szans zapozna─ç si─Ö z perspektyw─ů, kt├│ra zbli┼╝a┼éaby go do innych ni┼╝ wolontariusze Bia┼éych He┼ém├│w mieszka┼äc├│w Aleppo. W filmie niemal┼╝e nie pojawiaj─ů si─Ö kobiety. Widzimy je jedynie w tle, w chwilach, w kt├│rych bohaterowie uczestnicz─ů w akcjach ratunkowych lub nielicznych sytuacjach codziennych, takich jak wizyta na placu zabaw. Nie zostaje pokazana ┼╝ona Khaleda, chocia┼╝ kilkukrotnie widzimy wolontariusza w jego mieszkaniu, kiedy rozmawia ze swoimi dzie─çmi. Wiemy, ┼╝e brakuje lek├│w, jednak sytuacja ┼╝ywno┼Ťciowa zostaje zarysowana jako w miar─Ö stabilna. Los mieszka┼äc├│w zrujnowanych budynk├│w pozostaje zagadk─ů: mo┼╝emy jedynie domy┼Ťla─ç si─Ö, co sta┼éo si─Ö z tymi, kt├│rym uda┼éo si─Ö prze┼╝y─ç. Re┼╝yser zdecydowa┼é si─Ö do tego stopnia skupi─ç na zobrazowaniu ┼╝ycia Bia┼éych He┼ém├│w, ┼╝e niemal┼╝e pomija odpowied┼║ na pytanie, kim s─ů i w jakich warunkach ┼╝yj─ů ratowane przez nich ofiary bombardowa┼ä.
ÔÇ×Ostatni w AleppoÔÇŁ jest wa┼╝nym filmem. Osobom, kt├│rych news feed nie jest zalany informacjami udost─Öpnianymi przez uchod┼║c├│w z Syrii, dziel─ůcymi si─Ö przera┼╝aj─ůcymi wiadomo┼Ťciami z rodzinnych stron czy filmami ÔÇ×Live Updates From SyriaÔÇŁ, mo┼╝e on otwiera─ç oczy na okropno┼Ťci wojny. Odczytywany w szerszym kontek┼Ťcie powinien stanowi─ç wyrzut sumienia wszystkich pa┼ästw rozwini─Ötych, kt├│re oci─ůgaj─ů si─Ö┬áz przyjmowaniem uciekaj─ůcych z Syrii os├│b. Stanowi kolejny argument za tym, ┼╝e kiedy codzienno┼Ť─ç wojny jest w czasie rzeczywistym ukazywana ca┼éemu ┼Ťwiatu, nie ma sposobu, aby przekonuj─ůco┬áudawa─ç, ┼╝e si─Ö o niej nie wie. Jednocze┼Ťnie jednak jest on obrazem, kt├│ry ukazuje jedynie wycinek syryjskiego koszmaru. Wolontariusze Bia┼éych He┼ém├│w, ÔÇ×Ostatni w AleppoÔÇŁ, s─ů jednocze┼Ťnie pierwszymi, kt├│rych historia zyska┼éa szeroki rozg┼éos. Zesz┼éoroczna nominacja Syryjskiej Obrony Cywilnej do nagrody Nobla, akcja PeopleÔÇÖs Million, w ramach kt├│rej ponad dwie┼Ťcie tysi─Öcy os├│b przekaza┼éo ┼Ťrodki finansowe na sprz─Öt maj─ůcy s┼éu┼╝y─ç wolontariuszom w prowadzonych przez nich dzia┼éaniach czy film ÔÇ×The White HelmetsÔÇŁ, kt├│ry otrzyma┼é Oskara w kategorii kr├│tkometra┼╝owy film dokumentalny, pokazuj─ů, ┼╝e wyj─ůtkowe bohaterstwo Bia┼éych He┼ém├│w jest zauwa┼╝ane (pomijaj─ůc w tym miejscu fakt, ┼╝e to niewiele zmienia, je┼Ťli chodzi o sam─ů┬áwojn─Ö).
Pozostaje jednak pytanie, na ile taki obraz wojny w Syrii pozwala szerszemu gronu widz├│w bardziej solidaryzowa─ç si─Ö z innymi bohaterami tego konfliktu: dzie─çmi, nastolatkami i kobietami ruszaj─ůcymi w samotn─ů podr├│┼╝ do Europy, rodzinami, kt├│re musia┼éy opu┼Ťci─ç swoje domy, milionami Syryjczyk├│w ┼╝yj─ůcych w nieludzkich warunkach oboz├│w w Turcji, Libanie, Jordanii, Grecji czy Serbii, m┼éodymi Syryjczykami, kt├│rzy podj─Öli decyzje o pr├│bie wyjazdu z ogarni─Ötego wojn─ů pa┼ästwa i szukaj─ů mo┼╝liwo┼Ťci u┼éo┼╝enia ┼╝ycia gdzie┼Ť indziej. Kiedy oni b─Öd─ů opowiada─ç swoje historie ÔÇô┬áczy b─Ödziemy gotowi wys┼éucha─ç opowie┼Ťci ofiar, kt├│rych bohaterstwo jest nieoczywiste, i dowiedzie─ç si─Ö, kim ÔÇô┬áopr├│cz Bia┼éych He┼ém├│w ÔÇô┬ábyli ostatni w Aleppo?
***
Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś