Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Katolicy LGBT+: jeste艣my Ko艣cio艂em

W kwestii LGBT+ Franciszek okaza艂 si臋 艣wietnym PR-owcem i marnym prorokiem. Czas wyzby膰 si臋 nadziei na odg贸rn膮 zmian臋 ko艣cielnego nauczania i uzna膰, 偶e Watykan nie powinien by膰 w tej kwestii moralnym autorytetem.
Katolicy LGBT+: jeste艣my Ko艣cio艂em
ilustr.: Ada Wr臋ga

Artyku艂 niniejszy zaczn臋 do艣膰 nietypowo, ju偶 na pocz膮tku ujawni臋 bowiem, czego w nim nie napisz臋.

Gdy redakcja Kontaktu poprosi艂a mnie o komentarz w sprawie ostatnich wypowiedzi kardyna艂a Reinharda Marxa na temat LGBT+, mia艂em naturaln膮 pokus臋, 偶eby w t臋 publicystyczn膮 podr贸偶 wyruszy膰 utartym go艣ci艅cem. Przepis na artyku艂 w艂a艣ciwie by艂 gotowy. Oto post臋powy niemiecki kardyna艂, doradca papie偶a Franciszka, po raz kolejny wypowiedzia艂 si臋 publicznie (w wywiadzie dla niemieckiego tygodnika 鈥濻tern鈥), 偶e katechizmowe nauczanie o homoseksualno艣ci mo偶e kiedy艣 ulec zmianie. Doda艂 nast臋pnie, 偶e je艣li dw贸ch ludzi tej samej p艂ci kocha si臋 i wspiera, to taka relacja ma jednak jak膮艣 warto艣膰. I 偶e owszem, taki zwi膮zek nigdy nie b臋dzie ma艂偶e艅stwem (鈥瀗ie mo偶emy im oferowa膰 sakramentu鈥), ale je艣li kto艣 chcia艂by straszy膰 gej贸w piek艂em, to 鈥瀗ic nie rozumie鈥.

W tym samym wywiadzie kardyna艂 Marx z dum膮 podkre艣li艂, 偶e w sprawie tolerancji wobec t臋czowych wiernych nie jest wy艂膮cznie teoretykiem. Przyzna艂 si臋 bowiem, 偶e jaki艣 czas temu w Los Angeles podesz艂a do niego para b臋d膮cych w zwi膮zku m臋偶czyzn i poprosi艂a o b艂ogos艂awie艅stwo. Hierarcha uczyni艂 zado艣膰 temu 偶yczeniu, cho膰 podkre艣li艂, 偶e nie mia艂o to nic wsp贸lnego z ma艂偶e艅stwem.

Wracam do niezrealizowanego 鈥瀙rzepisu na m贸j artyku艂鈥. Przytaczaj膮c post臋powe wypowiedzi papieskiego doradcy, nale偶a艂oby zestawi膰 je z kilkoma wypowiedziami polskich hierarch贸w. Wprawdzie s艂ynna 鈥瀟臋czowa zaraza鈥 arcybiskupa Marka J臋draszewskiego zosta艂a og艂oszona ju偶 trzy lata temu, ale krakowski metropolita nie zasypia bynajmniej gruszek w popiele. Nie dawniej jak jesieni膮, przemawiaj膮c do student贸w Uniwersytetu Papieskiego Jana Paw艂a II w Krakowie, o艣wiadczy艂 na przyk艂ad, 偶e osoby LGBT 鈥瀦aprzeczaj膮 godno艣ci w艂asnego cz艂owiecze艅stwa鈥.

Tekst wymaga艂by, rzecz jasna, pointy. Mog艂oby ni膮 by膰 retoryczne pytanie w stylu: 鈥濩zy nasi biskupi p贸jd膮 wreszcie w 艣lady niemieckich hierarch贸w? Kiedy wezm膮 przyk艂ad z papie偶a Franciszka, kt贸ry ju偶 na pocz膮tku swego pontyfikatu powiedzia艂: 芦Je艣li kto艣 jest homoseksualist膮 i z dobr膮 wol膮 poszukuje Boga, kim偶e jestem, by go ocenia膰?禄鈥.

Gdybym chcia艂 sw膮 analiz臋 pog艂臋bi膰, powinienem ewentualnie jeszcze doda膰 zwyczajow膮 wzmiank臋 o iskierce nadziei. Wszak nie ca艂y polski Episkopat m贸wi j臋zykiem arcybiskupa J臋draszewskiego. Tradycyjnie trzeba by wi臋c wymieni膰 dwa obowi膮zkowe nazwiska post臋powych hierarch贸w: prymasa Wojciecha Polaka i arcybiskupa Grzegorza Rysia. Oto jask贸艂ki zmiany w polskim Ko艣ciele, dbajmy o nie wszyscy i szanujmy.

Takiego komentarza jednak tym razem nie napisz臋.

Franciszek Milcz膮cy

W marcu tego roku rozpocz膮艂 si臋 dziesi膮ty rok rz膮d贸w Franciszka w Ko艣ciele. Tak si臋 z艂o偶y艂o, 偶e dok艂adnie w tym czasie jego pontyfikat znalaz艂 si臋 w najwi臋kszym kryzysie w swojej historii. Brak jednoznacznej postawy papie偶a wobec konfliktu w Ukrainie w znacznej mierze podwa偶y艂 wizerunek proroka, kt贸ry potrafi m贸wi膰 niewygodne prawdy 鈥瀢 por臋 i nie w por臋鈥. Efekt? Zwolennicy Franciszka popadli w konfuzj臋, wrogowie za艣 鈥 w triumfalizm.

Paradoksalnie, sytuacja ta, zar贸wno u jednych, jak i drugich, ods艂oni艂a naiwn膮 i nierealistyczn膮 wiar臋 w moraln膮 omnipotencj臋 papieskiego urz臋du. Powiem co艣, co zapewne wywo艂a kontrowersje: w moim przekonaniu fakt, 偶e w kontek艣cie konfliktu rosyjsko-ukrai艅skiego Franciszek nie nazywa po imieniu agresora, nie ma dla los贸w wojny wi臋kszego znaczenia. Dla wsp贸艂czesnych Rosjan, na kt贸rych postawy i pogl膮dy chcieliby艣my jako艣 wp艂yn膮膰, z oczywistych wzgl臋d贸w papie偶 nie jest przecie偶 autorytetem. Z kolei spo艂ecze艅stwa Zachodu, na kt贸rych kszta艂towanie opinii Franciszek ma prawdopodobnie realny wp艂yw, trze藕wo i jednoznacznie oceniaj膮 obecn膮 wojn臋, jednoznacznie opowiadaj膮c si臋 po stronie Ukrainy i wspieraj膮c sankcje, jakie ich rz膮dy nak艂adaj膮 na Rosj臋. Dla katolik贸w i katoliczek g艂os papie偶a mia艂by wi臋c charakter wa偶nego symbolu, a nie realnego czynnika rozja艣niaj膮cego sytuacj臋. Wydarzenia w Kijowie czy Buczy 艣ledz膮 przecie偶 nieustannie w telewizji i nikt, a ju偶 zw艂aszcza duchowni, nie musz膮 im wyja艣nia膰 zwi膮zanych z nimi fakt贸w. Je艣li wi臋c kto艣 lub co艣 na milczeniu Franciszka traci, to raczej nie Ukraina i nie katolicy, lecz on sam i autorytet papiestwa.

My艣l臋, 偶e nieco podobnie rzecz ma si臋 ze stosunkiem Ko艣cio艂a do LGBT+. Katolickie 艣rodowiska reformatorskie (do kt贸rych sam si臋 w jakim艣 sensie zaliczam) ch臋tnie formu艂uj膮 postulaty zmian, kt贸re Watykan powinien wprowadzi膰 w swoim nauczaniu. By膰 mo偶e jednak czas uzna膰, 偶e to podej艣cie w dzisiejszych czasach archaiczne i przesta膰 nadawa膰 a偶 tak膮 wag臋 kolejnym (zreszt膮 dosy膰 zmiennym) wypowiedziom papie偶a czy jego wsp贸艂pracownik贸w. Jest bowiem w tym ogl膮daniu si臋 na Rzym co艣 upokarzaj膮cego, a na pewno 鈥 klientelistycznego. Sam doszed艂em do takiego wniosku w trakcie wsp贸艂organizowanych przeze mnie konsultacji synodalnych, jakie w ostatnich miesi膮cach przeprowadza w艣r贸d katolik贸w i katoliczek LGBT+ Fundacja Wiara i T臋cza.

Troski nie chcemy

Gdy dziesi臋膰 lat temu Wiara i T臋cza organizowa艂a podobne konsultacje w ramach przygotowa艅 do synod贸w biskup贸w po艣wi臋conych rodzinie (mia艂y one miejsce w 2014 i 2015 roku), na podstawie naszych dyskusji sformu艂owali艣my ca艂膮 list臋 postulat贸w dotycz膮cych ko艣cielnego podej艣cia do os贸b LGBT+. Wszystkie one pozostaj膮 zreszt膮 aktualne i w ramach obecnego synodu padaj膮 po raz kolejny w niemal niezmienionej wersji.

Jednak w por贸wnaniu do tego, co od wierz膮cych os贸b LGBT+ s艂ysza艂em siedem i osiem lat temu, dzi艣 uderza mnie znacznie wi臋ksze poczucie podmiotowo艣ci uczestnik贸w synodalnych konsultacji. Zw艂aszcza przedstawiciele m艂odego pokolenia podkre艣laj膮, 偶e nie oczekuj膮 od Ko艣cio艂a 鈥瀠znania鈥 czy 鈥瀌uszpasterskiej troski鈥, lecz 鈥 je艣li maj膮 zosta膰 w Ko艣ciele 鈥 chc膮 w partnerski spos贸b wsp贸艂kszta艂towa膰 jego oblicze. 鈥濶ie jeste艣my zainteresowani 偶adnymi inicjatywami 芦na rzecz os贸b LGBT+禄, a jedynie przedsi臋wzi臋ciami tworzonymi 芦z osobami LGBT+禄. Nic o nas bez nas鈥 鈥 powiedzia艂 jeden z uczestnik贸w synodalnej dyskusji 鈥濿iary i T臋czy鈥.

Drugie wra偶enie, jakie odnios艂em po konsultacjach z katoliczkami i katolikami LGBT+, jest takie, 偶e to, co w tej sprawie m贸wi Ko艣ci贸艂 i biskupi, ma coraz mniejsze znaczenie. Nie ukrywam, 偶e jest to dla mnie pow贸d do optymizmu. W dziesi膮tym roku pontyfikatu Franciszka wida膰 bowiem wyra藕nie, 偶e w sprawie os贸b nieheteronormatywnych papie偶 nie dokona zasadniczej rewizji ko艣cielnego podej艣cia. Jedyne, na co go sta膰, to (sk膮din膮d godne pochwa艂y) z艂agodzenie j臋zyka. To za pontyfikatu Franciszka Watykan podtrzyma艂 zakaz wy艣wi臋cania os贸b homoseksualnych na ksi臋偶y (rok 2016), wyda艂 transfobiczny dokument Kongregacji Wychowania Katolickiego 鈥濵臋偶czyzn膮 i kobiet膮 stworzy艂 ich鈥 (2019 rok), a tak偶e zakaza艂 do艣膰 powszechnego na Zachodzie udzielania b艂ogos艂awie艅stwa (rzecz jasna, nie sakramentalnego) parom jednop艂ciowym (2021).

W kwestii LGBT+ Franciszek okaza艂 si臋 zatem 艣wietnym PR-owcem i marnym prorokiem. Czas wi臋c wyzby膰 si臋 wszelkich z艂udze艅, 偶e nadejdzie odg贸rna zmiana ko艣cielnego nauczania. Czas uzna膰, 偶e w tej kwestii postawa Watykanu nie mo偶e by膰 moraln膮 busol膮. Katolicy stanowi膮 prawie 18 procent ludno艣ci globu. Zak艂adaj膮c, 偶e w ka偶dym spo艂ecze艅stwie osoby nieheteronormatywne to jakie艣 10 procent populacji, 艂atwo policzy膰, 偶e obecnie 偶yje na 艣wiecie ponad 100 milion贸w katoliczek i katolik贸w LGBT+. Jest niedopuszczalne, by los tak wielkiej grupy ludzi zale偶a艂 od moralnej oceny i 艣wiatopogl膮du kolejnych papie偶y. Ale te偶 od pogl膮d贸w biskup贸w czy ksi臋偶y.

Historia uczy bowiem, 偶e bywa to chwiejna waluta. W latach 70. i 80. XX wieku w Stanach Zjednoczonych niezwykle dynamicznie kwit艂o duszpasterstwo LGBT. Dzia艂o si臋 tak, dop贸ki Watykan nie wyda艂 nag艂ej komendy 鈥瀢 ty艂 zwrot鈥. W 1986 roku kardyna艂 Joseph Ratzinger, 贸wczesny przewodnicz膮cy Kongregacji Nauki Wiary, og艂osi艂 s艂ynny 鈥濴ist do Biskup贸w Ko艣cio艂a katolickiego na temat duszpasterstwa os贸b homoseksualnych鈥, ze wzgl臋du na dat臋 publikacji nazywany z艂o艣liwie 鈥濴istem na Halloween鈥. Instrukcja ta wyrzuci艂a z przestrzeni ko艣cielnej na ulice liczne katolickie spo艂eczno艣ci LGBT+, od kt贸rych niemal z dnia na dzie艅 zacz臋li si臋 odcina膰 偶yczliwi dot膮d duchowni.

Bez zasadniczej rewizji ko艣cielnej doktryny w sprawie LGBT+, los nieheteronormatywnych chrze艣cijan pozostanie wi臋c zawsze niepewny. Ka偶dy nowy papie偶, nowy biskup czy nawet nowy proboszcz w miejscowej parafii b臋dzie bowiem panem ich 鈥炁紋cia i 艣mierci鈥 w Ko艣ciele.

Nauczanie (nie)moralne

A mo偶e warto p贸j艣膰 jeszcze dalej i uzna膰, 偶e niemoralna jest nie tylko obecna tre艣膰 ko艣cielnego nauczania o homoseksualno艣ci, biseksualno艣ci i transp艂ciowo艣ci, ale sam fakt, 偶e takie nauczanie w og贸le istnieje? Rzecz jasna, przedmiotem negatywnego os膮du i napi臋tnowania musi by膰 wymierzona w osoby nieheteronormatywne dyskryminacja. Natomiast etyczne r贸偶nicowanie ludzi wed艂ug jakichkolwiek w艂a艣ciwo艣ci, kt贸re nie s膮 przedmiotem ich wyboru, w dodatku nie wi膮偶膮 si臋 z patologicznym post臋powaniem czy aspo艂ecznymi postawami, jest niedopuszczalne. Dlatego Ko艣ci贸艂, zamiast rewidowa膰 swoje stanowisko w sprawie os贸b LGBT+, powinien w og贸le z niego zrezygnowa膰. Os膮d moralny i wymogi etyczne wobec ludzi nie mog膮 wszak zale偶e膰 od takich cech, jak p艂e膰, kolor sk贸ry, narodowo艣膰 czy orientacja seksualna.

***

Cho膰 autor jest cz艂onkiem Rady Fundacji Wiara i T臋cza, zawarte w artykule tezy s膮 wy艂膮cznie wyrazem jego pogl膮d贸w.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij