magazyn lewicy katolickiej

Katecheza, uraz, exodus. Jak lekcje religii mog膮 skomplikowa膰 偶ycie duchowe

Katechetka na sta艂e zrazi艂a mnie do Ko艣cio艂a katolickiego. Ko艣ci贸艂 powinien sam odsiewa膰 takie osoby z grona prowadz膮cych katechez臋, je艣li nie chce si臋 za pi臋tna艣cie lat obudzi膰 z pustymi klasami.
Katecheza, uraz, exodus. Jak lekcje religii mog膮 skomplikowa膰 偶ycie duchowe
ilustr.: Urszula 艁ozi艅ska

Za艂o偶enie obecno艣ci katechezy w szko艂ach jest takie, by spotkanie z Jezusem i mo偶liwo艣膰 budowania wiary by艂a dost臋pna dla wszystkich dzieci obj臋tych obowi膮zkiem szkolnym. Jednak czasami tre艣ci przekazywane podczas lekcji religii nie tylko nie zach臋caj膮 uczni贸w do pog艂臋biania religijno艣ci, ale wr臋cz przyczyniaj膮 si臋 do zagubienia i chaosu w 偶yciu duchowym, a w pewnych przypadkach 鈥 stanowi膮 jeden z element贸w przes膮dzaj膮cych o tym, 偶e dana osoba decyduje si臋 na ko艣cielny exodus.

Mariusz. 鈥濻powied藕 nie zmywa grzechu sodomskiego鈥

Wywodz臋 si臋 z rodziny religijnej w spos贸b tradycyjny 鈥 chodzili艣my do Ko艣cio艂a i obchodzili艣my 艣wi臋ta, a rodzice chodzili nawet na drogi krzy偶owe i gorzkie 偶ale. Modlili艣my si臋, kl臋cz膮c przy 艂贸偶ku, jak na ameryka艅skich filmach, ale nie rozmawiali艣my zbyt wiele o osobistej duchowo艣ci. Oczywi艣cie, chodzi艂em w szkole na religi臋. W podstaw贸wce uczy艂a nas bardzo ciep艂a i sympatyczna katechetka 鈥 w liceum co roku zaj臋cia prowadzi艂 inny ksi膮dz. Jeden z nich przyczyni艂 si臋 do tego, 偶e przez wiele lat uwa偶a艂em, 偶e nie dost膮pi臋 ju偶 nigdy zbawienia.

By艂 niesamowicie zaciek艂y w swojej niech臋ci do gej贸w. M贸wi艂 du偶o o tym, jak obrzydliwy jest seks m臋sko-m臋ski, jak bardzo 鈥瀗ienormalne鈥 s膮 zwi膮zki gejowskie. Rzecz jasna swoj膮 postaw臋 uzasadnia艂 Bibli膮 鈥 tym, 偶e homoseksualny seks jest 鈥瀘brzydliwo艣ci膮 w oczach Pana鈥. Ale najgorsze by艂o to, co powiedzia艂 o mo偶liwo艣ci rozgrzeszenia dla os贸b, kt贸re maj膮 takie do艣wiadczenia 鈥 ksi膮dz twierdzi艂, 偶e nawet przy spowiedzi 鈥瀏rzech sodomski鈥 nie mo偶e zosta膰 odpuszczony. Opowiada艂, 偶e 鈥瀋o艣 takiego鈥 mo偶e ewentualnie odpu艣ci膰 biskup, je艣li b臋dzie 艂askawy 鈥 ale raczej nie zrobi tego ch臋tnie.

M贸j sekret polega艂 na tym, 偶e jako nastolatek odkrywaj膮cy swoj膮 seksualno艣膰 mia艂em kilka zbli偶e艅 z innymi ch艂opakami鈥 Nie, nie jestem gejem. Po prostu szuka艂em wtedy siebie. I mimo 偶e wierzy艂em w Boga, to s艂uchaj膮c tamtego ksi臋dza, doszed艂em do wniosku, 偶e jestem ju偶 skazany na pot臋pienie. Nawet w p贸藕niejszym zwi膮zku z dziewczyn膮 czu艂em si臋 brudny. Chodzenie do ko艣cio艂a by艂o dla mnie udr臋k膮 鈥 wydawa艂o mi si臋, 偶e jestem gorszy ni偶 wszyscy inni uczestnicy mszy. Teraz wiem, 偶e to, co s艂ysza艂em wtedy na katechezie, nie jest zgodne z nauczaniem Ko艣cio艂a, ale tego, co wtedy czu艂em 鈥 mojego poczucia winy, bycia skazanym na wieczne m臋ki 鈥 nie da si臋 tak po prostu wymaza膰. Teraz sam nie wiem, w co wierz臋 鈥 ale na pewno podpisuj臋 si臋 pod tym, 偶e nad tre艣ciami przekazywanymi na lekcjach religii powinna by膰 jaka艣 kontrola.

Monika. 鈥濼o jest nieochrzczone dziecko i p贸jdzie do piek艂a鈥

Dorasta艂am w ma艂ym miasteczku, licz膮cym szesna艣cie tysi臋cy mieszka艅c贸w, w latach 90. Nie by艂am ochrzczona. Rodzice powiedzieli, 偶e to m贸j wyb贸r i jak b臋d臋 chcia艂a, to si臋 kiedy艣 ochrzcz臋. Kiedy sz艂am do szko艂y, spytali, czy chc臋 chodzi膰 na religi臋. Kiwn臋艂am g艂ow膮.

Wytrzyma艂am dwa miesi膮ce.

Katechetka by艂a z gatunku tych nadgorliwych 鈥 wszystkie dzieci musia艂y mie膰 wklejone karteczki z mszy (jednej konkretnej dla dzieci w niedziel臋 o podanej godzinie, na 偶adnej innej nie rozdawano karteczek), a dodatkowo co tydzie艅 by艂a kontrola na zaliczenie. Za dwie albo trzy opuszczone wpisywana by艂a 鈥瀓edyneczka鈥. Ze mn膮 oczywi艣cie na msze nie mia艂 kto chodzi膰 鈥 babci 鈥瀦nudzi艂o si臋鈥 po dw贸ch mszach. W dodatku nie potrafi艂am 艂adnie pokolorowa膰 艣wi臋tego obrazka w ksi膮偶ce, wi臋c podpad艂am na gruncie artystycznym. Nie zna艂am r贸wnie偶 鈥瀙odstawowych鈥 modlitw; troch臋 trudno sprosta膰 wymaganiom, je艣li nauczyciel katecheta zak艂ada, 偶e ka偶dy zna wszystkie, nie przedstawiaj膮c konkretnej listy 鈥瀢ymaganych鈥 tekst贸w…

Dzi艣 jestem doros艂a, mia艂am metodyk臋 na studiach i mog臋 si臋 z艂apa膰 za g艂ow臋, kiedy wspominam post臋powanie mojej by艂ej katechetki. Wtedy jednak by艂am ma艂膮 dziewczynk膮, bezradn膮 wobec tego, co si臋 dzia艂o. Najgorsze by艂o to, 偶e kiedy艣, przy okazji odpytywania, nie da艂o si臋 ju偶 d艂u偶ej ukrywa膰 tego, 偶e nie jestem ochrzczona. Katechetka postawi艂a mnie pod tablic膮 i powiedzia艂a 鈥瀙atrzcie uwa偶nie: to jest nieochrzczone dziecko i p贸jdzie do piek艂a鈥 鈥 po czym kaza艂a mi opu艣ci膰 sal臋. Zap艂akan膮 znalaz艂a mnie wo藕na, ochrzani艂a, przyprowadzi艂a z powrotem. Mia艂am wtedy sze艣膰 lat. SZE艢膯. Katechetce zwyczajnie si臋 upiek艂o, bo sko艅czy艂o si臋 na wizycie ojca w szkole, rozmowie z dyrektork膮 i przeprosinach. Chc臋 mie膰 nadziej臋, 偶e dzi艣 straci艂aby prawo do wykonywania zawodu nauczyciela. Co trzeba mie膰 w g艂owie, 偶eby tak powiedzie膰 wystraszonej, p艂acz膮cej sze艣ciolatce? Dla dzieci takie szykany ze strony nauczyciela by艂y jasnym sygna艂em, 偶e teraz mo偶na sobie na mnie pou偶ywa膰. By艂am obrzucana jajkami i kamieniami; dzieciaki wyzywa艂y mnie od jehowych, poganek i innych do ko艅ca podstaw贸wki.

Nie musz臋 chyba dodawa膰, 偶e ta katechetka na sta艂e zrazi艂a mnie do Ko艣cio艂a katolickiego. Pozostaj臋 poza nim, ka偶de moje 艣wiadectwo szkolne mia艂o kresk臋, moje dziecko nie jest i nie b臋dzie ochrzczone. Dzi艣, w dobie laicyzacji spo艂ecze艅stwa, Ko艣ci贸艂 powinien sam odsiewa膰 takie osoby z grona prowadz膮cych katechez臋, je艣li nie chce si臋 za pi臋tna艣cie lat obudzi膰 z pustymi klasami.

Anna. 鈥濳si膮dz opowiada艂 seksistowskie kawa艂y鈥

Z lekcji religii w liceum pami臋tam pewnego ksi臋dza, kt贸ry opowiada艂 seksistowskie kawa艂y. W efekcie przesta艂am chodzi na religi臋 鈥 swoim zachowaniem niesamowicie mnie do niej zrazi艂, cho膰 musz臋 przyzna膰, 偶e nigdy nie by艂am bardzo wierz膮ca… Jednocze艣nie trzeba wspomnie膰, 偶e na 32 osoby w klasie a偶 28 to by艂y dziewczyny. Te jego 鈥瀌owcipy鈥 mnie zwyczajnie obra偶a艂y. Inne dziewczyny? C贸偶, chyba tylko ja zrezygnowa艂am z lekcji, bo nie mog艂am znie艣膰 zachowania tego ksi臋dza. P贸藕niej, kiedy przesta艂am chodzi膰 na zaj臋cia, nie interesowa艂o mnie, co si臋 tam dzieje, skoro katechet膮 by艂 kto艣, kto nie szanowa艂 kobiet. Jednocze艣nie ten ksi膮dz by艂 dosy膰 wymagaj膮cy na lekcjach, naciska艂 na chodzenie do ko艣cio艂a, uczestniczenie w r贸偶nych obrz臋dach i tak dalej.

Obecnie wierz臋 w Boga, ale nie w ksi臋偶y. Znam tylko jednego, kt贸ry jest wspania艂y i 偶a艂uj臋, 偶e przenie艣li go do innej parafii. Mam wszystkie sakramenty, 艂膮cznie ze 艣lubem ko艣cielnym, ochrzci艂am dzieci, do ko艣cio艂a chodz臋 po艣wi臋ci膰 jajka i zobaczy膰 szopk臋 z dzie膰mi. Zdarza mi si臋 przyj膮膰 ksi臋dza po kol臋dzie, chocia偶 aktualnie przez Covid nie przychodzi. Wszystko mi si臋 wywraca, jak s艂ysz臋 o dzia艂alno艣ci Rydzyka czy zamiataniu pedofilii pod dywan. Nie mog臋 tego zrozumie膰.

Barbara. 鈥濳atechetka nie zwraca艂a uwagi na przemoc鈥

Moje wspomnienia z lekcji religii? Bierno艣膰 katechetki. W mojej klasie by艂 ch艂opak, kt贸ry wszystkich terroryzowa艂 鈥 i ja r贸wnie偶 by艂am jego ofiar膮. Pewnego razu z艂apa艂 moj膮 g艂ow臋 i uderza艂 ni膮 o 艂awk臋. A katechetka? Nie zareagowa艂a na to! Po prostu pisa艂a co艣 w dzienniku.

Opr贸cz tego uprawia艂a 鈥瀝eligijny hejt鈥. Twierdzi艂a, 偶e tatua偶e s膮 dzie艂em szatana. Wiele opowiada艂a o piekle, o niszczeniu 艣wi膮tyni Boga szamanizmem. Twierdzi艂a, 偶e szatan mo偶e wygra膰 nasze 偶ycie i wtedy p贸jdziemy do piek艂a. Mia艂am skrzywiony obraz Boga, kt贸ry wydawa艂 mi si臋 przera偶aj膮cym bytem 鈥 trzeba by艂o si臋 Go ba膰, bo je艣li tylko zrobi si臋 co艣 nie po Jego my艣li, to b臋dzie si臋 sma偶y膰 w piekle. 鈥濧kty Bo偶ego mi艂osierdzia鈥, o kt贸rych opowiada艂a katechetka, nie robi艂y na mnie wra偶enia. Wi臋kszo艣膰 klasy nie szanowa艂a tej katechetki, kt贸ra kompletnie nie potrafi艂a zapanowa膰 nad m艂odzie偶膮. Natomiast wszystkie dzieciaki ba艂y si臋 tego ch艂opaka, kt贸ry si臋 nade mn膮 zn臋ca艂 鈥 by艂 najwi臋kszym agresorem w szkole.

Mam wielki 偶al o to, 偶e nawet nie zwr贸ci艂a uwagi mojemu oprawcy 鈥 przez pi臋膰 lat by艂am ofiar膮 bullyingu z jego strony. Na szcz臋艣cie mia艂am wsparcie w domu 鈥 zw艂aszcza ze strony mamy, kt贸ra zajmowa艂a si臋 domem. W mojej rodzinie zreszt膮 by艂a obecna wiara w 鈥濨ozi臋鈥, ale moja rodzina nigdy nie by艂a szczeg贸lnie wierz膮ca. Rok p贸藕niej 鈥 po zaprzestaniu kontaktu z ch艂opakiem, kt贸ry stosowa艂 wobec mnie przemoc i oboj臋tn膮 katechetk膮 鈥 zupe艂nie przesta艂am wierzy膰 w Boga.

Natalia. 鈥濳obiety przy spowiedzi opowiadaj膮 pierdo艂y鈥

W liceum mia艂am katechet臋 ksi臋dza, kt贸ry cz臋sto rzuca艂 dziwnymi tekstami. T艂umaczy艂, 偶e tabletki antykoncepcyjne nie s膮 zdrowe, a prezerwatywy s膮 z艂e, bo p艂yny ustrojowe powinny si臋 miesza膰. Twierdzi艂 te偶, 偶e zjazdy szkolne po latach nie s膮 dobre, bo ludzie wtedy przypominaj膮 sobie dawne mi艂o艣ci z czas贸w szkolnych, zdradzaj膮 si臋 i staje si臋 to przyczyn膮 rozwod贸w. Kiedy艣 opowiada艂 o kobiecie, kt贸ra 鈥瀙osz艂a do 艂贸偶ka z murzynem鈥 鈥 jako 鈥瀙odsumowanie鈥 tej sytuacji 艣piewa艂 utw贸r Kombi 鈥瀂awsze black and white鈥. Dzieli艂 si臋 r贸wnie偶 refleksjami, 偶e kobiety przy spowiedzi opowiadaj膮 鈥瀙ierdo艂y鈥, w stylu 鈥瀓ad艂am mi臋so w pi膮tek鈥, 鈥瀙rzeklina艂am鈥 i tak dalej, a dopiero na samym ko艅cu 艣ciszonym g艂osem dodaj膮 鈥瀦dradzi艂am m臋偶a鈥 鈥 natomiast faceci jego zdaniem s膮 konkretni: przychodz膮 i od razu m贸wi膮 鈥瀦dradzi艂em 偶on臋鈥. I to jego zdaniem by艂o w porz膮dku.

Jego opowie艣ci wydawa艂y mi si臋 to nie na miejscu. Czu艂am za偶enowanie, te lekcje zapad艂y mi w pami臋膰 jak ma艂o co. Czasem 艣miali艣my si臋 na tych lekcjach, jak to nastolatkowie podczas omawiania takich temat贸w. My艣leli艣my sobie, 偶e to ksi膮dz erotoman 鈥 ale w takich sytuacjach wszyscy przymykaj膮 oczy i uwa偶aj膮, 偶e tak musi by膰. W idealnym 艣wiecie w szko艂ach nauka religii by艂aby pog艂臋bianiem wiary, czytaniem Pisma, nauk膮 o innych wyznaniach w spos贸b dostosowany do wieku. Edukacja seksualna powinna by膰 prowadzona osobno. Ale i tak wszystko zale偶y od nauczycieli. Je艣li ci b臋d膮 niekompetentni, to nawet najlepszy plan nic nie da.

Ksi膮dz Perzy艅ski: 鈥濼akie sygna艂y powinny by膰 weryfikowane鈥

Prezentowane na lekcjach religii postawy katechet贸w mog膮 przyczyni膰 si臋 do budowania okre艣lonego wizerunku Ko艣cio艂a w umys艂ach m艂odych ludzi. Ksi膮dz Andrzej Perzyn虂ski, wyk艂adowca teologii dogmatycznej i ekumenicznej w Wy偶szym Seminarium Duchownym w 艁odzi oraz na Uniwersytecie Kardyna艂a Stefana Wyszy艅skiego w Warszawie, podkre艣la, 偶e niekt贸re z zaprezentowanych wy偶ej postaw powinny dyskwalifikowa膰 katechet贸w, a uczniowie i ich rodzice maj膮 prawo domaga膰 si臋 zmian:

鈥濼o, co s艂ysza艂 na przyk艂ad Mariusz podczas katechezy, nie by艂o zgodne z nauczaniem Ko艣cio艂a. Ksi臋dzu katechecie zabrak艂o elementarnej wiedzy z psychologii rozwojowej. W takich przypadkach powinna zosta膰 wzmo偶ona kontrola Wydzia艂u Katechetycznego oraz dyrekcji szko艂y nad tre艣ciami przekazywanymi na lekcjach religii. Niepokoj膮ce sygna艂y od m艂odzie偶y powinny by膰 weryfikowane przez osoby odpowiedzialne z kurii oraz ze szko艂y (kuratorium). Katechetka, kt贸ra wykazuje oznaki fanatyzmu, powinna straci膰 prawo wykonywania zawodu nauczyciela. Nauczycielka z艂ama艂a kilka podstawowych norm pedagogicznych. Takie przypadki powinny by膰 przez w艂adze katechetyczne i szkolne indywidualnie rozpatrywane. Takiemu dziecku jak Monika nale偶a艂a si臋 specjalna pomoc psychologiczna i duszpasterska. R贸wnie偶 opowiadanie seksistowskich kawa艂贸w jest czym艣, co dyskwalifikuje ksi臋dza katechet臋.

M艂odzie偶 i ich rodzice powinni zg艂asza膰 tego typu niedopuszczalne tre艣ci na lekcjach religii. Katecheza z zasady nie powinna s艂u偶y膰 do kontroli praktyk religijnych, to znaczy sprawdzania (na przyk艂ad przez podpisy na kartkach, zeszyty dla bierzmowanych i tak dalej) i wymagania od uczni贸w uczestnictwa w okre艣lonych praktykach w ko艣ciele parafialnym. Katecheta mo偶e tylko zaprasza膰 i delikatnie zach臋ca膰 do praktyk, ale nie kontrolowa膰 ich i nie wymusza膰 ich w jakikolwiek spos贸b 鈥 to jest wbrew naturze tych praktyk. Jezus w ewangelii m贸wi: 芦je艣li chcesz, to p贸jd藕 za Mn膮禄.

Inn膮 spraw膮 s膮 zaprezentowane w jednej z wypowiedzi pogl膮dy katechetki na szatana 鈥 艣wiadcz膮 one o jej ignorancji religijnej. Katechetk臋 trzeba by odes艂a膰 na egzamin z teologii tak, jak odsy艂a si臋 na specjalny egzamin osoby, kt贸re straci艂y prawo jazdy z powodu wykrocze艅 drogowych.

Osobny problem to brak reakcji na przemoc w klasie. W sytuacji, gdy ksi膮dz snuje niedopuszczalne opowie艣ci, powinno to zosta膰 zg艂oszone do dyrekcji szko艂y i do w艂adz katechetycznych. Powinna by膰 z nim przeprowadzona rozmowa i gdyby uzna艂 swoje b艂臋dy i za nie przeprosi艂, to powinno mu si臋 postawi膰 ultimatum, 偶e przy najmniejszym powrocie do tych opowie艣ci wylatuje ze szko艂y i z zawodu katechety. Inna 艣cie偶ka to powa偶na rozmowa z biskupem鈥.

Aby mog艂o si臋 to wydarzy膰, potrzebujemy kontroli katechezy, kt贸ra nie b臋dzie tylko iluzj膮.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij