magazyn lewicy katolickiej

Kamie┼äski: ┼╗o┼énierz przysz┼éo┼Ťci b─Ödzie sterowa─ç rojem dron├│w za pomoc─ů my┼Ťli

Czy najnowsze technologie Pentagonu sprowadz─ů ludzi do zasobu internetu rzeczy? Rozmowa z prof. ┼üukaszem Kamie┼äskim.
Kamie┼äski: ┼╗o┼énierz przysz┼éo┼Ťci b─Ödzie sterowa─ç rojem dron├│w za pomoc─ů my┼Ťli
ilustr.: Hanna Najgebauer

W przysz┼éo┼Ťci b─Öd─ů si─Ö toczy─ç cyberwojny ÔÇô hakerskie, czy wojny tradycyjne, w kt├│rych walczy─ç b─Öd─ů┬ácyborgi?

Ja bym tego nie kontrastowa┼é: albo cybernetyczna, albo cyborgiczna. Rzeczywisto┼Ť─ç si─Ö przeplata i jest z┼éo┼╝ona. Funkcjonowanie cyborga opiera si─Ö na komunikacji mi─Ödzy technologi─ů i cia┼éem. A czym innym jest bezprzewodowa komunikacja jak nie cyberprzestrzeni─ů? Wi─Öc tych dw├│ch element├│w nie spos├│b oddzieli─ç, poniewa┼╝ s─ů ze sob─ů ┼Ťci┼Ťle powi─ůzane. Istota cybernetyki polega na traktowaniu ┼╝ycia w kategoriach proces├│w przetwarzania informacji.

Ale walki cyborg├│w? Brzmi to jak tanie science fiction.

Czy ja wiem, czy jak tania fantastyka naukowa? Przecie┼╝ wizje cybernetycznych organizm├│w, technologicznie ulepszonych ludzi, pojawiaj─ů si─Ö na kartach najwybitniejszych dzie┼é od Roberta Heinleina po Williama Gibbsona. We┼║my na przyk┼éad egzoszkielet bojowy, kt├│ry jest ju┼╝ stosowany przez ameryka┼äskie si┼éy zbrojne. Jest to projekt rozwijany od pierwszej dekady dwutysi─Öcznego roku. Chodzi o robota ┼Ťci┼Ťle wsp├│┼épracuj─ůcego z cia┼éem w celu odci─ů┼╝enia mi─Ö┼Ťni i uk┼éadu szkieletowego oraz wzmocnienia fizycznego u┼╝ytkownika. Owszem, taka funkcjonalno┼Ť─ç jest jeszcze niezbyt ekscytuj─ůc─ů. Du┼╝o ciekawszy jest egzostr├│j ÔÇô przypominaj─ůcy pierwotne wizje fantastyczno-naukowe. Wspomagany nie tyle pancerz, co ubranie, kt├│re przylega do cia┼éa i kt├│re nie tylko pot─Öguje si┼é─Ö i wytrzyma┼éo┼Ť─ç, ale tak┼╝e ┼Ťci┼Ťle monitoruje parametry ┼╝yciowe, takie jak t─Ötno, ci┼Ťnienie czy poziom stresu.

A mo┼╝e ju┼╝ jeste┼Ťmy cyborgami? Przecie┼╝ ci─ůgle korzystamy z technologii, kt├│re rozszerzaj─ů nasze mo┼╝liwo┼Ťci. Gdzie jest r├│┼╝nica mi─Ödzy korzystaniem z narz─Ödzi a byciem cyborgiem?

Granica jest p┼éynna. To, ┼╝e mam do cia┼éa wszczepionego chipa, ale u┼╝ywam go tylko do otwierania drzwi, nie czyni mnie jeszcze w pe┼éni cyborgiem. Istota cyborga polega nie na tym, ┼╝e mamy jak─ů┼Ť technologi─Ö do┼é─ůczon─ů do cia┼éa lub nawet implantowan─ů, a na tym, ┼╝e za jej spraw─ů zmienia si─Ö nasz spos├│b do┼Ťwiadczania rzeczywisto┼Ťci.

Na przyk┼éad?

Egzoszkielet mo┼╝na wyposa┼╝y─ç w algorytmy maszynowego uczenia si─Ö, kt├│re s─ů w stanie doskonale odczyta─ç zamiar wykonania ruchu w oparciu o czujniki rozmieszczone na stroju, a na kolejnym etapie – w oparciu o czytniki EEG m├│zgu. Ma┼éo tego, mo┼╝na zaprogramowa─ç pewne konfiguracje ruch├│w, kt├│re szkielet b─Ödzie wykonywa┼é wbrew intencji u┼╝ytkownika, tak ┼╝eby nauczy─ç go nowych sekwencji ruch├│w. To jest bardzo cyborgiczne, oznacza bowiem ┼Ťcis┼é─ů integracj─Ö technologii i cia┼éa. Technologia wp┼éywa na cia┼éo, zmieniaj─ůc relacje mi─Ödzy u┼╝ytkownikiem i otoczeniem, rzeczywisto┼Ťci─ů. Do tego dochodzi jeszcze na przyk┼éad rekonstruowanie zmys┼é├│w.

To znaczy?

Ulepszenie, i to wr─Öcz radykalne, wzroku oraz s┼éuchu, a nawet wyposa┼╝enie organizmu w mo┼╝liwo┼Ťci odczytywania i odczuwania bod┼║c├│w, kt├│rych naturalnie nie jeste┼Ťmy w stanie odbiera─ç: fal elektromagnetycznych spoza skali ludzkiej percepcji: podczerwieni, ultrafioletu, ultrad┼║wi─Öku, drga┼ä, magnetyzmu.

W jaki spos├│b mieliby┼Ťmy to odczuwa─ç?

Za pomoc─ů substytucji sensorycznej. Polega ona na odbieraniu bod┼║c├│w jednego zmys┼éu za pomoc─ů innego. Korzystaj─ů z tego osoby z upo┼Ťledzeniem wzrokowym albo s┼éuchowym. Dla niewidomych konstruowane s─ů specjalne urz─ůdzenia haptyczne, czyli drgaj─ůce w spos├│b umo┼╝liwiaj─ůcy orientowanie si─Ö w przestrzeni.

Niewidomi pos┼éuguj─ů si─Ö te┼╝ niekiedy metod─ů kl─ůskania, a wi─Öc wydawania d┼║wi─Ök├│w za pomoc─ů j─Özyka i odbieraniem odbitej fali za pomoc─ů wzmocnionego zmys┼éu s┼éuchu. Osoby, kt├│re opanowa┼éy t─Ö zdolno┼Ť─ç do perfekcji, poruszaj─ů si─Ö niczym nietoperze. Mog─ů na przyk┼éad bez wi─Ökszego problemu je┼║dzi─ç na rowerze. Dzi─Öki temu, ┼╝e m├│zg jest bardzo plastycznym organem, kt├│ry potrafi si─Ö przekonfigurowa─ç, gama mo┼╝liwo┼Ťci substytucji sensorycznej jest bardzo szeroka, przy czym wielu inspiracji dostarcza ┼Ťwiat przyrody. Ale jeszcze ciekawsze rzeczy dziej─ů w obszarze rozwoju interfejs├│w m├│zg-komputer.

W ksi─ů┼╝ce pojawia si─Ö nawet przesy┼éanie my┼Ťli i emocji bezpo┼Ťrednio do g┼éowy innym ludziom.

Wszystko zacz─Ö┼éo si─Ö od pr├│by pomocy osobom sparali┼╝owanym, kt├│re nie by┼éy w stanie porusza─ç ko┼äczynami. ┼╗eby mog┼éy otrzyma─ç namiastk─Ö niezale┼╝no┼Ťci, na przyk┼éad w┼é─ůcza─ç ┼Ťwiat┼éo, otwiera─ç drzwi czy odbiera─ç poczt─Ö elektroniczn─ů. Innymi s┼éowy, w ramach rozwijania terapeutycznych technik pozami─Ö┼Ťniowej komunikacji zacz─Öto tworzy─ç interfejsy odczytuj─ůce sygna┼éy wprost z m├│zgu. Ich historia w bardziej zaawansowanej formie si─Öga jeszcze lat 90-tych, a prapocz─ůtki jeszcze wcze┼Ťniej.

Czyli to relatywnie stare rozwi─ůzanie.

Tak, ale pami─Ötajmy, ┼╝e od pierwszych laboratoryjnych test├│w do sprawnego i wydajnego zastosowania wiedzie d┼éuga droga. Dynamiczny post─Öp dokonuje si─Ö od pocz─ůtk├│w naszego stulecia: sygna┼éy elektryczne z m├│zgu trzeba precyzyjnie odczyta─ç; trzeba je przefiltrowa─ç, wzmocni─ç, oczy┼Ťci─ç je z ca┼éego zgie┼éku innych sygna┼é├│w, kt├│re m├│zg ca┼éy czas emituje. Wi─Öc stworzenie metod i algorytm├│w, kt├│re b─Öd─ů rozpoznawa┼éy wzorce i przek┼éada┼éy je na kod komputerowy ÔÇô proces ten okre┼Ťla si─Ö mianem dekodowania ÔÇô zrozumia┼éy dla oprogramowania, to trudne zadanie. Na post─Öp sk┼éadaj─ů si─Ö niezliczone projekty badawcze, eksperymenty, testy. Ich wyniki nawarstwiaj─ů si─Ö, umo┼╝liwiaj─ůc nowe rozwi─ůzania i udoskonalanie systemu.

Efekt jednak jest taki, ┼╝e sparali┼╝owani pacjenci z wszczepionymi elektrodami do m├│zgu w ramach projekt├│w realizowanych przez DARPA – ameryka┼äsk─ů agencj─Ö do spraw zaawansowanych obronnych projekt├│w badawczych – byli w stanie za pomoc─ů my┼Ťli porusza─ç zewn─Ötrznymi robotycznymi ramionami. Co wi─Öcej, dowiedli, ┼╝e mo┼╝liwe jest latanie w symulatorach my┼Ťliwcami F-35 oraz rojami dron├│w.

DARPIE tak bardzo zale┼╝y na losie os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů?

W Stanach Zjednoczonych, jak zreszt─ů w wi─Ökszo┼Ťci pa┼ästw, eksperymenty na ludziach s─ů dozwolone jedynie w celach terapeutycznych. Ka┼╝dy program finansowany przez rz─ůd, czy to b─Ödzie departament obrony, czy Narodowe Instytuty Zdrowia, musi wi─Öc mie─ç wyra┼║ny cel medyczny. Dlatego na pierwszy rzut oka mog─ů dziwi─ç projekty obronne DARPA, kt├│re maj─ů, na przyk┼éad, pom├│c w wyj┼Ťciu z silnej lekoopornej depresji. Ale to, co pomaga przywr├│ci─ç utracone mo┼╝liwo┼Ťci chorym, zastosowane u os├│b zdrowych, bardzo cz─Östo tworzy efekt wzmacniaj─ůcy.

Dla mnie bardzo ciekawy jest wzajemny zwi─ůzek pomi─Ödzy sektorem cywilnym, naukowo-badawczym i wojskowym, kt├│re intensywnie si─Ö wzajemnie si─Ö inspiruj─ů. Wojsko korzysta z dorobku post─Öpuj─ůcych bada┼ä naukowych. DARPA sprawdza, czy co┼Ť, co wydaje si─Ö fantastyczne, sta┼éo si─Ö ju┼╝ na tyle realne, ┼╝e mo┼╝na by to za pomoc─ů bada┼ä podstawowych wdro┼╝y─ç w ┼╝ycie. Agencja bardzo cz─Östo doprowadza projekty do etapu, w kt├│rym pewne rozwi─ůzania mo┼╝na podda─ç testom klinicznym. Je┼Ťli dane urz─ůdzenie, lek lub metoda przejdzie ┼╝mudn─ů procedur─Ö test├│w nadzorowanych przez Federaln─ů Agencj─Ö ds. Lek├│w, to dopiero w├│wczas mo┼╝e uzyska─ç zgod─Ö i trafi─ç na rynek. Bardzo wiele technologii, kt├│rych rozw├│j zainicjowa┼éa DARPA, podlega p├│┼║niej komercjalizacji i trafia do szerszego obiegu.

No tak, wiele technologii, z kt├│rych korzystamy powsta┼éy na skutek Zimnej Wojny. Tylko czy gdyby tych samych ┼Ťrodk├│w nie da─ç naukowcom, ┼╝eby pracowali nad tym, co ich akurat interesuje, a nie czego wymaga Pentagon, to r├│wnie┼╝ nie do┼Ťwiadczyliby┼Ťmy takich samych skok├│w technologicznych?

Ale naukowcy i tak w wi─Ökszo┼Ťci badaj─ů to, co ich interesuje. Korzystanie z pieni─Ödzy Pentagonu nie uchodzi w USA za co┼Ť podejrzanego czy nagannego, wr─Öcz przeciwnie. Budowanie portfolio w oparciu o badania finansowane przez rz─ůd nie jest ┼║r├│d┼éem jakiej┼Ť akademickiej ha┼äby. Co nie zmienia faktu, ┼╝e kontrowersje etyczne niekiedy si─Ö pojawiaj─ů i znani naukowcy zrywaj─ů kontakty z sektorem obronnym.

Norbert Wiener, tw├│rca cybernetyki, jeszcze po II wojnie ┼Ťwiatowej by┼é zaanga┼╝owany w projekty finansowane przez Pentagon, ale w pewnym momencie uzna┼é, ┼╝e nie chce z tym mie─ç z nim nic wsp├│lnego, bo nie wie, w jaki spos├│b jego wynalazki mog─ů by─ç zastosowane ÔÇô czy nie b─Öd─ů s┼éu┼╝y┼éy zabijaniu i kontrolowaniu zamiast rozwojowi cywilnemu. Gdy technologie wychodz─ů z laboratori├│w, zaczynaj─ů ┼╝y─ç w┼éasnym ┼╝yciem. Od polityk├│w i wojskowych zale┼╝y, w jaki spos├│b i do jakich cel├│w zostan─ů wykorzystane. Mawia si─Ö, ┼╝e technologia jest neutralna: to od cz┼éowieka zale┼╝y, do czego zostanie zastosowana.

Wracaj─ůc: w przysz┼éo┼Ťci b─Öd─Ö m├│g┼é przesy┼éa─ç my┼Ťli swojemu znajomemu?

Miguel Nicolelis, ameryka┼äski neurobiolog brazylijskiego pochodzenia, pokaza┼é, ┼╝e mo┼╝na przes┼éa─ç my┼Ťl z m├│zgu jednego szczura do m├│zgu drugiego szczura. W 2012 roku przeprowadzi┼é pionierski eksperyment, w kt├│rym dw├│m szczurom, umieszczonym w osobnych klatkach wszczepiono elektrody. ┼╗eby napi─ç si─Ö wody, szczur musia┼é u┼╝y─ç odpowiedniej d┼║wigni. Ale tylko w klatce pierwszego szczura zapalaj─ůca si─Ö dioda sygnalizowa┼éa, kt├│rej d┼║wigni powinien u┼╝y─ç. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e drugi szczur, w oparciu o sygna┼é m├│zgowy przesy┼éany z m├│zgu pierwszego i stymuluj─ůcy jego neurony potrafi┼é odbiera─ç komunikaty od pierwszego szczura. Dzi─Öki temu wybiera┼é odpowiedni─ů d┼║wigni─Ö z dok┼éadno┼Ťci─ů ponad 70 procent. P├│┼║niej zacz─Öto eksperymenty z wielom├│zgowymi sieciami szczur├│w.

Czyli w kolejnym kroku taki sam eksperyment przeprowadzamy na ludziach?

Wspomniany Miguel Nicolelis przeprowadzi┼é pierwszy i ostatni projekt finansowany przez DARPA, a by┼é on zwi─ůzany z koncepcj─ů komunikowania si─Ö za pomoc─ů bezg┼éo┼Ťnej mowy. Polega┼é on na tym, ┼╝e kiedy ja intensywnie my┼Ťl─Ö, wyobra┼╝aj─ůc sobie s┼éowa, pan s┼éyszy je dzi─Öki syntezatorowi mowy w s┼éuchawkach.

Swoj─ů drog─ů, od czasu tego projektu Nicolelis zerwa┼é wszelkie kontakty z Pentagonem, poniewa┼╝ nie chce mie─ç nic wsp├│lnego z pieni─Ödzmi pochodz─ůcymi od wojska. Sta┼é si─Ö dosy─ç wyj─ůtkowym neurobiologiem w swoim ┼Ťrodowisku, poniewa┼╝ mocno krytykuje koleg├│w za to, ┼╝e niczym dzieci ciesz─ů si─Ö z kolejnych funduszy zdobywanych w ramach rz─ůdowych i wojskowych program├│w, a nie zdaj─ů sobie sprawy ÔÇô a cz─Östo w og├│le nie chc─ů ÔÇô czemu mog─ů w ostatecznym rozrachunku s┼éu┼╝y─ç ich badania.

A co z konsekwencjami takich eksperyment├│w? Czy nie b─Ödzie jak z mediami spo┼éeczno┼Ťciowymi? Na pocz─ůtku nikt si─Ö przecie┼╝ nie spodziewa┼é, ┼╝e mog─ů si─Ö przyczynia─ç do wzrostu odsetka samob├│jstw w┼Ťr├│d m┼éodzie┼╝y. ┬áNie czeka nas to samo, tylko do pot─Ögi?

Oczywi┼Ťcie, tutaj poziom efekt├│w niezamierzonych i skala negatywnego wp┼éywu na kondycj─Ö ludzk─ů s─ů niepor├│wnywalnie wi─Öksze. Natomiast pami─Ötajmy, ┼╝e ka┼╝da nowa technologia wi─ů┼╝e si─Ö z jakim┼Ť ryzykiem. Dopiero po d┼éu┼╝szym okresie korzystania z niej mog─ů si─Ö ujawni─ç efekty uboczne, kt├│rych tw├│rcy nie mogli przewidzie─ç.

Albo te┼╝ technologia mo┼╝e zosta─ç zastosowana w spos├│b odbiegaj─ůcy od intencji badaczy nie w celu leczenia, tylko zabijania; nie w celu promowania wsp├│┼épracy, ale generowania propagandy i podburzania; albo kontroli spo┼éecznej.

No w┼éa┼Ťnie.

Mo┼╝na wskaza─ç na dwa skrajne obozy. Do jednego nale┼╝─ů osoby, kt├│rym bli┼╝ej jest do pogl─ůd├│w transhumanist├│w, kt├│rzy uwa┼╝aj─ů, ┼╝e pa┼ästwo nie ma ┼╝adnego prawa do zabraniania ulepsze┼ä i kontrolowania stosowania nawet najbardziej kontrowersyjnych technologii. Je┼Ťli chcia┼ébym si─Ö udoskonali─ç, to ┼╝adne prawo nie powinno mi tego zabrania─ç, nawet je┼Ťli potencjalnie mo┼╝e mi to zaszkodzi─ç. Sam bior─Ö za to odpowiedzialno┼Ť─ç, poniewa┼╝ jestem wolnym cz┼éowiekiem. Z drugiej strony znajduj─ů si─Ö biokonserwaty┼Ťci, kt├│rzy uwa┼╝aj─ů, ┼╝e ze wzgl─Ödu na to, ┼╝e biotechnologie ÔÇô na przyk┼éad in┼╝ynieria genetyczna ÔÇô mog─ů ingerowa─ç w sam─ů istot─Ö cz┼éowiecze┼ästwa, a skutki w ÔÇ×zabawy w BogaÔÇŁ mog─ů by─ç wr─Öcz apokaliptyczne, pa┼ästwo ma obowi─ůzek ┼Ťcis┼éego reglamentowania tego typu biomedycznych rozwi─ůza┼ä. Na biegunie tej grupy mo┼╝na te┼╝ ulokowa─ç swoistych wsp├│┼éczesnych luddyst├│w, kt├│rzy twierdz─ů, ┼╝e rozw├│j niebezpiecznych technologii trzeba zatrzyma─ç albo chocia┼╝ wprowadzi─ç moratorium, na przyk┼éad na rozw├│j sztucznej inteligencji czy dron├│w zab├│jc├│w, gdy┼╝ systemy te s─ů tak niebezpieczne, ┼╝e mo┼╝e si─Ö wyrwa─ç spod kontroli cz┼éowieka. Oczywi┼Ťcie, pomi─Ödzy tymi dwoma ekstremami lokuj─ů si─Ö rozmaite opalizacje bardziej wywa┼╝onych pogl─ůd├│w i stanowisk.

A Twoim zdaniem rozw├│j nauki i techniki jest nieunikniony?

Uwa┼╝am, ┼╝e post─Öpu naukowego nie da si─Ö zatrzyma─ç. Po pierwsze, by┼éoby to wbrew idei wolno┼Ťci bada┼ä naukowych. Istot─ů rozwoju nauki jest swoboda i autonomia. Inaczej mieliby┼Ťmy do czynienia z cenzur─ů i pa┼ästwowym sterowaniem nauk─ů. Oczywi┼Ťcie, czym innym s─ů takie ryzykowne badania i eksperymenty, kt├│re mog┼éyby zagra┼╝a─ç istocie cz┼éowiecze┼ästwa. We┼║my na przyk┼éad klonowanie cz┼éowieka, kt├│re jest powszechnie zabronione na mocy wewn─Ötrznych regulacji prawnych poszczeg├│lnych pa┼ästw. In┼╝ynieria genetyczna r├│wnie┼╝ jest obwarowana i by─ç powinna rozmaitymi ograniczeniami.

Czyli jednak mo┼╝emy stawia─ç jakie┼Ť granice.

I tak i nie. Z jednej strony, technologia jest naszym wytworem. Z drugiej strony jednak ewolucja technologii przypomina ewolucj─Ö biologiczn─ů, w tym sensie, ┼╝e powstanie jednych technologii poci─ůga za sob─ů z konieczno┼Ťci, jakby naturalnie, rozw├│j innych. Jest jeszcze stanowisko po┼Ťrednie.

Jakie?

Czerpie inspiracj─Ö z filozofii i dzia┼éa┼ä ruch├│w ekologicznych. Chodzi o zasad─Ö ostro┼╝no┼Ťci, kt├│ra m├│wi, ┼╝e je┼╝eli nie jeste┼Ťmy w stanie przewidzie─ç negatywnych i nieznanych konsekwencji naszych dzia┼éa┼ä, to nie powinni┼Ťmy ich podejmowa─ç, a┼╝ do momentu, kiedy nie upewnimy si─Ö, ┼╝e nie spowoduj─ů one wi─Ökszej szkody ni┼╝ po┼╝ytku.

Brzmi sensownie.

Jest to, oczywi┼Ťcie, bardzo zrozumia┼ée w kontek┼Ťcie zmian klimatycznych. To stanowisko wywodz─ůce si─Ö z ruchu Zielonych, zosta┼éo przej─Öte r├│wnie┼╝ przez konserwatywnych bioetyk├│w. W Stanach Zjednoczonych prym wi├│d┼é w┼Ťr├│d nich Leon Kass, przewodnicz─ůcy Prezydenckiej Rady do spraw Bioetyki za czas├│w administracji prezydenta GeorgeÔÇÖa W. Busha. Kass stawia┼é wyra┼║ne granice etyczne i normatywne w sferze rozwoju biotechnologii. Bazowa┼é nie tylko na konserwatywno-religinych przes┼éankach, a w┼éa┼Ťnie na zasadzie ostro┼╝no┼Ťci. Nie mamy przecie┼╝ ┼╝adnej pewno┼Ťci, ┼╝e lek dopuszczony do wykorzystania, kt├│ry ma zapobiega─ç powstawaniu traumy, stosowany przez lata nie wywo┼éa niezamierzonych efekt├│w ubocznych i, powiedzmy, spowoduje upo┼Ťledzenie pewnych funkcji kognitywnych albo emocjonalnych.

Albo czy si─Ö nie przyczyni do wybuchu epidemii opioidowej, jak w Stanach Zjednoczonych. Tutaj pojawia si─Ö jeszcze jeden aktor, kt├│rego mniej wida─ç w Twojej ksi─ů┼╝ce ÔÇô biznes. Wyobra┼╝am sobie, ┼╝e implant w m├│zgu nie b─Ödzie s┼éu┼╝y┼é do rozwoju ludzkiej ┼Ťwiadomo┼Ťci, a raczej do wy┼Ťwietlania nam spersonalizowanych reklam.

Bez w─ůtpienia. Troch─Ö tego problemu dotykam na przyk┼éadzie firmy Neuralink Elona Muska. W tym miejscu mo┼╝emy zada─ç pytanie, co kieruje Muskiem w jego d─ů┼╝eniu do wszczepiania do m├│zgu supernowoczesnych elektrod?

Co kieruje?

Je┼Ťli mia┼ébym przemawia─ç jego g┼éosem, to by┼éaby to misja zbawienia ludzko┼Ťci w obliczu nieuchronnego rozwoju sztucznej inteligencji. Natomiast krytycy wskazuj─ů, ┼╝e eksperymenty Muska poruszaj─ů si─Ö by─ç mo┼╝e na granicy etyczno┼Ťci i legalno┼Ťci. W trakcie eksperyment├│w z koronk─ů neuronaln─ů zmar┼éo kilka ma┼ép. Musk jest biznesmenem i kieruje nim ch─Ö─ç zdobycia przewagi rynkowej. Zysk. Ka┼╝da opatentowana nowinka jest potencjalnym ┼║r├│d┼éem ogromnych pieni─Ödzy. Ale te┼╝ ┼Ťrodowisko neurobiolog├│w z du┼╝─ů rezerw─ů podchodzi do cel├│w i wizji Neuralinka ÔÇô interfejsu neuronalnego ┼é─ůcz─ůcego nas z algorytmiczn─ů superinteligencj─ů.

Co mnie zaskoczy┼éo, w ksi─ů┼╝ce mimo fascynacji wizjami ┼╝o┼énierza przysz┼éo┼Ťci, wydajesz si─Ö by─ç sceptyczny wzgl─Ödem technologii jako sposobu rozwi─ůzywania problem├│w spo┼éecznych, a nawet militarnych.

Tak, sympatyzuj─Ö z tradycyjnym podej┼Ťciem do etosu wojownika, kt├│rego atrybuty wi─ů┼╝─ů si─Ö z zapa┼éem, edukacj─ů, ─çwiczeniami i samodoskonaleniem. Nie podoba mi si─Ö idea, ┼╝e b─Ödziemy identyfikowa─ç i kategoryzowa─ç ┼╝o┼énierzy za pomoc─ů technologii przesiewowych albo obrazowania m├│zgu. Na zasadzie: jeste┼Ť lepszym kandydatem, poniewa┼╝ algorytm uzna┼é, ┼╝e podejmujesz szybsze decyzje, a ty jeste┼Ť wolny, zatem odpadasz.

Dane zamiast pasji?

Czynnik powo┼éania, pasji, ch─Öci, emocji przestaje mie─ç znaczenie. Zamiast tego na pierwszy plan wysuwa si─Ö postrzeganie cz┼éowieka w kategoriach danych biologicznych przekszta┼écanych w dane cyfrowe: sprowadzania ludzi do bycia zasobem, kt├│ry mo┼╝na przeczesywa─ç, mierzy─ç, ustawi─ç na skali, a potem eksploatowa─ç. W gruncie rzeczy z tych r├│┼╝nych puzzli, o kt├│rych pisz─Ö, wy┼éania si─Ö wizja cz┼éowieka jako elementu internetu rzeczy. Zaczynamy traktowa─ç ludzkie cia┼éo i m├│zg jako generator danych. Zasysanych przez algorytmy maszynowego uczenia si─Ö, a dla nich, wiadomo ÔÇô im wi─Öcej danych, tym lepsze wyniki.

W┼éa┼Ťnie, tak interpretuj─Ö tytu┼é twojej ksi─ů┼╝ki ÔÇô ÔÇ×Mimowolne cyborgiÔÇŁ. Piszesz, ┼╝e wiele cech ┼╝o┼énierza przysz┼éo┼Ťci to cechy Achillesa. Czy tak, jak bohaterowie ÔÇ×IliadyÔÇŁ byli uzale┼╝nieni od woli bog├│w, ┼╝o┼énierz przysz┼éo┼Ťci b─Ödzie uzale┼╝niony od boga-algorytmu?

Nie u┼╝y┼ébym s┼éowa ÔÇ×uzale┼╝nionyÔÇŁ. Ale faktycznie Achilles jest tym, kim jest – a wi─Öc herosem – dzi─Öki woli bog├│w. Korzysta z ich wsparcia. To jest archetyp, kt├│ry mia┼é pokazywa─ç ludziom, ┼╝e powinni d─ů┼╝y─ç do wykraczania poza ziemskie ograniczenia. Czy to b─Ödzie Achilles, czy to b─Ödzie Prometeusz, czy to b─Ödzie Dedal, czy to b─Ödzie Adam i Ewa. Za ka┼╝dym razem chodzi o pokus─Ö wykroczenia poza ograniczenia cia┼éa. Jest to przecie┼╝ szalenie ludzkie d─ů┼╝enie. No a czym jest wsp├│┼écze┼Ťnie technologia? Czy nie jest bogiem cywilizacji postkapitalistycznej? Technologia rz─ůdzi naszym codziennym ┼╝yciem, ┼Ťwiatem, a nawet tym wywiadem, kt├│ry jest nagrywany, zanim zostanie spisany, poddany edycji, przes┼éany. Jeste┼Ťmy zanurzeni w technologii i nie spos├│b od tego uciec.

Na zako┼äczenie. Czy sam chcia┼éby┼Ť zosta─ç cyborgiem?

Na pr├│b─Ö, tak.

A gdyby si─Ö nie da┼éo wycofa─ç?

Na pewno nie chcia┼ébym si─Ö sta─ç mimowolnym cyborgiem.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś