Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Kamie艅ski: 呕o艂nierz przysz艂o艣ci b臋dzie sterowa膰 rojem dron贸w za pomoc膮 my艣li

Czy najnowsze technologie Pentagonu sprowadz膮 ludzi do zasobu internetu rzeczy? Rozmowa z prof. 艁ukaszem Kamie艅skim.
Kamie艅ski: 呕o艂nierz przysz艂o艣ci b臋dzie sterowa膰 rojem dron贸w za pomoc膮 my艣li
ilustr.: Hanna Najgebauer

W przysz艂o艣ci b臋d膮 si臋 toczy膰 cyberwojny 鈥 hakerskie, czy wojny tradycyjne, w kt贸rych walczy膰 b臋d膮聽cyborgi?

Ja bym tego nie kontrastowa艂: albo cybernetyczna, albo cyborgiczna. Rzeczywisto艣膰 si臋 przeplata i jest z艂o偶ona. Funkcjonowanie cyborga opiera si臋 na komunikacji mi臋dzy technologi膮 i cia艂em. A czym innym jest bezprzewodowa komunikacja jak nie cyberprzestrzeni膮? Wi臋c tych dw贸ch element贸w nie spos贸b oddzieli膰, poniewa偶 s膮 ze sob膮 艣ci艣le powi膮zane. Istota cybernetyki polega na traktowaniu 偶ycia w kategoriach proces贸w przetwarzania informacji.

Ale walki cyborg贸w? Brzmi to jak tanie science fiction.

Czy ja wiem, czy jak tania fantastyka naukowa? Przecie偶 wizje cybernetycznych organizm贸w, technologicznie ulepszonych ludzi, pojawiaj膮 si臋 na kartach najwybitniejszych dzie艂 od Roberta Heinleina po Williama Gibbsona. We藕my na przyk艂ad egzoszkielet bojowy, kt贸ry jest ju偶 stosowany przez ameryka艅skie si艂y zbrojne. Jest to projekt rozwijany od pierwszej dekady dwutysi臋cznego roku. Chodzi o robota 艣ci艣le wsp贸艂pracuj膮cego z cia艂em w celu odci膮偶enia mi臋艣ni i uk艂adu szkieletowego oraz wzmocnienia fizycznego u偶ytkownika. Owszem, taka funkcjonalno艣膰 jest jeszcze niezbyt ekscytuj膮c膮. Du偶o ciekawszy jest egzostr贸j 鈥 przypominaj膮cy pierwotne wizje fantastyczno-naukowe. Wspomagany nie tyle pancerz, co ubranie, kt贸re przylega do cia艂a i kt贸re nie tylko pot臋guje si艂臋 i wytrzyma艂o艣膰, ale tak偶e 艣ci艣le monitoruje parametry 偶yciowe, takie jak t臋tno, ci艣nienie czy poziom stresu.

A mo偶e ju偶 jeste艣my cyborgami? Przecie偶 ci膮gle korzystamy z technologii, kt贸re rozszerzaj膮 nasze mo偶liwo艣ci. Gdzie jest r贸偶nica mi臋dzy korzystaniem z narz臋dzi a byciem cyborgiem?

Granica jest p艂ynna. To, 偶e mam do cia艂a wszczepionego chipa, ale u偶ywam go tylko do otwierania drzwi, nie czyni mnie jeszcze w pe艂ni cyborgiem. Istota cyborga polega nie na tym, 偶e mamy jak膮艣 technologi臋 do艂膮czon膮 do cia艂a lub nawet implantowan膮, a na tym, 偶e za jej spraw膮 zmienia si臋 nasz spos贸b do艣wiadczania rzeczywisto艣ci.

Na przyk艂ad?

Egzoszkielet mo偶na wyposa偶y膰 w algorytmy maszynowego uczenia si臋, kt贸re s膮 w stanie doskonale odczyta膰 zamiar wykonania ruchu w oparciu o czujniki rozmieszczone na stroju, a na kolejnym etapie – w oparciu o czytniki EEG m贸zgu. Ma艂o tego, mo偶na zaprogramowa膰 pewne konfiguracje ruch贸w, kt贸re szkielet b臋dzie wykonywa艂 wbrew intencji u偶ytkownika, tak 偶eby nauczy膰 go nowych sekwencji ruch贸w. To jest bardzo cyborgiczne, oznacza bowiem 艣cis艂膮 integracj臋 technologii i cia艂a. Technologia wp艂ywa na cia艂o, zmieniaj膮c relacje mi臋dzy u偶ytkownikiem i otoczeniem, rzeczywisto艣ci膮. Do tego dochodzi jeszcze na przyk艂ad rekonstruowanie zmys艂贸w.

To znaczy?

Ulepszenie, i to wr臋cz radykalne, wzroku oraz s艂uchu, a nawet wyposa偶enie organizmu w mo偶liwo艣ci odczytywania i odczuwania bod藕c贸w, kt贸rych naturalnie nie jeste艣my w stanie odbiera膰: fal elektromagnetycznych spoza skali ludzkiej percepcji: podczerwieni, ultrafioletu, ultrad藕wi臋ku, drga艅, magnetyzmu.

W jaki spos贸b mieliby艣my to odczuwa膰?

Za pomoc膮 substytucji sensorycznej. Polega ona na odbieraniu bod藕c贸w jednego zmys艂u za pomoc膮 innego. Korzystaj膮 z tego osoby z upo艣ledzeniem wzrokowym albo s艂uchowym. Dla niewidomych konstruowane s膮 specjalne urz膮dzenia haptyczne, czyli drgaj膮ce w spos贸b umo偶liwiaj膮cy orientowanie si臋 w przestrzeni.

Niewidomi pos艂uguj膮 si臋 te偶 niekiedy metod膮 kl膮skania, a wi臋c wydawania d藕wi臋k贸w za pomoc膮 j臋zyka i odbieraniem odbitej fali za pomoc膮 wzmocnionego zmys艂u s艂uchu. Osoby, kt贸re opanowa艂y t臋 zdolno艣膰 do perfekcji, poruszaj膮 si臋 niczym nietoperze. Mog膮 na przyk艂ad bez wi臋kszego problemu je藕dzi膰 na rowerze. Dzi臋ki temu, 偶e m贸zg jest bardzo plastycznym organem, kt贸ry potrafi si臋 przekonfigurowa膰, gama mo偶liwo艣ci substytucji sensorycznej jest bardzo szeroka, przy czym wielu inspiracji dostarcza 艣wiat przyrody. Ale jeszcze ciekawsze rzeczy dziej膮 w obszarze rozwoju interfejs贸w m贸zg-komputer.

W ksi膮偶ce pojawia si臋 nawet przesy艂anie my艣li i emocji bezpo艣rednio do g艂owy innym ludziom.

Wszystko zacz臋艂o si臋 od pr贸by pomocy osobom sparali偶owanym, kt贸re nie by艂y w stanie porusza膰 ko艅czynami. 呕eby mog艂y otrzyma膰 namiastk臋 niezale偶no艣ci, na przyk艂ad w艂膮cza膰 艣wiat艂o, otwiera膰 drzwi czy odbiera膰 poczt臋 elektroniczn膮. Innymi s艂owy, w ramach rozwijania terapeutycznych technik pozami臋艣niowej komunikacji zacz臋to tworzy膰 interfejsy odczytuj膮ce sygna艂y wprost z m贸zgu. Ich historia w bardziej zaawansowanej formie si臋ga jeszcze lat 90-tych, a prapocz膮tki jeszcze wcze艣niej.

Czyli to relatywnie stare rozwi膮zanie.

Tak, ale pami臋tajmy, 偶e od pierwszych laboratoryjnych test贸w do sprawnego i wydajnego zastosowania wiedzie d艂uga droga. Dynamiczny post臋p dokonuje si臋 od pocz膮tk贸w naszego stulecia: sygna艂y elektryczne z m贸zgu trzeba precyzyjnie odczyta膰; trzeba je przefiltrowa膰, wzmocni膰, oczy艣ci膰 je z ca艂ego zgie艂ku innych sygna艂贸w, kt贸re m贸zg ca艂y czas emituje. Wi臋c stworzenie metod i algorytm贸w, kt贸re b臋d膮 rozpoznawa艂y wzorce i przek艂ada艂y je na kod komputerowy 鈥 proces ten okre艣la si臋 mianem dekodowania 鈥 zrozumia艂y dla oprogramowania, to trudne zadanie. Na post臋p sk艂adaj膮 si臋 niezliczone projekty badawcze, eksperymenty, testy. Ich wyniki nawarstwiaj膮 si臋, umo偶liwiaj膮c nowe rozwi膮zania i udoskonalanie systemu.

Efekt jednak jest taki, 偶e sparali偶owani pacjenci z wszczepionymi elektrodami do m贸zgu w ramach projekt贸w realizowanych przez DARPA – ameryka艅sk膮 agencj臋 do spraw zaawansowanych obronnych projekt贸w badawczych – byli w stanie za pomoc膮 my艣li porusza膰 zewn臋trznymi robotycznymi ramionami. Co wi臋cej, dowiedli, 偶e mo偶liwe jest latanie w symulatorach my艣liwcami F-35 oraz rojami dron贸w.

DARPIE tak bardzo zale偶y na losie os贸b z niepe艂nosprawno艣ci膮?

W Stanach Zjednoczonych, jak zreszt膮 w wi臋kszo艣ci pa艅stw, eksperymenty na ludziach s膮 dozwolone jedynie w celach terapeutycznych. Ka偶dy program finansowany przez rz膮d, czy to b臋dzie departament obrony, czy Narodowe Instytuty Zdrowia, musi wi臋c mie膰 wyra藕ny cel medyczny. Dlatego na pierwszy rzut oka mog膮 dziwi膰 projekty obronne DARPA, kt贸re maj膮, na przyk艂ad, pom贸c w wyj艣ciu z silnej lekoopornej depresji. Ale to, co pomaga przywr贸ci膰 utracone mo偶liwo艣ci chorym, zastosowane u os贸b zdrowych, bardzo cz臋sto tworzy efekt wzmacniaj膮cy.

Dla mnie bardzo ciekawy jest wzajemny zwi膮zek pomi臋dzy sektorem cywilnym, naukowo-badawczym i wojskowym, kt贸re intensywnie si臋 wzajemnie si臋 inspiruj膮. Wojsko korzysta z dorobku post臋puj膮cych bada艅 naukowych. DARPA sprawdza, czy co艣, co wydaje si臋 fantastyczne, sta艂o si臋 ju偶 na tyle realne, 偶e mo偶na by to za pomoc膮 bada艅 podstawowych wdro偶y膰 w 偶ycie. Agencja bardzo cz臋sto doprowadza projekty do etapu, w kt贸rym pewne rozwi膮zania mo偶na podda膰 testom klinicznym. Je艣li dane urz膮dzenie, lek lub metoda przejdzie 偶mudn膮 procedur臋 test贸w nadzorowanych przez Federaln膮 Agencj臋 ds. Lek贸w, to dopiero w贸wczas mo偶e uzyska膰 zgod臋 i trafi膰 na rynek. Bardzo wiele technologii, kt贸rych rozw贸j zainicjowa艂a DARPA, podlega p贸藕niej komercjalizacji i trafia do szerszego obiegu.

No tak, wiele technologii, z kt贸rych korzystamy powsta艂y na skutek Zimnej Wojny. Tylko czy gdyby tych samych 艣rodk贸w nie da膰 naukowcom, 偶eby pracowali nad tym, co ich akurat interesuje, a nie czego wymaga Pentagon, to r贸wnie偶 nie do艣wiadczyliby艣my takich samych skok贸w technologicznych?

Ale naukowcy i tak w wi臋kszo艣ci badaj膮 to, co ich interesuje. Korzystanie z pieni臋dzy Pentagonu nie uchodzi w USA za co艣 podejrzanego czy nagannego, wr臋cz przeciwnie. Budowanie portfolio w oparciu o badania finansowane przez rz膮d nie jest 藕r贸d艂em jakiej艣 akademickiej ha艅by. Co nie zmienia faktu, 偶e kontrowersje etyczne niekiedy si臋 pojawiaj膮 i znani naukowcy zrywaj膮 kontakty z sektorem obronnym.

Norbert Wiener, tw贸rca cybernetyki, jeszcze po II wojnie 艣wiatowej by艂 zaanga偶owany w projekty finansowane przez Pentagon, ale w pewnym momencie uzna艂, 偶e nie chce z tym mie膰 z nim nic wsp贸lnego, bo nie wie, w jaki spos贸b jego wynalazki mog膮 by膰 zastosowane 鈥 czy nie b臋d膮 s艂u偶y艂y zabijaniu i kontrolowaniu zamiast rozwojowi cywilnemu. Gdy technologie wychodz膮 z laboratori贸w, zaczynaj膮 偶y膰 w艂asnym 偶yciem. Od polityk贸w i wojskowych zale偶y, w jaki spos贸b i do jakich cel贸w zostan膮 wykorzystane. Mawia si臋, 偶e technologia jest neutralna: to od cz艂owieka zale偶y, do czego zostanie zastosowana.

Wracaj膮c: w przysz艂o艣ci b臋d臋 m贸g艂 przesy艂a膰 my艣li swojemu znajomemu?

Miguel Nicolelis, ameryka艅ski neurobiolog brazylijskiego pochodzenia, pokaza艂, 偶e mo偶na przes艂a膰 my艣l z m贸zgu jednego szczura do m贸zgu drugiego szczura. W 2012 roku przeprowadzi艂 pionierski eksperyment, w kt贸rym dw贸m szczurom, umieszczonym w osobnych klatkach wszczepiono elektrody. 呕eby napi膰 si臋 wody, szczur musia艂 u偶y膰 odpowiedniej d藕wigni. Ale tylko w klatce pierwszego szczura zapalaj膮ca si臋 dioda sygnalizowa艂a, kt贸rej d藕wigni powinien u偶y膰. Okaza艂o si臋, 偶e drugi szczur, w oparciu o sygna艂 m贸zgowy przesy艂any z m贸zgu pierwszego i stymuluj膮cy jego neurony potrafi艂 odbiera膰 komunikaty od pierwszego szczura. Dzi臋ki temu wybiera艂 odpowiedni膮 d藕wigni臋 z dok艂adno艣ci膮 ponad 70 procent. P贸藕niej zacz臋to eksperymenty z wielom贸zgowymi sieciami szczur贸w.

Czyli w kolejnym kroku taki sam eksperyment przeprowadzamy na ludziach?

Wspomniany Miguel Nicolelis przeprowadzi艂 pierwszy i ostatni projekt finansowany przez DARPA, a by艂 on zwi膮zany z koncepcj膮 komunikowania si臋 za pomoc膮 bezg艂o艣nej mowy. Polega艂 on na tym, 偶e kiedy ja intensywnie my艣l臋, wyobra偶aj膮c sobie s艂owa, pan s艂yszy je dzi臋ki syntezatorowi mowy w s艂uchawkach.

Swoj膮 drog膮, od czasu tego projektu Nicolelis zerwa艂 wszelkie kontakty z Pentagonem, poniewa偶 nie chce mie膰 nic wsp贸lnego z pieni臋dzmi pochodz膮cymi od wojska. Sta艂 si臋 dosy膰 wyj膮tkowym neurobiologiem w swoim 艣rodowisku, poniewa偶 mocno krytykuje koleg贸w za to, 偶e niczym dzieci ciesz膮 si臋 z kolejnych funduszy zdobywanych w ramach rz膮dowych i wojskowych program贸w, a nie zdaj膮 sobie sprawy 鈥 a cz臋sto w og贸le nie chc膮 鈥 czemu mog膮 w ostatecznym rozrachunku s艂u偶y膰 ich badania.

A co z konsekwencjami takich eksperyment贸w? Czy nie b臋dzie jak z mediami spo艂eczno艣ciowymi? Na pocz膮tku nikt si臋 przecie偶 nie spodziewa艂, 偶e mog膮 si臋 przyczynia膰 do wzrostu odsetka samob贸jstw w艣r贸d m艂odzie偶y. 聽Nie czeka nas to samo, tylko do pot臋gi?

Oczywi艣cie, tutaj poziom efekt贸w niezamierzonych i skala negatywnego wp艂ywu na kondycj臋 ludzk膮 s膮 niepor贸wnywalnie wi臋ksze. Natomiast pami臋tajmy, 偶e ka偶da nowa technologia wi膮偶e si臋 z jakim艣 ryzykiem. Dopiero po d艂u偶szym okresie korzystania z niej mog膮 si臋 ujawni膰 efekty uboczne, kt贸rych tw贸rcy nie mogli przewidzie膰.

Albo te偶 technologia mo偶e zosta膰 zastosowana w spos贸b odbiegaj膮cy od intencji badaczy nie w celu leczenia, tylko zabijania; nie w celu promowania wsp贸艂pracy, ale generowania propagandy i podburzania; albo kontroli spo艂ecznej.

No w艂a艣nie.

Mo偶na wskaza膰 na dwa skrajne obozy. Do jednego nale偶膮 osoby, kt贸rym bli偶ej jest do pogl膮d贸w transhumanist贸w, kt贸rzy uwa偶aj膮, 偶e pa艅stwo nie ma 偶adnego prawa do zabraniania ulepsze艅 i kontrolowania stosowania nawet najbardziej kontrowersyjnych technologii. Je艣li chcia艂bym si臋 udoskonali膰, to 偶adne prawo nie powinno mi tego zabrania膰, nawet je艣li potencjalnie mo偶e mi to zaszkodzi膰. Sam bior臋 za to odpowiedzialno艣膰, poniewa偶 jestem wolnym cz艂owiekiem. Z drugiej strony znajduj膮 si臋 biokonserwaty艣ci, kt贸rzy uwa偶aj膮, 偶e ze wzgl臋du na to, 偶e biotechnologie 鈥 na przyk艂ad in偶ynieria genetyczna 鈥 mog膮 ingerowa膰 w sam膮 istot臋 cz艂owiecze艅stwa, a skutki w 鈥瀦abawy w Boga鈥 mog膮 by膰 wr臋cz apokaliptyczne, pa艅stwo ma obowi膮zek 艣cis艂ego reglamentowania tego typu biomedycznych rozwi膮za艅. Na biegunie tej grupy mo偶na te偶 ulokowa膰 swoistych wsp贸艂czesnych luddyst贸w, kt贸rzy twierdz膮, 偶e rozw贸j niebezpiecznych technologii trzeba zatrzyma膰 albo chocia偶 wprowadzi膰 moratorium, na przyk艂ad na rozw贸j sztucznej inteligencji czy dron贸w zab贸jc贸w, gdy偶 systemy te s膮 tak niebezpieczne, 偶e mo偶e si臋 wyrwa膰 spod kontroli cz艂owieka. Oczywi艣cie, pomi臋dzy tymi dwoma ekstremami lokuj膮 si臋 rozmaite opalizacje bardziej wywa偶onych pogl膮d贸w i stanowisk.

A Twoim zdaniem rozw贸j nauki i techniki jest nieunikniony?

Uwa偶am, 偶e post臋pu naukowego nie da si臋 zatrzyma膰. Po pierwsze, by艂oby to wbrew idei wolno艣ci bada艅 naukowych. Istot膮 rozwoju nauki jest swoboda i autonomia. Inaczej mieliby艣my do czynienia z cenzur膮 i pa艅stwowym sterowaniem nauk膮. Oczywi艣cie, czym innym s膮 takie ryzykowne badania i eksperymenty, kt贸re mog艂yby zagra偶a膰 istocie cz艂owiecze艅stwa. We藕my na przyk艂ad klonowanie cz艂owieka, kt贸re jest powszechnie zabronione na mocy wewn臋trznych regulacji prawnych poszczeg贸lnych pa艅stw. In偶ynieria genetyczna r贸wnie偶 jest obwarowana i by膰 powinna rozmaitymi ograniczeniami.

Czyli jednak mo偶emy stawia膰 jakie艣 granice.

I tak i nie. Z jednej strony, technologia jest naszym wytworem. Z drugiej strony jednak ewolucja technologii przypomina ewolucj臋 biologiczn膮, w tym sensie, 偶e powstanie jednych technologii poci膮ga za sob膮 z konieczno艣ci, jakby naturalnie, rozw贸j innych. Jest jeszcze stanowisko po艣rednie.

Jakie?

Czerpie inspiracj臋 z filozofii i dzia艂a艅 ruch贸w ekologicznych. Chodzi o zasad臋 ostro偶no艣ci, kt贸ra m贸wi, 偶e je偶eli nie jeste艣my w stanie przewidzie膰 negatywnych i nieznanych konsekwencji naszych dzia艂a艅, to nie powinni艣my ich podejmowa膰, a偶 do momentu, kiedy nie upewnimy si臋, 偶e nie spowoduj膮 one wi臋kszej szkody ni偶 po偶ytku.

Brzmi sensownie.

Jest to, oczywi艣cie, bardzo zrozumia艂e w kontek艣cie zmian klimatycznych. To stanowisko wywodz膮ce si臋 z ruchu Zielonych, zosta艂o przej臋te r贸wnie偶 przez konserwatywnych bioetyk贸w. W Stanach Zjednoczonych prym wi贸d艂 w艣r贸d nich Leon Kass, przewodnicz膮cy Prezydenckiej Rady do spraw Bioetyki za czas贸w administracji prezydenta George鈥檃 W. Busha. Kass stawia艂 wyra藕ne granice etyczne i normatywne w sferze rozwoju biotechnologii. Bazowa艂 nie tylko na konserwatywno-religinych przes艂ankach, a w艂a艣nie na zasadzie ostro偶no艣ci. Nie mamy przecie偶 偶adnej pewno艣ci, 偶e lek dopuszczony do wykorzystania, kt贸ry ma zapobiega膰 powstawaniu traumy, stosowany przez lata nie wywo艂a niezamierzonych efekt贸w ubocznych i, powiedzmy, spowoduje upo艣ledzenie pewnych funkcji kognitywnych albo emocjonalnych.

Albo czy si臋 nie przyczyni do wybuchu epidemii opioidowej, jak w Stanach Zjednoczonych. Tutaj pojawia si臋 jeszcze jeden aktor, kt贸rego mniej wida膰 w Twojej ksi膮偶ce 鈥 biznes. Wyobra偶am sobie, 偶e implant w m贸zgu nie b臋dzie s艂u偶y艂 do rozwoju ludzkiej 艣wiadomo艣ci, a raczej do wy艣wietlania nam spersonalizowanych reklam.

Bez w膮tpienia. Troch臋 tego problemu dotykam na przyk艂adzie firmy Neuralink Elona Muska. W tym miejscu mo偶emy zada膰 pytanie, co kieruje Muskiem w jego d膮偶eniu do wszczepiania do m贸zgu supernowoczesnych elektrod?

Co kieruje?

Je艣li mia艂bym przemawia膰 jego g艂osem, to by艂aby to misja zbawienia ludzko艣ci w obliczu nieuchronnego rozwoju sztucznej inteligencji. Natomiast krytycy wskazuj膮, 偶e eksperymenty Muska poruszaj膮 si臋 by膰 mo偶e na granicy etyczno艣ci i legalno艣ci. W trakcie eksperyment贸w z koronk膮 neuronaln膮 zmar艂o kilka ma艂p. Musk jest biznesmenem i kieruje nim ch臋膰 zdobycia przewagi rynkowej. Zysk. Ka偶da opatentowana nowinka jest potencjalnym 藕r贸d艂em ogromnych pieni臋dzy. Ale te偶 艣rodowisko neurobiolog贸w z du偶膮 rezerw膮 podchodzi do cel贸w i wizji Neuralinka 鈥 interfejsu neuronalnego 艂膮cz膮cego nas z algorytmiczn膮 superinteligencj膮.

Co mnie zaskoczy艂o, w ksi膮偶ce mimo fascynacji wizjami 偶o艂nierza przysz艂o艣ci, wydajesz si臋 by膰 sceptyczny wzgl臋dem technologii jako sposobu rozwi膮zywania problem贸w spo艂ecznych, a nawet militarnych.

Tak, sympatyzuj臋 z tradycyjnym podej艣ciem do etosu wojownika, kt贸rego atrybuty wi膮偶膮 si臋 z zapa艂em, edukacj膮, 膰wiczeniami i samodoskonaleniem. Nie podoba mi si臋 idea, 偶e b臋dziemy identyfikowa膰 i kategoryzowa膰 偶o艂nierzy za pomoc膮 technologii przesiewowych albo obrazowania m贸zgu. Na zasadzie: jeste艣 lepszym kandydatem, poniewa偶 algorytm uzna艂, 偶e podejmujesz szybsze decyzje, a ty jeste艣 wolny, zatem odpadasz.

Dane zamiast pasji?

Czynnik powo艂ania, pasji, ch臋ci, emocji przestaje mie膰 znaczenie. Zamiast tego na pierwszy plan wysuwa si臋 postrzeganie cz艂owieka w kategoriach danych biologicznych przekszta艂canych w dane cyfrowe: sprowadzania ludzi do bycia zasobem, kt贸ry mo偶na przeczesywa膰, mierzy膰, ustawi膰 na skali, a potem eksploatowa膰. W gruncie rzeczy z tych r贸偶nych puzzli, o kt贸rych pisz臋, wy艂ania si臋 wizja cz艂owieka jako elementu internetu rzeczy. Zaczynamy traktowa膰 ludzkie cia艂o i m贸zg jako generator danych. Zasysanych przez algorytmy maszynowego uczenia si臋, a dla nich, wiadomo 鈥 im wi臋cej danych, tym lepsze wyniki.

W艂a艣nie, tak interpretuj臋 tytu艂 twojej ksi膮偶ki 鈥 鈥濵imowolne cyborgi鈥. Piszesz, 偶e wiele cech 偶o艂nierza przysz艂o艣ci to cechy Achillesa. Czy tak, jak bohaterowie 鈥濱liady鈥 byli uzale偶nieni od woli bog贸w, 偶o艂nierz przysz艂o艣ci b臋dzie uzale偶niony od boga-algorytmu?

Nie u偶y艂bym s艂owa 鈥瀠zale偶niony鈥. Ale faktycznie Achilles jest tym, kim jest – a wi臋c herosem – dzi臋ki woli bog贸w. Korzysta z ich wsparcia. To jest archetyp, kt贸ry mia艂 pokazywa膰 ludziom, 偶e powinni d膮偶y膰 do wykraczania poza ziemskie ograniczenia. Czy to b臋dzie Achilles, czy to b臋dzie Prometeusz, czy to b臋dzie Dedal, czy to b臋dzie Adam i Ewa. Za ka偶dym razem chodzi o pokus臋 wykroczenia poza ograniczenia cia艂a. Jest to przecie偶 szalenie ludzkie d膮偶enie. No a czym jest wsp贸艂cze艣nie technologia? Czy nie jest bogiem cywilizacji postkapitalistycznej? Technologia rz膮dzi naszym codziennym 偶yciem, 艣wiatem, a nawet tym wywiadem, kt贸ry jest nagrywany, zanim zostanie spisany, poddany edycji, przes艂any. Jeste艣my zanurzeni w technologii i nie spos贸b od tego uciec.

Na zako艅czenie. Czy sam chcia艂by艣 zosta膰 cyborgiem?

Na pr贸b臋, tak.

A gdyby si臋 nie da艂o wycofa膰?

Na pewno nie chcia艂bym si臋 sta膰 mimowolnym cyborgiem.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij