Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Kadrowanie wymiaru sprawiedliwo┼Ťci

Jedyn─ů gwarancj─ů w zakresie kolejnych reform s─ůdownictwa jest autorytet Ministra Sprawiedliwo┼Ťci ÔÇô b─Öd─ůcego zarazem politykiem, Prokuratorem Generalnym i nadzorc─ů s─ůd├│w. Kt├│ra natura we┼║mie g├│r─Ö przy mianowaniu nowych prezes├│w?

ilustr.: Andrzej D─Öbowski

ilustr.: Andrzej D─Öbowski


Has┼éo poprawiania i reformowania wymiaru sprawiedliwo┼Ťci jest odmieniane przez wszystkie mo┼╝liwe formy i przypadki przez kolejne ekipy rz─ůdowe. Jest zatem ide─ů ┼é─ůcz─ůc─ů bez wzgl─Ödu na barwy polityczne. Niestety z biegiem czasu reformowanie sta┼éo si─Ö celem samym w sobie, a nie ┼Ťrodkiem do osi─ůgni─Öcia konkretnie oznaczonych cel├│w czy wyeliminowania okre┼Ťlonych problem├│w w s─ůdownictwie. W konsekwencji nowe ekipy uchylaj─ů to, co uchwali┼éy poprzednie. Mechanizm ten jest g┼é├│wn─ů si┼é─ů zamachow─ů reformy wymiaru sprawiedliwo┼Ťci trwaj─ůcej od pocz─ůtk├│w transformacji ustrojowej.
W powy┼╝sze mankamenty debaty o wymiarze sprawiedliwo┼Ťci wpisuj─ů si─Ö niestety r├│wnie┼╝ ÔÇ×za┼éo┼╝enia planowanej reformy wymiaru sprawiedliwo┼ŤciÔÇŁ og┼éoszone przez Ministerstwo Sprawiedliwo┼Ťci w styczniu 2017 roku. Projektowane zmiany s─ů r├│┼╝norodne ÔÇô organizacyjne (po┼é─ůczenie ma┼éych wydzia┼é├│w w s─ůdach), proceduralne (wprowadzenie losowania sk┼éadu s─Ödziowskiego), instytucjonalne (zmiana sposobu wyboru cz┼éonk├│w Krajowej Rady S─ůdownictwa) czy kadrowe (mo┼╝liwo┼Ť─ç pe┼énienia funkcji rzecznik├│w dyscyplinarnych w s─ůdach przez prokurator├│w).
Podstawowy problem powy┼╝szych za┼éo┼╝e┼ä polega jednak na formie tych propozycji. Ot├│┼╝ ÔÇô┬ájak wskaza┼éo Ministerstwo ÔÇ×przygotowanych zosta┼éo bardzo du┼╝o nowych projekt├│wÔÇŁ. Wprowadzaj─ůc jedn─ů zmian─Ö, nie wiadomo, jakimi kolejnymi zostanie uzupe┼éniona. Podobnie w zagospodarowaniu przestrzennym krajobrazu ÔÇô nie ka┼╝da kolejna zmiana b─Ödzie pasowa┼éa do istniej─ůcej zabudowy (mo┼╝e j─ů istotnie zepsu─ç), mimo i┼╝ ta poprzednia wydawa┼éa si─Ö odpowiednia w istniej─ůcych wcze┼Ťniej warunkach.
Rewolucja krok po kroku
Realizacj─Ö za┼éo┼╝e┼ä zacz─Öto od zmiany statusu dyrektor├│w s─ůd├│w pe┼éni─ůcych funkcj─Ö ÔÇ×menad┼╝er├│wÔÇŁ. Trybuna┼é Konstytucyjny w 2013 roku uzna┼é, ┼╝e ich obecno┼Ť─ç w s─ůdach nie narusza odr─Öbno┼Ťci w┼éadzy s─ůdowniczej, mimo i┼╝ podlegaj─ů Ministrowi Sprawiedliwo┼Ťci. Trybuna┼é zastrzeg┼é jednak, ┼╝e negatywna┬áocena┬ápracy takiego dyrektora lub wniosek prezesa o jego odwo┼éanie powinny nak┼éada─ç na Ministra Sprawiedliwo┼Ťci obowi─ůzek podj─Öcia dzia┼éa┼ä (to jest odwo┼éania dyrektora), czego dotychczasowe przepisy nie gwarantowa┼éy. Zamiast wykona─ç wyrok Trybuna┼éu, Rz─ůd zaproponowa┼é (a Parlament uchwali┼é) rozwi─ůzania, kt├│re wzmocni┼éy pozycj─Ö Ministra wzgl─Ödem s─ůd├│w. Zniesiono mi─Ödzy innymi┬áwym├│g przeprowadzenia konkursu na stanowiska dyrektor├│w. Natomiast mo┼╝liwo┼Ť─ç odwo┼éania ze stanowiska nie zosta┼éa obwarowana ┼╝adnymi ograniczeniami. Zatem jeden z organ├│w s─ůdu jest w pe┼éni podporz─ůdkowany centralnej w┼éadzy wykonawczej.
Kolejny krok to mo┼╝liwo┼Ť─ç mianowania asesor├│w ÔÇô przede wszystkim absolwent├│w szko┼éy w Krakowie ÔÇô na stanowiska asesorskie przez Ministra Sprawiedliwo┼Ťci. Jedyna forma kontroli Ministra to mo┼╝liwo┼Ť─ç z┼éo┼╝enia przez Krajow─ů Rad─Ö S─ůdownictwa sprzeciwu w ci─ůgu miesi─ůca (jednak bez realnego dost─Öpu do akt osobowych kandydata na asesora). W przypadku braku sprzeciwu asesor pe┼éni swoj─ů funkcj─Ö przez cztery lata. Taka formu┼éa stoi w sprzeczno┼Ťci z wyrokiem Trybuna┼éu Konstytucyjnego z 2007 roku, kt├│ry zakwestionowa┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç sprawowania wymiaru sprawiedliwo┼Ťci przez asesor├│w, kt├│rym nie zapewniono gwarancji niezawis┼éo┼Ťci (mi─Ödzy innymi od w┼éadzy wykonawczej). ┼╗eby jednak nowa kompetencja Ministra Sprawiedliwo┼Ťci nie musia┼éa zbyt d┼éugo czeka─ç na wykorzystanie, od kilku miesi─Öcy Ministerstwo Sprawiedliwo┼Ťci nie og┼éasza konkurs├│w┬á na wolne stanowiska s─Ödziowskie. Wed┼éug danych Krajowej Rady S─ůdownictwa zablokowanych jest w ten spos├│b oko┼éo pi─Öciuset etat├│w s─Ödziowskich, kt├│re ÔÇô w przypadku wej┼Ťcia w ┼╝ycie ustawy ÔÇô zostan─ů prawdopodobnie obsadzone na nowych zasadach.
Trzeci element reformy to wspomniana Krajowa Rada S─ůdownictwa. Przy okazji prezentacji tego projektu pos┼éu┼╝ono si─Ö argumentem, kt├│ry stosunkowo szybko si─Ö zdezaktualizowa┼é ÔÇô demokratyzacj─ů. Ot├│┼╝ projekt mia┼é na celu spowodowa─ç, ┼╝e s─Ödziowie r├│┼╝nych szczebli s─ůdownictwa zostan─ů cz┼éonkami KRS. ┼Ürodkiem maj─ůcym doprowadzi─ç do owej ÔÇ×demokratyzacjiÔÇŁ jest pomys┼é, aby pi─Ötnastu s─Ödzi├│w (spo┼Ťr├│d 25 wszystkich cz┼éonk├│w KRS) wybiera┼é Sejm. Rozwi─ůzanie takie nie mie┼Ťci si─Ö w granicach przyznanych Sejmowi przez Konstytucj─Ö ÔÇô ma on prawo wybra─ç czterech swoich przedstawicieli do KRS. Zdaniem Ministerstwa zmiana jest mo┼╝liwa, poniewa┼╝ podobne (chocia┼╝ nie identyczne) rozwi─ůzania funkcjonuj─ů w innych pa┼ästwach w Europie. Zmiana sposobu wyboru cz┼éonk├│w KRS ma natomiast uzasadni─ç skr├│cenie czteroletniej kadencji obecnych cz┼éonk├│w KRS, a co za tym idzie ÔÇô wyb├│r nowych s─Ödzi├│w do KRS, tym razem ju┼╝ przez polityk├│w. Kadencji oczywi┼Ťcie nie mo┼╝na skr├│ci─ç przy pomocy ustawy zwyk┼éej, poniewa┼╝ wynika ona z Konstytucji. Jakby tego by┼éo ma┼éo, podczas prac w komisji wprowadzono mo┼╝liwo┼Ť─ç ÔÇô w ci─ůgu sze┼Ť─çdziesi─Öciu dni od wej┼Ťcia w ┼╝ycie ustawy ÔÇô wypowiedzenia lub zmiany warunk├│w um├│w o prac─Ö pracownik├│w Biura KRS.
Na wymian─Ö kadr nastawiona jest r├│wnie┼╝ czwarta nowelizacja. Pozwala Ministrowi Sprawiedliwo┼Ťci na odwo┼éanie wszystkich prezes├│w s─ůd├│w powszechnych w ci─ůgu sze┼Ťciu miesi─Öcy od jej wej┼Ťcia w ┼╝ycia. Mo┼╝liwe b─Ödzie r├│wnie┼╝ odwo┼éanie (przez prezes├│w) przewodnicz─ůcych wydzia┼é├│w w s─ůdach. Natomiast powo┼éanie nowych prezes├│w nie b─Ödzie wi─ůza┼éo si─Ö z konieczno┼Ťci─ů uzgadniania takiej nominacji z kimkolwiek (obecnie potrzebna jest pozytywna opinia zgromadzenia s─Ödzi├│w lub KRS). Pe┼énienie zatem funkcji prezesa s─ůdu przez s─Ödziego b─Ödzie zale┼╝a┼éo od Ministra Sprawiedliwo┼Ťci. Tymczasem prezes s─ůdu odpowiada mi─Ödzy innymi za przydzia┼é s─Ödzi├│w do poszczeg├│lnych wydzia┼é├│w, ale co najwa┼╝niejsze ÔÇô jest s─Ödzi─ů orzekaj─ůcym w indywidualnych sprawach. Mo┼╝liwo┼Ť─ç arbitralnego odwo┼éania z tej funkcji przez polityka (i Prokuratora Generalnego zarazem) b─Ödzie wyzwaniem dla niezawis┼éo┼Ťci s─Ödziowskiej, kt├│rej podo┼éaj─ů najlepsi.
Wielka niewiadoma?
Wsp├│lnym mianownikiem wszystkich czterech projekt├│w s─ů narz─Ödzia do wp┼éywu na kadry. Nie wiadomo jednak, ile jeszcze projekt├│w obejmie ÔÇ×reforma wymiaru sprawiedliwo┼ŤciÔÇŁ (prawdopodobnie za rogiem czekaj─ů zmiany w S─ůdzie Najwy┼╝szym). Nie ma te┼╝ pewno┼Ťci, ┼╝e ÔÇ×noweÔÇŁ b─Ödzie lepsze. Jedyn─ů gwarancj─ů w tym zakresie jest autorytet Ministra Sprawiedliwo┼Ťci ÔÇô b─Öd─ůcego zarazem politykiem, Prokuratorem Generalnym i nadzorc─ů s─ůd├│w. Kt├│ra natura (polityczna, prokuratorska czy s─ůdowa) we┼║mie g├│r─Ö przy mianowaniu nowych prezes├│w?
Niepokoj─ůcy jest r├│wnie┼╝ j─Özyk u┼╝ywany podczas prac nad projektami. Operuje si─Ö argumentami, kt├│re generalizuj─ů ÔÇô negatywne przyk┼éady rozszerza si─Ö na og├│┼é ponad dziesi─Öciu tysi─Öcy s─Ödzi├│w ÔÇô ko┼äcz─ůc na rekomendacjach przej┼Ťcia ÔÇ×reedukacjiÔÇŁ w zakresie demokracji. Niestety du┼╝e kwantyfikatory nie u┼éatwiaj─ů diagnozy rzeczywistych problem├│w s─ůdownictwa (na przyk┼éad zbyt szerokiej kognicji s─ůd├│w czy zbyt ma┼éej liczby asystent├│w s─Ödzi├│w). Na to nak┼éada si─Ö gar┼Ť─ç nowych utrudnie┼ä, poniewa┼╝ wymiana kilkuset prezes├│w s─ůd├│w i przewodnicz─ůcych wydzia┼é├│w wr├│┼╝y niema┼éy chaos. Tymczasem wprowadzanie zmian w s─ůdach ÔÇô w organizacji, w procedurach, w kognicji ÔÇô jest zawsze operacj─ů na ┼╝ywym organizmie. Konsekwencji nie odczuj─ů jednak politycy, a pracownicy wymiaru sprawiedliwo┼Ťci i zwykli obywatele, kt├│rzy w s─ůdach maj─ů swoje sprawy.
Niestety jednego mo┼╝emy by─ç prawie pewni ÔÇô do┼Ťwiadczenie pokazuje, ┼╝e za ewentualne b┼é─Ödy pope┼énione przez w┼éadz─Ö wykonawcz─ů przy wprowadzaniu reformy nikt odpowiedzialno┼Ťci politycznej ani prawnej nie poniesie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś