Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Joe Biden ÔÇô cz┼éowiek bez nadziei

Gdy w 2008 roku Barack Obama odbiera┼é Republikanom Bia┼éy Dom, na jego plakatach wyborczych kr├│lowa┼éo jedno s┼éowo: ÔÇ×NADZIEJAÔÇŁ. W listopadzie Joe Biden spr├│buje powt├│rzy─ç ten sukces, jednak jego kampani─Ö nap─Ödzaj─ů zupe┼énie inne, du┼╝o mniej pozytywne emocje.
Joe Biden ÔÇô cz┼éowiek bez nadziei
ilustr.: Andrzej D─Öbowski

Rozpoczynaj─ůc w kwietniu 2019 roku kampani─Ö, Joseph Robinette Biden Junior mia┼é z pewno┼Ťci─ů nadziej─Ö, ┼╝e Krajowa Konwencja Demokrat├│w, na kt├│rej og┼éaszana jest kandydatka partii w wyborach, b─Ödzie jego koronacj─ů. Zapewne jednak zupe┼énie inaczej wyobra┼╝a┼é sobie ten moment. Zamiast zgromadzonych w Wisconsin Center t┼éum├│w, Bidena oraz Kamal─Ö Harris, kandydatk─Ö na wiceprezydentk─Ö, oklaskiwa┼éo z dw├│ch telebim├│w kilkana┼Ťcie os├│b uczestnicz─ůcych w wydarzeniu poprzez wideokonferencj─Ö. Taki przebieg uroczysto┼Ťci, wywo┼éany pandemi─ů koronawirusa, kreowa┼é cich─ů, kameraln─ů atmosfer─Ö, kt├│rej daleko by┼éo do entuzjazmu widocznego na nagraniach z 2008 czy 2012 roku, gdy nominacj─Ö odbiera┼é Barack Obama.

Ten tekst jest pr├│b─ů retrospekcji procesu, kt├│ry doprowadzi┼é demokrat├│w do wyboru Bidena, jego samego za┼Ť ÔÇô do paradoksalnej sytuacji, w kt├│rej, cho─ç osi─ůga wysokie wyniki w sonda┼╝ach, to jednocze┼Ťnie oceniany jest jako najmniej satysfakcjonuj─ůcy dla demokratycznych wyborc├│w kandydat na prezydenta w XXI wieku.

Na pocz─ůtku by┼éa Iowa

Zako┼äczone w tym roku prawybory Partii Demokratycznej by┼éy historycznie d┼éugim maratonem. By szczeg├│┼éowo prze┼Ťledzi─ç jego przebieg, nale┼╝a┼éoby cofn─ů─ç si─Ö a┼╝ do po┼éowy 2017 roku, kiedy to John Delaney rozpocz─ů┼é trzyletni festiwal og┼éaszania kandydatur (a tak┼╝e ich wycofywania i spekulowania na ich temat). Po wielu miesi─ůcach kampanii w lutym 2020 roku dla os├│b, kt├│re dotrwa┼éy do tego momentu, nadszed┼é pierwszy powa┼╝ny test. Otwieraj─ůce wy┼Ťcig po partyjn─ů nominacj─Ö prawybory w stanie Iowa zako┼äczy┼éy si─Ö niespodziank─ů i skandalem. Po znacznych kontrowersjach zwi─ůzanych z wadliwym procesem liczenia g┼éos├│w za zwyci─Özc─Ö uznany zosta┼é Pete Buttigieg, niemal┼╝e ex aequo z Berniem Sandersem. Biden, prowadz─ůcy w sonda┼╝ach krajowych, w stanowych za┼Ť typowany jako drugi, sko┼äczy┼é dopiero na czwartym miejscu, wyprzedzi┼éa go jeszcze Elizabeth Warren. Po raz pierwszy Amerykanki i Amerykanie wyrazili w wi─ů┼╝─ůcy spos├│b swoje wyborcze preferencje ÔÇô i wylali na kampani─Ö Bidena kube┼é zimnej wody.

Ka┼╝de z trojga kandydat├│w, kt├│rzy znale┼║li si─Ö w├│wczas przed nim, by┼éo pod pewnymi wzgl─Ödami jego antytez─ů. Sandersa i Warren, r├│┼╝ni─ůcych si─Ö w kluczowych kwestiach, jak stosunek do kapitalizmu, ┼é─ůczy┼é jednak sprzeciw wobec zastanego porz─ůdku ÔÇô zar├│wno rozumianego szeroko, jako spo┼éeczno-gospodarczy ┼éad panuj─ůcy w Ameryce, jak i w─Öziej, w odniesieniu do Partii Demokratycznej. Biden tymczasem od momentu startu nie kry┼é, ┼╝e ma prosty cel, bli┼║niaczo podobny do tego przy┼Ťwiecaj─ůcego kampanii Trumpa z 2016 roku: uczyni─ç Ameryk─Ö na powr├│t wielk─ů.

Te r├│┼╝nice wida─ç by┼éo na ka┼╝dym kroku. Podczas gdy by┼éy wiceprezydent zbiera┼é kolejne czeki od miliarder├│w, senatorzy z Vermont i Massachusettes walczyli o miano finansowanych oddolnie w stu procentach i starali si─Ö przemieni─ç swoje kampanie w ┼╝ywe, masowe ruchy spo┼éeczne. Symboliczna by┼éa tak┼╝e r├│┼╝nica w stosunku do Wall Street. Dla Warren i Sandersa ┼Ťrodowisko to (tak jak i zwi─ůzane z nim warto┼Ťci) by┼éo ci─ůg┼éym celem atak├│w. Dla Bidena za┼Ť stanowi┼éo ┼║r├│d┼éo got├│wki. Dw├│jka progresywnych kandydat├│w snu┼éa wizje ambitnych reform. Sanders na sztandary wzi─ů┼é mi─Ödzy innymi zapewnienie powszechnego i darmowego dost─Öpu do opieki zdrowotnej, bezp┼éatn─ů edukacj─Ö wy┼╝sz─ů czy zaprowadzenie Nowego Zielonego ┼üadu. Warren, chwal─ůca si─Ö, ┼╝e na wszystko ma plan, zapowiada┼éa na przyk┼éad walk─Ö z korupcj─ů, podniesienie podatk├│w dla najbogatszych czy anulowanie d┼éug├│w studenckich. Centrysta Biden z kolei w promowaniu swojej kandydatury bardziej ni┼╝ na program i plany stawia┼é na do┼Ť─ç efemeryczn─ů ÔÇ×wybieralno┼Ť─çÔÇŁ i pami─Ö─ç wyborc├│w o jego d┼éugoletnim politycznym przymierzu z ciesz─ůcym si─Ö nies┼éabn─ůc─ů popularno┼Ťci─ů Obam─ů.

Podczas gdy lewicuj─ůcy kandydaci starali si─Ö wzbudzi─ç nadziej─Ö na rewolucyjn─ů zmian─Ö w stosunkach ekonomicznych i spo┼éecznych, niemrawy przekaz kampanii by┼éego senatora z Delaware, kt├│rego symbolem sta┼é si─Ö┬áslogan ÔÇ×No malarkeyÔÇŁ, dawa┼é raczej nadziej─Ö w rodzaju ÔÇ×jako┼Ť to b─ÖdzieÔÇŁ. Jednocze┼Ťnie zaznaczy─ç trzeba, ┼╝e wczytuj─ůc si─Ö w program Bidena z czasu prawybor├│w, odnale┼║─ç w nim mo┼╝na sporo idei, kt├│re jeszcze cztery, a co dopiero osiem lat temu nie mog┼éyby znale┼║─ç si─Ö u centrowego kandydata. Lewe skrzyd┼éo Partii Demokratycznej przesun─Ö┼éo jednak okno Overtona na tyle mocno, ┼╝e na jego tle pomys┼éy takie jak minimalna stawka godzinowa w wysoko┼Ťci 15 dolar├│w ÔÇô wywo┼éuj─ůca w 2016 roku wiele kontrowersji ÔÇô brzmia┼éy jak oczywisto┼Ť─ç.

O ile r├│┼╝nice mi─Ödzy Warren i Sandersem a Bidenem by┼éy do┼Ť─ç jaskrawe, o tyle w przypadku PeteÔÇÖa Buttigiega miesza┼éy si─Ö z podobie┼ästwami. By┼éy burmistrz niewielkiego miasta South Bend, absolwent Harvardu maj─ůcy w ┼╝yciorysie z jednej strony prac─Ö w McKinseyu, z drugiej ÔÇô s┼éu┼╝b─Ö wojskow─ů w Afganistanie, by┼é z pocz─ůtku polityczn─ů enigm─ů. Zafascynowany w liceum Berniem Sandersem, syn marksisty, jako kandydat na prezydenta obra┼é drog─Ö ku politycznemu centrum. Walka o g┼éosy zawiedzionych Trumpem ÔÇ×przysz┼éych by┼éych Republikan├│wÔÇŁ stanowi┼éa jeden z filar├│w kampanii burmistrza PeteÔÇÖa. Konserwatywne nuty silnie pobrzmiewa┼éy w jego kampanii. Gra┼é je, podkre┼Ťlaj─ůc w┼éasn─ů wiar─Ö i zarzucaj─ůc hipokryzj─Ö g┼éosuj─ůcym na Trumpa chrze┼Ťcijanom czy te┼╝ wspominaj─ůc swoj─ů karier─Ö wojskow─ů i czyni─ůc z niej argument za tym, ┼╝e z rozwag─ů podejdzie do reformy regulacji zwi─ůzanych z dost─Öpem do broni. Zabieganie o umiarkowany elektorat by┼é pr├│b─ů powt├│rzenia sukcesu Obamy z 2008 roku i rzuceniem r─Ökawicy Bidenowi. Moderates od pocz─ůtku kampanii by┼éego wiceprezydenta byli dla┼ä kluczow─ů baz─ů wyborc├│w, a skojarzenia z Obam─ů stanowi┼éy jeden z jego g┼é├│wnych atut├│w. Buttigieg postanowi┼é si─Ögn─ů─ç po jedno i drugie, co budzi┼éo u Bidena du┼╝y niepok├│j.

Najlepszy przyk┼éad epigonizmu w stosunku do Obamy stanowi┼é spos├│b, w jaki by┼éy burmistrz South Bend wykorzystywa┼é w kampanii w─ůtki biograficzne. Po pierwsze: podkre┼Ťla┼é, ┼╝e jest outsiderem wewn─ůtrz Partii Demokratycznej, rzekomo niezwi─ůzanym z rz─ůdz─ůcymi elitami z obu wybrze┼╝y. Cho─ç w politycznym CV Buttigiega rzeczywi┼Ťcie pr├│┼╝no by┼éo szuka─ç wyra┼║nych koneksji z dominuj─ůcymi figurami ameryka┼äskiej polityki, to jednak w jego otoczeniu szybko pojawili si─Ö byli sztabowcy pierwszego czarnosk├│rego prezydenta USA, a przede wszystkim miliarderzy, z kt├│rymi spotyka┼é si─Ö na nies┼éawnych kolacjach. Po drugie: istotnym, cho─ç niedominuj─ůcym, aspektem kampanii uczyni┼é sw├│j homoseksualizm. G┼éos na Buttigiega, podobnie jak w 2008 roku g┼éos na Obam─Ö, mia┼é da─ç Ameryce kolejnego ÔÇ×pierwszegoÔÇŁ prezydenta ÔÇô tym razem pierwszego ujawnionego geja.

Oczywi┼Ťcie Buttigieg nie by┼é jedynym potencjalnie ÔÇ×pierwszymÔÇŁ prezydentem w┼Ťr├│d startuj─ůcych kandydatek. W Bia┼éym Domu nie zasiada┼é dot─ůd ani ┼╗yd (to argument za g┼éosem na Sandersa), ani Amerykanin pochodzenia tajwa┼äskiego czy szerzej azjatyckiego (to z kolei argument za g┼éosem na Andrew Yanga). Przede wszystkim za┼Ť prezydentury Stan├│w Zjednoczonych nie obj─Ö┼éa nigdy ┼╝adna kobieta. Wydaje si─Ö jednak, ┼╝e pora┼╝ka Hillary Clinton sprawi┼éa, i┼╝ liczne grono kandydatek ostro┼╝nie odwo┼éywa┼éo si─Ö do kobiecej retoryki. Z kolei w przypadku Sandersa czy Yanga ich pochodzenie etniczne nie mia┼éo tak silnego ┼éadunku symbolicznego zwi─ůzanego cho─çby z histori─ů walk o emancypacj─Ö, jak w przypadku Obamy. Potencjalna elekcja Buttigiega dawa┼éa natomiast nadziej─Ö na uczynienie milowego kroku w zmaganiach z dyskryminacj─ů os├│b LGBT+.

Przegl─ůd konkurencji kandydata demokrat├│w uwzgl─Ödnia─ç musi jeszcze przynajmniej dwie postacie: Amy Klobuchar i Michaela Bloomberga. Senatork─Ö z Minnesoty wskazywano jako zagro┼╝enie dla Bidena ze wzgl─Ödu na ich niemal bli┼║niacze podobie┼ästwo. Podnoszono, ┼╝e obydwoje ciesz─ů si─Ö popularno┼Ťci─ů w ÔÇ×bitewnychÔÇŁ stanach, w┼Ťr├│d niezdecydowanych wyborc├│w, ceni─ů kompromisy i by je osi─ůgn─ů─ç, potrafi─ů wsp├│┼épracowa─ç nawet z republikanami. Cechy te, dla niekt├│rych b─Öd─ůce zaletami, w oczach innych zupe┼énie skre┼Ťla┼éy Klobuchar jako obro┼äczyni─Ö status quo. Co wi─Öcej, niemal od startu kampanii senatorki w mediach pojawia┼éy si─Ö doniesienia o mobbingu, z┼éym traktowaniu sztabowc├│w, wybuchach agresji, takie jak s┼éynna opowie┼Ť─ç o jedzeniu sa┼éatki grzebieniem do w┼éos├│w. Ostatecznie wi─Öc, po dobrych pocz─ůtkowych wynikach w stanach Iowa i New Hampshire, Klobuchar szybko straci┼éa momentum (czy te┼╝, jak chcia┼éa cz─Ö┼Ť─ç dziennikarzy, Klobmentum) i zawiesi┼éa kampani─Ö przed superwtorkiem ÔÇô dniem prawybor├│w w kolejnych kilkunastu stanach.

Michael Bloomberg by┼é kandydatem o wiele bardziej kontrowersyjnym. Niegdysiejszy republikanin na koncie mia┼é nie tylko wiele wypowiedzi o rasistowskim zabarwieniu, ale przede wszystkim uderzaj─ůce w mniejszo┼Ťci inicjatywy z czas├│w bycia burmistrzem Nowego Jorku, jak ÔÇ×stop & friskÔÇŁ. Tak jak wi─Ökszo┼Ť─ç umiarkowanych demokrat├│w, nie mia┼é te┼╝ nic nadzwyczajnego do zaoferowania w zakresie reform spo┼éeczno-gospodarczych. Sk─ůd wi─Öc wysokie miejsca w sonda┼╝ach i skupienie na sobie w pewnym momencie kampanii atak├│w wszystkich kontrkandydatek? Wszystko z powodu pieni─Ödzy. Bloomberg, jeden z najbogatszych ludzi w Ameryce, bij─ůc rekordy wydatk├│w na reklamy wyborcze czy te┼╝ anga┼╝uj─ůc do promocji osoby pokroju notorycznych z┼éodziei mem├│w z serwisu FuckJerry, wydawa┼é si─Ö testowa─ç w praktyce, czy nominacj─Ö prezydenck─ů w Stanach da si─Ö kupi─ç. Mimo to cz─Ö┼Ť─ç demokratycznych wyborc├│w by┼éa gotowa przymkn─ů─ç oko na rasizm, d┼éug─ů histori─Ö seksistowskich wypowiedzi czy oligarchiczne sk┼éonno┼Ťci Bloomberga w nadziei, ┼╝e ÔÇ×nasz zdegenerowany bogacz pokona ich zdegenerowanego bogaczaÔÇŁ. Do tego bowiem w zasadzie sprowadza┼éy si─Ö argumenty za kandydatur─ů miliardera. Ostatecznie nie przynios┼éy mu jednak sukcesu.

Wydawa─ç by si─Ö mog┼éo, ┼╝e na tle takich kontrkandydat├│w szanse Bidena nie wygl─ůda┼éy optymistycznie. Tymczasem prawybory Partii Demokratycznej zako┼äczy┼éy si─Ö niezwykle szybko ÔÇô ju┼╝ 8 kwietnia, kiedy to swoj─ů kampani─Ö zawiesi┼é Bernie Sanders. Dok┼éadne ukazanie, w jaki spos├│b to Biden zosta┼é ostatni na placu boju, wymaga┼éoby om├│wienia przyczyn pora┼╝ek kampanii jego g┼é├│wnych kontrkandydat├│w, przede wszystkim demokratycznego socjalisty z Vermont. To jednak temat rzeka, do tego rzeka rw─ůca, kt├│ra poch┼éon─Ö┼éa ju┼╝ niejedn─ů polityczn─ů komentatork─Ö. Zamiast wi─Öc hipotetyzowa─ç, w jaki spos├│b Bernie Sanders, Pete Buttigieg czy Elizabeth Warren mogli z Bidenem wygra─ç, wygodniej b─Ödzie rozwa┼╝y─ç okoliczno┼Ťci, kt├│re zagra┼éy na jego korzy┼Ť─ç.

Droga do zwyci─Östwa

Od pocz─ůtku kampanii wiele os├│b pr├│bowa┼éo zaj─ů─ç okupowan─ů przez Bidena pozycj─Ö kandydata umiarkowanego, stawiaj─ůcego na poparcie bardziej konserwatywnych wyborc├│w, zapowiadaj─ůcego powr├│t mitycznych ÔÇ×starych, dobrych czas├│wÔÇŁ, a niekoniecznie nadej┼Ťcie czas├│w nowych, rewolucyjnych, nios─ůcych zmian─Ö. Mimo to og├│lnokrajowe sonda┼╝e z prze┼éomu 2019 i 2020 roku wyra┼║nie pokazywa┼éy, ┼╝e najwi─Ökszym zagro┼╝eniem dla senatora z Delaware jest dw├│jka progresywnych kandydat├│w ÔÇô najpierw Elizabeth Warren, p├│┼║niej za┼Ť, od ko┼äca listopada, Bernie Sanders. Spekulowano, ┼╝e zjednoczeni pod przewodnictwem kt├│rego┼Ť z nich zwolennicy umacniania lewego skrzyd┼éa partii mog─ů si─Ö okaza─ç dostatecznie silnym atutem, by zagwarantowa─ç zwyci─Östwo nad Bidenem. Atutem, co warto doda─ç, w zasadzie niedost─Öpnym pozosta┼éym g┼é├│wnym kandydatom, kt├│rzy, za wyj─ůtkiem mo┼╝e Buttigiega, odpu┼Ťcili walk─Ö o progresywny elektorat.

Sprawy potoczy┼éy si─Ö jednak zupe┼énie inaczej. Na kr├│tko przed prawyborami w Iowa mi─Ödzy Warren i Sandersem dosz┼éo do roz┼éamu, kt├│rego zarzewiem by┼éa prywatna rozmowa z 2018 roku. Sp├│r sta┼é si─Ö jednym z punkt├│w centralnych si├│dmej debaty prezydenckiej i nasili┼é atmosfer─Ö wrogo┼Ťci mi─Ödzy obozami obojga. Spalonych most├│w nie uda┼éo si─Ö odbudowa─ç. Mimo licznych apeli lewicowych dziennikarzy, a tak┼╝e w┼éasnych sztabowc├│w, Elizabeth Warren, po zawieszeniu kampanii, nie zdecydowa┼éa si─Ö oficjalnie poprze─ç Sandersa ÔÇô na tamtym etapie prawybor├│w maj─ůcego wci─ů┼╝ szanse na wygran─ů. Roz┼éam w obozie progresywnych demokrat├│w przeszkodzi┼é Sandersowi w zmniejszaniu dystansu do Bidena, umacniaj─ůc dodatkowo przekonanie, ┼╝e jest kandydatem, kt├│ry dzieli zamiast ┼é─ůczy─ç.

Pytanie o to, na ile mia┼é kontrol─Ö nad swoim medialnym wizerunkiem, to kolejna wa┼╝na kwestia do rozwa┼╝enia. Teza g┼éosz─ůca, ┼╝e Bidena dziennikarze traktowali nadzwyczaj ┼éagodnie, podczas gdy Sanders mierzy─ç si─Ö musia┼é z negatywn─ů narracj─ů, budzi wiele kontrowersji. O ile jednak czynienie medi├│w g┼é├│wnymi winnymi pora┼╝ki senatora z Vermont jest zbytnim upraszczaniem sytuacji, o tyle mo┼╝na znale┼║─ç bardzo wiele przyk┼éad├│w nieuczciwego traktowania go przez gazety i stacje telewizyjne.

Problem docierania kampanii Sandersa z pozytywnym przekazem do wyborc├│w pog┼é─Öbi┼éa pandemia. Charyzmatyczny Bernie to zwierz─Ö wiecowe. Spotkania z nim gromadzi┼éy ogromne t┼éumy i bywa┼éy wr─Öcz punktami zwrotnymi jego kampanii. Najlepszy przyk┼éad stanowi┼é wiec w Nowym Jorku, b─Öd─ůcy powrotem Sandersa na kampanijny szlak po kr├│tkiej hospitalizacji, w czasie kt├│rego wyg┼éosi┼é przem├│wienie najlepiej chyba prezentuj─ůce my┼Ťl przewodni─ů jego kampanii brzmi─ůc─ů ÔÇ×Nie ja, MyÔÇŁ (ÔÇ×Not me, UsÔÇŁ). Pozbawiony przez szalej─ůc─ů pandemi─Ö mo┼╝liwo┼Ťci spotykania si─Ö z wyborcami, straci┼é ogromny atut. Nie przywr├│ci┼éy mu go nawet pionierskie, a mimo to bardzo udane pr├│by przeniesienia idei wiec├│w do rzeczywisto┼Ťci wirtualnej. Nawet najlepszy zrzut ekranu z Zooma nie wywo┼éuje takiego wra┼╝enia, jak zdj─Öcie dwudziestotysi─Öcznego t┼éumu na tle Mostu Queensboro.

Sytuacja by┼éa o tyle niefortunna, ┼╝e nasilaj─ůca si─Ö pandemia teoretycznie wzmacnia┼éa kandydatur─Ö Sandersa. Obna┼╝aj─ůc niszcz─ůce mechanizmy oddzia┼éywania spo┼éecznych nier├│wno┼Ťci na ┼╝ycie milion├│w Amerykanek, braki w dost─Öpie do sprywatyzowanego systemu ochrony zdrowia czy ┼Ťmiertelne w skutkach sploty wykluczenia ekonomicznego i tego wynikaj─ůcego z rasizmu, siej─ůcy spustoszenie koronawirus wydawa┼é si─Ö dowodzi─ç s┼éuszno┼Ťci progresywnych postulat├│w. Na popraw─Ö los├│w kampanii Sandersa by┼éo ju┼╝ jednak za p├│┼║no. 3 marca Biden, zwyci─Ö┼╝aj─ůc w czasie superwtorku i wychodz─ůc na zdecydowane prowadzenie w liczbie g┼éos├│w elektorskich, zapewni┼é sobie g┼éosy poparcia wielu spo┼Ťr├│d dawnych konkurentek. Jego poparcie w sonda┼╝ach poszybowa┼éo w g├│r─Ö i 5 marca po raz pierwszy od miesi─ůca przegoni┼é Sandersa.┬á Z kolei ju┼╝ 13 marca Donald Trump og┼éosi┼é stan wyj─ůtkowy na terenie ca┼éego kraju, co spowodowa┼éo prze┼éo┼╝enie terminu wielu prawybor├│w. W narastaj─ůcym chaosie Sandersowi nie uda┼éo si─Ö odnale┼║─ç ┼╝adnego wydarzenia, kt├│re pomog┼éoby mu odbi─ç si─Ö od dna ÔÇô przeciwnie, momentami sabotowa┼é wr─Öcz swoje szanse, podwa┼╝aj─ůc na przyk┼éad bezpiecze┼ästwo g┼éosowania w prawyborach w Wisconsin. Dzia┼éania takie, cho─ç ich przyczyn─ů by┼éa troska o wyborc├│w, nie motywowa┼éy do walki o podtrzymanie topniej─ůcych szans Sandersa, kt├│ry 8 kwietnia ostatecznie zawiesi┼é swoj─ů kampani─Ö, a dalsze prawyborcze potyczki sta┼éy si─Ö wy┼é─ůcznie formalno┼Ťci─ů.

Biden sam w domu

Zaryzykowa─ç mo┼╝na stwierdzenie, ┼╝e o ile dla Sandersa kryzys pandemiczny by┼é szans─ů niewykorzystan─ů, o tyle dla Bidena okaza┼é si─Ö szans─ů niespodziewan─ů. Publiczne wyst─ůpienia by┼éego wiceprezydenta niemal zawsze stanowi┼éy ryzyko wpadki, kompromitacji wywo┼éanej brakiem zdolno┼Ťci m├│wczych czy wybuchowo┼Ťci─ů. Na jednej z konferencji stwierdzi┼é, ┼╝e ÔÇ×biedne dzieci s─ů tak samo bystre, jak bia┼ée dzieciÔÇŁ. Podczas spotkania w stanie Iowa sprowokowany Biden nazwa┼é jednego z uczestnik├│w ÔÇ×cholernym k┼éamc─ůÔÇŁ, ÔÇ×grubasemÔÇŁ, stwierdzi┼é, ┼╝e jest za stary, by na niego g┼éosowa─ç i wyzwa┼é go na pojedynek na pompki. Z kolei dwa miesi─ůce p├│┼║niej zacz─ů┼é w czasie rozmowy popycha─ç lokalnego aktywist─Ö i kaza┼é mu ÔÇ×g┼éosowa─ç na kogo┼Ť innegoÔÇŁ. Takich sytuacji z udzia┼éem Bidena by┼éo o wiele wi─Öcej. Trudno nie wspomnie─ç przede wszystkim o jego sk┼éonno┼Ťci do naruszania przestrzeni osobistej, kt├│rej ofiar─ů pada┼éy zwykle kobiety. Do tego dochodzi oskar┼╝enie o przemoc seksualn─ů, kt├│remu by┼éy wiceprezydent zaprzecza. Innym, mniej powa┼╝nym, jednak r├│wnie┼╝ wyra┼║nie odbijaj─ůcym si─Ö na jego wizerunku problemem okaza┼éa si─Ö sk┼éonno┼Ť─ç do wplatania w wypowiedzi dziwnych powiedzonek, dryfowania w dygresje i zawieszania si─Ö, sprawiaj─ůca, ┼╝e bardzo ┼éatwo by┼éo go parodiowa─ç.

┼üatwo wi─Öc podejrzewa─ç, ┼╝e wywo┼éan─ů pandemi─ů konieczno┼Ť─ç ograniczenia masowych wydarze┼ä sztab Bidena powita┼é z rado┼Ťci─ů i ulg─ů. W ko┼äcu ┼éatwiej kontrolowa─ç medialne wyst─Öpy w formie telekonferencji ni┼╝ pe┼éne niespodzianek spotkania z wyborcami. Pewien zwyci─Östwa w prawyborach demokratycznych Biden znikn─ů┼é niemal┼╝e z pola widzenia. Szybko sta┼éo si─Ö to przyczyn─ů atak├│w ze strony Trumpa, nazywaj─ůcego go ÔÇ×sennym JoemÔÇŁ, ale tak┼╝e cz─Ö┼Ťci w┼éasnych wyborc├│w, zawiedzionych, ┼╝e w czasie kryzysu Biden unika wej┼Ťcia w rol─Ö przyw├│dcy.

By─ç mo┼╝e jednak kandydat demokrat├│w i jego sztab nie chc─ů unika─ç odpowiedzialno┼Ťci, lecz dzia┼éaj─ů zgodnie z przypisywan─ů Napoleonowi zasad─ů, kt├│ra g┼éosi: nie przeszkadzaj przeciwnikowi, gdy sam siebie pokonuje. Administracja Donalda Trumpa przechodzi w ostatnich miesi─ůcach seri─Ö najwi─Ökszych kryzys├│w podczas ca┼éej jego kadencji. Najwi─Ökszy z nich to ten wywo┼éany pandemi─ů koronawirusa, nad kt├│r─ů urz─Öduj─ůcy prezydent ani przez chwil─Ö nie zdo┼éa┼é zapanowa─ç. Pod koniec wrze┼Ťnia liczba zmar┼éych z powodu tej choroby wynios┼éa w Stanach dwie┼Ťcie tysi─Öcy, czyni─ůc kraj najbardziej poszkodowanym na ┼Ťwiecie. Wcze┼Ťniej oficjalnie og┼éoszono, ┼╝e po raz pierwszy od 2008 roku jego gospodarka znalaz┼éa si─Ö w recesji. Tak┼╝e najnowsze doniesienia na temat bezrobocia pokazuj─ů, ┼╝e jest znacznie wy┼╝sze ni┼╝ wtedy, gdy Trump obejmowa┼é urz─ůd. Do tego dochodz─ů wreszcie chaotyczne komunikaty, podwa┼╝anie ekspertyz naukowc├│w, a cz─Östo zwyczajne k┼éamstwa, przez kt├│re w temacie COVID-19 prezydentowi nie ufa 68% spo┼éecze┼ästwa.

Co wi─Öcej, Trump eskaluje wewn─Ötrzne napi─Öcia spo┼éeczne, szczeg├│lnie na tle rasowym. Masowe protesty ruchu Black Lives Matter i og├│lnokrajowa rewolucja przeciwko systemowemu rasizmowi spotka┼éy si─Ö ze strony prezydenta z brutaln─ů reakcj─ů, kt├│rej celem by┼éo zduszenie rewolty z u┼╝yciem wszelkiej dost─Öpnej si┼éy. Nie pr├│buj─ůc w ┼╝aden spos├│b ┼éagodzi─ç napi─Ö─ç, Trump zaognia┼é sytuacj─Ö. Jako wierny sojusznik policji, maj─ůcy dodatkowo na koncie wiele wiarygodnych oskar┼╝e┼ä o rasizm, sta┼é si─Ö oczywistym wrogiem ruchu. Jednocze┼Ťnie z tych samych wzgl─Öd├│w dodatkowo umocni┼é swoje zwi─ůzki ze skrajn─ů prawic─ů. Jak silna jest ta toksyczna relacja, zobaczy─ç mo┼╝na by┼éo podczas debaty prezydenckiej, kiedy to Trump na pytanie o to, czy pot─Öpi terroryzm bia┼éych supremacjonist├│w, odpowiedzia┼é, by czekali w gotowo┼Ťci,

Biden, kt├│ry zupe┼énie zrezygnowa┼é z masowych wiec├│w, obserwowa┼é kolejne kompromitacje Trumpa g┼é├│wnie w zaciszu jednego ze swoich dom├│w w Delaware i Virginii. Nie przeszkodzi┼éo to jednak sukcesywnie rosn─ů─ç jego szansom na wygran─ů ÔÇô od pocz─ůtku kwietnia przewaga Bidena w krajowych sonda┼╝ach podwoi┼éa si─Ö.

Wszyscy ludzie (kandydata na) prezydenta

W du┼╝ej mierze sta┼éo si─Ö to dzi─Öki wysi┼ékowi niezwykle szerokiej, nieformalnej koalicji os├│b i organizacji popieraj─ůcych kandydata Demokrat├│w. Motywuje ich nie sam Biden, z kt├│rym nie wi─ů┼╝─ů wielkich nadziei, lecz wizja kolejnej kadencji Donalda Trumpa. Odsuni─Öcie od w┼éadzy urz─Öduj─ůcego prezydenta i ratowanie demokracji jako kluczowy argument za oddaniem g┼éosu na demokrat─Ö wymieniali mi─Ödzy innymi Noam Chomsky, Alexandria Ocasio-Cortez czy Bernie Sanders.

Nie znaczy to jednak, ┼╝e lewe skrzyd┼éo partii akceptuje Bidena bezwarunkowo, w my┼Ťl zasady vote Blue no matter who. By┼éy wiceprezydent do┼Ť─ç wcze┼Ťnie dostrzeg┼é, ┼╝e bez zmian w programie nie zagwarantuje sobie g┼éos├│w progresywnego elektoratu. Ju┼╝ w po┼éowie marca, po wygranym superwtorku, wyci─ůgn─ů┼é d┼éo┼ä w kierunku wyborc├│w Berniego Sandersa i Elizabeth Warren, zmieniaj─ůc swoje stanowisko co do cz─Ö┼Ťciowej likwidacji op┼éat za studia i zasad og┼éaszania bankructwa przez osoby prywatne, o kt├│re toczy┼é z senatork─ů z Massachusetts sp├│r przez niemal dwadzie┼Ťcia lat. Dalszemu uzgadnianiu stanowisk mi─Ödzy r├│┼╝nymi frakcjami partii s┼éu┼╝y─ç mia┼éo powo┼éanie wsp├│lnie z senatorem z Vermont zespo┼é├│w zadaniowych, maj─ůcych przygotowa─ç akceptowalny tak┼╝e dla lewicowych wyborc├│w program, z kt├│rym kandydat demokrat├│w p├│jdzie do wybor├│w. Efektem jego prac by┼éa d┼éuga lista rekomendacji, z kt├│rych cz─Ö┼Ť─ç zainspirowa┼éa nowe plany. Podkre┼Ťli─ç tu warto szczeg├│lnie now─ů polityk─Ö klimatyczn─ů i deklaracj─Ö przeznaczenia dw├│ch bilion├│w dolar├│w w ci─ůgu czterech lat na walk─Ö z kryzysem i ┼Ťrodowiskowym rasizmem. To plan zdecydowanie r├│┼╝ni─ůcy si─Ö od przedstawionego w czasie prawybor├│w, zak┼éadaj─ůcego mi─Ödzy innymi roz┼éo┼╝enie inwestycji na przestrzeni dekady, krytykowanego przez wiele organizacji jako zbyt zachowawczy wzgl─Ödem obecnego zagro┼╝enia klimatu.

W zwi─ůzku z uk┼éonami Bidena w stron─Ö lewicowego elektoratu w ostatnich miesi─ůcach Donald Trump pr├│buje odmalowa─ç swojego przeciwnika jako marionetk─Ö antify i ÔÇ×radykalnego lewactwaÔÇŁ, kt├│rych emisariuszk─ů ma by─çÔÇŽ kandydatka na wiceprezydentk─Ö Kamala Harris. To absurdalne zarzuty, nie tylko ze wzgl─Ödu na do┼Ť─ç s┼éabe zwi─ůzki by┼éej prokuratorki generalnej Kalifornii z ameryka┼äsk─ů lewic─ů.

Jednak wok├│┼é kampanii Bidena orbituj─ů nie tylko ┼Ťrodowiska lewicuj─ůce. Wci─ů┼╝ kr─ů┼╝y przy nim bardzo wielu lobbyst├│w, przedstawicieli partyjnego establiszmentu, a nawet republikan├│w odcinaj─ůcych si─Ö od Trumpa. Przyk┼éadem aktywno┼Ťci tych ostatnich jest kontrowersyjny Lincoln Project, walcz─ůcy w imieniu kandydata Demokrat├│w z urz─Öduj─ůcym prezydentem jego w┼éasn─ů broni─ů: nieustannym tweetowaniem, prze┼Ťmiewstwem i kradzie┼╝─ů tw├│rczo┼Ťci internaut├│w. Cz─Ö┼Ť─ç konserwatyst├│w obawia si─Ö, ┼╝e ewentualny koniec Trumpa oznacza─ç mo┼╝e pocz─ůtek kryzysu Partii Republika┼äskiej. W czasie mijaj─ůcej kadencji bez opor├│w wesz┼éa ona w rol─Ö partii prezydenta, w zwi─ůzku z czym jego przegrana (a ju┼╝ szczeg├│lnie ewentualne pr├│by rozliczenia jego przest─Öpstw) mo┼╝e by─ç dla prawicy du┼╝ym ciosem. Dlatego cz─Ö┼Ť─ç republikan├│w woli dzi┼Ť zawalczy─ç o zwyci─Östwo Bidena, by jutro z powrotem sta─ç si─Ö t─ů racjonaln─ů, szanowan─ů przez przeciwnik├│w opozycj─ů.

W ostatnich tygodniach aren─ů walki o wp┼éywy w administracji potencjalnego przysz┼éego prezydenta sta┼é si─Ö jego zesp├│┼é przekszta┼éceniowy, kluczowy w pierwszych tygodniach po obj─Öciu w┼éadzy. Kontrowersje wywo┼éa┼é brak jednoznacznej deklaracji Bidena co do tego, czy zatrudnia─ç b─Ödzie lobbyst├│w i przedstawicieli wielkich korporacji. Progresywne skrzyd┼éo partii pr├│buje wym├│c na nim zakaz takich dzia┼éa┼ä, napotykaj─ůc jednak op├│r ze strony bardziej umiarkowanych demokrat├│w, kt├│rzy bardzo blisk─ů wsp├│┼éprac─Ö z przedstawicielami sektora prywatnego uznaj─ů za normaln─ů kolej rzeczy w wielkiej polityce. Biden znalaz┼é si─Ö wi─Öc w kleszczach mi─Ödzy rosn─ůc─ů frakcj─ů d─ů┼╝─ůc─ů do zmian, ale niepewn─ů, czy mo┼╝e w nim pok┼éada─ç nadzieje na ich zaprowadzenie, a partyjnym establiszmentem i wielkim biznesem, na kt├│rych poparciu zbudowa┼é sw├│j dotychczasowy polityczny kapita┼é. Jedni i drudzy ┼╝─ůdaj─ů czyn├│w, a nie s┼é├│w, i jedni i drudzy b─Öd─ů go z czyn├│w rozlicza─ç. Jak pokaza┼é przyk┼éad konwencji Partii Demokratycznej i tego, jak odnoszono si─Ö w jej trakcie do b─Öd─ůcego u szczytu aktywno┼Ťci ruchu Black Lives Matter, ewentualn─ů prezydentur─Ö Bidena charakteryzowa─ç mo┼╝e szukanie kompromis├│w i dzia┼éania pozorne. W ko┼äcu jako senator znany by┼é tak┼╝e z gotowo┼Ťci do wsp├│┼épracy ponad podzia┼éami nawet z rasistami. Pytanie, czy jest to aby pow├│d do dumy.

Lek na ca┼ée z┼éo, nadzieja na przysz┼éy rok

Je┼Ťli Bidenowi uda si─Ö wygra─ç wybory, sytuacje, w kt├│rych b─Ödzie musia┼é opu┼Ťci─ç o┼Ťwiecone centrum i opowiedzie─ç si─Ö po jednej ze stron, b─Öd─ů coraz liczniejsze. W lewicowym dyskursie coraz popularniejsza staje si─Ö koncepcja, zgodnie z kt├│r─ů, przy odpowiednich naciskach, przysz┼éego prezydenta uda si─Ö popchn─ů─ç w stron─Ö progresywnych rozwi─ůza┼ä, uczyni─ç z niego godnego nast─Öpc─Ö Franklina Delano Roosevelta czy Lyndona Bainesa Johnsona. Politycy ci, dzi┼Ť pami─Ötani dzi─Öki szeroko zakrojonym programom socjalnym ÔÇô ÔÇ×Nowemu ┼üadowiÔÇŁ i ÔÇ×Wielkiemu Spo┼éecze┼ästwuÔÇŁ ÔÇô do kt├│rych progresywni demokraci cz─Östo si─Ö odwo┼éuj─ů, w momencie obejmowania urz─Ödu w Bia┼éym Domu nie zapowiadali si─Ö na wielkich reformator├│w. Czy Biden tak┼╝e przejdzie tak─ů przemian─Ö, a przynajmniej zrealizuje co ambitniejsze obietnice z┼éo┼╝one w kampanii progresywnym wyborcom? A mo┼╝e to tylko robienie sobie nadziei przez ameryka┼äsk─ů lewic─Ö, szukaj─ůc─ů pocieszenia po pora┼╝kach Sandersa i Warren?

Uczestniczki i uczestnicy grupy fokusowej oceniaj─ůcej debat─Ö prezydenck─ů okre┼Ťlili Bidena mi─Ödzy innymi jako ÔÇ×w porz─ůdku go┼Ťcia, kt├│remu brakuje wizjiÔÇŁ. Cho─ç co do zasady to demokracie wyborcy cz─Ö┼Ťciej przypisuj─ů pozytywne cechy, to jednak Trumpa uwa┼╝aj─ů za kogo┼Ť, kto wyra┼║niej staje w obronie tego, w co wierzy. Republikanin postrzegany jest tak┼╝e jako kandydat, kt├│ry podejmowa┼éby lepsze decyzje w zakresie polityki gospodarczej, a wizja jego zwyci─Östwa budzi ekscytacj─Ö u nieco wi─Ökszego odsetka g┼éosuj─ůcych.

Kariera senacka naznaczona kontrowersjami, jak wsp├│┼éautorstwo ustawy o przest─Öpczo┼Ťci. Wiceprezydentura w gabinecie Baracka Obamy, przez wielu postrzeganego jako prezydent niespe┼énionych nadziei. Wreszcie niemrawa kampania wyborcza, w kt├│rej sukces Biden zawdzi─Öcza┼é w du┼╝ej mierze nie w┼éasnym zas┼éugom, lecz cudzym pora┼╝kom. Wszystko to sprawia, ┼╝e wizja jego prezydentury jest niewyra┼║na, budzi raczej zastanowienie ni┼╝ nadziej─Ö i ekscytacj─Ö. Zasadne wydaj─ů si─Ö obawy o to, ┼╝e zabraknie w niej dzia┼éa┼ä, kt├│rych wymaga moment dziejowy ÔÇô radykalnej walki z kryzysem klimatycznym czy spo┼éeczno-gospodarczymi problemami Ameryki stanowi─ůcymi przyczyny powodzenia reakcyjnej, rasistowskiej polityki obecnego prezydenta. R├│wnocze┼Ťnie jednak Biden ma kluczow─ů zalet─Ö daj─ůc─ů mu wielkie szanse na wyborczy sukces: nie jest Trumpem. Czy to wystarczy, by zosta┼é zapami─Ötany jako dobry prezydent?

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś