Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Jest szansa na koniec wyzysku pracownik贸w platform internetowych

Opracowywana dyrektywa unijna ma odmieni膰 los os贸b pracuj膮cych za po艣rednictwem platform internetowych. W Parlamencie Europejskim trwa w艂a艣nie walka o jej ostateczny kszta艂t. W wyniku pandemii zacz臋li艣my cz臋艣ciej zamawia膰 jedzenie z dowozem i korzysta膰 z aplikacji przewozowych.
Jest szansa na koniec wyzysku pracownik贸w platform internetowych
ilustr.: Natalia Kornobis

Tekst ukaza艂 si臋 pierwotnie w Dzienniku Gazety Prawnej (07.06.2022 r.)

W ci膮gu kilku ostatnich lat rola platform internetowych w europejskiej gospodarce znacz膮co wzros艂a. Co za tym idzie, wzros艂o zapotrzebowanie na si艂臋 robocz膮, kt贸ra obs艂u偶y rosn膮cy popyt na takie us艂ugi. Komisja Europejska szacuje, 偶e obecnie oko艂o 28 mln mieszka艅c贸w Unii Europejskiej pracuje za po艣rednictwem platform, jak Uber czy Amazon Mechanical Turk. Co dziesi膮ty pracownik w UE cho膰 raz zarabia艂 na 偶ycie za po艣rednictwem platformy cyfrowej. W przysz艂o艣ci mo偶e to dotyczy膰 jeszcze wi臋kszego odsetka os贸b, poniewa偶 praca platformowa online ro艣nie w b艂yskawicznym tempie 鈥 20 proc. rocznie. Oznacza to, 偶e ju偶 w 2025 r. liczba zatrudnionych w ten spos贸b Europejczyk贸w si臋gnie 43 mln.

Niestety wi膮偶e si臋 z tym wiele problem贸w. W przewa偶aj膮cej wi臋kszo艣ci pracownicy platformowi zatrudnieni s膮 na umowach cywilnoprawnych i nie dotycz膮 ich przepisy kodeksu pracy. Zdaniem KE dziewi臋膰 spo艣r贸d dziesi臋ciu najwi臋kszych platform aktywnych w UE nieprawid艂owo klasyfikuje pracownik贸w jako samozatrudnionych. Nie obejmuj膮 ich przez to podstawowe 艣wiadczenia socjalne, jak prawo do p艂atnego urlopu czy minimalnego wynagrodzenia. Badania pokazuj膮, 偶e niemal po艂owa pracownik贸w platformowych w UE zarabia poni偶ej godzinowej stawki minimalnej. Inaczej m贸wi膮c, platforma przerzuca wiele ryzyk i koszt贸w dzia艂alno艣ci na pracownik贸w. W dodatku robi to w spos贸b dla nich zupe艂nie nieprzejrzysty. Wynagrodzenia, warunki pracy czy liczba zlece艅 wyznaczane s膮 przez zautomatyzowany system, kt贸rego zasady s膮 niejasne dla najbardziej zainteresowanych. To tak, jakby w kt贸rym艣 z tradycyjnych sektor贸w gospodarki ludzie mieli pracowa膰, nie wiedz膮c, na jakich zasadach ich praca jest monitorowana, oceniania i wynagradzana.

KE pod koniec ubieg艂ego roku zaproponowa艂a projekt dyrektywy, kt贸ra ma naprawi膰 najwi臋ksze bol膮czki ekonomii platformowej. Dyrektywa w sprawie poprawy warunk贸w pracy za po艣rednictwem platform internetowych ma trzy g艂贸wne cele. Po pierwsze, ma przypisa膰 osobom b臋d膮cym w stosunku pracy w艂a艣ciwy status zatrudnienia. Szacuje si臋, 偶e zmiana statusu zatrudnienia mo偶e obj膮膰 nawet 5,5 mln os贸b. Dodatkowo osoby pracuj膮ce na platformie b臋d膮 uznawane za pracownik贸w, a nie kontraktor贸w po spe艂nieniu dw贸ch z pi臋ciu zaproponowanych kryteri贸w. Po drugie, platformy b臋d膮 musia艂y zapewni膰 przejrzysto艣膰 w zarz膮dzaniu algorytmicznym. To znaczy, 偶e pracownicy otrzymaj膮 informacje o tym, w jaki spos贸b ich praca jest nadzorowana i oceniana. Co wi臋cej, istotne dla pracownika decyzje, jak te o premii czy zwolnieniu, nie b臋d膮 mog艂y by膰 podejmowane przez algorytm. Niezb臋dne b臋dzie pisemne uzasadnienie decyzji o usuni臋ciu albo zawieszeniu czyjego艣 konta. Jest to o tyle wa偶ne, 偶e zautomatyzowane systemy maj膮 tendencj臋 do nier贸wnego traktowania os贸b historycznie dyskryminowanych (np. ze wzgl臋du na p艂e膰). Po trzecie, krajowe organy nareszcie otrzymaj膮 informacje o skali i warunkach pracy na platformach, co znacz膮co u艂atwi egzekwowanie przepis贸w, ale tak偶e prowadzenie bada艅 naukowych.

Nie wszystkim jednak podobaj膮 si臋 zaproponowane przez KE przepisy. W PE, gdzie obecnie jest negocjowany kszta艂t dyrektywy, trwa przepychanka mi臋dzy konserwatywnymi europarlamentarzystami a centrolewicow膮 pos艂ank膮 Elisabett膮 Gualmini, kt贸ra w swoim projekcie sprawozdania lobbuje za du偶o dalej id膮cymi zmianami. Przede wszystkim W艂oszka domaga si臋, aby wszyscy pracownicy platformowi byli automatycznie obj臋ci umow膮 o prac臋 (lub jej odpowiednikiem), dop贸ki platforma w odwo艂aniu nie udowodni, 偶e mamy do czynienia z niezale偶nymi kontraktorami. Gualmini chce r贸wnie偶 rozszerzy膰 obowi膮zek fizycznej kontroli nad zautomatyzowanymi systemami na wszystkich pracownik贸w, kt贸rzy musz膮 wchodzi膰 w interakcje z algorytmami. Oznacza to, 偶e r贸wnie偶 praca os贸b niezatrudnionych na platformach (np. magazynier贸w, kt贸rych prace nadzoruje sztuczna inteligencja), by艂aby ostatecznie oceniania przez cz艂owieka.

Ponadto wszystkie elementy algorytmu oceniaj膮cego wydajno艣膰 pracownik贸w mog艂yby by膰 przedmiotem rokowa艅 zbiorowych. Pracownicy mogliby np. kwestionowa膰 spos贸b, w jaki zautomatyzowane narz臋dzia oceniaj膮 czas realizacji dostawy. Dodano te偶 fragment dotycz膮cy podwykonawstwa, aby zapobiec obchodzeniu dyrektywy przez platformy. Propozycje zmian nie podobaj膮 si臋 konserwatywnej cz臋艣ci parlamentu, kt贸ra obawia si臋, 偶e zdusz膮 one innowacyjn膮 gospodark臋 platformow膮. Na razie nie wiadomo, w jakim stopniu konserwatywni pos艂owie zaakceptuj膮 propozycje Gualmini. Wniosek Komisji dotycz膮cy dyrektywy w sprawie poprawy warunk贸w pracy na platformach jest teraz dyskutowany w PE i Radzie UE. Po przyj臋ciu dyrektywy pa艅stwa cz艂onkowskie b臋d膮 mia艂y dwa lata na jej transpozycj臋 do prawa krajowego. Z nieoficjalnych 藕r贸de艂 wiadomo, 偶e w Parlamencie panuje pozytywne nastawienie do dyrektywy. To dobra informacja o tyle, 偶e obserwujemy post臋puj膮c膮 platformizacj臋 kolejnych sektor贸w gospodarki. A bez odpowiednich regulacji mo偶e nas czeka膰 drastyczne pogorszenie warunk贸w pracy.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij