magazyn lewicy katolickiej

Chcesz redystrybucji podatk贸w? Zrezygnuj z antyliberalnej narracji i poprzyj uproszczenie systemu.

Je艣li chcemy obci膮偶y膰 wy偶szymi podatkami najlepiej zarabiaj膮cych, aby ul偶y膰 najbiedniejszym, to powinni艣my zadba膰 te偶 o to, aby nie dok艂ada膰 przedsi臋biorcom dodatkowych koszt贸w, a tak偶e o narracj臋, kt贸ra b臋dzie przekonuj膮ca nie tylko dla antyliberalnej gospodarczo lewicy.

Polski system podatkowy bez w膮tpienia wymaga istotnych systemowych zmian. Jednym z g艂贸wnych postulat贸w podnoszonych w debacie publicznej jest zwi臋kszenie progresywno艣ci, czyli przeniesienie ci臋偶aru wp艂yw贸w podatkowych z grup najgorszej zarabiaj膮cych na rzecz tych lepiej uposa偶onych. Taki te偶 jest kierunek my艣lenia Huberta Walczy艅skiego, kt贸ry w tek艣cie 鈥濸olskie patologie podatkowe鈥 przedstawia standardowe lewicowe zarzuty wobec polskiego systemu podatkowego. Z niekt贸rymi propozycjami autora mog臋 si臋 zgodzi膰, jednak cz臋艣膰 z przedstawionych argument贸w sk艂ania mnie do podj臋cia polemiki. Co wi臋cej, w jego tek艣cie zabrak艂o tych postulat贸w, o kt贸re s艂usznie dopominaj膮 si臋 przedsi臋biorcy i wolnorynkowo zorientowani eksperci.

Wi臋ksza redystrybucja jest uzasadniona

Zacznijmy od tego, z czym nale偶y si臋 zgodzi膰:

1) Zwi臋kszenie kwoty wolnej od podatku 鈥 faktycznie jest to krok, od kt贸rego ju偶 dawno nale偶a艂oby zacz膮膰 reform臋 systemu podatkowego. Przypomnijmy, 偶e w latach 2009-2018 kwota ta wynios艂a zaledwie 3091 z艂. W ramach 鈥濸olskiego 艂adu鈥 przychodzi prawdziwa rewolucja, poniewa偶 wyniesie ona a偶 30 000 z艂. Po tej zmianie Polska wyprzedzi wiele pa艅stw zachodnioeuropejskich pod wzgl臋dem wysoko艣ci kwoty wolnej w relacji do 艣redniego wynagrodzenia.

2) Poparcie dla podatku spadkowego 鈥 Polska jest rajem dla spadkobiorc贸w. Najbli偶sza rodzina jest w聽og贸le zwolniona z聽podatku, a maksymalna warto艣膰 wynosi z kolei 20%. Dla przyk艂adu w聽Niemczech w聽grupie os贸b najbli偶ej spokrewnionych wynosi on mi臋dzy 7%-30%, dalszych 15%-43%, a聽braku pokrewie艅stwa 30% lub 50%. Potwierdzeniem niewielkiej wysoko艣ci stawek tego podatku jest 艣ladowy udzia艂 tego podatku w聽bud偶ecie pa艅stwa. Nale偶y podkre艣li膰, 偶e聽jest to聽najbardziej solidarystyczny i聽najmniej dotkliwy podatek, poniewa偶 nie聽karze za聽prac臋, konsumpcj臋 ani nawet w艂asny maj膮tek. Wr臋cz przeciwnie, zwi臋kszenie go utrudnia petryfikacj臋 struktury spo艂ecznej i聽tym samym u艂atwia r贸wno艣膰 szans.

3) Wprowadzenie podatku katastralnego 鈥 ca艂y ci臋偶ar nie powinien by膰 po艂o偶ony na podatkach od pracy, ale powinien by膰 zr贸wnowa偶ony podatkami od posiadanego maj膮tku. Warto podkre艣li膰, 偶e Polska jest jednym z pa艅stw, w kt贸rym podatki maj膮tkowe s膮 na jednym z najni偶szych poziom贸w w UE. Oczywi艣cie podatek ten powinien dotyczy膰 przede wszystkim nieruchomo艣ci inwestycyjnych przy ograniczeniu obci膮偶ania nieruchomo艣ciami na cele mieszkalne.

4) Eliminacja arbitra偶u podatkowego PIT 鈥 najlepszym rozwi膮zaniem jest zlikwidowanie 藕r贸de艂 istnienia arbitra偶u, czyli wyeliminowanie r贸偶nego osk艂adkowania i opodatkowania identycznych rodzaj贸w dochod贸w. Ministerstwo Finans贸w mia艂o ju偶 nawet opracowany projekt wprowadzenia tzw. jednolitej daniny, czyli podatku, kt贸ry 艂膮czy艂 w sobie wszystkie p艂atno艣ci obci膮偶aj膮ce prac臋: sk艂adk臋 zdrowotn膮, sk艂adki spo艂eczne i PIT. Docelowo za艣 danina ta mia艂a by膰 taka sama dla wszystkich podatnik贸w, bez wzgl臋du na 藕r贸d艂o dochodu. To za艣 sprawi艂oby, 偶e wy偶ej opisany arbitra偶 po prostu nie mia艂by sensu. Szkoda, 偶e rz膮d porzuci艂 to rozwi膮zanie.

5) Zwi臋kszenie podatku CIT 鈥 obecny podstawowy pr贸g CIT wynosi 19% (dla ma艂ych firm wynosi 9%), ale聽efektywna stawka, czyli ta, kt贸r膮 realnie p艂ac膮 firmy po聽odliczeniu ulg, zwolnie艅 i聽strat z聽poprzednich lat, wynosi 11%. Stanowi to聽wyj膮tkowo du偶膮 r贸偶nic臋, nawet jak na聽nasz region.Wa偶n膮 okoliczno艣ci膮 hamuj膮c膮 negatywne gospodarcze konsekwencje obni偶enia atrakcyjno艣ci inwestycyjnej Polski stanowi fakt, 偶e聽zmiany demograficzne rozwi膮zuj膮 ryzyko wysokiego bezrobocia. Ewentualne zmniejszenie liczby nowych miejsc pracy nie聽b臋dzie wi臋c聽du偶ym kosztem. Po聽okresie dbania o聽liczb臋 inwestycji polski rz膮d w聽ko艅cu mo偶e przenie艣膰 priorytet na聽ich jako艣膰, co odnosi si臋 tak偶e do聽kwestii zysk贸w podatkowych.

Nie przesadza膰 z antyliberaln膮 narracj膮

Propozycja proredystrybucyjnej korekty jest zasadna, ale nie oznacza to, 偶e wszystkie argumenty, jakie padaj膮 w debacie publicznej, w tym w tek艣cie Walczy艅skiego na rzecz redystrybucji, s膮 przekonuj膮ce. Poni偶ej lista najistotniejszych tez, kt贸re polemizuj膮 z lewicowymi narracjami, w kt贸rej wpisuje si臋 Walczy艅ski:

1) Czym innym jest walka z ub贸stwem, a czym innym jest walka o r贸wno艣膰 spo艂eczn膮 鈥 rzeczywi艣cie istniej膮 przekonuj膮ce racje etyczne na rzecz zwi臋kszenia obci膮偶enia podatkowego os贸b najzamo偶niejszych, 偶eby sfinansowa膰 w ten spos贸b podstawowe potrzeby 偶yciowe os贸b, kt贸re nie s膮 w stanie zaspokoi膰 ich samodzielnie. Jednak te same argumenty nie dzia艂aj膮 w odniesieniu do postulatu osi膮gni臋cia wi臋kszej r贸wno艣ci. Pa艅stwo bez w膮tpienia powinno d膮偶y膰 do tego, aby ka偶dy mia艂 mo偶liwie r贸wny 鈥瀞tart鈥 (poprzez na przyk艂ad system edukacji), ale z punktu widzenia sprawiedliwo艣ci nie jest oczywiste, jak g艂臋boko powinno wyr贸wnywa膰 sytuacj臋 鈥瀗a mecie鈥.

2) Liczba os贸b zamo偶nych w Polsce jest ograniczona 鈥 nale偶y przy tym podkre艣li膰, 偶e grupa krezus贸w jest naprawd臋 w Polsce nieliczna. Co wi臋cej, ma ona mo偶liwo艣ci rozliczania podatkowego poza Polsk膮, wi臋c podniesienie progu dla najbogatszych wcale nie musi spowodowa膰, 偶e wi臋cej fiskusowi zap艂aci rodze艅stwo Kulczyk贸w. Przeciwnie, b臋d膮 to przede wszystkim specjali艣ci w najwi臋kszych polskich miastach. Owszem, dobrze wynagradzani, ale mieszkaj膮cy te偶 w miastach, w kt贸rych s膮 najwy偶sze koszty 偶ycia, w tym przede wszystkim mieszkania. Nie jest wi臋c prawd膮, 偶e zwi臋kszenie obci膮偶enia dla najbogatszych nie b臋dzie istotnie odczuwalne.

3) Zwi臋kszenie opodatkowania korporacji teraz jest zasadne, wcze艣niej niekoniecznie 鈥 Polska, podobnie jak wiele innych pa艅stw Europy 艢rodkowo-Wschodniej, przez聽ostatnie 30 lat cechowa艂a si臋 niskim poziomem opodatkowania dla przedsi臋biorstw, co by艂o zwi膮zane z聽potrzeb膮 stworzenia zach臋ty dla zagranicznych korporacji, aby inwestowa艂y w聽Polsce. Dzi艣 po聽30 latach od聽transformacji mo偶na pozwoli膰 sobie na聽to, 偶eby聽podatki stopniowo zacz膮膰 podnosi膰 i聽wprowadza膰 dodatkowe progi dla przedsi臋biorstw najbardziej dochodowych, poniewa偶 wchodzimy w inny etap rozwoju. Oczywi艣cie wprowadzaj膮c wi臋ksz膮 progresj臋 w CIT trzeba obserwowa膰 konsekwencje gospodarcze i聽reagowa膰 w聽sytuacji, kiedy koszty gospodarcze okaza艂yby si臋 zbyt du偶e i聽mia艂oby to聽negatywny wp艂yw na聽inwestycje.

4) Polska jest pa艅stwem z du偶ymi mo偶liwo艣ciami awansu spo艂ecznego 鈥 oczywi艣cie, 偶e przekazywany kapita艂 kulturowy w domu powoduje, 偶e statystycznie wi臋cej os贸b b臋dzie r贸wnie偶 mia艂o wy偶sze wykszta艂cenie, je艣li takowe posiadaj膮 ich rodzice. Tak b臋dzie zawsze i wsz臋dzie, chyba 偶e chcemy wr贸ci膰 do systemu punkt贸w na uniwersytetach za pochodzenie. Niemniej du偶a cz臋艣膰 polskiej klasy 艣redniej, w tym tak偶e wy偶szej 艣redniej, to pokolenie du偶ego awansu spo艂ecznego, co podwa偶a tez臋 o niskiej mobilno艣ci spo艂ecznej, kt贸r膮 trzeba wymusi膰 zmianami podatkowymi.

5) Nier贸wno艣ci spo艂eczne w Polsce nie s膮 du偶e – bior膮c pod uwag臋 poziom rozwoju gospodarczego oraz zestawienie z bogatymi krajami UE, Polska nie jest krajem ra偶膮cych nier贸wno艣ci ekonomicznych. Co wa偶ne, od kilku lat nier贸wno艣ci dochodowe nie wykazuj膮 tendencji wzrostowych.

Narracja Walczy艅skiego jest potwierdzeniem tezy, i偶 s艂usznym postulatom redystrybucji towarzyszy cz臋sto du偶a ch臋膰 przesadzonego 鈥瀙rzywalenia鈥 przedsi臋biorcom i liberalnym komentatorom. Zostawiaj膮c na bok spory, na ile nale偶y si臋 im 鈥瀙a艂owanie鈥 za niech臋膰 do wi臋kszego dzielenia si臋 w艂asnym maj膮tkiem, nale偶y podkre艣li膰, 偶e poza satysfakcj膮 antylibera艂贸w taka strategia jest politycznie po prostu przeciwskuteczna. Zra偶a bowiem do siebie cz臋艣膰 opinii publicznej, kt贸ra mog艂aby si臋 zgodzi膰 na wy偶sze podatki, ale jednocze艣nie nie podziela antyliberalnych emocji. Trzeba odej艣膰 od portretowania przedsi臋biorc贸w jako kombinator贸w i wyzyskiwaczy na rzecz narracji doceniaj膮cej ich wk艂ad w budowanie polskiego PKB. Zobowi膮zanie do wi臋kszego dzielenia si臋 zyskami wynika w艂a艣nie z tej elitarnej pozycji.

Progresja to nie wszystko

Spory o g艂臋boko艣膰 redystrybucji trwaj膮 i b臋d膮 trwa艂y.

Bez w膮tpienia polski system podatkowy wymaga systemowych zmian, ale nie powinny by膰 one sprowadzone jedynie do prostej redystrybucji. Je艣li chcemy obci膮偶y膰 wy偶szymi podatkami najlepiej zarabiaj膮cych, aby ul偶y膰 najbiedniejszym, to powinni艣my zadba膰 o to, aby nie dok艂ada膰 przedsi臋biorcom dodatkowych koszt贸w, jakie generuje polski system podatkowy, a tak偶e zadba膰 o proredystrybucyjn膮 narracj臋, kt贸ra b臋dzie przekonuj膮ca nie tylko dla antyliberalnie gospodarczej lewicy.

***

Inicjatyw臋 wspiera Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca.

fundusz obywatelski

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij