Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Jaros艂aw Kaczy艅ski stworzy艂 uk艂ad. Nowa konstytucja tego nie naprawi

Prezydent Duda nie tylko powinien wycofa膰 si臋 z idei listopadowego referendum, ale powinien te偶 nie organizowa膰 w to miejsce 偶adnej szerszej debaty konstytucyjnej.

kultura liberalna
Klub Jagiello艅ski przekonuje, 偶e prezydent powinien zrezygnowa膰 z listopadowego referendum konstytucyjnego, poniewa偶 doprowadzi ono do kompromitacji idei zmiany konstytucji oraz instytucji powszechnego referendum. Wed艂ug stowarzyszenia zamiast tego Andrzej Duda powinien zainicjowa膰 szerok膮, obywatelsk膮 debat臋 konstytucyjn膮, kt贸rej zwie艅czeniem mog艂oby sta膰 si臋 referendum przeprowadzone w innym terminie. Moim zdaniem prezydent Duda nie tylko powinien wycofa膰 si臋 z idei listopadowego referendum, ale powinien te偶 nie organizowa膰 w to miejsce 偶adnej szerszej debaty konstytucyjnej.
Masz problem?
Kiedy zastanawiamy si臋 nad wprowadzeniem nowego prawa musimy postawi膰 pytanie: na jak膮 sytuacj臋 problemow膮 ono odpowiada? Przyk艂adowo, kodeks pracy odpowiada na problem nier贸wnowagi si艂 mi臋dzy stronami transakcji na rynku. Ustanawia wi臋c og贸lne ramy wsp贸艂pracy, kt贸re poprawiaj膮 pozycj臋 wyj艣ciow膮 pracownika w relacjach z pracodawc膮. Jaki problem mia艂aby rozwi膮za膰 ewentualna zmiana konstytucji?
Aby odpowiedzie膰 na to pytanie, trzeba najpierw wiedzie膰, z jakimi problemami konstytucyjnymi mamy dzisiaj do czynienia. Ot贸偶 s膮 dzisiaj dwa bezpo艣rednie problemy zwi膮zane z ustaw膮 zasadnicz膮: pierwszy polega na tym, 偶e rz膮dz膮cy nie chc膮 jej przestrzega膰 i pr贸buj膮 j膮 zdelegitymizowa膰. Pomijaj膮 przy tym przewidziane w prawie procedury i wprowadzaj膮 zmiany ustrojowe de facto, co Klub Jagiello艅ski eufemistycznie okre艣la 鈥瀝adzeniem sobie [sic! 鈥 Tomasz Sawczuk] w przeprowadzaniu korekt ustrojowych bez zmieniania konstytucji鈥. Drugi problem polega na tym, 偶e mamy dzi艣 do czynienia z ostrym konfliktem politycznym, co nie sprzyja formu艂owaniu na nowo szeroko akceptowanych podstaw ustroju.
Rozwi膮zaniem problemu pierwszego jest traktowanie prawa powa偶nie i przestrzeganie porz膮dku konstytucyjnego. Problemu drugiego nie da si臋 za艣 rozwi膮za膰 przy pomocy nowej konstytucji, poniewa偶 trzeba go rozwi膮za膰 przed jej uchwaleniem!
Wbrew intuicjom Klubu Jagiello艅skiego, fakt, 偶e referendalna inicjatywa Andrzeja Dudy przesz艂a przez sfer臋 publiczn膮 bez echa, nie 艣wiadczy wi臋c o naszej, jako spo艂ecze艅stwa, niedojrza艂o艣ci. Inicjatywa ta by艂a po prostu zupe艂nie niepowa偶na i tak w艂a艣nie zosta艂a odebrana przez wszystkie strony. Za to fakt, 偶e propozycje pyta艅 referendalnych wychodz膮cych z o艣rodka prezydenckiego 鈥瀊rzmi膮 jak arbitralna i przypadkowa kompilacja鈥 jest ca艂kowicie spodziewany, je艣li rozumie膰 go na tle og贸lnej PiS-owskiej praktyki rz膮dzenia. Pod wieloma wzgl臋dami symbolizuje j膮 przypadek Polskiej Fundacji Narodowej, gdzie komiczny poziom niezorganizowania 艂膮czy si臋 z nadu偶ywaniem w艂adzy politycznej.
鈥濽cieczka do przodu鈥 i wymuszenie na stronach konfliktu odmiennego post臋powania, do czego zach臋ca prezydenta Klub Jagiello艅ski, jest dzi艣 trudne do wyobra偶enia. R贸wnie偶 dlatego, 偶e w praktyce przez jednych by艂oby to postrzegane jako pr贸ba odkupienia win, a przez drugich 鈥搄ako ostateczna zdrada. W momencie, w kt贸rym postawa Dudy sta艂aby si臋 akceptowalna dla obozu opozycji, straci艂by on powa偶anie w grupie macierzystej. Aby sam pomys艂 sta艂 si臋 mo偶liwy do pomy艣lenia, prezydent musia艂by sta膰 si臋 politycznie ca艂kowicie samodzielny, a jego pozycja musia艂aby r贸wnocze艣nie ulec radykalnemu wzmocnieniu. Wymaga艂oby to olbrzymiej sprawno艣ci. W innym razie projekt taki wygl膮da jak misja samob贸jcza.
PiS nie chce lepszych instytucji
Zapytajmy inaczej: jakie problemy mog艂aby potencjalnie rozwi膮za膰 nowa konstytucja? Konstytucja istnieje po to, aby gwarantowa膰 prawa i wolno艣ci obywateli w warunkach spo艂ecznego pokoju. Z tej perspektywy prace nad zmian膮 ustawy zasadniczej mia艂yby sens tylko w贸wczas, gdyby mog艂y zako艅czy膰 si臋 uchwaleniem dokumentu, kt贸ry lepiej chroni艂by nasze prawa i wolno艣ci ni偶 obecnie obowi膮zuj膮ce regulacje. W aktualnym uk艂adzie politycznym nie mo偶emy na to liczy膰. PiS ma bowiem sk艂onno艣膰 raczej do tego, by ogranicza膰 konstytucyjne wolno艣ci i prawa, a tak偶e interpretowa膰 prawo, jak mu wygodnie.
Po drugie, nowa konstytucja mog艂aby opisa膰 ustr贸j w taki spos贸b, 偶e nast膮pi艂aby poprawa jako艣ci instytucji publicznych czy te偶 usprawnienie pa艅stwa na miar臋 XXI wieku, za czym opowiada si臋 Klub Jagiello艅ski. Zadanie takie rozumiem jednak jako szczeg贸lny przypadek lepszego gwarantowania naszych wolno艣ci i praw. Chodzi nam przecie偶 nie o sprawne pa艅stwo jako takie 鈥 nie interesuje mnie na przyk艂ad praca nad sprawn膮 dyktatur膮 鈥 ale o sprawn膮 liberaln膮 demokracj臋. Mog艂oby tu wi臋c chodzi膰 o lepsze zabezpieczenie podzia艂u w艂adzy lub wymuszenie lepszej wsp贸艂pracy mi臋dzy r贸偶nymi organami pa艅stwa. Zn贸w jednak 鈥 w dzisiejszych warunkach PiS stawia na omijanie prawa oraz ignorowanie instytucji, a nie na ich wzmocnienie czy lepsze wsp贸艂dzia艂anie. Silne instytucje s膮 niewygodne, poniewa偶 ograniczaj膮 pole dyskrecjonalnej w艂adzy. W tym zakresie tak偶e nie mo偶emy wi臋c raczej liczy膰 na popraw臋.
艢wi臋to demokracji
Po trzecie, nowa konstytucja mog艂aby zapewni膰 wi臋ksz膮 spo艂eczn膮 legitymizacj臋 polskiej demokracji. Klub Jagiello艅ski poszukuje sposobu na wytworzenie nowego impulsu demokratycznego i formu艂uje projekt wypracowania porozumienia mi臋dzy obywatelami ponad g艂owami partyjnych lider贸w.
Doceniam intencj臋 owej propozycji. Jednak pomys艂, 偶e g艂osowanie nad now膮 konstytucj膮 w referendum powinno by膰 鈥瀦wie艅czeniem procesu opartego o szereg politycznych innowacji, kt贸re przywr贸c膮 Polakom zaufanie do pa艅stwa i wsp贸艂obywateli, wzmocni膮 poczucie politycznej podmiotowo艣ci i od艣wie偶膮 wiar臋 w demokracj臋鈥, wydaje si臋 pochodzi膰 z r贸wnoleg艂ego 艣wiata, w kt贸rym scena partyjna wygl膮da zupe艂nie inaczej.
Co gorsza, promowanie dzisiaj opcji zerowej sugeruje, 偶e instytucje mo偶na zmienia膰 jak r臋kawiczki, gdy tylko przestan膮 nam si臋 podoba膰. Jest to na r臋k臋 obecnej w艂adzy, kt贸ra konstytucj膮 przejmuje si臋 艣rednio, a demokracj膮 partycypacyjn膮 鈥 jeszcze mniej. W obliczu radykalizmu obozu rz膮dz膮cego oraz relatywnej s艂abo艣ci organizacyjnej opozycji spodziewam si臋, 偶e referendum, przy kt贸rym nad pytaniami pracowano by w formule demokracji bezpo艣redniej, mog艂oby zosta膰 wykorzystane w istotnej mierze do promowania cel贸w skrajnej prawicy i dalszej radykalizacji sceny politycznej. Sam Jaros艂aw Kaczy艅ski liczy za艣 zapewne na wi臋kszo艣膰 konstytucyjn膮 w przysz艂ym parlamencie i nie ma w takim przedsi臋wzi臋ciu 偶adnego interesu.
Aby proces prac nad now膮 konstytucj膮, zgodnie z intencj膮 Klubu Jagiello艅skiego, m贸g艂 nabra膰 charakteru 鈥炁泈i臋ta demokracji鈥, co艣 musia艂oby si臋 najpierw zmieni膰 w dynamice politycznej.
Sprz膮tanie
Konstytucj臋 pisze si臋 z my艣l膮 nie tylko o rz膮dach dobrych, kt贸re wykorzystaj膮 sprawnie zorganizowane instytucje do poprawy sytuacji obywateli, ale tak偶e z my艣l膮 o rz膮dach z艂ych, kt贸re b臋d膮 chcia艂y nadu偶y膰 mocy pa艅stwa. 呕adna konstytucja nie mo偶e jednak zabezpieczy膰 nas przed sytuacj膮, w kt贸rej najsilniejszy gracz nie chce jej ju偶 przestrzega膰. Podstawowy problem, z kt贸rym mamy dzisiaj do czynienia w Polsce, nie polega na wadliwo艣ci ustawy zasadniczej, ale dotyczy raczej kultury politycznej, a by膰 mo偶e tak偶e stosunku stron do szeroko rozumianej kultury liberalnej.
Je偶eli prace nad now膮 konstytucj膮 mia艂yby sens, to przede wszystkim w tym celu, aby posprz膮ta膰 po chaosie prawnym wywo艂anym przez rz膮dy PiS-u. To jednak temat na odr臋bn膮 rozmow臋. W aktualnych warunkach lepiej najpierw ponownie rozda膰 obywatelom t臋 konstytucj臋, kt贸r膮 ju偶 mamy, poszerza膰 o niej wiedz臋 i pokazywa膰, jak mo偶na korzysta膰 z praw, kt贸re ona daje. Ostatecznie rzecz bior膮c jest ona przecie偶 ca艂kiem niez艂a.
 

Artyku艂 powsta艂 w聽ramach projektu聽鈥濻pi臋cie鈥 .聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 聽 Inicjatywa wspierana jest przez Fundusz Obywatelski zarz膮dzany przez Fundacj臋 dla Polski.

fundusz

Referendum konstytucyjne 2.0

Pomys艂 艣wietny, ale na realizacj臋 stanowczo za wcze艣nie

Referendum konstytucyjne nie ma sensu

Konstytucyjny patriotyzm lepszy od crowdsourcingu

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij