Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Jak rozmawia膰 o uchod藕cach w szkole?

Podzia艂 uczni贸w na tych, kt贸rzy s膮 za przyj臋ciem uchod藕c贸w, i tych, kt贸rzy s膮 przeciwko, to jedynie wierzcho艂ek g贸ry lodowej. G艂臋biej kryj膮 si臋 zwykle l臋ki, brak wiedzy i zagubienie w chaosie informacyjnym. A najcz臋艣ciej po prostu potrzeba rozmowy, kt贸ra nikogo nie wyklucza.
Jak rozmawia膰 o uchod藕cach w szkole?
ilustr.: Stanis艂aw Gajewski

鈥濨oimy si臋. Nie wiemy czego, tak naprawd臋, stricte konkretnie, ale to jest w sumie moim zdaniem uzasadnione. Bo ludzie, kt贸rzy s膮 zdolni do wszystkiego i nie wiemy, czego si臋 po nich spodziewa膰鈥 s膮 zdolni do wszystkiego. I nie wiemy, czego si臋 boimy, ale si臋 boimy, wiemy, 偶e co艣 si臋 stanie. Nie wiemy czego, bo oni s膮 zdolni do totalnie wszystkiego. Jakby byli jacy艣 bardziej przewidywalni, to mog艂abym powiedzie膰, czego si臋 boj臋鈥 鈥 autorki badania 鈥濽przedzenia, strach czy niewiedza? M艂odzi Polacy o powodach niech臋ci do przyjmowania uchod藕c贸w鈥 przytaczaj膮 (niezredagowan膮) wypowied藕 jednej z respondentek autorki badania. W 2016 roku Dorota Hall i Agnieszka Mikulska-Jolles zapyta艂y przeciwnych przyjmowaniu uchod藕c贸w Polak贸w w wieku od osiemnastu do trzydziestu lat 聽o przyczyny ich postaw. Respondenci m贸wili mi臋dzy innymi o potencjalnym zagro偶eniu dla bezpiecze艅stwa w kraju, nadu偶ywaniu przez przybysz贸w wsparcia socjalnego czy zagro偶eniach dla naszej kultury. Pojawia艂 si臋 te偶 bli偶ej nieokre艣lony strach przed t艂umem nieznajomych.

Rok wcze艣niej rozpocz膮艂 si臋 tak zwany kryzys uchod藕czy. Wed艂ug Eurostatu w 2015 roku pa艅stwa Unii Europejskiej otrzyma艂y ponad 1,2 milion贸w wniosk贸w o azyl, g艂贸wnie od uciekinier贸w z Afganistanu, Iraku i Syrii. To dwukrotnie wi臋cej ni偶 w roku poprzednim. Na ustach polityk贸w, aktywist贸w, reporter贸w, ekspert贸w od konflikt贸w i kryzys贸w humanitarnych z niespotykan膮 dot膮d cz臋stotliwo艣ci膮 zacz臋艂o pojawia膰 si臋 s艂owo 鈥瀠chod藕ca鈥. Kim jest? Sk膮d przybywa? Czego od nas chce? 鈥 zacz臋li zastanawia膰 si臋 Europejczycy, kt贸rzy w wi臋kszo艣ci nie zaprz膮tali sobie dot膮d g艂owy problemami Bliskiego Wschodu. Odpowiedzi nap艂ywa艂y z wielu stron i by艂y bardzo zr贸偶nicowane.

鈥 Pi臋膰 lat temu s艂yszeli艣my od zaprzyja藕nionych z Centrum Edukacji Obywatelskiej nauczycieli i nauczycielek, 偶e potrzebuj膮 wsparcia 鈥 opowiada Julia Godorowska, koordynatorka projekt贸w edukacyjnych w CEO, autorka materia艂贸w z zakresu edukacji globalnej i edukacji na rzecz zr贸wnowa偶onego rozwoju. 鈥 W indywidualnych rozmowach dawali nam zna膰, 偶e ich m艂odzi podopieczni s膮 zaniepokojeni. Myl膮 poj臋cia, nie wiedz膮, kim jest migrant, a kim uchod藕ca. Daj膮 si臋 zwie艣膰 manipulacjom w mediach i na portalach spo艂eczno艣ciowych wykorzystuj膮cym stereotypowe przedstawianie uchod藕c贸w i migrant贸w. Gubi膮 si臋 w g膮szczu informacji i zdj臋膰, kt贸re epatuj膮 niezrozumia艂膮 tragedi膮, jednocze艣nie s艂uchaj膮c g艂os贸w, 偶e uchod藕cy to terrory艣ci, nieroby, nosiciele paso偶yt贸w, a w dodatku m艂odzi, silni m臋偶czy藕ni, kt贸rych sta膰 na smartfony. Nie wiedz膮, co jest prawd膮, a co nie. S膮 poruszeni i rozmawiaj膮 o tym na korytarzach 鈥 wspomina Julia.

Nauczyciele chcieli zareagowa膰, uspokoi膰 uczni贸w. Nie mieli jednak pomys艂u jak, bo sami nie do ko艅ca wiedzieli, co my艣le膰 o kryzysie, sk膮d czerpa膰 rzetelne informacje oraz jak prowadzi膰 lekcje i rozmowy na temat, kt贸ry budzi skrajne emocje. Dlatego Jacek Strzemieczny, za艂o偶yciel i 贸wczesny prezes CEO, postanowi艂 stworzy膰 materia艂y edukacyjne, kt贸re pomog膮 nauczycielom przeciwdzia艂a膰 podzia艂om spo艂ecznym, a uczniom umo偶liwi膮 udzia艂 w istotnej debacie publicznej.

Mamy poczucie, 偶e nast膮pi艂o co艣, co mo偶na nazwa膰 za艂amaniem powszechnego systemu warto艣ci.

Jak rozmawia膰?

Okaza艂o si臋, 偶e polaryzacja spo艂eczna na tych, kt贸rzy s膮 za przyj臋ciem uchod藕c贸w, i tych, kt贸rzy s膮 przeciwko, powszechna zreszt膮 nie tylko w szkole, to jedynie wierzcho艂ek g贸ry lodowej. G艂臋biej kry艂y si臋 r贸偶ne l臋ki, cz臋sto wynikaj膮ce z niewiedzy i chaosu informacyjnego. Czasem by艂a to te偶 ciekawo艣膰, rzadko w tamtym czasie zaspokajana przez media, kt贸re karmi艂y si臋 g艂贸wnie sensacj膮. Ale najcz臋艣ciej by艂a to po prostu potrzeba rozmowy i przyzwolenia na rzeczow膮 wymian臋 pogl膮d贸w, kt贸ra nikogo nie wyklucza.

鈥 W CEO byli艣my wstrz膮艣ni臋ci tym, co wydarzy艂o si臋 w drugiej po艂owie zesz艂ego roku. Rasizm i ksenofobia staj膮 si臋 coraz wyra藕niej widoczne w debacie publicznej. Obserwujemy nasilenie takich postaw, r贸wnie偶 w艣r贸d m艂odzie偶y 鈥 m贸wi艂 w 2016 roku Jacek Strzemieczny. 鈥 Mamy poczucie, 偶e nast膮pi艂o co艣, co mo偶na nazwa膰 za艂amaniem powszechnego systemu warto艣ci. Wizja wsp贸lnoty odwo艂uj膮cej si臋 na przyk艂ad do praworz膮dno艣ci i konieczno艣ci respektowania praw cz艂owieka jest obecnie kwestionowana. Nie tylko przez media, cho膰 odegra艂y one w tym procesie wa偶n膮 rol臋, mi臋dzy innymi wprowadzaj膮c tematyk臋 uchod藕cz膮 do debaty publicznej i politycznej w okre艣lony spos贸b. W efekcie cz艂onkowie spo艂ecze艅stwa nie chc膮 o tym ze sob膮 rozmawia膰, co prowadzi do pog艂臋biania si臋 podzia艂贸w. W takich warunkach nie da si臋 rozmawia膰, ani nie ma szans na ujawnienie w艂asnych l臋k贸w czy warto艣ci. A jak twierdzi艂 Zygmunt Freud: 鈥濶iewyra偶one emocje nigdy nie umieraj膮. Zostaj膮 zakopane 偶ywcem, aby powr贸ci膰 p贸藕niej w znacznie gorszej formie鈥. I w艂a艣nie dlatego chcieli艣my stworzy膰 program dla szk贸艂, kt贸ry nie tylko umo偶liwi rozmow臋 na temat uchod藕c贸w, lecz tak偶e b臋dzie uczy艂 szacunku dla Innego, s艂uchania jego racji bez oburzania si臋 czy traktowania jej jako wrogiej 鈥 t艂umaczy艂 zamys艂 towarzysz膮cy pocz膮tkom projektu 鈥濺ozmawiajmy o uchod藕cach鈥 Jacek Strzemieczny.

鈥 Kiedy nie zgadzamy si臋 w jakiej艣 kwestii 艣wiatopogl膮dowej, spo艂ecznej, politycznej, to najcz臋艣ciej ze sob膮 nie rozmawiamy. A jak ju偶 pr贸bujemy rozmawia膰, to si臋 przekrzykujemy; w gr臋 wchodz膮 emocje, wyzwiska. Innym problemem jest to, 偶e stosujemy argumenty, kt贸re przekonuj膮 tylko grup臋 ju偶 przekonanych. Nie rozmawiamy, lecz okopujemy si臋 na swoich stanowiskach 鈥 dodaje koordynatorka projektu Julia Godorowska.

Celem 鈥濺ozmawiajmy o uchod藕cach鈥 sta艂o si臋 wi臋c nie tylko dostarczanie rzetelnej wiedzy na temat migrant贸w i uchod藕c贸w, lecz tak偶e nauka prowadzenia dobrej rozmowy. Dobrej, czyli takiej, w kt贸rej ka偶dy mo偶e si臋 wypowiedzie膰 i ka偶dy zostaje wys艂uchany. Rozmowy, kt贸ra zak艂ada, 偶e kto艣 mo偶e mnie do czego艣 przekona膰 lub 偶e mog臋 zrozumie膰 czyj艣 punkt widzenia, a nie tylko przekonywa膰 wszystkich do swoich racji.

鈥 Wykorzystuj膮c jako pretekst zjawisko migracji na 艣wiecie oraz obecno艣膰 uchod藕c贸w w Europie, m艂odzie偶 mia艂a poddawa膰 refleksji swoje warto艣ci oraz ich wp艂yw na w艂asne przekonania. To mia艂 by膰 czas na zastanowienie si臋: Jakie mam zdanie na ten temat? Dlaczego ja mam takie zdanie, a m贸j kolega z 艂awki ma inne? Chcieli艣my, 偶eby uczniowie nauczyli si臋 wymienia膰 pogl膮dy i 偶eby szanowali si臋 wzajemnie, nawet je艣li nie zgadzaj膮 si臋 ze sob膮 w pewnych sprawach 鈥 t艂umaczy koordynatorka. 鈥 Zale偶a艂o nam na tym, by stworzy膰 przestrze艅, w kt贸rej nikt nie gani uczni贸w, gdy m贸wi膮, 偶e boj膮 si臋 terroryst贸w, czy otwarcie deklaruj膮, 偶e s膮 przeciwko przyjmowaniu uchod藕c贸w do Polski (zgodnie z 贸wczesnym mainstreamowym dyskursem). Chcieli艣my, 偶eby te r贸偶ne g艂osy wybrzmiewa艂y, bo m艂odzie偶 je w sobie t艂umi. Je艣li nie wypowie swoich my艣li w klasie, gdzie mo偶na us艂ysze膰 tak偶e inne opinie, wykrzyczy je potem na podw贸rku. Sugerowali艣my reagowanie na najbardziej radykalne wypowiedzi. Nie powinno by膰 przyzwolenia na s艂owa, kt贸re zagra偶aj膮 czyjej艣 wolno艣ci lub bezpiecze艅stwu 鈥 dodaje.

Nad programem z ramienia CEO, opr贸cz Julii Godorowskiej i Jacka Strzemiecznego, pracowali tak偶e Malina Baranowska-Janusz, El偶bieta Kielak, El偶bieta Krawczyk, Antoni Strzemieczny i J臋drzej Witkowski, obecny prezes CEO. Do wsp贸艂pracy zaprosili nauczycieli oraz ekspert贸w zewn臋trznych, na przyk艂ad psycholo偶k臋 i trenerk臋 antydyskryminacyjn膮 Dominik臋 Cie艣likowsk膮, a tak偶e ekspert贸w zwi膮zanych z Centrum My艣li Jana Paw艂a II oraz fundacj膮 Centrum im. prof. Bronis艂awa Geremka. Stworzyli mi臋dzy innymi scenariusz lekcji, podczas kt贸rej m艂odzie偶 dowiaduje si臋, kim jest uchod藕ca, a kim migrant, jakie s膮 procedury przyjmowania uchod藕c贸w w Polsce czy przyczyny uchod藕stwa na 艣wiecie, a tak偶e na czym polega kryzys zwi膮zany z migracjami i z jakimi wyzwaniami spo艂ecznymi si臋 wi膮偶e. Kolejna lekcja dotyczy problemu dyskusji 鈥 uczniowie opracowuj膮 kodeks dobrej rozmowy, a potem, stosuj膮c si臋 do niego, rozmawiaj膮 w klasie na temat uchod藕c贸w.

Jak twierdzi艂 Freud: 鈥濶iewyra偶one emocje nigdy nie umieraj膮. Zostaj膮 zakopane 偶ywcem, aby powr贸ci膰 p贸藕niej w znacznie gorszej formie鈥.

鈥 Okaza艂o si臋, 偶e ten kodeks stworzy艂 koncepcyjne ramy ca艂ego projektu, a pomys艂, by m艂odzie偶 sama te zasady wsp贸lnie wypracowywa艂a, podchwyci艂y szko艂y i zostawa艂 w nich d艂ugo po zako艅czeniu udzia艂u w projekcie 鈥 wyja艣nia El偶bieta Krawczyk, kt贸ra odpowiada w CEO za projekty z zakresu edukacji globalnej. 鈥 Plakaty z wynegocjowanymi zasadami podpisane przez uczni贸w i uczennice znajdowa艂y miejsce w klasach i cz臋sto m艂odzie偶 ju偶 sama si臋 do nich odwo艂ywa艂a, a nauczyciele i nauczycielki w艂膮czali t臋 aktywno艣膰 do swojej codziennej praktyki 鈥 dodaje.

Ale dwie lekcje to za ma艂o, 偶eby zmierzy膰 si臋 z tymi wszystkimi wyzwaniami. Nie wszyscy nauczyciele mog膮 te偶 pozwoli膰 sobie na to, by po艣wi臋ca膰 na nie godziny wychowawcze. Dla organizator贸w istotne by艂o pokazanie migracji w kontek艣cie globalnych wsp贸艂zale偶no艣ci, a to mo偶na robi膰 na zaj臋ciach przedmiotowych przy okazji realizowania podstawy programowej. Dlatego CEO wysz艂o z inicjatyw膮 stworzenia serii scenariuszy przedmiotowych.

鈥 Dla nauczycieli i nauczycielek wa偶na jest realizacja podstawy programowej, a dzi臋ki naszym scenariuszom mogli uczy膰 o migracjach podczas swoich lekcji. Na przyk艂ad na geografii mo偶na uczy膰 si臋 czytania mapy, jednocze艣nie dowiaduj膮c si臋, jak migracje wp艂ywaj膮 na procesy demograficzne. Na polskim z kolei mo偶na przeczyta膰 鈥濸salm鈥 Wis艂awy Szymborskiej i na tej podstawie dyskutowa膰 o roli granic pa艅stwowych oraz pa艅stwowo艣ci. Na biologii mo偶na porozmawia膰 o tym, jak dzia艂alno艣膰 cz艂owieka wp艂ywa na klimat i jak zmiana klimatu wp艂ywa na migracje. Na WOS-ie natomiast o tym, kim s膮 uchod藕cy zgodnie z zapisami prawa mi臋dzynarodowego i dlaczego te akty nale偶y respektowa膰. A przecie偶 jest jeszcze etyka czy wiele zagadnie艅 z historii, kt贸re dotycz膮 polskiej tolerancji, wielokulturowo艣ci na naszych ziemiach oraz polskich migrant贸w 鈥 opowiada Julia Godorowska. 鈥 Dzi臋ki pracy nad tymi scenariuszami sama zacz臋艂am zauwa偶a膰 powi膮zania proces贸w migracyjnych z wieloma dziedzinami 偶ycia 鈥 przyznaje koordynatorka.

Zainteresowanie, jakim cieszy艂 si臋 program, i badania ewaluacyjne pokaza艂y, 偶e pomys艂y CEO odpowiada艂y na potrzeby szk贸艂. Nauczyciele docenili zar贸wno merytoryczn膮 warto艣膰 materia艂贸w, jak i strategi臋 prowadzenia zaj臋膰, kt贸ra zach臋ca艂a uczni贸w do aktywnego udzia艂u w dyskusji. 鈥濿iele si臋 dowiedzia艂am na temat uchod藕c贸w. Niekt贸re informacje by艂y dla mnie zaskoczeniem, bo media cz臋sto podaj膮 nieprawdziwe informacje. Uczniowie si臋 zaanga偶owali i widzia艂am, 偶e zainteresowa艂 ich temat鈥 鈥 pisa艂a jedna z nauczycielek w ankiecie ewaluacyjnej.

鈥 Uczniowie pisali w ankietach, 偶e wreszcie kto艣 zapyta艂 ich o zdanie, 偶e czuj膮 si臋 w艂膮czeni w debat臋. Podkre艣lali te偶, 偶e nie mo偶na wpisa膰 w wyszukiwark臋 has艂a migracje i czyta膰 pierwszej lepszej strony. Zrozumieli, 偶e trzeba weryfikowa膰 藕r贸d艂a i rzetelno艣膰 tekst贸w 鈥 m贸wi Julia Godorowska.

Ta od uchod藕c贸w

Zainteresowanie projektem zmienia艂o si臋 w zale偶no艣ci od temperatury debaty publicznej i cz臋stotliwo艣ci publikacji na temat uchod藕c贸w w mediach. Ale udzia艂 w projekcie nie zale偶a艂 wy艂膮cznie od zainteresowania nauczyciela i jego uczni贸w. Do CEO dociera艂y sygna艂y, 偶e czasem to rodzice nie zgadzaj膮 si臋, by ich dzieci uczestniczy艂y w takich spotkaniach. Zreszt膮 nie tylko rodzice mieli opory.

鈥撀 Podczas jednego ze szkole艅 spotka艂am nauczycielk臋, kt贸ra chcia艂a do艂膮czy膰 do 鈥濺ozmawiajmy o uchod藕cach鈥 dwa lata wcze艣niej, ale zabroni艂 jej dyrektor. M贸wi艂, 偶e to jest ideologiczne, 偶e wbrew narracji rz膮dowej, wi臋c odpu艣ci艂a. Ale po dw贸ch latach posz艂a do niego jeszcze raz. Ponownie spokojnie wyt艂umaczy艂a mu, czego dotyczy ten projekt, 偶e chodzi w nim w艂a艣nie o neutralno艣膰, o brak obowi膮zuj膮cego stanowiska. Wyja艣ni艂a, 偶e to nie debata, w kt贸rej kto艣 ma wygra膰 鈥 opowiada Julia. 鈥 I tym razem si臋 zgodzi艂.

Szkolenia, o kt贸rych mowa, mia艂y przygotowa膰 nauczycieli do prowadzenia rozm贸w o uchod藕cach. By艂o wiadomo, 偶e nie b臋dzie to dla nich 艂atwe. 鈥 Na pocz膮tku, w 2015 i 2016 roku, zdarza艂y si臋 nauczycielki, kt贸re por贸wnywa艂y prowadzenie takiej lekcji z wizyt膮 na poligonie. Tak mocno by艂y przyt艂oczone opiniami i tekstami uczni贸w i uczennic 鈥 wspomina koordynatorka. Organizatorzy spodziewali si臋, 偶e prowadzenie zaj臋膰 dla m艂odzie偶y na temat uchod藕c贸w b臋dzie wymaga艂o du偶ego zaanga偶owania emocjonalnego. Dlatego opr贸cz przygotowania merytorycznego i stworzenia scenariuszy zaj臋膰 zorganizowali tak偶e szkolenia z mentorami, kt贸rzy mieli przygotowa膰 nauczycieli psychicznie i emocjonalnie.

鈥 Wa偶ne, 偶eby nauczyciel odpowiedzia艂 sobie na pytanie, jakie ma stanowisko w tej kwestii. Czy sam nie kieruje si臋 stereotypowym my艣leniem, czy nie ma uprzedze艅 w stosunku do os贸b reprezentuj膮cych inn膮 kultur臋? 鈥 opowiada o szkoleniach Julia. 鈥 Zwracali艣my tak偶e uwag臋 na j臋zyk, kt贸rym pos艂uguj膮 si臋 nauczyciele i nauczycielki. Czy nie korzystaj膮 ze slogan贸w, jak cho膰by 鈥瀎ala鈥 czy 鈥瀗ap艂yw uchod藕c贸w鈥, kt贸re przywo艂uj膮 skojarzenia z katastrofami naturalnymi? J臋zyk jest obrazem tego, jak my艣limy o danym zagadnieniu 鈥 m贸wi.

Problemem j臋zyka, kt贸rym opisuje si臋 kryzys migracyjny, zajmowa艂a si臋 r贸wnie偶 Dominika Cie艣likowska. Powo艂uj膮c si臋 na raporty z monitoringu polskich medi贸w, trenerka antydyskryminacyjna t艂umaczy, dlaczego dyskurs polskiej debaty publicznej nie mo偶e przynie艣膰 rozwi膮zania problemu. W warstwie j臋zykowej cz臋艣膰 dziennikarzy przedstawia uchod藕c贸w jako kl臋sk臋 偶ywio艂ow膮 (鈥瀦alew鈥, 鈥瀎ala鈥, 鈥瀗ap艂yw鈥), chorob臋 (鈥瀢irus multi-kulti鈥, 鈥瀞zale艅stwo elit”) czy przeciwnik贸w z pola bitwy. Pisano o nich: 鈥瀗aje藕d藕cy鈥, 鈥瀔olonizatorzy鈥, 鈥瀦dobywcy鈥, 鈥瀋ywilna armia鈥, 鈥瀒slamski taran鈥. Pisano te偶, 偶e uchod藕cy dokonuj膮: 鈥瀒nwazji鈥, 鈥瀞zturmu鈥, 鈥瀗ajazdu鈥, 鈥瀙odboju鈥, 鈥瀙enetracji鈥, 鈥瀟erroru鈥. Spotkanie z przybyszami z Syrii okre艣lano jako 鈥瀎rontalne starcie cywilizacji鈥, szukano historycznych analogii i por贸wnywano aktualn膮 sytuacj臋 do kolonizacji, wojen krzy偶owych czy zmierzchu Cesarstwa Rzymskiego. Media dokonywa艂y tak偶e dehumanizacji uchod藕c贸w (鈥瀌zicz鈥, 鈥瀊arbarzy艅cy鈥), odmalowuj膮c ich jako niemal homogeniczn膮 grup臋 m艂odych m臋偶czyzn-przest臋pc贸w, kt贸rzy dokonuj膮 rabunk贸w i gwa艂t贸w. Pojawia艂y si臋 tak偶e g艂osy prouchod藕cze, kt贸re odwo艂ywa艂y si臋 do takich poj臋膰 jak: 鈥瀖oralny obowi膮zek鈥, 鈥瀞olidarno艣膰鈥 czy 鈥瀋hrze艣cija艅skie mi艂osierdzie鈥, jednocze艣nie wywo艂uj膮c poczucie winy lub dyskredytuj膮c moralnie tych, kt贸rzy obawiali si臋 nowej sytuacji i nie byli pewni, jak nale偶y post膮pi膰. Okre艣lano ich 鈥瀔senofobami鈥, 鈥瀒slamofobami鈥, a sytuacj臋 uchod藕c贸w por贸wnywano do sytuacji 呕yd贸w z czas贸w II wojny 艣wiatowej.

Uczniowie pisali w ankietach, 偶e wreszcie kto艣 zapyta艂 ich o zdanie, 偶e czuj膮 si臋 w艂膮czeni w debat臋.

鈥 Wywo艂ywanie poczucia wstydu czy wstr臋tu mo偶e jedynie eskalowa膰 dyskurs obronny lub atak. Zabrak艂o wywa偶onych, spokojnych g艂os贸w, odwo艂a艅 do podstaw prawa krajowego i mi臋dzynarodowego: praw cz艂owieka, konstytucji albo prawa antydyskryminacyjnego, kt贸re m贸wi o r贸wno艣ci wszystkich ludzi, niezbywalnej godno艣ci i wolno艣ci cz艂owieka 鈥 komentowa艂a medialn膮 burz臋 trenerka.

Mentorzy rozmawiali wi臋c z nauczycielami o ich emocjach oraz o emocjach, kt贸re mog膮 pojawi膰 si臋 w klasie. Chodzi艂o o to, 偶eby nauczyciel wiedzia艂, jak da膰 wybrzmie膰 emocjom uczni贸w, a jednocze艣nie 偶eby nie zostawia艂 ich po 45-minutowej lekcji w stanie nabuzowania. Wa偶ne by艂y tak偶e uczucia i komfort psychiczny samych nauczycieli. W szko艂ach zdarza艂o si臋 bowiem ich etykietowanie, na przyk艂ad 鈥瀙ani od uchod藕c贸w鈥. Uczniowie szybko dochodzili do niekoniecznie s艂usznych wniosk贸w, 偶e jaka艣 nauczycielka jest zwolenniczk膮 przyjmowania uchod藕c贸w, i ju偶 wkr贸tce s艂ysza艂a, jak podopieczny m贸wi do niej na forum klasy: 鈥濲ak pani jest taka m膮dra, to niech pani sama przyjmie uchod藕c贸w do Polski, do swojego domu鈥.

Etykietowanie mia艂o te偶 miejsce w pokojach nauczycielskich. Zdarza艂o si臋, 偶e nauczycielki s艂ysza艂y za plecami szepty koleg贸w i kole偶anek, kt贸rzy m贸wili, 偶e zajmuj膮 si臋 indoktrynowaniem m艂odzie偶y. A przecie偶 niezale偶nie od presji spo艂ecznej mia艂y te偶 swoje w膮tpliwo艣ci.

鈥 Poruszanie trudnych temat贸w na lekcjach cz臋sto wi膮偶e si臋 z w膮tpliwo艣ciami nauczycieli, czy powinni ujawnia膰 sw贸j 艣wiatopogl膮d, czy zachowa膰 neutralno艣膰. Czasem na warsztatach robimy takie 膰wiczenie: odczytujemy r贸偶ne stwierdzenia, a nauczyciele i nauczycielki m贸wi膮, jak zareagowaliby na nie w klasie. Czy podzieliliby si臋 z m艂odzie偶膮 swoim stanowiskiem, czy staraliby si臋 na艣wietli膰 spraw臋 z r贸偶nych perspektyw? W takich przypadkach nie ma jednoznacznie dobrej lub z艂ej odpowiedzi, bo wyb贸r zale偶y od wielu kwestii 鈥 kontekstu, grupy, z kt贸r膮 pracujemy, celu, jaki sobie postawimy. Mo偶na w 艣wiadomy spos贸b zdecydowa膰 si臋 na przyj臋cie roli bezstronnego 艣wiadka albo adwokata diab艂a, bo ka偶da z tych strategii mo偶e w okre艣lonych okoliczno艣ciach okaza膰 si臋 skuteczna i wesprze膰 grup臋 w zrozumieniu zagadnienia 鈥 opowiada El偶bieta Krawczyk. 鈥 Niezale偶nie jednak od tego, na jak膮 strategi臋 si臋 decydujemy, warto zadba膰 o stworzenie bezpiecznej przestrzeni dla m艂odzie偶y: dobrze jest ustali膰 wcze艣niej zasady wsp贸艂pracy, nazywa膰 emocje, kt贸re towarzysz膮 rozmowie, pokazywa膰, 偶e ka偶dy z nas mo偶e mie膰 r贸wnolegle kilka opinii w danej sprawie i 偶e to jest w porz膮dku, bo wiele kwestii jest na tyle z艂o偶onych, 偶e trudno o jednoznaczne stanowisko 鈥 t艂umaczy.

Klub (Zbyt?) Dobrej Rozmowy

Efekty dotychczasowych dzia艂a艅 zach臋ci艂y pracownik贸w CEO, by p贸j艣膰 o krok dalej i stworzy膰 tak zwane Kluby Dobrej Rozmowy, czyli miejsca spotka艅 dla ch臋tnych na wz贸r k贸艂ek matematycznych, przyrodniczych czy teatralnych. Tyle 偶e ich g艂贸wny cel mia艂a stanowi膰 wymiana opinii. Tym razem 鈥 w przeciwie艅stwie do wcze艣niejszych inicjatyw 鈥 to uczniowie mieli wszystko zorganizowa膰. Punktem wyj艣cia by艂y dyskusje wok贸艂 migracji, a CEO podsuwa艂o r贸偶ne pomys艂y i preteksty do tych szkolnych debat. Nauczyciel pe艂ni艂 jedynie funkcj臋 opiekuna-pomocnika.

鈥 Rozmow臋 mog艂y inicjowa膰 ksi膮偶ki, filmy, prace artystyczne czy materia艂y medialne, kt贸re podsy艂ali艣my 鈥 opowiada Julia Godorowska. 鈥 Proponowali艣my te偶, 偶eby uczestnicy zorganizowali spotkanie z osob膮 z ich lokalnej spo艂eczno艣ci, kt贸ra ma do艣wiadczenie migracyjne i o nim opowie. Zach臋cali艣my, 偶eby spotykali si臋 w swojej grupie, sk艂adaj膮cej si臋 z pi臋ciu do dziesi臋ciu os贸b, albo organizowali w szkole wi臋ksze akcje i zapraszali innych uczni贸w 鈥 t艂umaczy.

Dla tw贸rc贸w projektu kluczowe by艂o, 偶eby m艂odzie偶 czu艂a si臋 wsp贸艂odpowiedzialna za jego realizacj臋. Dlatego cz艂onkowie Klub贸w sami ustalali zasady dobrej rozmowy i pilnowali ich przestrzegania podczas dyskusji.

鈥撀 Jest taki nauczyciel z Zespo艂u Szk贸艂 Og贸lnokszta艂c膮cych i Zawodowych w Boles艂awcu, kt贸ry zgromadzi艂 w Klubie kilkana艣cie os贸b. Spotykali si臋 o sz贸stej czy si贸dmej rano, przed lekcjami, 偶eby pogada膰. Nauczyciel prowadzi艂 te偶 bloga, na kt贸rym opisywa艂 kolejne spotkania. Kiedy ogl膮da艂am zdj臋cia ze spotka艅, widzia艂am m艂odych doros艂ych, kt贸rzy czuj膮 si臋 wa偶ni, bo zajmuj膮 si臋 istotnym tematem, wyzwaniem, z kt贸rym mierzy si臋 艣wiat 鈥 opowiada koordynatorka.

Paradoksalnie najwi臋kszym problemem Klub贸w Dobrej Rozmowy okaza艂o si臋 to, 偶e 鈥 w przeciwie艅stwie do godzin wychowawczych czy zaj臋膰 przedmiotowych 鈥 by艂y dla ch臋tnych. A ch臋tni do dyskusji o migracjach zazwyczaj mieli podobne pogl膮dy. Przychodzili, bo uwa偶ali rozmow臋 na ten temat za istotn膮.

鈥 Program 鈥濺ozmawiajmy o uchod藕cach鈥 i Kluby Dobrej Rozmowy zosta艂y stworzone, aby umo偶liwi膰 spotkanie os贸b o r贸偶nych pogl膮dach. Ale do tych drugich, kt贸re by艂y dla ch臋tnych, zapisywali si臋 zwykle uczniowie tolerancyjni i otwarci na r贸偶norodno艣膰. Spotkania w niekt贸rych Klubach przyci膮ga艂y wi臋c grup臋 zbyt jednorodn膮. To co艣, co si臋 nam nie uda艂o i musimy si臋 zastanowi膰, jak w wi臋kszym stopniu w艂膮cza膰 do dyskusji osoby o r贸偶nych pogl膮dach i stanowiskach, bo wtedy rozmowa ma wi臋ksz膮 warto艣膰 鈥 opowiada Julia.

Od rozmowy 鈥瀘鈥 do rozmowy 鈥瀦鈥

Ju偶 w 鈥濺ozmawiajmy o uchod藕cach鈥 CEO stara艂o si臋 w艂膮cza膰 bohater贸w dyskusji do po艣wi臋conej im debaty. Powstawa艂y materia艂y wideo z udzia艂em uchod藕c贸w. Uchod藕cy brali te偶 udzia艂 w szkoleniach dla nauczycieli, podczas kt贸rych opowiadali swoje historie. Te spotkania i rozmowy zawsze robi艂y na uczestnikach du偶e wra偶enie. Teraz, w ramach mi臋dzynarodowego konsorcjum organizacji z r贸偶nych kraj贸w Unii Europejskiej, CEO b臋dzie dalej prowadzi膰 rozmowy 鈥 z nauczycielami, uczniami, dziennikarzami 鈥 nie tylko o uchod藕cach, lecz tak偶e z uchod藕cami i migrantami.

鈥 Migranci to przecie偶 nie tylko bierni odbiorcy oferty socjalnej, kulturowej, ekonomicznej czy obywatelskiej. Potrafi膮 te偶 opowiada膰 o sobie i o tym, czego potrzebuj膮. Sygnalizuj膮 problemy spo艂eczne, zw艂aszcza w sferach, kt贸re ich dotycz膮 鈥 w tych s艂owach przedstawia nowy projekt 鈥濱 am European: Historie i fakty migracyjne na XXI wiek鈥 Olga Khabibulina, badaczka migracji i kompetencji mi臋dzykulturowych migrant贸w oraz koordynatorka projektu i wsp贸艂pracowniczka Godorowskiej. 鈥 Mo偶na to uzna膰 za kontynuacj臋 projektu 鈥濺ozmawiajmy o uchod藕cach鈥, tyle 偶e teraz temat b臋dzie szerszy, bo skupimy si臋 na migrantach. I w艂膮czymy ich do dyskusji, oddamy im g艂os. Chcemy w ten spos贸b przedstawi膰 i skonfrontowa膰 ze sob膮 r贸偶ne punkty widzenia: migrant贸w, uchod藕c贸w i obywateli przyjmuj膮cych ich kraj贸w. Chcemy te偶 pokaza膰 wielowarstwowo艣膰 tematyki migracyjnej, rozmawia膰 na temat licznych zale偶no艣ci ekonomicznych, klimatycznych, kulturowych czy politycznych, kt贸re s膮 przyczynami, a tak偶e efektami migracji. Ale przede wszystkim zale偶y nam na tym, by sami migranci lub bliscy migrant贸w mogli wsp贸艂tworzy膰 narracj臋 na sw贸j temat.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij