Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Jak nie zosta┼éam nauczycielk─ů

ÔÇ×Sta─ç ci─Ö na wi─ÖcejÔÇŁ, ÔÇ×znajd┼║ sobie co┼Ť lepszegoÔÇŁ i ÔÇ×to ┼╝yciowe niepowodzenieÔÇŁ ÔÇô w ten w┼éa┼Ťnie spos├│b skutecznie zniech─Öcamy student├│w, kt├│rzy mogliby pracowa─ç w szkole.
Jak nie zosta┼éam nauczycielk─ů
ilustr.: Paula Kaniewska

ÔÇ×Zr├│bcie co┼Ť, ona chce zosta─ç nauczycielk─ů!ÔÇŁ ÔÇô taki SMS rozes┼éa┼é m├│j tata do reszty rodziny, gdy podzieli┼éam si─Ö z nim moim pomys┼éem na ┼╝ycie. By┼éo to powodowane przede wszystkim trosk─ů i przynajmniej po cz─Ö┼Ťci ┼╝artobliwe. Jednak ÔÇô jak wiadomo ÔÇô w ka┼╝dym ┼╝arcie jest troch─Ö prawdy. Moja zazwyczaj wspieraj─ůca rodzina, w kt├│rej rodzice nie ingerowali w wybory kierunk├│w studi├│w reszty rodze┼ästwa, wyra┼╝a┼éa lekkie zaniepokojenie moim pomys┼éem na karier─Ö humanistki i nauczycielki w liceum. Zaanga┼╝owana i wspieraj─ůca mnie w tym wyborze babcia ÔÇô kiedy┼Ť nauczycielka, a przez ca┼ée ┼╝ycie wychowawczyni ÔÇô by┼éa wyj─ůtkiem w┼Ťr├│d g┼éos├│w ciotek m├│wi─ůcych: ÔÇ×No co ty, serio?ÔÇŁ.

ÔÇ×B─Ödziesz przymiera┼é g┼éodemÔÇŁ

Aby przekona─ç si─Ö, czy konieczno┼Ť─ç konfrontacji z podobnymi reakcjami otoczenia jest typowym do┼Ťwiadczeniem kandydat├│w na nauczycieli, poprosi┼éam o wypowiedzi student├│w oraz absolwent├│w specjalizacji nauczycielskiej na r├│┼╝nych kierunkach kilku uniwersytet├│w w Polsce. Chcia┼éam, by opowiedzieli nie tylko o reakcjach rodziny i znajomych na ich wyb├│r zawodowy, lecz tak┼╝e o tym, jak oceniaj─ů zaj─Öcia specjalizacyjne i czy w og├│le decyduj─ů si─Ö na prac─Ö w szkole. Zebra┼éam wypowiedzi ponad siedemdziesi─Öciu os├│b i c├│┼╝ ÔÇô sk┼éami─Ö, je┼Ťli powiem, ┼╝e mnie zaskoczy┼éy. Wy┼éania si─Ö z nich do┼Ť─ç sp├│jny i bardzo smutny obraz.

Okazuje si─Ö, ┼╝e podobne jak ja komentarze s┼éysz─ů prawie wszyscy, kt├│rzy poczuj─ů ÔÇ×nauczycielskie powo┼éanieÔÇŁ. Nawet, a mo┼╝e zw┼éaszcza, ci, kt├│rzy pochodz─ů z rodzin z nauczycielskimi tradycjami. Stefan, student biologii na Uniwersytecie Warszawskim, kt├│ry pracuje jako edukator przyrodniczy i rozwa┼╝a ┼Ťcie┼╝k─Ö nauczycielsk─ů, opowiada: ÔÇ×Moja mama jest nauczycielk─ů przyrody. Od zawsze powtarza mi, ┼╝ebym tylko nie zosta┼é nauczycielem, bo jest to bardzo ci─Ö┼╝ka i ┼║le op┼éacana praca. Ale moja mama jest wspania┼é─ů nauczycielk─ů i jej podej┼Ťcie do zawodu zawsze by┼éo dla mnie raczej motywacj─ů do realizacji moich plan├│w ni┼╝ jakimkolwiek utrudnieniemÔÇŁ. U innych nie jest inaczej. Julia, studentka filologii polskiej tego samego uniwersytetu, m├│wi: ÔÇ×Mama, nauczycielka, by┼éa lekko pod┼éamana, ┼╝e b─Öd─Ö klepa─ç bied─Ö tak jak ona, ale mimo to mnie wspieraÔÇŁ. Sygna┼é wysy┼éany z rodzin nauczycielskich jest cz─Östo ambiwalentny ÔÇô przekazuje si─Ö poczucie powo┼éania, a jednocze┼Ťnie gor─ůco zniech─Öca do wybrania podobnej ┼Ťcie┼╝ki zawodowej.

Zniech─Öcaj─ůce komentarze s┼éysz─ů nawet, a mo┼╝e zw┼éaszcza, ci, kt├│rzy pochodz─ů z rodzin z nauczycielskimi tradycjami.

Przekaz p┼éyn─ůcy od znajomych i rodzin bez tego rodzaju tradycji jest natomiast do┼Ť─ç jednoznacznie negatywny, a wy┼éaniaj─ůca si─Ö z niego ocena presti┼╝u nauczyciela ÔÇô niezwykle niska. Julia wspomina: ÔÇ×Znajomi byli po prostu w szoku. Nie wnikaj─ů w moje decyzje i akceptuj─ů je, ale martwi─ů si─Ö, czy aby na pewno to dobra pracaÔÇŁ. W wypowiedziach innych student├│w powtarzaj─ů si─Ö podobne otrzymane od otoczenia uwagi, w tym powracaj─ůce jak refren: ÔÇ×B─Ödziesz przymiera┼é g┼éodemÔÇŁ. Pojawia si─Ö w nich r├│wnie┼╝ przekonanie o bezwarto┼Ťciowo┼Ťci nauczycielskiej dzia┼éalno┼Ťci. ÔÇ×Sta─ç ci─Ö na wi─ÖcejÔÇŁ, ÔÇ×Zmarnujesz si─Ö jako nauczycielÔÇŁ ÔÇô tego rodzaju s┼éowa ┼Ťwiadcz─ů o przekonaniu, ┼╝e ludzie ÔÇ×z potencja┼éemÔÇŁ nie powinni wybiera─ç tej profesji i jest to zaj─Öcie dla ÔÇ×nieudacznik├│wÔÇŁ. Inne komentarze, b─Öd─ůce objawem prze┼Ťwiadczenia o og├│lnej bezsensowno┼Ťci tego zawodu, to: ÔÇ×Chyba nie chcesz ca┼ée ┼╝ycie uczy─ç dzieci z przedszkolaÔÇŁ, ÔÇ×Uczenie cudzych dzieci to ┼╝yciowe niepowodzenieÔÇŁ, ÔÇ×Znajd┼║ sobie co┼Ť lepszegoÔÇŁ. W opinii wielu wykonywanie zawodu nauczyciela z definicji jest przejawem pora┼╝ki.

Nawet pozytywne i wspieraj─ůce reakcje maj─ů w sobie nut─Ö goryczy. Kasia, absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Rzeszowskim, kt├│ra pracuje jako nauczycielka w szkole podstawowej w Warszawie, m├│wi, ┼╝e bliscy j─ů wspierali i cieszyli si─Ö, ┼╝e realizuje swoj─ů pasj─Ö. ÔÇ×Gdy natomiast opowiadam o tym, co robi─Ö, nowo poznanym osobom ÔÇô dodaje ÔÇô spotykam si─Ö z r├│┼╝nymi reakcjami. Najcz─Ö┼Ťciej pojawia si─Ö podziw, wsp├│┼éczucie albo jedno i drugieÔÇŁ.

ÔÇ×Gdy opowiadam nowo poznanym osobom, ┼╝e ucz─Ö w szkole, najcz─Ö┼Ťciej pojawia si─Ö podziw, wsp├│┼éczucie albo jedno i drugieÔÇŁ.

Specjalizacja dla słabych

Ci, kt├│rych marzenia nie leg┼éy w gruzach pod lawin─ů zniech─Öcaj─ůcych s┼é├│w przestrogi i kpiny, pr├│buj─ů rozwija─ç pedagogiczne zainteresowania i zdoby─ç uprawnienia, zapisuj─ůc si─Ö na specjalizacj─Ö nauczycielsk─ů w ramach swojego kierunku studi├│w. Gdy pytam o motywacj─Ö, najcz─Ö┼Ťciej stwierdzaj─ů, ┼╝e po prostu lubi─ů uczy─ç, czuj─ů, ┼╝e s─ů w tym dobrzy, i chc─ů si─Ö w tym kierunku kszta┼éci─ç. Kinga, studentka fizyki na Uniwersytecie Warszawskim, m├│wi: ÔÇ×Chc─Ö zosta─ç nauczycielk─ů, poniewa┼╝ uwa┼╝am, ┼╝e to pi─Ökne m├│c pokazywa─ç ludziom nowy, jeszcze nieznany im ┼ŤwiatÔÇŁ.

Jednak nie wszyscy studenci specjalizacji nauczycielskich czuli powo┼éanie od pocz─ůtku ÔÇô s─ů zreszt─ů i tacy, kt├│rzy nie czuj─ů go do dzi┼Ť. Niekt├│rzy zapisuj─ů si─Ö ÔÇ×na wszelki wypadekÔÇŁ, bo dobrze jest mie─ç uprawnienia. Zdarzaj─ů si─Ö r├│wnie┼╝ osoby trafiaj─ůce na ni─ů ca┼ékiem z przypadku skuszone ofert─ů zaj─Ö─ç albo takie, kt├│rym nie uda┼éo si─Ö dosta─ç na wymarzony kierunek lub specjalizacj─Ö. Taka r├│┼╝norodno┼Ť─ç motywacji w┼Ťr├│d student├│w z pewno┼Ťci─ů nie u┼éatwia prowadzenia zaj─Ö─ç.

Nie┼Ťwiadomi jeszcze, na co si─Ö pisz─ů, studenci rejestruj─ů si─Ö na specjalizacj─Ö nauczycielsk─ů ÔÇô w┼Ťr├│d nich tak┼╝e ja, pe┼éna ch─Öci, by nauczy─ç si─Ö, jak razem z uczniami zastanawia─ç si─Ö nad literatur─ů i ┼Ťwiatem, a przy okazji zmienia─ç polski system edukacji na lepsze. Wtedy jednak nast─Öpuje drugie, po rozmowach z rodzin─ů i znajomymi, nieprzyjemne zderzenie z rzeczywisto┼Ťci─ů, a konkretnie z realiami uniwersyteckimi. ÔÇ×Studenci postrzegaj─ů t─Ö specjalizacj─Ö jak bagno, przez kt├│re trzeba przej┼Ť─ç ÔÇô mn├│stwo przedmiot├│w, kt├│re niczego nie ucz─ů ani nie przydaj─ů si─Ö w p├│┼║niejszej pracy zawodowej. Do tego cz─Öste zmiany przepis├│w i ogromny chaos. Kto nie czuje pasji, woli trzyma─ç si─Ö z dalekaÔÇŁ ÔÇô m├│wi Adam, student historii na Uniwersytecie Warszawskim. Wydaje si─Ö, ┼╝e przynajmniej cz─Ö┼Ť─ç odpowiedzialno┼Ťci za taki stan rzeczy le┼╝y po stronie w┼éadz wydzia┼éu i sposobu organizacji zaj─Ö─ç. ÔÇ×Wyk┼éadowcy traktuj─ů te przedmioty po macoszemu, by─ç mo┼╝e dlatego, ┼╝e tylko garstka z nich sama pracowa┼éa w zawodzie nauczycielaÔÇŁ ÔÇô opisuje Adam.

Instytut Historyczny nie jest odosobnionym przypadkiem, chocia┼╝ zdarzaj─ů si─Ö i takie jednostki Uniwersytetu Warszawskiego, na kt├│rych przynajmniej cz─Ö┼Ť─ç grona profesorskiego specjalizacj─Ö nauczycielsk─ů zachwala i traktuje powa┼╝nie. Na wi─Ökszo┼Ťci wydzia┼é├│w dominuje jednak przekonanie, ┼╝e nie warto si─Ö t─ů specjalizacj─ů zajmowa─ç, a studenci, kt├│rzy j─ů wybieraj─ů, s─ů mniej kompetentni i s┼éabsi, mo┼╝na wi─Öc traktowa─ç ich protekcjonalnie. ÔÇ×┼Ürodowisko na wydziale oraz starsi nauczyciele zastanawiali si─Ö, czemu chc─Ö tak zmarnowa─ç sobie ┼╝ycie. Wed┼éug nich po fizyce mog┼éabym robi─ç tyle przyjemnych i bardziej op┼éacalnych rzeczy ni┼╝ uczenie dzieci w szkoleÔÇŁ ÔÇô m├│wi Kinga. I dodaje: ÔÇ×Uwa┼╝am, ┼╝e m├│j wydzia┼é traktuje kszta┼écenie nauczycieli jako z┼éo konieczne. Owszem, jest kilku wyk┼éadowc├│w, kt├│rzy naprawd─Ö znaj─ů si─Ö na tym, o czym opowiadaj─ů, lecz ┼Ťrodowisko uczelni, szczeg├│lnie studenci, traktuje t─Ö specjalizacj─Ö raczej z lekk─ů doz─ů lekcewa┼╝eniaÔÇŁ.

Kadra akademicka Uniwersytetu Warszawskiego nie jest w swoim podej┼Ťciu odosobniona ÔÇôpotwierdzaj─ů to wypowiedzi student├│w innych uczelni. Marta, nauczycielka i absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Kardyna┼éa Stefana Wyszy┼äskiego, wspomina: ÔÇ×Na obronie mojej pracy magisterskiej us┼éysza┼éam od wyk┼éadowcy teorii literatury, ┼╝e jest pod wra┼╝eniem, bo nie przesz┼éo mu przez my┼Ťl, ┼╝e na specjalizacji nauczycielskiej mog─ů by─ç jednostki, kt├│re napisz─ů fascynuj─ůc─ů prac─Ö dyplomow─ůÔÇŁ. Na pytanie o to, jak postrzegani s─ů kursanci specjalizacji nauczycielskiej, Agnieszka, studentka Uniwersytetu Jagiello┼äskiego, odpowiada: ÔÇ×Szczerze? Gorzej od innych specjalno┼ŤciÔÇŁ.

Lekcewa┼╝─ůce podej┼Ťcie do specjalizacji nauczycielskiej maj─ů nie tylko w┼éadze wydzia┼é├│w, lecz r├│wnie┼╝ sami studenci. Cytowany na pocz─ůtku tekstu Stefan, student biologii na Uniwersytecie Warszawskim, zauwa┼╝a, ┼╝e specjalizacja nauczycielska jest postrzegana jako ta ÔÇ×dla s┼éabych student├│w przede wszystkim przez innych student├│wÔÇŁ. ÔÇ×Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich cz─Östo wy┼Ťmiewa czy nie mo┼╝e zrozumie─ç os├│b, kt├│re chc─ů zosta─ç nauczycielamiÔÇŁ ÔÇô m├│wi. Podobne uwagi powtarzaj─ů si─Ö w wypowiedziach wielu moich rozm├│wc├│w, a przekonanie o tym, ┼╝e to ÔÇ×gorsiÔÇŁ id─ů na specjalizacj─Ö nauczycielsk─ů, wydaje si─Ö do┼Ť─ç powszechne w ca┼éej spo┼éeczno┼Ťci akademickiej. Tak wspomina to tak┼╝e Maria, absolwentka Uniwersytetu Jagiello┼äskiego: ÔÇ×Panuje przekonanie, ┼╝e na specjalizacj─Ö nauczycielsk─ů naj┼éatwiej si─Ö dosta─ç, wi─Öc id─ů tam najmniej rozgarni─Öte i ambitne osobyÔÇŁ.

Ten zniech─Öcaj─ůcy przekaz zazwyczaj jest nieoficjalny ÔÇô pojawia si─Ö w prywatnych rozmowach i dygresyjnych komentarzach na wyk┼éadzie. Czasem jednak przybiera bardziej jawn─ů form─Ö, o czym wspomina Agata, studentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim: ÔÇ×Zauwa┼╝y┼éam, ┼╝e wyj─ůtkowo cz─Östo wydzia┼é, reklamuj─ůc kierunek filologii polskiej, powtarza: ┬źNIE MARTW SI─ś, po polonistyce mo┼╝na by─ç nie tylko nauczycielem!┬╗ÔÇŁ. Taki komunikat jest niepokoj─ůcy, gdy formu┼éuje go instytucja, kt├│rej jednym z istotnych zada┼ä jest w┼éa┼Ťnie kszta┼écenie nauczycieli. I cho─ç za┼éo┼╝─Ö si─Ö, ┼╝e nie ma w tym z┼éej woli, to jednak jest to dobitny wyraz tego, jak postrzega si─Ö ten zaw├│d w naszym spo┼éecze┼ästwie.

Paula Kaniewska, Szkoła

Notatki do kosza

Mimo wszystko ostaj─ů si─Ö w┼Ťr├│d student├│w specjalizacji nauczycielskiej osoby, kt├│re wci─ů┼╝ chc─ů realizowa─ç si─Ö jako pedagodzy i nie traktuj─ů tych zaj─Ö─ç jako ÔÇ×zapychaczy planuÔÇŁ i przykrej konieczno┼Ťci. Przynajmniej niekt├│rzy z nich maj─ů nadziej─Ö, ┼╝e przedmioty oferowane przez uczelnie pomog─ů im rozwin─ů─ç umiej─Ötno┼Ťci przydatne w p├│┼║niejszej pracy. Licz─ů, ┼╝e prowadz─ůcy dadz─ů im wskaz├│wki, nie tylko jak poprowadzi─ç ciekaw─ů lekcj─Ö, lecz tak┼╝e jak, dajmy na to, poradzi─ç sobie, gdy ucze┼ä na przerwie przyjdzie zwierzy─ç si─Ö z my┼Ťli samob├│jczych. W skr├│cie: ┼╝e przygotuj─ů ich dobrze do ┼╝ycia w szkole.

Najcz─Ö┼Ťciej jednak tak si─Ö nie dzieje. I cho─ç z pewno┼Ťci─ů przyczyn takiego stanu rzeczy jest wiele, to wspomniane ju┼╝ lekcewa┼╝─ůce podej┼Ťcie samej uczelni przek┼éada si─Ö tak┼╝e na jako┼Ť─ç proponowanych przez wydzia┼éy zaj─Ö─ç. ÔÇ×Jest to raczej wyk┼éad, prowadz─ůcy nie staraj─ů si─Ö przedstawia─ç nawet podstawowych zasad pracy z uczniem, przez co trzeba si─Ö samemu zmierzy─ç z wieloma problemami w pierwszym roku pracy zawodowejÔÇŁ ÔÇô m├│wi o zaj─Öciach specjalizacyjnych Adam studiuj─ůcy histori─Ö. ÔÇ×Pomijam kwesti─Ö nowoczesnych technologii w nauczaniu i stosowania nowych metod ÔÇô one w ┼Ťwiecie wyk┼éadowc├│w po prostu nie istniej─ůÔÇŁ ÔÇô dodaje. To cz─Östy zarzut pod adresem zaj─Ö─ç specjalizacyjnych: s─ů nieprzydatne i oderwane od rzeczywisto┼Ťci. Co wi─Öcej, nierzadko prowadz─ů je osoby, kt├│re od dawna nie pracuj─ů w szkole lub w og├│le nigdy w niej nie pracowa┼éy. ÔÇ×Nikt z prowadz─ůcych zaj─Öcia nauczycielskie nie by┼é nauczycielemÔÇŁ ÔÇô twierdzi Jacek, student matematyki z Uniwersytetu Jagiello┼äskiego. ÔÇ×┼╗adne wiadomo┼Ťci i umiej─Ötno┼Ťci nabyte w trakcie studi├│w nie przyda┼éy mi si─Ö na praktykach ani w pracyÔÇŁ.

Sama czasem mia┼éam wra┼╝enie, realizuj─ůc przedmioty specjalizacyjne, ┼╝e niekt├│re zaj─Öcia lepiej s┼éu┼╝─ů jako antyprzyk┼éad ÔÇô ucz─ů, jak nie nale┼╝y uczy─ç. Zdarzaj─ů si─Ö czasem wyj─ůtkowe postacie ÔÇô pasjonaci, m┼éodzi wyk┼éadowcy-nauczyciele, kt├│rzy inspiruj─ů do dzia┼éania i motywuj─ů do pracy. Takie osoby to jednak wyj─ůtki. Jak wspomina cytowana ju┼╝ Kasia, absolwentka Uniwersytetu Rzeszowskiego: ÔÇ×Przedmioty specjalizacyjne w wi─Ökszo┼Ťci by┼éy prowadzone przez osoby, kt├│re ze szko┼é─ů albo nigdy nie mia┼éy nic wsp├│lnego, albo pracowa┼éy w zawodzie dawno temu, i nie mia┼éy zielonego poj─Öcia o realiach polskiej edukacji. Z perspektywy m┼éodego nauczyciela mog─Ö ┼Ťmia┼éo powiedzie─ç, ┼╝e ani razu nie zajrza┼éam do notatek z przedmiot├│w specjalizacyjnychÔÇŁ.

Trudno nie zrezygnowa─ç

Gdy we┼║mie si─Ö to wszystko pod uwag─Ö ÔÇô zniech─Öcaj─ůce komentarze ze strony rodziny i znajomych, lekcewa┼╝─ůce podej┼Ťcie uczelni, s┼éab─ů jako┼Ť─ç zaj─Ö─ç specjalizacyjnych oraz trudny chrzest bojowy na praktykach w szkole ÔÇô przestaje dziwi─ç, ┼╝e coraz wi─Öcej os├│b rezygnuje z realizacji plan├│w o wykonywaniu zawodu nauczyciela. I cho─ç g┼é├│wn─ů przyczyn─ů s─ů mimo wszystko raczej ci─Ö┼╝kie warunki pracy nauczyciela, ÔÇ×kulej─ůcyÔÇŁ system edukacji i niskie zarobki, to wy┼éaniaj─ůcy si─Ö z przytaczanych przez student├│w wypowiedzi negatywny przekaz o tej pracy z pewno┼Ťci─ů nie pomaga.

Wielu moich rozm├│wc├│w zadeklarowa┼éo, ┼╝e mimo zaliczenia wszystkich niezb─Ödnych przedmiot├│w ze specjalizacji nauczycielskiej nie b─Ödzie kontynuowa─ç tej drogi. Studentka Politechniki Krakowskiej przyznaje: ÔÇ×Nie chc─Ö zosta─ç nauczycielk─ů: zero szacunku do profesji, s┼éabe pieni─ůdze. W swojej bran┼╝y od razu po studiach dosta┼éam tyle, co nauczyciel kontraktowy z magistrem i uprawnieniami pedagogicznymiÔÇŁ. Kasia z Rzeszowa wspomina, ┼╝e po studiach licencjackich na specjalizacji zosta┼éa po┼éowa z trzydziestu os├│b, a ostatecznie zaw├│d nauczyciela opr├│cz niej wykonuj─ů tylko dwie kole┼╝anki.

Ostateczna decyzja o rezygnacji z kariery nauczyciela cz─Östo wi─ů┼╝e si─Ö z wydarzeniami z zesz┼éego roku. Ewa z romanistyki na Uniwersytecie Warszawskim stwierdza: ÔÇ×Po strajku upewni┼éam si─Ö, ┼╝e nie chc─Ö pracowa─ç jako nauczycielka. Zauwa┼╝y┼éam, jak bardzo ta grupa jest niezadowolona ze swojego zawodu i jak bardzo ca┼éy system kuleje. Teraz jestem ju┼╝ pewna, ┼╝e b─Öd─Ö szuka┼éa pracy w innym zawodzieÔÇŁ. Podobnie wypowiada si─Ö Krzysztof z polonistyki na tym samym uniwersytecie: ÔÇ×My┼Ťl─Ö, ┼╝e strajk m├│g┼é mie─ç wp┼éyw na moj─ů decyzj─Ö o tym, ┼╝e jednak nie chc─Ö pracowa─ç w szkole. Zobaczy┼éem, jak naprawd─Ö postrzegani s─ů nauczyciele ÔÇô przez rodzic├│w, uczni├│w, w┼éadz─Ö. Kompletny brak szacunku. My┼Ťl─Ö, ┼╝e pr─Ödko nic si─Ö nie zmieni w tej kwestiiÔÇŁ.

Nawet najwytrwalsi maj─ů coraz wi─Öcej w─ůtpliwo┼Ťci. Tak m├│wi o tym Julian, przysz┼éy polonista z Uniwersytetu Warszawskiego: ÔÇ×Jestem raczej typem cz┼éowieka wychodz─ůcym z za┼éo┼╝enia, ┼╝e ┬źjako┼Ť to b─Ödzie┬╗, grunt to robi─ç co┼Ť, co nie wywo┼éuje w nas my┼Ťli samob├│jczych. Chocia┼╝ jak cz┼éowiek ju┼╝ na studiach dowiedzia┼é si─Ö, ┼╝e pensja nauczyciela sta┼╝ysty przez pierwsze dwa lata pracy to jakie┼Ť 1700 z┼éotych na r─Ök─Ö, to szczeg├│lnie w du┼╝ym mie┼Ťcie, jakim jest Warszawa, otworzy┼éa si─Ö przede mn─ů perspektywa ┼Ťmierci g┼éodowejÔÇŁ. Cz─Ö┼Ť─ç student├│w rozwa┼╝a ÔÇ×zdywersyfikowanie swojej dzia┼éalno┼Ťci zawodowejÔÇŁ lub prac─Ö wy┼é─ůcznie w niepublicznych, lepiej p┼éac─ůcych szko┼éach. Publiczny system edukacji wydaje si─Ö piek┼éem, na kt├│re skazuj─ů si─Ö tylko ci najtwardsi i najbardziej wytrwali lub, jak by mo┼╝e powiedzia┼é kto┼Ť inny, najmniej rozs─ůdni czy zaradni.

Gdy czyta si─Ö podobne wypowiedzi, mimowolnie przywodz─ů one na my┼Ťl pozdrowienia gladiator├│w id─ůcych na ┼Ťmier─ç lub po┼╝egnania wojownik├│w wyruszaj─ůcych na pole bitwy. ÔÇ×Robi─Ö to, co kocham i co jest moj─ů pasj─ůÔÇŁ ÔÇô m├│wi Kasia z Rzeszowa.┬á ÔÇ×Jest ci─Ö┼╝ko, ale wiedzia┼éam, na co si─Ö pisz─Ö, i nie wybra┼éam tego zawodu ze wzgl─Ödu na pieni─ůdze czy warunki. Kocham pracowa─ç z dzie─çmi i m┼éodzie┼╝─ů i dop├│ki wystarczy mi si┼éy i zapa┼éu, to po prostu b─Öd─Ö to robi─çÔÇŁ.

W wypowiedziach os├│b, kt├│re decyduj─ů si─Ö mimo wszystko nie rezygnowa─ç, wybrzmiewa najcz─Ö┼Ťciej z┼éo┼Ť─ç na pa┼ästwo, kt├│re nie zareagowa┼éo odpowiednio na strajk, i poczucie solidarno┼Ťci z tymi, kt├│rzy protestowali. ÔÇ×Jestem potwornie w┼Ťciek┼éy na rz─ůd, ┼╝e w ┼╝aden spos├│b nie wspar┼é nauczycieli. ┼╗e ca┼é─ů si┼é─Ö w┼éo┼╝y┼é w o┼Ťmieszanie i deprecjonowanie roli nauczyciela. Z drugiej strony by┼éem naprawd─Ö dumny, ile nauczyciele wytrzymaliÔÇŁ ÔÇô m├│wi Stefan, biolog. Podobnych g┼éos├│w, solidaryzuj─ůcych si─Ö ze strajkuj─ůcymi jest wi─Öcej. ÔÇ×Zawsze wspiera┼éem nauczycieli, a jedyne, co nie podoba┼éo mi si─Ö w strajku w 2019 roku, to fakt, ┼╝e trwa┼é tak kr├│tkoÔÇŁ ÔÇô stwierdza Kacper, student germanistyki i anglistyki z Warszawy. Strajk i spo┼éeczna reakcja na niego, cho─ç niekt├│rych ostatecznie zniech─Öci┼éy do zawodu nauczyciela, innych jeszcze bardziej zagrza┼éy do walki. Tylko czy naprawd─Ö jako spo┼éecze┼ästwo powinni┼Ťmy ca┼ée szkolnictwo opiera─ç na heroicznej postawie zdeterminowanych jednostek, kt├│re, kszta┼éc─ůc si─Ö na nauczycieli ÔÇ×mimo wszystkoÔÇŁ, ratuj─ů system przed ca┼ékowit─ů zapa┼Ťci─ů?

Opieramy szkolnictwo na heroicznej postawie jednostek, kt├│re kszta┼éc─ů si─Ö na nauczycieli ÔÇ×mimo wszystkoÔÇŁ.

Przerwać błędne koło

Kto┼Ť m├│g┼éby powiedzie─ç, ┼╝e to nic dziwnego, ┼╝e specjalizacja nauczycielska uznawana jest zar├│wno przez w┼éadze uczelni, jak i student├│w za najgorsz─ů, bo rzeczywi┼Ťcie taka jest. A absolwenci specjalizacji i nauczyciele nie zawsze prezentuj─ů poziom, jakiego by┼Ťmy od nich oczekiwali. Nie ma co udawa─ç ÔÇô stan polskiej szko┼éy i poziom kompetencji jej pracownik├│w na pewno pozostawiaj─ů wiele do ┼╝yczenia. Powstaje b┼é─Ödne ko┼éo. Zaw├│d nauczyciela ma bardzo niski presti┼╝ spo┼éeczny, warunki pracy w szkole s─ů s┼éabe, a zarobki niskie. W zwi─ůzku z tym na jego wykonywanie decyduje si─Ö niewiele os├│b, a te, kt├│re to robi─ů, zazwyczaj nie s─ů dobrze przygotowywane ze wzgl─Ödu na nisk─ů jako┼Ť─ç przedmiot├│w specjalizacyjnych. Te zaj─Öcia s─ů z kolei lekcewa┼╝one przez uniwersytet, poniewa┼╝ panuje og├│lne prze┼Ťwiadczenie, ┼╝e zaw├│d nauczyciela nie jest warto┼Ťciowy. I wracamy do punktu wyj┼ŤciaÔÇŽ

Oczywi┼Ťcie nie jest tak, ┼╝e ca┼é─ů odpowiedzialno┼Ť─ç za stan polskiego systemu edukacji ponosz─ů szko┼éy wy┼╝sze kszta┼éc─ůce przysz┼éych nauczycieli. Samo zadbanie o poziom zaj─Ö─ç na uczelniach nie jest panaceum, kt├│re sprawi, ┼╝e staniemy si─Ö ÔÇ×drug─ů Finlandi─ůÔÇŁ (wi─Öcej na temat dzia┼éaj─ůcego tam systemu mo┼╝na przeczyta─ç w rozmowie z Tiin─ů Malste w tym numerze ÔÇ×KontaktuÔÇŁ). Jest to jednak rozdzia┼é opowie┼Ťci o upadku polskiej szko┼éy, kt├│remu warto si─Ö bli┼╝ej przyjrze─ç. Cz─Östo s┼éyszy si─Ö argument, i┼╝ nauczyciele nie zas┼éuguj─ů na podwy┼╝k─Ö, poniewa┼╝ reprezentuj─ů bardzo niski poziom. Sami jednak skutecznie odstraszyli┼Ťmy du┼╝─ů cz─Ö┼Ť─ç tych, kt├│rzy w tym zawodzie mogliby si─Ö spe┼énia─ç, i nie zagwarantowali┼Ťmy dobrego szkolenia tym, kt├│rzy maj─ů uczy─ç i wychowywa─ç nasze dzieci. Nie tylko lekcewa┼╝─ůc kwesti─Ö nauczycielskich zarobk├│w, lecz tak┼╝e zaniedbuj─ůc jako┼Ť─ç zaj─Ö─ç specjalizacyjnych, odcinamy sobie drog─Ö do naprawy systemu edukacji.

Skutecznie odstraszyli┼Ťmy wielu, kt├│rzy mogliby si─Ö spe┼énia─ç jako nauczyciele, a pozosta┼éym nie zagwarantowali┼Ťmy dobrego szkolenia.

Niepewne jutro

Kiedy┼Ť naprawd─Ö my┼Ťla┼éam, ┼╝e zostan─Ö nauczycielk─ů. Uwielbiam pracowa─ç z dzie─çmi ÔÇô lubi─Ö s┼éucha─ç, jak opowiadaj─ů, co dla nich znaczy┼é dany tekst, co my┼Ťl─ů o ┼Ťwiecie, co jest dla nich wa┼╝ne. Podoba mi si─Ö to, ┼╝e mo┼╝na stworzy─ç zgran─ů klas─Ö z grupy tak r├│┼╝nych od siebie os├│b. Zawsze sobie powtarza┼éam, ┼╝e b─Öd─Ö pracowa─ç w pa┼ästwowej szkole ÔÇô spo┼éeczne i prywatne wydawa┼éy mi si─Ö ostoj─ů dla uprzywilejowanych.

Dzi┼Ť, po zaj─Öciach specjalizacyjnych, po praktykach w szkole podstawowej, po strajku, nie wiem, czy b─Öd─Ö pracowa─ç w og├│le w jakiejkolwiek szkole. Przera┼╝a mnie wizja zarobk├│w na granicy p┼éacy minimalnej, kiedy┼Ť przecie┼╝ b─Öd─Ö musia┼éa si─Ö sama utrzyma─ç. Boj─Ö si─Ö wypalenia i wyczerpania emocjonalnego ÔÇô nauczyciele nie maj─ů zabezpieczenia na przyk┼éad w postaci regularnych superwizji, na co zwraca uwag─Ö Aleksander Pawlicki ze Szko┼éy Edukacji Polsko-Ameryka┼äskiej Fundacji Wolno┼Ťci i Uniwersytetu Warszawskiego w wywiadzie opublikowanym w tym numerze ÔÇ×KontaktuÔÇŁ. Stresuje mnie wizja, ┼╝e moje lekcje b─Öd─ů nudne i ┼║le przygotowane ÔÇô nie prze─çwiczy┼éam tego dobrze ani na zaj─Öciach, ani na praktykach. A satysfakcja z pracy z dzieciakami (kt├│re zazwyczaj s─ů w tym wszystkim najfajniejsze ÔÇô tego przekonania nawet praktyki mi nie odebra┼éy) mo┼╝e nie wystarczy─ç, gdy po nocach b─Öd─Ö p┼éaka─ç przygnieciona stosem szkolnej biurokracji.

W swoich l─Ökach nie jestem odosobniona. Jagoda, studentka z Uniwersytetu Jagiello┼äskiego, kt├│ra chcia┼éaby zosta─ç nauczycielk─ů, ale ÔÇ×planuje r├│wnie┼╝ pracowa─ç w innych bran┼╝achÔÇŁ, stwierdza: ÔÇ×Dawniej wierzy┼éam, ┼╝e bycie nauczycielem to misja, teraz twierdz─Ö, ┼╝e to po prostu ci─Ö┼╝ka praca. Moje podej┼Ťcie wydaje si─Ö teraz zdrowsze, pr├│buj─Ö bardziej szanowa─ç swoje zdrowie psychiczne i bardziej dystansuj─Ö si─Ö od misjonarskiego podej┼Ťcia do cel├│w pracyÔÇŁ.

Sytuacja na froncie jest ci─Ö┼╝ka. Aby przerwa─ç to b┼é─Ödne ko┼éo, powinni┼Ťmy nie tylko poprawi─ç sytuacj─Ö zawodow─ů pracownik├│w szko┼éy, ale r├│wnie┼╝ przywi─ůzywa─ç wi─Öksz─ů wag─Ö do tego, jak ich kszta┼écimy. W trakcie zaj─Ö─ç specjalizacyjnych powinni┼Ťmy po┼éo┼╝y─ç nacisk na korzystanie z bardziej nowoczesnych metod i stawia─ç przede wszystkim na praktyczny wymiar zaj─Ö─ç. A wszystko to powinno dzia─ç si─Ö przy docenianiu trud├│w zawodu nauczyciela i wzbudzaniu do niego podstawowego szacunku. Mo┼╝e dzi─Öki temu przysz┼éo┼Ť─ç polskiej szko┼éy zacznie rysowa─ç si─Ö w ja┼Ťniejszych barwach.

Imiona rozmówców zostały zmienione.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś