Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Jak islamizm zast─ůpi┼é lewicowy radykalizm mojej m┼éodo┼Ťci?

Gdybym by┼é dzi┼Ť dwudziestolatkiem, czy ci─ůgn─Ö┼éoby mnie do islamizmu? Czy chcia┼ébym zosta─ç wojownikiem Pa┼ästwa Islamskiego?

ilustr.: Jakub Ferenc

ilustr.: Jakub Ferenc


Tekst pochodzi z┬á35. numeru┬ápapierowego Magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×Czyje s─ů dzieci?ÔÇŁ.
Samo pytanie wydaje si─Ö szokuj─ůce, nawet obra┼║liwe, szczeg├│lnie wobec tych, kt├│rzy stracili swoje ┼╝ycie na przyk┼éad w zamachu w Manchester Arena. Jeszcze bardziej szokuj─ůce wydaje si─Ö nieudzielenie natychmiastowej i jednoznacznej odpowiedzi: ÔÇ×nieÔÇŁ.
Czym si─Ö r├│┼╝ni─Ö od islamist├│w?
Nie jest to jednak a┼╝ tak szalone pytanie. Owszem, wi─Ökszo┼Ť─ç mojego doros┼éego ┼╝ycia sp─Ödzi┼éem, wyst─Öpuj─ůc przeciwko islamizmowi. Opisywa┼éem d┼╝ihadyst├│w jako wynaturzonych i barbarzy┼äskich. Za┼éo┼╝enie kamizelki samob├│jcy by┼éoby dla mnie niewyobra┼╝alne w jakichkolwiek okoliczno┼Ťciach, a co dopiero podczas m┼éodzie┼╝owego koncertu. Maj─ůc jednak kilkana┼Ťcie czy dwadzie┼Ťcia kilka lat, by┼éem tak samo rozgniewany, jak wielu m┼éodych muzu┼éman├│w jest dzi┼Ť. Tak samo czu┼éo si─Ö wielu moich r├│wie┼Ťnik├│w. Dlaczego wi─Öc nie sko┼äczyli┼Ťmy jak Salman Abedi, zamachowiec-samob├│jca z Manchester Arena, czy Mohammad Sidique Khan, lider atak├│w bombowych 7/7 w Londynie?
Jedn─ů z odpowiedzi mo┼╝e by─ç fakt, ┼╝e posiadam moralny kompas, kt├│rego nie mieli Abedi czy Khan, kt├│ry trzyma mnie z dala od takich ideologii i tak barbarzy┼äskich czyn├│w. To mo┼╝e by─ç dla mnie krzepi─ůca my┼Ťl. Ale obawiam si─Ö, ┼╝e nie da si─Ö tego problemu zby─ç w tak ┼éatwy spos├│b.
R├│┼╝nica nie le┼╝y tylko w indywidualnej moralno┼Ťci, jest to te┼╝ kwestia pokoleniowa. Moje pokolenie wyra┼╝a┼éo swoj─ů z┼éo┼Ť─ç i niezadowolenie zupe┼énie inaczej ni┼╝ pokolenie dzisiejsze. Historia mojego ┼╝ycia por├│wnana z historiami wsp├│┼éczesnej generacji mo┼╝e pom├│c odkry─ç niekt├│re powody, dla kt├│rych Salman Abedi czy Mohammad Sidique Khan stali si─Ö tym, kim si─Ö stali.
Polityka przeciw rasizmowi
Dorasta┼éem w po┼éudniowym Manchesterze ÔÇô tak jak Salman Abedi. M├│j Manchester znacznie si─Ö jednak r├│┼╝ni┼é od miasta Abediego. Rasizm w latach 70. by┼é cz─Ö┼Ťci─ů brytyjskiej tkanki spo┼éecznej w stopniu dzi┼Ť niewyobra┼╝alnym. ÔÇ×Lanie ciapak├│wÔÇŁ by┼éo sportem narodowym. Napady z u┼╝yciem no┼╝a czy podpalenia azjatyckich dom├│w mia┼éy miejsce w┼éa┼Ťciwie co tydzie┼ä, a morderstwa nie by┼éy rzadko┼Ťci─ů. (Termin ÔÇ×AzjataÔÇŁ oznacza w Wielkiej Brytanii osob─Ö pochodz─ůc─ů z Pakistanu, Indii lub Bangladeszu ÔÇô przyp. red.)
Ucz─Öszcza┼éem do szk├│┼é zdominowanych przez bia┼éych. Moim g┼é├│wnym wspomnieniem z tego okresu jest prawie codzienny udzia┼é w b├│jkach z rasistami i to, jak normalne by┼éo wracanie do domu z siniakami na twarzy czy podbitym okiem. Je┼Ťli kto┼Ť zg┼éasza┼é rasistowski atak policji, najcz─Ö┼Ťciej sam zostawa┼é aresztowany, bo wi─Ökszo┼Ť─ç policjant├│w by┼éa rasistami. Od przyw├│dc├│w zwi─ůzk├│w zawodowych konspiruj─ůcych z zarz─ůdem, by nie dopuszcza─ç czarnych i azjatyckich pracownik├│w, a┼╝ po funkcjonariuszy urz─Ödu imigracyjnego przeprowadzaj─ůcych ÔÇ×testy na dziewictwoÔÇŁ na azjatyckich kobietach ÔÇô rasizm by┼é jawny, bezwzgl─Ödny i otwarty.
By┼éem w┼Ťciek┼éy na spo┼éecze┼ästwo, kt├│re nie chcia┼éo uzna─ç mnie za r├│wnego, pe┼énoprawnego obywatela. By┼éa to jednak w┼Ťciek┼éo┼Ť─ç bardzo odmienna od tej, kt├│r─ů odczuwa dzi┼Ť wielu m┼éodych muzu┼éman├│w. Jeszcze bardziej odmienne by┼éy sposoby jej wyra┼╝ania. Nie wyra┼╝a┼éem swojego gniewu na Wielk─ů Brytani─Ö w kategoriach bycia ÔÇ×muzu┼émaninemÔÇŁ. Cz─Ö┼Ťciowo dlatego, ┼╝e nie by┼éem religijny, ale cz─Ö┼Ťciowo te┼╝ dlatego, ┼╝e niewiele os├│b traktowa┼éo wtedy bycie muzu┼émaninem jako publiczn─ů to┼╝samo┼Ť─ç. My┼Ťleli┼Ťmy o sobie jako o ÔÇ×AzjatachÔÇŁ lub ÔÇ×czarnychÔÇŁ, ale by┼éy to polityczne, a nie etniczne czy kulturowe etykiety.
Instytucjami, kt├│re kszta┼étowa┼éy to, co teraz nazywa si─Ö ÔÇ×wsp├│lnotami muzu┼éma┼äskimiÔÇŁ, nie by┼éy meczety, ale ┼Ťwieckie i polityczne organizacje takie jak Stowarzyszenie Indyjskich Pracownik├│w (Indian WorkersÔÇÖ Association) i Ruchy M┼éodzie┼╝y Azjatyckiej (Asian Youth Movements). Zmagania wsp├│lnot azjatyckich by┼éy blisko powi─ůzane ze zmaganiami szerszej klasy robotniczej. Pracownicy pochodzenia imigranckiego stawali na czele akcji protestacyjnych, od pierwszego znacz─ůcego powojennego ÔÇ×strajku imigrant├│wÔÇŁ w Red Scar Mill w pobli┼╝u Preston, Lancashire, gdzie azjatyccy pracownicy podj─Öli akcj─Ö przeciwko zmuszaniu nie-bia┼éych pracownik├│w do ci─Ö┼╝szej pracy za mniejsz─ů p┼éac─Ö; a┼╝ po Grunwick w Londynie, gdzie w 1976 roku czarne i azjatyckie kobiety strajkowa┼éy przez ponad rok, domagaj─ůc si─Ö uznania przez zwi─ůzek zawodowy. Podczas tych kampanii dzia┼éacze zwi─ůzkowi popierali cz─Östo kierownictwo przeciw czarnym i azjatyckim pracownikom. Grunwick by┼éo pierwsz─ů kampani─ů czarnych pracownik├│w, kt├│ra zdoby┼éa masowe wsparcie ze strony ruchu zwi─ůzkowego.
Te historie stanowi┼éy grunt zmaga┼ä mojej generacji. Dostrzegali┼Ťmy podobie┼ästwo warto┼Ťci, nadziei i aspiracji ┼é─ůcz─ůcych Azjat├│w, czarnych i bia┼éych. Organizacje lewicowe i ruch ludzi pracy da┼éy nam narz─Ödzia nadaj─ůce naszym skargom polityczn─ů form─Ö oraz mechanizmy zamiany niezadowolenia w paliwo zmian spo┼éecznych.
Do polityki przyci─ůgn─Ö┼éo mnie moje do┼Ťwiadczenie rasizmu, ale polityka sprawi┼éa, ┼╝e wybieg┼éem wzrokiem poza jego w─ůskie ramy. Nauczy┼éem si─Ö, ┼╝e w niesprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej chodzi o co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ tylko niesprawiedliwo┼Ťci, jakich ja sam do┼Ťwiadcza┼éem, oraz ┼╝e kolor sk├│ry cz┼éowieka, to┼╝samo┼Ť─ç etniczna czy kultura nie by┼éy wskaz├│wkami s┼éuszno┼Ťci jego przekona┼ä politycznych. Poprzez polityk─Ö zosta┼éem wprowadzony w O┼Ťwiecenie i koncepcje wsp├│lnego cz┼éowiecze┼ästwa oraz praw cz┼éowieka. Odkry┼éem pisma Marxa, Milla, Kanta i LockeÔÇÖa, PaineÔÇÖa oraz Condorceta, Frantza Fanona i C.L.R. JamesÔÇÖa.
ilustr.: Jakub Ferenc

ilustr.: Jakub Ferenc


Szukaj─ůc to┼╝samo┼Ťci
Dzi┼Ť obraz jest bardzo odmienny. Ten rodzaj otwartego rasizmu, charakterystyczny dla Wielkiej Brytanii trzydzie┼Ťci czy czterdzie┼Ťci lat temu, jest dzi┼Ť ledwo widoczny. Rasizm dalej oczywi┼Ťcie istnieje, a muzu┼émanie s─ů cz─Östo jego celem, lecz g┼é─Öboki rasizm Wielkiej Brytanii mojej m┼éodo┼Ťci jest ju┼╝ rzadko spotykany.
R├│wnie istotne by┼éy przemiany w obr─Öbie tego, co oznacza bycie niezadowolonym spo┼éecznie. Te typy kampanii i organizacji, w kt├│re by┼éem zaanga┼╝owany, uleg┼éy zanikowi lub wydaj─ů si─Ö oderwane od dzisiejszej rzeczywisto┼Ťci. To nie post─Öpowa polityka kszta┼étuje wsp├│┼éczesne niezadowolenie spo┼éeczne, lecz polityka to┼╝samo┼Ťci, kt├│ra od trzech dekad zach─Öca ludzi do okre┼Ťlania siebie w coraz w─Ö┼╝szych etnicznych i kulturowych kategoriach. Postrzeganie siebie jako ÔÇ×czarnegoÔÇŁ otworzy┼éo mi drzwi do szerszego grona kampanii spo┼éecznych i do obszerniejszej wizji ┼Ťwiata. Dla dzisiejszych ÔÇ×radyka┼é├│wÔÇŁ to┼╝samo┼Ť─ç muzu┼éma┼äska sta┼éa si─Ö klatk─ů oddzielaj─ůc─ů ich od innych ludzi, nawet od innych muzu┼éman├│w.
W przypadku Salmana Abediego spora cz─Ö┼Ť─ç naszej uwagi skupia si─Ö wok├│┼é meczetu w Didsbury, gdzie si─Ö modli┼é. Pe┼éna historia jego relacji z tym meczetem nie zosta┼éa jeszcze do ko┼äca ustalona. Wi─Ökszo┼Ť─ç europejskich d┼╝ihadyst├│w jest jednak tak samo odseparowana od wsp├│lnot muzu┼éma┼äskich, jak i od szerszego spo┼éecze┼ästwa. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich gardzi obyczajami i tradycjami swoich rodzic├│w, nie interesuj─ů ich mainstreamowe formy islamu i dystansuj─ů si─Ö od tradycyjnych muzu┼éma┼äskich instytucji. To w salafizmie, fanatycznej i nietolerancyjnej odmianie islamu, promowanej g┼é├│wnie za saudyjskie pieni─ůdze, d┼╝ihady┼Ťci odnajduj─ů swoj─ů to┼╝samo┼Ť─ç. To ten ┼Ťwiatopogl─ůd sprawia, ┼╝e patrz─ůc na grup─Ö nastoletnich dziewczyn, cz┼éowiek widzi ÔÇ×zgromadzenie krzy┼╝owc├│wÔÇŁ, jak nazwano publiczno┼Ť─ç na koncercie Ariany Grande w o┼Ťwiadczeniu Pa┼ästwa Islamskiego, zachwalaj─ůcym atak bombowy w Manchester Arena.
Tak, jak zmieni┼é si─Ö charakter to┼╝samo┼Ťci, tak te┼╝ zmianie uleg┼éo znaczenie solidarno┼Ťci. Dla mojego pokolenia ÔÇ×solidarno┼Ť─çÔÇŁ by┼éa nierozerwalnie powi─ůzana ze zmaganiami klasy robotniczej. Dzi┼Ť owe kampanie spo┼éeczne zanikaj─ů, wp┼éyw zwi─ůzk├│w zawodowych os┼éab┼é, tak jak si┼éa lewicy.
Dzisiejsi rozgniewani m┼éodzi islami┼Ťci nie s─ů zainteresowani zwalczaniem biedy, ochron─ů Narodowej S┼éu┼╝by Zdrowia czy nawet walk─ů przeciw rasizmowi. Maj─ů raczej obsesj─Ö na punkcie okazywania swojej solidarno┼Ťci z Palestyn─ů, Czeczeni─ů czy Syri─ů. W czasach, w kt├│rych ruchy antyimperialistyczne przygas┼éy, a wiara w alternatywy dla kapitalizmu zanik┼éa, radykalny islam dostarczy┼é iluzji bycia cz─Ö┼Ťci─ů globalnego ruchu na rzecz zmian.
Ale nawet na tym polu muzu┼éma┼äscy radyka┼éowie nie s─ů zainteresowani faktyczn─ů walk─ů o wolno┼Ť─ç. Mieszka┼äcy Palestyny, Czeczenii czy Syrii s─ů postrzegani jedynie jako symbol ucisku. D┼╝ihady┼Ťci s─ů oburzeni na zachodni─ů interwencj─Ö w muzu┼éma┼äskich krajach, jednocze┼Ťnie sami bombarduj─ůc szko┼éy, meczety i bazary w tych krajach. ÔÇ×InternacjonalizmÔÇŁ radykalnego islamu sam w sobie staje si─Ö ┼Ťrodkiem tworzenia niezwykle w─ůskiej wizji i odcinania si─Ö od szerszych spo┼éecznych zmaga┼ä. Pokolenie wcze┼Ťniej dzisiejsi ÔÇ×zradykalizowaniÔÇŁ muzu┼émanie byliby prawdopodobnie dalece bardziej zsekularyzowani w swoich pogl─ůdach, a ich radykalizm wyra┼╝a┼éby si─Ö poprzez organizacje polityczne. W swojej religii widzieliby tylko jeden z aspekt├│w swojej z┼éo┼╝onej, wielowarstwowej to┼╝samo┼Ťci, tak jak czyni to nadal wi─Ökszo┼Ť─ç muzu┼éman├│w. Wzrasta jednak liczba tych, kt├│rzy widz─ů siebie jako muzu┼éman├│w w bardzo plemiennym sensie, u kt├│rych wielowarstwowa to┼╝samo┼Ť─ç ust─ůpi┼éa miejsca jednow─ůtkowej i czarno-bia┼éej fasadzie religii.
***
By─ç mo┼╝e pytaniem, kt├│re nale┼╝y zada─ç, nie jest: ÔÇ×Gdybym by┼é dzi┼Ť dwudziestolatkiem, czy poci─ůga┼éby mnie islamizm?ÔÇŁ, ale raczej: ÔÇ×Gdyby Salman Abedi lub Mohammad Sidique Khan urodzili si─Ö o pokolenie wcze┼Ťniej, czy odrzuciliby islamizm?ÔÇŁ. Udzielenie odpowiedzi jest niemo┼╝liwe, lecz stawiaj─ůc to pytanie, mo┼╝emy zacz─ů─ç dostrzega─ç pewne spo┼éeczne przyczyny tego, ┼╝e Abedi, Khan i im podobni stali si─Ö tym, czym si─Ö stali.
Nie sugeruj─Ö, ┼╝e ktokolwiek poza Salmanem Abedim (i jego wsp├│┼épracownikami, je┼Ťli takowi s─ů) ponosi odpowiedzialno┼Ť─ç za masakr─Ö w Manchester Arena. Odruchow─ů odpowiedzi─ů wobec ka┼╝dego grzebi─ůcego g┼é─Öbiej w motywach d┼╝ihadyst├│w jest pi─Ötnowanie go jako apologety. Wystarczy spojrze─ç na ataki torys├│w na Jeremiego Corbyna, kt├│ry w swoim w┼éa┼Ťciwie niekontrowersyjnym przem├│wieniu wskazywa┼é na znaczenie zachodniej polityki zagranicznej dla procesu radykalizacji. Tym, co chc─Ö zaznaczy─ç, jest fakt, ┼╝e chocia┼╝ jednostki ponosz─ů odpowiedzialno┼Ť─ç za swoje czyny, to dzia┼éaj─ů tak┼╝e w okre┼Ťlonych spo┼éecznych kontekstach. Je┼Ťli chcemy powa┼╝nie podej┼Ť─ç do zwalczania plagi d┼╝ihadyzmu, nie mo┼╝emy ogranicza─ç si─Ö tylko do pot─Öpienia d┼╝ihadyst├│w jako z┼éych. Musimy zastanowi─ç si─Ö nad tym, jak zmieniaj─ůcy si─Ö spo┼éeczny krajobraz da┼é im przestrze┼ä do robienia tego, co robi─ů ÔÇô i jak mo┼╝emy ten krajobraz zmieni─ç.
***
T┼éumaczenie: Agata Oszma┼éek / ┼Ür├│dtytu┼éy od redakcji
Tekst pierwotnie ukaza┼é si─Ö w Magazynie Muzu┼éma┼äskim Al Islam
***

Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

***

Polecamy tak┼╝e:

Muzu┼émanie bez g┼éosu

Su┼étanowi, co su┼éta┼äskie? Religia a polityka w klasycznym islamie

Najnowszy bestseller handlarzy strachu


 
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś