magazyn lewicy katolickiej

Flirtuj─ůc z Einsteinem. Wok├│┼é filmu ÔÇ×Maria Sk┼éodowska-CurieÔÇŁ

Jak mamy m├│wi─ç o r├│wnym udziale kobiet w tworzeniu nauki, skoro nawet najwybitniejsza polska naukowczyni przedstawiana jest wy┼é─ůcznie przez pryzmat swoich relacji intymnych z m─Ö┼╝czyznami? Film po┼Ťwi─Öcony Sk┼éodowskiej-Curie to zmarnowana szansa na opowiedzenie wa┼╝nej feministycznej historii.
materiały promocyjne

materiały promocyjne

Maria Sk┼éodowska-Curie, co ostatnio coraz rzadsze, jest w┼éa┼Ťciwie powszechnie uznawana za posta─ç wa┼╝n─ů i wart─ů promowania. Uda┼éo jej si─Ö r├│wnie┼╝ ÔÇô pocz─ůtkowo jako jedynej kobiecie ÔÇô znale┼║─ç si─Ö w┼Ťr├│d kilkunastu wybitnych postaci historycznych, kt├│re wed┼éug nowej podstawy programowej poznawa─ç maj─ů czwartoklasi┼Ťci. Nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e Sk┼éodowska-Curie nale┼╝y do panteonu polskich bohater├│w narodowych. W┼éa┼Ťciwie w og├│le nieobecna jest jednak refleksja nad przeszkodami, kt├│re na swojej drodze musia┼éa pokona─ç jako kobieta-naukowczyni w czasach, w kt├│rych na ziemiach polskich kobiet nie przyjmowano jeszcze nawet na studia. Niewiele m├│wi si─Ö te┼╝ o stereotypach i seksistowskich uprzedzeniach, z kt├│rymi zmaga┼éa si─Ö ju┼╝ p├│┼║niej, jako badaczka i wyk┼éadowczyni na Sorbonie. Film w re┼╝yserii Marie Noelle mia┼é szans─Ö, aby wiedz─Ö o tych aspektach ┼╝ycia noblistki wprowadzi─ç do ┼Ťwiadomo┼Ťci spo┼éecznej i pokaza─ç, z jakimi wyzwaniami mierz─ů si─Ö na co dzie┼ä kobiety nauki, nie tylko w XIX wieku, ale r├│wnie┼╝ wsp├│┼écze┼Ťnie. Szansa ta zosta┼éa zmarnowana ÔÇô zamiast tego wybrano prost─ů i stereotypow─ů konwencj─Ö melodramatu.

O skali pora┼╝ki, jak─ů ponie┼Ťli tw├│rcy filmu, ┼Ťwiadczy─ç mo┼╝e fakt, ┼╝e nie ratuje go nawet ┼Ťwietna i przekonuj─ůca rola Karoliny Gruszki. Scenariusz jest z┼éo┼╝ony z wielu kr├│tkich epizod├│w, w kt├│rych trudno odnale┼║─ç g┼é─Öbszy sens i ci─ůg┼éo┼Ť─ç narracji. Zdj─Öcia idealnie wpisuj─ů si─Ö w konwencj─Ö melodramatyczn─ů ÔÇô ju┼╝ otwieraj─ůca scena filmu, w kt├│rej animacja sk┼éadaj─ůca si─Ö z niebieskich smug przekszta┼éca si─Ö w posta─ç Karoliny Gruszki p┼éywaj─ůcej w morzu, zwiastuje, ┼╝e filmowcy si─Öga─ç b─Öd─ů po chwyty rodem z wczesnych lat 90. Potem jest tylko gorzej. Zwie┼äczeniem tej (przyznajmy, ┼╝e konsekwentnej) strategii jest ostatnia scena, kt├│ra nieudolnie stara si─Ö wycisn─ů─ç z nas ┼ézy wzruszenia. Sk┼éodowska-Curie razem z c├│rk─ů Iren─ů (r├│wnie┼╝ p├│┼║niejsz─ů noblistk─ů) odbiera swoj─ů drug─ů nagrod─Ö i nast─Öpnie idzie korytarzem, a jej cie┼ä zlewa si─Ö w jedn─ů z postaci─ů c├│rki. Wzruszaj─ůcy symbol ÔÇ×sztafety pokole┼äÔÇŁ i kobiecego upodmiotowienia? Niestety┬áprzez zastosowanie przebrzmia┼éego ju┼╝ chwytu ÔÇ×po┼é─ůczenia postaciÔÇŁ histori─Ö dw├│ch wybitnych naukowczy┼ä sprowadzono wy┼é─ůcznie do kiczowatego obrazka.

Gdyby ÔÇ×Maria Sk┼éodowska-CurieÔÇŁ by┼éa wy┼é─ůcznie filmem z┼éym w warstwie warsztatowej, mogliby┼Ťmy spu┼Ťci─ç na niego zas┼éon─Ö milczenia. Jest to jednak przede wszystkim film szkodliwy i warto tutaj pochyli─ç si─Ö nad kilkoma istotnymi aspektami. Zamiast popularyzowa─ç wiedz─Ö o osi─ůgni─Öciach wybitnej badaczki, film wpycha j─ů w stereotypowe role matki i ┼╝ony, kt├│ra wszystkie swoje sukcesy zawdzi─Öcza wsp├│┼épracy z m─Ö┼╝czyznami (najpierw m─Ö┼╝em, potem kochankiem). Z filmu nie dowiemy si─Ö, nad czym tak naprawd─Ö pracowa┼éa Sk┼éodowska-Curie. Jedyne fragmenty po┼Ťwi─Öcone tematom naukowym to jej rozmowy z Einsteinem, przeprowadzone tak skomplikowanym j─Özykiem, ┼╝e laik na pewno nie zrozumie, na czym polega┼éa prze┼éomowo┼Ť─ç jej odkry─ç. Poza tym polon i rad to ┼Ťwiec─ůce si─Ö w pr├│b├│wkach substancje, kt├│rych zastosowanie jest co najmniej niejasne. Zamiast pokazywa─ç, jak trudn─ů drog─Ö musia┼éa pokona─ç Maria Sk┼éodowska-Curie, aby sko┼äczy─ç studia (co wymaga┼éo przecie┼╝ wyjazdu z rodzinnego kraju), film skupia si─Ö wy┼é─ůcznie na okresie paryskim, kiedy jest ju┼╝ uznan─ů badaczk─ů i laureatk─ů pierwszej nagrody Nobla. Nie dowiemy si─Ö te┼╝ o wspania┼éej relacji z siostr─ů Bronis┼éaw─ů, o tym jak nawzajem wspiera┼éy si─Ö podczas studi├│w i po ich zako┼äczeniu. Posta─ç Bronis┼éawy (w tej roli Izabela Kuna) sprowadzona zosta┼éa w┼éa┼Ťciwie wy┼é─ůcznie do opiekunki dzieci. W ten spos├│b znika ca┼éy ÔÇ×herstorycznyÔÇŁ potencja┼é tego filmu. M├│g┼é on przecie┼╝ pokaza─ç dziewi─Ötnastowieczn─ů drog─Ö kobiet do emancypacji zawodowej i naukowej i wszystkie zwi─ůzane z tym ograniczenia. Zamiast tego otrzymujemy ÔÇô dodajmy ┼╝e niespecjalnie ciekaw─ů ÔÇô histori─Ö romansu Sk┼éodowskiej-Curie z Paulem Langevinem (Arieh Worthalter).

Jaka by┼éa najwi─Öksza przeszkoda, kt├│r─ů Maria Sk┼éodowska-Curie musia┼éa pokona─ç na swojej naukowej drodze? Brak funduszy, mizoginistyczne ┼Ťrodowisko naukowe, a mo┼╝e konieczno┼Ť─ç wyjazdu na studia do Pary┼╝a? Ale┼╝ nie! By┼é to oczywi┼Ťcie romans z ┼╝onatym m─Ö┼╝czyzn─ů, a w┼éa┼Ťciwie sam fakt jego ujawnienia przez pras─Ö w przededniu przyznania Sk┼éodowskiej drugiego Nobla. Chocia┼╝ rzeczywi┼Ťcie taki epizod mia┼é miejsce, jego ┼Ťwiadome wyeksponowanie w scenariuszu sprawia, ┼╝e wydaje si─Ö on g┼é├│wn─ů przyczyn─ů nieprzyj─Öcia Sk┼éodowskie-Curie do Francuskiej Akademii Nauk. Chocia┼╝ pozwala to zbudowa─ç pi─Ökn─ů romantyczn─ů opowie┼Ť─ç, kt├│rej zwie┼äczeniem jest pojedynek, podczas kt├│rego Sk┼éodowska ratuje ukochanego przed ┼Ťmierci─ů, to obraz, jaki wy┼éania si─Ö z filmu, musi budzi─ç nasz niepok├│j. Nawet rozmowa z Albertem Einsteinem w filmie przedstawiona jest w┼éa┼Ťciwie jako flirt, cho─ç z u┼╝yciem naukowego ┼╝argonu…

Jak mamy m├│wi─ç o r├│wnym udziale kobiet w tworzeniu nauki, skoro nawet najwybitniejsza polska naukowczyni przedstawiana jest wy┼é─ůcznie przez pryzmat swoich relacji intymnych z m─Ö┼╝czyznami? Jak analizowa─ç systemowe przeszkody i seksistowskie stereotypy wobec kobiet nauki, kiedy film sprowadza je wy┼é─ůcznie do nieistotnego elementu melodramatu, w kt├│rym tak naprawd─Ö liczy si─Ö wielka historia mi┼éosna, a nie walka Sk┼éodowskiej-Curie o uznanie w┼éasnego dorobku naukowego? Maria Sk┼éodowska-Curie mog┼éaby by─ç idolk─ů dla kolejnych pokole┼ä kobiet decyduj─ůcych si─Ö na karier─Ö naukow─ů. By┼éaby ┼Ťwietn─ů twarz─ů kampanii ÔÇ×Dziewczyny na politechnikiÔÇŁ… ÔÇ×By┼éabyÔÇŁ, bo nie uda si─Ö to, dop├│ki m├│wi─ç b─Ödziemy o niej wy┼é─ůcznie w ramach seksistowskiego dyskursu, wyj─Ötego rodem z XIX wieku. Od tw├│rc├│w filmu biograficznego o jednej z najbardziej wyemancypowanych kobiet swoich czas├│w naprawd─Ö oczekujemy czego┼Ť wi─Öcej.

ÔÇ×Maria Sk┼éodowska-CurieÔÇŁ jest jednym z bardziej antyfeministycznych film├│w o kobietach, jakie ostatnio widzia┼éam. O ironio, reklamowany by┼é has┼éami walki o prawa kobiet i wyj─ůtkowej aktualno┼Ťci tego tematu w obecnej sytuacji politycznej. Nawet data jego polskiej premiery wypada┼éa tu┼╝ przed Dniem Kobiet. ÔÇ×Potrzebujemy dzi┼Ť historii o silnych kobietachÔÇŁ ÔÇô m├│wi┼éa w jednym z wywiad├│w Karolina Gruszka. Potrzebujemy ÔÇô ale z pewno┼Ťci─ů nie takich.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś