Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Jagiellońska Unia Europejska?

Okazja do zaprezentowania kulturowego tygla, jakim by┼éa ÔÇ×Europa JagiellonicaÔÇŁ, zosta┼éa w pe┼éni wykorzystana przez kurator├│w. Zgromadzone dzie┼éa sztuki reprezentuj─ů nie tylko r├│┼╝ne regiony Europy, ale tak┼╝e wiele dyscyplin sztuki i rzemios┼éa

┼╣r├│d┼éo: Muzeum Narodowe w Warszawie


ÔÇ×Europa JagiellonicaÔÇŁ, wystawa zorganizowana wsp├│lnie przez instytucje niemieckie, polskie i czeskie, ukazuje dorobek artystyczny panowania Jagiellon├│w w Europe ┼Ürodkowej. Warszawska cz─Ö┼Ť─ç przedsi─Öwzi─Öcia obejmuje ekspozycj─Ö w Muzeum Narodowym i na Zamku Kr├│lewskim. Wcze┼Ťniej wystawa zosta┼éa zaprezentowana w czeskiej Kutnej Horze, a wiosn─ů zago┼Ťci w Haus der Brandenburgisch-Preu├čichen Geschichte w Poczdamie.
 
Bogata i r├│┼╝norodna ekspozycja zosta┼éa pomy┼Ťlana jako opowie┼Ť─ç o panowaniu Jagiellon├│w, kt├│re w szczytowym okresie rozci─ůga┼éo si─Ö od Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego do wybrze┼╝y m├│rz: Ba┼étyckiego, Czarnego i Adriatyckiego. Tak szeroki zakres geograficzny pozwala na przedstawienie sztuki i kultury wielu to┼╝samo┼Ťci i tradycji.
Okazja do zaprezentowania kulturowego tygla, jakim by┼éa ÔÇ×Europa JagiellonicaÔÇŁ, zosta┼éa w pe┼éni wykorzystana przez kurator├│w. Zgromadzone dzie┼éa sztuki reprezentuj─ů nie tylko r├│┼╝ne regiony Europy, ale tak┼╝e wiele dyscyplin sztuki i rzemios┼éa. Nawet po kr├│tkim spacerze w Muzeum Narodowym i na Zamku Kr├│lewskim mo┼╝na odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e najsilniejsz─ů z reprezentowanych na wystawie sztuk jest rze┼║ba. Unikalna p┼éaskorze┼║ba Jakoba Beinharta przedstawia ┼Üwi─Ötego ┼üukasza maluj─ůcego portret Marii. Wed┼éug staro┼╝ytnej tradycji stworzy┼é on najstarszy wizerunek Matki Chrystusa i dlatego zosta┼é wybrany na patrona wroc┼éawskiego cechu malarzy, kt├│ry ufundowa┼é to dzie┼éo dla Ko┼Ťcio┼éa Marii Magdaleny. Relief jest szczeg├│lnym przypadkiem przedstawienia malarstwa w drewnie. Intryguje fakt, ┼╝e artysta wsp├│lnie z donatorami zdecydowali si─Ö pozostawi─ç p┼éaskorze┼║b─Ö bez wielobarwnej dekoracji na rzecz naturalnego koloru lipy. Nadaje to ca┼éo┼Ťci pewn─ů szlachetno┼Ť─ç, kt├│ra wyodr─Öbnia zaawansowan─ů technik─Ö Beinharta.
 

ÔÇ×┼Üwi─Öty ┼üukasz maluj─ůcy wizerunek MariiÔÇŁ Jakoba Beinharta / ┼╣r├│d┼éo: Muzeum Narodowe w Warszawie


 
Wspania┼ée zabytki takie jak ten, z kt├│rych wiele rzadko opuszcza lokalne klasztory i ko┼Ťcio┼éy, wydaj─ů si─Ö traci─ç na organizacji wystawy na bazie panowania Jagiellon├│w. Zamek Kr├│lewski prezentuje swoj─ů cz─Ö┼Ť─ç ekspozycji chronologicznie. Jagiello┼äscy w┼éadcy, od Jagie┼é┼éy do Zygmunta II Augusta, patronuj─ů poszczeg├│lnym pomieszczeniom ukazuj─ůcym polityczny rozw├│j panowania dynastii. W Muzeum Narodowym ekspozycja zosta┼éa podzielona na regiony. Mniej tutaj wp┼éywu samych w┼éadc├│w, a wi─Öcej wra┼╝enia bogactwa r├│┼╝norodno┼Ťci. Te dwa porz─ůdki ┼Ťwietnie ukazuj─ů ca┼é─ů gam─Ö kultury tamtych czas├│w. Nie wiadomo jednak, dlaczego ostatnie cztery galerie w Muzeum Narodowym wy┼éamuj─ů si─Ö z wcze┼Ťniejszej konwencji, prezentuj─ůc og├│lne tematy, jak humanizm i rozw├│j grafiki jako formy sztuki. Wydaje si─Ö, ┼╝e ten dodatek jest jedynie pretekstem, by m├│c powiedzie─ç cokolwiek o Miko┼éaju Koperniku i ukaza─ç arcydzie┼éa Albrechta D├╝rera. O ile┼╝ ciekawiej by┼éoby po┼Ťwi─Öci─ç wi─Öcej uwagi unikalnym dzie┼éom sztuki. Wspomniany relief Beinharta m├│g┼éby by─ç warto┼Ťciowo ukazany na tle innych rze┼║b w drewnie lub innych przedstawie┼ä maluj─ůcego ┼Ťwi─Ötego ┼üukasza, przyk┼éadowo w malarstwie niderlandzkim. Zamiast tego wydaje si─Ö, ┼╝e polityka przys┼éania warto┼Ť─ç zabytk├│w.
Teza o kulturowej jedno┼Ťci jagiello┼äskiej Europy, kt├│r─ů proponuj─ů organizatorzy, por├│wnuj─ůc wielonarodowy system panowania feudalnej dynastii do Unii Europejskiej, nie wytrzymuje konfrontacji z r├│┼╝norodn─ů to┼╝samo┼Ťci─ů wyra┼╝on─ů przez zgromadzone dzie┼éa sztuki. W gruncie rzeczy wystawa u┼Ťwiadamia, ┼╝e Jagiellonowie nie stworzyli jednorodnej to┼╝samo┼Ťci kulturowej. Sk┼éada si─Ö na to par─Ö przyczyn, w┼Ťr├│d kt├│rych najwa┼╝niejsz─ů jest kr├│tkie panowanie tej dynastii na wielkich obszarach przedstawionych na wystawie. Polityczny porz─ůdek jagiello┼äski, kt├│ry w Polsce oznacza p├│┼étora wieku dobrze wspominanej historii, na W─Ögrzech jest epizodem, kt├│ry przyni├│s┼é kl─Ösk─Ö z armi─ů tureck─ů pod Mohaczem w 1526 roku i podzia┼é kr├│lestwa.
 
Zgromadzone w Warszawie dzie┼éa sztuki wprawiaj─ů w zachwyt, a spos├│b przedstawienia wystawy ÔÇ×Europa JagiellonicaÔÇŁ nasuwa historyczn─ů refleksj─Ö. Mo┼╝na wyobrazi─ç sobie histori─Ö ÔÇ×kultury jagiello┼äskiejÔÇŁ jako proces odbioru na ziemiach Europy ┼Ürodowej wielkich fal kulturowych. Pierwsz─ů z nich by┼éaby ta z zachodu, obejmuj─ůca przejawy mieszcza┼äskiej sztuki niemieckiej (od rze┼║b Wita Stwosza po ryciny D├╝rera) i ich wp┼éyw na ziemie jagiello┼äskie (Jakob Beinhart, Wac┼éaw z O┼éomu┼äca).
Istotny wp┼éyw mia┼éy tak┼╝e W┼éochy, gdzie rozwijaj─ůca si─Ö sztuka Renesansowa odegra┼éa wa┼╝n─ů rol─Ö najpierw na W─Ögrzech, a potem w Polsce. Pr├│ba wyja┼Ťnienia tego procesu, kt├│ry obejmuje ┼Ťlub Bony Sforzy z Zygmuntem Starym, dzia┼éalno┼Ť─ç w┼éoskich artyst├│w w Polsce i rol─Ö uniwersytet├│w w Bolonii i Padwie, kszta┼éc─ůcych p├│┼énocne elity, jest brakuj─ůcym elementem opowie┼Ťci pt. ÔÇ×Europa JagiellonicaÔÇŁ. Bona powinna by─ç jedn─ů z kluczowych postaci przedstawionych na wystawie, szczeg├│lnie je┼Ťli organizatorzy zdecydowali si─Ö na rozwa┼╝enie innych w┼éadc├│w spoza dynastii Jagiellon├│w (kr├│l Czech i W─Ögier i rywal Jagiellon├│w Maciej Korwin). Chocia┼╝ niekt├│re przyk┼éady w┼éoskiego wp┼éywu na kultur─Ö w Polsce s─ů powszechnie znane (Kaplica Zygmuntowska), inne, jak fascynuj─ůca droga artystyczna Jana Marii Mosca, zas┼éuguj─ů na wi─Öcej uwagi. Wyja┼Ťnienie wp┼éyw├│w w┼éoskich na Europ─Ö ┼Ťrodkow─ů pokaza┼éoby wiele z dzie┼é na wystawie w bardziej odpowiednim dla nich kontek┼Ťcie.
 
Przedstawione tutaj wp┼éywy z zachodu i po┼éudnia daj─ů uproszczony obraz kultury w Europie ┼Ürodkowej. Opisuj─ů one jednak wa┼╝ne, kulturowe przemiany, w kt├│rych rz─ůdy Jagiellon├│w stanowi─ů jedynie jeden z element├│w. Dzie┼éa zebrane na wystawie ukazuj─ů Europ─Ö ┼Ťrodkow─ů okresu Renesansu jako miejsce spotkania wp┼éyw├│w kulturowych spoza ziem Jagiellon├│w. W┼éadcy tej dynastii, g┼é├│wnie ze wzgl─Ödu na ich kr├│tkie panowanie, nie wytworzyli sp├│jnej to┼╝samo┼Ťci artystycznej. Ta my┼Ťl wydaje si─Ö motywem przewodnim wystawy, kt├│ra zachwyca gam─ů i jako┼Ťci─ů zebranych dzie┼é sztuki.
Szkoda jedynie, ┼╝e tak ambitna i istotna wystawa nie zosta┼éa uzupe┼éniona odpowiednim katalogiem. Przewodnik po wystawie, kt├│ry jest jedyn─ů dost─Öpn─ů publikacj─ů, jest ograniczony do tekst├│w, kt├│re pojawiaj─ů si─Ö w obu muzeach jako opisy na ┼Ťcianach. S┼éabo jak na przedsi─Öwzi─Öcie pod patronatem trzech ministr├│w spraw zagranicznych.
 
ÔÇ×Europa Jagiellonica 1386-1572. Sztuka i kultura w Europie ┼Ürodkowej za panowania Jagiellon├│wÔÇŁ

10 listopada 2012 ÔÇô 27 stycznia 2013

Muzeum Narodowe w Warszawie

Zamek Kr├│lewski w Warszawie

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś