Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Jackowski: Rzemie┼Ťlnictwo zaczyna si─Ö tam, gdzie ko┼äczy si─Ö przekaz

Korzystam z klasyki jak z produktu, kszta┼étuj─ůc jego sens, dodaj─ůc konteksty, maczaj─ůc w popartowskich klimatach. Mimo ┼╝e wykonuj─Ö te prace z marmuru, meritum nie stanowi kwestia wydobycia ich z konkretnego materia┼éu. Tylko widz niezdolny do g┼é─Öbszej refleksji zatrzyma si─Ö na kwestiach technicznych pracy.

Dreaming of Him

Dreaming of Him


MONIKA PISARCZYK: Co jest najwa┼╝niejsze dla tw├│rcy wizualnego: oryginalno┼Ť─ç, przekaz czy warsztat?
MICHA┼ü JACKOWSKI: My┼Ťl─Ö, ┼╝e jest to kwestia indywidualnych upodoba┼ä. Jedni ceni─ů sobie warsztat, drudzy wy┼é─ůcznie przekaz, natomiast jeszcze inni goni─ů za oryginalno┼Ťci─ů. Czym by┼éby sam warsztat bez przekazu lub oryginalno┼Ťci? Albo d─ů┼╝enie za wszelk─ů cen─Ö do ekstrawagancji bez warsztatu i przekazu? Te warto┼Ťci powinny nawzajem si─Ö uzupe┼énia─ç. Osobi┼Ťcie, w swojej tw├│rczo┼Ťci pr├│buj─Ö ┼é─ůczy─ç je wszystkie, bo ka┼╝dy z tych aspekt├│w jest istotny. Czasem realizacja koncepcji artysty wymaga warsztatowej precyzji, ┼╝eby wzmocni─ç przekaz, cho─ç zdarza si─Ö te┼╝, ┼╝e prymitywny warsztat wystarczy, by poruszy─ç g┼é─Öbokie tre┼Ťci. Ale musi by─ç to ┼Ťwiadome stosowanie ┼Ťrodk├│w do osi─ůgni─Öcia celu, jakim jest przekaz. My┼Ťl─Ö, ┼╝e nikt jako tw├│rca nie chcia┼éby zainteresowa─ç odbiorcy wy┼é─ůcznie swoimi umiej─Ötno┼Ťciami technicznymi, ale tym, co ma do powiedzenia. Zr─Öczno┼Ť─ç r─ůk posiada sens tylko wtedy, gdy za jej pomoc─ů artysta potrafi przekaza─ç pewne prawdy, sk┼éaniaj─ůc widza w ten spos├│b do refleksji. Z kolei oryginalno┼Ť─ç to wynik pewnej uczciwo┼Ťci tw├│rcy wobec samego siebie. Pokazuje ona bowiem, na ile artysta polega na swoim wn─Ötrzu.
Czy t─Ö, lokowan─ů w rze┼║bach, ÔÇ×uczciwo┼Ť─ç wobec samego siebieÔÇŁ da si─Ö wypracowa─ç? Czy polega ona na powolnym dopuszczaniu do g┼éosu zaufania wobec w┼éasnej kreatywno┼Ťci wraz z nabieraniem pewno┼Ťci siebie jako tw├│rcy? A mo┼╝e jest to cecha, kt├│r─ů posiada si─Ö od pocz─ůtku?
Wydaje mi si─Ö ┼╝e jest to pewien proces, dorastanie do czego┼Ť, co kie┼ékuje. Moje prace s─ů bardzo r├│┼╝ne. Pracuj─Ö na zasadzie cykli. Wynika to z faktu, i┼╝ d┼éugo wstrzymywa┼éem si─Ö z realizowaniem w┼éasnych pomys┼é├│w i kiedy w ko┼äcu postanowi┼éem urzeczywistni─ç swoje artystyczne plany, mia┼éem w sobie par─Ö r├│┼╝nych ┼Ťwiat├│w. Cho─ç stylistycznie s─ů to odleg┼ée od siebie prace, teraz widz─Ö, ┼╝e nap─Ödza┼éa je ta sama ch─Ö─ç pytania o relacje mi─Ödzy lud┼║mi, nasze utarte ┼Ťcie┼╝ki, o to, czy si─Ö zmieniamy, czy tkwimy w starych systemach. My┼Ťl─Ö wi─Öc, ┼╝e zaufanie do samego siebie jest pewn─ů w┼éa┼Ťciwo┼Ťci─ů artysty, czy mo┼╝e bardziej potrzeb─ů, kt├│rej zaspokajanie staje si─Ö cech─ů. ÔÇ×Uczciwo┼Ť─ç wobec siebieÔÇŁ wyobra┼╝am sobie zatem jako ci─ůg┼ée pr├│bowanie i poszukiwanie, je┼Ťli poznane ┼Ťrodki wyrazu okazuj─ů si─Ö niewystarczaj─ůce.
Boat

Boat


Odk─ůd Marcel Duchamp w 1917 roku wystawi┼é na ekspozycji Stowarzyszenia Artyst├│w Niezale┼╝nych w Nowym Jorku s┼éynn─ů ÔÇ×Fontann─ÖÔÇŁ, m├│wi si─Ö, ┼╝e prawdziwa sztuka si─Ö sko┼äczy┼éa. Podziela pan ten pogl─ůd?
Nie do ko┼äca wiem, co ma pani na my┼Ťli, m├│wi─ůc o prawdziwej sztuce. Nie uwa┼╝am, aby ten moment cokolwiek zako┼äczy┼é lub rozpocz─ů┼é. Moim zdaniem Duchamp jedynie sprowokowa┼é widz├│w, zadaj─ůc pewne pytania. ┼Üwiat zdecydowa┼é, ┼╝e pisuar nazwany fontann─ů ci─ůgle pozostaje sztuk─ů. St─ůd wyp┼éywa wniosek, ┼╝e cz┼éowiek, kt├│ry w takiej lub innej formie literackiej, muzycznej czy wizualnej dzieli si─Ö swoimi w─ůtpliwo┼Ťciami, tworzy dzie┼éo artystyczne. Oczywi┼Ťcie, mo┼╝e si─Ö ono podoba─ç lub nie, mo┼╝e budzi─ç refleksje b─ůd┼║ nie ÔÇô to ju┼╝ kwestia indywidualna.
Czy przemawia┬ádo pana sztuka ready-made?
Doceniam takie dzia┼éania jako krok w kwestii uwolnienia potencja┼éu drzemi─ůcego w realnych przedmiotach. Odbieram to jako pewien rodzaj surrealnego podej┼Ťcia do przedmiotu. Wykorzystanie go w innym znaczeniu jest inspiruj─ůce, zabawne, ironiczne. Duchamp pokaza┼é, ┼╝e artysta tworzy przede wszystkim g┼éow─ů ÔÇô nie tylko r─Ökoma. Malarstwo surrealistyczne nie mog┼éoby zaistnie─ç na przyk┼éad bez wykorzystania realizmu przedstawionego w┼éa┼Ťnie w odmiennych sensach. Nie przeszkadza mi, ┼╝e Duchamp nie wykona┼é samodzielnie swojego s┼éynnego pisuaru. Ja sam bowiem wykorzystuj─Ö w swoich pracach rze┼║b─Ö klasyczn─ů jako pewnego rodzaju ready-made. Gdybym mia┼é do dyspozycji antyczne g┼éowy, kt├│re odpowiada┼éyby mi przekazywan─ů ekspresj─ů, wielko┼Ťci─ů, materia┼éem, nie musia┼ébym ich rze┼║bi─ç samodzielnie. Korzystam z klasyki jak z produktu, kszta┼étuj─ůc jego sens, dodaj─ůc konteksty, maczaj─ůc w popartowskich klimatach. I mimo ┼╝e wykonuj─Ö te prace z marmuru, meritum nie stanowi kwestia wydobycia ich z konkretnego materia┼éu. Tylko widz niezdolny do g┼é─Öbszej refleksji zatrzyma si─Ö na kwestiach technicznych pracy. W czasach antyku moje realizacje nie zrobi┼éyby wra┼╝enia swoim warsztatem, a co dopiero je┼Ťli chodzi o okres baroku. Si┼éa dzie┼éa tkwi w przekazie i je┼Ťli osi─ůga si─Ö j─ů, wykorzystuj─ůc gotowy element ÔÇô ja si─Ö na to godz─Ö.
A czy pana jako artyst─Ö nie kusi┼éo nigdy si─Öganie po gotowe przedmioty?
Obecnie tworz─Ö prac─Ö, do kt├│rej potrzebny by┼é mi talerz o ┼Ťrednicy metra. ┼üatwiej jednak by┼éo wykona─ç go z p┼éyty marmuru ni┼╝ zdoby─ç gotowy, kt├│ry by mnie zadowoli┼é. W niekt├│rych pracach korzystam z p─Ökni─Ötych blok├│w kamienia, pozostawiaj─ůc naturalny prze┼éom jako gotow─ů powierzchni─Ö. W tej chwili nie mam potrzeby u┼╝ywania w swojej tw├│rczo┼Ťci gotowych przedmiot├│w. Wydaje mi si─Ö, ┼╝e zawsze musi si─Ö to wi─ůza─ç z du┼╝ym kompromisem lub podporz─ůdkowaniem wykorzystanemu elementowi, a nie wiem, na ile taki stan rzeczy by mnie zadowoli┼é. Pozostaje r├│wnie┼╝ kwestia sp├│jno┼Ťci u┼╝ytego przedmiotu z reszt─ů dzie┼éa. Osobi┼Ťcie lubi─Ö mimo wszystko pewn─ů jedno┼Ť─ç materia┼éow─ů i estetyczn─ů. Gotowy przedmiot mo┼╝e by─ç po prostu trudny do wkomponowania.
Dusk and Dawn

Dusk and Dawn


 
Dusk and Dawn

Dusk and Dawn


Przy zastosowaniu nowych medi├│w w sztukach wizualnych trudno dzi┼Ť o precyzyjn─ů definicj─Ö rze┼║by.
Moim zdaniem rze┼║ba zawsze b─Ödzie zwi─ůzana z kszta┼étowaniem trwa┼éej materii ÔÇô tam, gdzie zanika konieczno┼Ť─ç ingerencji w proces formowania materii, mamy do czynienia z innymi dyscyplinami artystycznymi. Osobi┼Ťcie lubi─Ö zar├│wno uczucie przezwyci─Ö┼╝ania tworzywa, jak i dopuszczania go czasem do g┼éosu, kreowanie dzie┼éa na zasadzie przypadku. Sam akt formowania modelu w glinie jest fascynuj─ůcy, gdy bezkszta┼étna masa poddaje si─Ö palcom i z minuty na minut─Ö konkretyzuje si─Ö, przybiera kszta┼ét istniej─ůcy wcze┼Ťniej wy┼é─ůcznie w wyobra┼║ni. Wyj─ůtkowo emocjonuj─ůcy jest dla mnie moment wy┼éaniania si─Ö tego, co dot─ůd by┼éo jedynie konceptem, a teraz zaczyna istnie─ç w trzech wymiarach, wype┼énia przestrze┼ä, zaczyna na ni─ů oddzia┼éywa─ç.
Czym w takim razie r├│┼╝ni si─Ö rze┼║ba od instalacji czy obiektu?
Instalacje najcz─Ö┼Ťciej maj─ů du┼╝y zwi─ůzek z oddzia┼éywaniem na przestrze┼ä, w kt├│rej s─ů umieszczone. Tworz─ů w├│wczas wsp├│lnie pewien kontekst. Obiekty natomiast zazwyczaj funkcjonuj─ů w oderwaniu od konkretnej przestrzeni. W przypadku obu tych dyscyplin arty┼Ťci rezygnuj─ů najcz─Ö┼Ťciej z kszta┼étowania materii na rzecz wykorzystywania gotowych przedmiot├│w, zestawiaj─ůc je w swoje w┼éasne kompozycje. Jednak granice pomi─Ödzy tymi dziedzinami s─ů bardzo p┼éynne.
Scream of Earth

Scream of Earth


 
Self Destructive

Self Destructive


Pana terakotowy dyptyk ÔÇô ÔÇ×Scream of EarthÔÇŁ oraz ÔÇ×Self DestructiveÔÇŁ ÔÇô mi─Ödzy innymi ze wzgl─Ödu na swoje imponuj─ůce wymiary, wyra┼║nie kszta┼étuje przestrze┼ä wok├│┼é.
Rzeczywi┼Ťcie, s─ů to dwie prawie dwumetrowe prace (terakotowe wersje to jedynie ma┼ée modele), kt├│re b─Öd─ů wykonane docelowo w marmurze lub br─ůzie. Zosta┼éy one zaprojektowane jako swego rodzaju portal, przej┼Ťcie. Stoj─ůc blisko siebie, odtwarzaj─ů pewn─ů relacj─Ö, w kt├│rej pi─Ö┼Ť─ç uderza z ogromn─ů moc─ů w ziemi─Ö, jednocze┼Ťnie zrywaj─ůc ku g├│rze krzycz─ůc─ů twarz. Te formy to jak plus i minus ÔÇô pomi─Ödzy nimi istnieje dystans, ale tak┼╝e napi─Öcie. I w┼éa┼Ťnie pomi─Ödzy t─Ö rzeczywisto┼Ť─ç ma wkroczy─ç widz. Chcia┼ébym, aby odbiorca odczu┼é ten niepok├│j, a obcowanie z formami podobnymi w skali do siebie wyzwoli┼éo w nim refleksje i pytania, nakaza┼éo przyj─ů─ç jak─ů┼Ť postaw─Ö wobec mijanej formy i jej tematu. Nie bez znaczenia dla dyptyku b─Ödzie tak┼╝e to, dok─ůd ten nietypowy portal b─Ödzie prowadzi┼é.
M├│wimy o u┼╝ywaniu codziennych przedmiot├│w, tworzeniu obiekt├│w poprzez ich ┼é─ůczenie. Sztuka posz┼éa jeszcze dalej w kwestii korzystania z gotowych rozwi─ůza┼ä. Dzi┼Ť wystarczy projekt 3D, aby maszyny stworzy┼éy rze┼║b─Ö za cz┼éowieka. Czy osoba korzystaj─ůca z pomocy maszyny nadal pozostaje artyst─ů?
Jak najbardziej. Ka┼╝da epoka posiada nowe, dopasowane do jej specyficznej rzeczywisto┼Ťci narz─Ödzia tw├│rcze, kt├│re r├│wnie┼╝, aby m├│c zyska─ç odpowiedni─ů bieg┼éo┼Ť─ç w pos┼éugiwaniu si─Ö nimi, wymagaj─ů nauki i opanowania. Pami─Ötajmy, ┼╝e to tre┼Ť─ç pracy, a nie spos├│b jej wykonania, stanowi o tym, czy mo┼╝na podnie┼Ť─ç j─ů do rangi sztuki. Je┼╝eli jedyn─ů my┼Ťl─ů, jaka towarzyszy nam podczas ogl─ůdania rze┼║by, jest ta dotycz─ůca techniki jej realizacji, oznacza to, ┼╝e mamy do czynienia raczej z wyrobem rzemie┼Ťlniczym, ani┼╝eli z dzie┼éem sztuki. Je┼Ťli nowoczesne narz─Ödzia s─ů w stanie u┼éatwi─ç nam prac─Ö, dlaczego wi─Öc z nich nie korzysta─ç?
Why she II

Why she II


┬áJak w tym kontek┼Ťcie widzi pan przysz┼éo┼Ť─ç rze┼║by?
Rze┼║ba jest z nami od tysi─Öcy lat i nie s─ůdz─Ö, by obecnie mia┼éa si─Ö gorzej. My┼Ťl─Ö, ┼╝e przysz┼éo┼Ť─ç mo┼╝e przynie┼Ť─ç nowe materia┼éy i narz─Ödzia, kt├│re pozwol─ů ponownie odkrywa─ç stare koncepty lub pomog─ů znale┼║─ç j─Özyk wyrazu dla ca┼ékiem nowych idei. Nale┼╝y doceni─ç wa┼╝n─ů rol─Ö nowych, lepszych narz─Ödzi w rze┼║bie. Dzi─Öki nim bowiem dyscyplina ta mog┼éa wydosta─ç si─Ö z niewielkiej formy, by zagarnia─ç coraz wi─Öksze przestrzenie, wchodzi─ç w dialog z natur─ů i architektur─ů. Rozw├│j nowych technologii mo┼╝e jedynie u┼éatwi─ç ten proces. Du┼╝e znaczenie dla rze┼║by jako dziedziny artystycznej ma zrozumienie, ┼╝e rze┼║biarz powinien by─ç tw├│rc─ů, a nie rzemie┼Ťlnikiem. Je┼Ťli zak┼éad odlewniczy r├│wnie dobrze zast─ůpi ci─Ö w odlaniu twej rze┼║by ÔÇô zle─ç to; je┼Ťli pracownik r├│wnie dobrze zrobi stela┼╝ pod twoj─ů rze┼║b─Ö na podstawie szkicu ÔÇô zle─ç to; je┼Ťli rzemie┼Ťlnik mo┼╝e obrobi─ç bry┼é─Ö kamienia r├│wnie dobrze jak ty ÔÇô zap┼éa─ç za to, ale je┼Ťli nikt nie wyko┼äczy detalu rze┼║by w taki spos├│b jak zrobi┼éby┼Ť to ty ÔÇô nie pozw├│l ingerowa─ç w ten proces. Rol─ů artysty jest kreowa─ç, tworzy─ç kompozycj─Ö, zawrze─ç j─ů dok┼éadnie w modelu w skali lub 1:1 i dopilnowa─ç, aby by┼éa ona taka, jak─ů sobie zaplanowa┼é.
A co, pana zdaniem, najbardziej przyczyni si─Ö do rewolucji w dziedzinie artystycznej, jak─ů jest rze┼║ba?
Z pewno┼Ťci─ů maszyny cyfrowe, kt├│re zast─Öpuj─ů prac─Ö wielu os├│b i przyspieszaj─ů proces tworzenia ko┼äcowej formy. Jest ich wiele: plotery, spawarki, frezarki, drukarki 3D. Pracuj─ů szybciej i sprawniej ni┼╝ ludzie, dzi─Öki czemu proces powstawania rze┼║by jest ta┼äszy i szybszy. Urz─ůdzenia te pozwalaj─ů na wykonanie wi─Ökszej ilo┼Ťci pr├│b, a zatem d─ů┼╝enie do celu staje si─Ö mniej uci─ů┼╝liwe. Przysz┼éo┼Ť─ç mo┼╝e zaoferowa─ç rze┼║bie jeszcze doskonalszych pomocnik├│w, kt├│rzy, jak komputery w przemy┼Ťle filmowym, pozwol─ů realizowa─ç z najwi─Ökszym rozmachem najbardziej wymagaj─ůce projekty przy jak najmniejszym wk┼éadzie fizycznego wysi┼éku. Jednak tym, co mog─ů przynie┼Ť─ç przysz┼éo┼Ť─ç i technika, jest r├│wnie┼╝ mo┼╝liwo┼Ť─ç po┼é─ůczenia wielu dyscyplin artystycznych ÔÇô rze┼║by, malarstwa, architektury, muzyki ÔÇô w nowy, nieoczekiwany spos├│b, gdzie obiekty b─Öd─ů dzia┼éa─ç synestetycznie na wiele zmys┼é├│w z moc─ů, jakiej nie wyobra┼╝ali┼Ťmy sobie dot─ůd.
Praca nad rze┼║b─ů staje si─Ö coraz prostsza. Jakie trudno┼Ťci dla rze┼║biarza generuje wsp├│┼éczesno┼Ť─ç?
Powiedzia┼ébym, ┼╝e wsp├│┼éczesno┼Ť─ç daje raczej nowe szanse. Praca rze┼║biarza dzi─Öki maszynom, narz─Ödziom i upowszechnieniu wiedzy sta┼éa si─Ö l┼╝ejsza. Dzi┼Ť ka┼╝da, nawet w─ůt┼éej budowy osoba jest w stanie pracowa─ç w kamieniu, chocia┼╝by przy pomocy szlifierki k─ůtowej. Obecnie na YouTube znajduje si─Ö setka film├│w o pracy rze┼║biarza, podczas gdy kiedy┼Ť trzeba by┼éo wyjecha─ç ze swego miasta lub nawet z kraju, ┼╝eby czego┼Ť si─Ö dowiedzie─ç. Jedyn─ů przeszkod─ů, kt├│r─ů obecnie dostrzegam, jest mentalno┼Ť─ç wsp├│┼éczesnego cz┼éowieka, kt├│ry wymaga efektu od razu, tu i teraz. Rze┼║ba ma swoje prawa i pomimo rozwini─Ötej technologii, aby stworzy─ç co┼Ť warto┼Ťciowego w tej dziedzinie, trzeba przej┼Ť─ç pewien proces. Nawet modeluj─ůc w glinie, nale┼╝y wykona─ç najpierw stela┼╝, a wszystko to na podstawie projektu, szkicu, co dopiero gdy chce si─Ö wykona─ç projekt w kamieniu. Cz─Östo si─Ö zdarza, ┼╝e mnie samemu brakuje cierpliwo┼Ťci. Musz─Ö w├│wczas zrobi─ç krok wstecz, wyj┼Ť─ç ze ┼Ťwiata po┼Ťpiechu i szybkich efekt├│w, podda─ç si─Ö tym wszystkim etapom. Uwa┼╝am, ┼╝e zmaganie si─Ö z niesamowitym tempem naszych czas├│w, a jednocze┼Ťnie zachowanie odpowiedniego rytmu pracy to najtrudniejsze wyzwanie dla wsp├│┼éczesnego artysty.
***
Micha┼é Jackowski, ur. w┬á1978 roku, absolwent Katedry Konserwacji Rze┼║by Kamiennej i┬áElement├│w Architektonicznych Akademii Sztuk Pi─Öknych w┬áWarszawie. Znany z┬áwielkoformatowych prac w┬ámarmurze, br─ůzie i┬áceramice. W┬áswojej artystycznej i┬ákonserwatorskiej dzia┼éalno┼Ťci autor wykona┼é ju┼╝ ponad 150 realizacji przestrzennych zar├│wno na terenie kraju, jak i┬ápoza jego granicami.

O pracach Micha┼éa Jackowskiego pisa┼éa na naszych ┼éamach Magdalena Zi─Öba:

Rze┼║biarskie (de)konstrukcje


Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś