fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Ira┼äczycy krzycz─ů: ÔÇ×┼Ümier─ç systemowi, kt├│ry zabija dzieci!ÔÇŁ

Omawiana przez ekspert├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie wyj─ůtkowa demografia protest├│w w Iranie znajduje odbicie wsz─Ödzie ÔÇô r├│wnie┼╝ na szubienicy.
Ira┼äczycy krzycz─ů: ÔÇ×┼Ümier─ç systemowi, kt├│ry zabija dzieci!ÔÇŁ
ilustr.: Aleksandra Otulska

Dziewi─Öcioletni Kian Pirfalak marzy┼é o tym, aby w przysz┼éo┼Ťci konstruowa─ç roboty. Na opublikowanym przez jego rodzin─Ö filmie widzimy u┼Ťmiechni─Ötego ch┼éopca, kt├│ry z dum─ů prezentuje swoje najnowsze dzie┼éo ÔÇô nap─Ödzan─ů ┼Ťrub─ů ma┼é─ů ┼é├│dk─Ö. Kian z podnieceniem w g┼éosie t┼éumaczy: ┼é├│dka zosta┼éa przez niego przygotowana na specjaln─ů wystaw─Ö, a teraz przekonajmy si─Ö, czy mechanizm zadzia┼éa. Zadzia┼éa┼é bezb┼é─Ödnie, a ┼é├│deczka z powodzeniem p┼éywa w du┼╝ej misce ko┼éo wanny.

Dzieci protest├│w

15 listopada samoch├│d, kt├│rym jecha┼éa ca┼éa rodzina Kiana ÔÇô mama, tata, Kian i jego trzyletni brat Radin ÔÇô zosta┼é ostrzelany w ponad stutysi─Öcznym mie┼Ťcie Ize w prowincji Chuzestan, jednej z wielu aren protest├│w, kt├│re tocz─ů si─Ö w Iranie od ┼Ťmierci ┼╗iny Mahsy Amini. W strzelaninie zgin─ů┼é w┼éa┼Ťnie ma┼éy Kian, zdaniem organizacji praw cz┼éowieka ÔÇô jeden z przynajmniej 65 nieletnich, kt├│rzy ponie┼Ťli ┼Ťmier─ç na ulicach kraju. Matka Kiana o wydarzeniu poinformowa┼éa w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych, m├│wi─ůc, ┼╝e jej syn zgin─ů┼é od kul przebranych w cywilne stroje funkcjonariuszy. P├│┼║niej skandowa┼éa na jego pogrzebie dzieci─Öc─ů rymowank─Ö, przerabiaj─ůc jej s┼éowa w krytyk─Ö wobec ajatollaha Chameneiego. W┼éadze jednak stanowczo zaprzeczaj─ů oskar┼╝eniom, utrzymuj─ůc, ┼╝e za atakiem na samoch├│d stali naj─Öci terrory┼Ťci. Wkr├│tce matka ch┼éopca udziela wywiadu dla regionalnej telewizji IRIB, w kt├│rym zaprzecza, jakoby podj─Ö┼éa jak─ůkolwiek form─Ö protestu w czasie pogrzebu i prosi o zaprzestanie b┼é─Ödnej interpretacji jej wypowiedzi w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych.

┼Ümier─ç dziecka to tragedia w ka┼╝dej kulturze, wydaje si─Ö jednak, ┼╝e szczeg├│lny cios stanowi w┼éa┼Ťnie dla Ira┼äczyk├│w, kt├│rzy powszechnie nazywaj─ů dzieci najwi─Ökszym skarbem ÔÇô na co dzie┼ä, w rozmowach na temat rodziny, ale te┼╝ w narracji pa┼ästwowej i przem├│wieniach polityk├│w ÔÇô ci o dzieciach m├│wi─ů jako o najwi─Ökszym potencjale narodu. Ira┼äczycy ┼Ťmiej─ů si─Ö nawet, ┼╝e w ich kraju nie potrzeba kupowa─ç w├│zka, bo maluch i tak b─Ödzie przechodzi─ç z r─ůk do r─ůk, bez odk┼éadania go cho─çby na chwil─Ö. Wydaje si─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťnie dlatego zab├│jstwo dziewi─Öcioletniego Kiana tak bardzo rozjuszy┼éo Ira┼äczyk├│w, kt├│rzy przez kolejne dni wychodzili na ulice, wznosz─ůc okrzyki: ÔÇ×┼Ümier─ç systemowi, kt├│ry zabija dzieci!ÔÇŁ. Hengame Ghazijani, popularna aktorka, w adresowanym do w┼éadz po┼Ťcie na Instagramie napisa┼éa: ÔÇ×Opowiadacie o okrucie┼ästwach wyrz─ůdzanych palesty┼äskim dzieciom, ale [to wy] przejdziecie do historii jako re┼╝im, kt├│ry zabija dzieciÔÇŁ. Ghaziani celnie puentuje tu stale obecny w ira┼äskim dyskursie polityczno-medialnym punkt, jakim jest pot─Öpienie Izraela, nazywanego r├│wnie┼╝ ÔÇ×ma┼éym SzatanemÔÇŁ, a w samych ira┼äskich mediach niemal wy┼é─ůcznie ÔÇ×syjonistycznym re┼╝imemÔÇŁ. Upewnieniu Ira┼äczyk├│w, ┼╝e Izrael jest pa┼ästwem wrogim nie tylko im samym, ale tak┼╝e wszystkim muzu┼émanom, s┼éu┼╝─ů cz─Östo reprodukowane w mediach informacje i zdj─Öcia najm┼éodszych ofiar konfliktu izraelsko-palesty┼äskiego. Nie dziwi wi─Öc reakcja ira┼äskiego establishmentu, kt├│ry natychmiast dementuje wie┼Ťci o ┼Ťmierci kolejnych dzieci. Tym g┼éo┼Ťniej m├│wi─ů o nich uczestnicy i wspieraj─ůcy ira┼äskie protesty. Na Twitterze szybko pojawi┼éy si─Ö hashtagi ÔÇ×re┼╝im, kt├│ry zabija dzieciÔÇŁ i ÔÇ×Chamenei ÔÇô morderca dzieciÔÇŁ. Do has┼éa odwo┼éa┼éa si─Ö nawet sama siostrzenica ajatollaha, Faride Moradchani, wzywaj─ůc inne pa┼ästwa do pot─Öpienia Iranu na scenie mi─Ödzynarodowej.

Ale sze┼Ť─çdziesi─Öcioro dzieci, kt├│re podzieli┼éy los ma┼éego Kiana, to nie jedyne nieletnie ofiary masowych protest├│w. Niejasny jest r├│wnie┼╝ status dzieci i m┼éodzie┼╝y zatrzymanej w czasie udzia┼éu w demonstracjach. W grudniu rz─ůdowa agencja Tasnim informowa┼éa, ┼╝e od pocz─ůtku protest├│w w prowincji Teheran ┼é─ůcznie zatrzymano dwadzie┼Ťcia takich os├│b. Nie ujawniono jednak danych z pozosta┼éych trzydziestu ostan├│w, a to w┼éa┼Ťnie one mog─ů by─ç kluczowe dla zrozumienia rzeczywistego krajobrazu politycznych represji ostatnich miesi─Öcy. Amnesty International zwraca w tym kontek┼Ťcie uwag─Ö na etniczny komponent trwaj─ůcych protest├│w. Zgodnie ze statystykami prowadzonymi przez organizacj─Ö w grudniu 2022 roku a┼╝ 60 procent z nieletnich ofiar ┼Ťmiertelnych by┼éo cz┼éonkami dw├│ch z obecnych w Iranie mniejszo┼Ťci etnicznych (a zarazem religijnych), czyli Kurd├│w i Belud┼╝├│w. To w┼éa┼Ťnie w zamieszkiwanych przez reprezentant├│w tych grup ostanach ÔÇô jak Sistan i Belud┼╝ystan, Kurdystan czy Azerbejd┼╝an Zachodni ÔÇô protesty t┼éumione s─ů najbardziej krwawo. Spo┼Ťr├│d 44 wymienianych w dokumencie nieletnich ofiar 38 ponios┼éo ┼Ťmier─ç w wyniku postrzelenia z r├│┼╝nego rodzaju amunicji, pi─Ö─ç zmar┼éo w wyniku obra┼╝e┼ä poniesionych na skutek pobicia, a jedna osoba od uderzenia w g┼éow─Ö kanistrem z gazem ┼ézawi─ůcym. Amnesty odnotowuje, ┼╝e najm┼éodsz─ů ofiar─ů protest├│w by┼é dwuletni ch┼éopiec.

M┼éodzi wychodz─ů na ulic─Ö

Od samego wybuchu protest├│w obserwatorzy na ca┼éym ┼Ťwiecie zwracaj─ů uwag─Ö na ich wyj─ůtkowy obraz demograficzny, czyli zdecydowan─ů dominacj─Ö os├│b m┼éodych w┼Ťr├│d uczestnik├│w. Wra┼╝enia ekspert├│w potwierdzaj─ů statystyki przedstawiane przez ira┼äskie w┼éadze, kt├│re jeszcze w listopadzie informowa┼éy, ┼╝e zatrzymani maj─ů ┼Ťrednio 15 lat. Opr├│cz protest├│w bezpo┼Ťrednio na ulicach prawdziwymi bastionami oporu s─ů szko┼éy i uniwersytety, na kt├│rych m┼éodzi protestuj─ůcy si─Ögaj─ů po ca┼éy wachlarz r├│┼╝norodnych akt├│w sprzeciwu wobec polityki Islamskiej Republiki Iranu ÔÇô od z┼éamania regu┼éy segregacji p┼éciowej na sto┼é├│wce tehera┼äskiej Politechniki im. Amira Kabira i wsp├│lnego od┼Ťpiewania nieformalnego hymnu protest├│w, czyli piosenki ÔÇ×BarojeÔÇŁ Szerwina Had┼╝ipura, po zak┼é├│canie przem├│wienia rzecznika prezydenta, Alego Bahadoriego D┼╝ahromiego, podczas jego odwiedzin na innej sto┼éecznej uczelni. Jednak to w┼éosy ÔÇô najwa┼╝niejszy symbol trwaj─ůcych od wrze┼Ťnia protest├│w ÔÇô bez w─ůtpienia graj─ů pierwsze skrzypce. Nastolatki nie tylko odwa┼╝nie pozuj─ů do zdj─Ö─ç bez nakrycia g┼éowy, stoj─ůc rami─Ö w rami─Ö ze swoimi r├│wie┼Ťnikami, ale te┼╝ publicznie obcinaj─ů w┼éosy, kt├│re islam uznaje za najwi─Öksz─ů ozdob─Ö kobiety, a wi─Öc widok przeznaczony tylko dla mahram,┬á czyli ÔÇô w uproszczeniu ÔÇô m─Öskiego cz┼éonka najbli┼╝szej rodziny. Tehera┼äskie studentki swoje obci─Öte pukle powiesi┼éy na drzewie rosn─ůcym przed Uniwersytetem Szarif. Na odwo┼éuj─ůcy si─Ö w┼éa┼Ťnie do w┼éos├│w akt solidarno┼Ťci z protestuj─ůcymi na ulicach i uniwersytetach zdecydowa┼éa si─Ö mi─Ödzy innymi szachistka Sarasadat ChademalszariÔÇÖe (w mediach przedstawiana jako Sara Khadem), kt├│ra uczestniczy┼éa w turnieju w Kazachstanie bez chusty. Swoj─ů decyzj─Ö t┼éumaczy┼éa p├│┼║niej m├│wi─ůc, ┼╝e: ÔÇ×by┼éoby to nieuczciwe wobec ludzi, gdybym wyst─ůpi┼éa w chu┼Ťcie. Nie czu┼éabym si─Ö dobrzeÔÇŁ. Aby zadba─ç o bezpiecze┼ästwo swoje i najbli┼╝szej rodziny, na pocz─ůtku stycznia ChademalszariÔÇÖe przeprowadzi┼éa si─Ö do Hiszpanii.

Czego chc─ů najm┼éodsi uczestnicy protest├│w? To w┼éa┼Ťnie ich postulaty s─ů najbardziej radykalne. W ramach rozwoju ruchu, kt├│ry wyszed┼é od sprzeciwu wobec tragicznej ┼Ťmierci 22-letniej ┼╗iny Mahsy Amini i koncentrowa┼é si─Ö przede wszystkim na kwestii obowi─ůzkowej zas┼éony, na ulic─Ö zacz─Ö┼éy wychodzi─ç kolejne grupy niezadowolone z polityki prowadzonej przez Islamsk─ů Republik─Ö Iranu. Obecne w przestrzeni has┼éa zmienia┼éy si─Ö w zale┼╝no┼Ťci od czasu, miejsca i statusu socjoekonomicznego manifestuj─ůcych, odwo┼éuj─ůc si─Ö do kwestii gospodarczych czy etnicznych. Postulaty m┼éodych uczestnik├│w maj─ů jednak charakter najbardziej totalny ÔÇô nie chc─ů ju┼╝ ko┼äca hid┼╝abu, ale ko┼äca republiki w obecnym kszta┼écie. Obecna w dyskursie od ponad 45 lat i formatywna dla dzisiejszego Iranu retoryka ┼é─ůcz─ůca w sobie rygoryzm islamu z oporem wobec Zachodu nie jest dla nich atrakcyjna. ÔÇ×To pokolenie, kt├│re ca┼ée ┼╝ycie korzysta z medi├│w spo┼éeczno┼Ťciowych, chce pod─ů┼╝a─ç za tymi samymi trendami, kt├│re widzi na Zachodzie, dostrzega zmiany na ca┼éym ┼Ťwiecie, domaga si─Ö prawa wyboruÔÇŁ ÔÇô t┼éumaczy w wywiadzie dla Krytyki Politycznej dr Sylwia Surdykowska-Konieczny, iranistka z Uniwersytetu Warszawskiego. To, jak istotne s─ů dla Ira┼äczyk├│w social media, znajduje odbicie nawet w oficjalnych pa┼ästwowych statystykach. W 2021 roku ponad 73 procent ankietowanych powy┼╝ej osiemnastego roku ┼╝ycia aktywnie korzysta┼éo z przynajmniej jednego takiego medium. To 13 punkt├│w procentowych wi─Öcej ni┼╝ wynosi globalna ┼Ťrednia i punkt wi─Öcej ni┼╝ w Polsce. Jak wi─Öc wr├│ci─ç ze ┼Ťwiata, w kt├│rym nastolatki bawi─ů si─Ö, randkuj─ů i podr├│┼╝uj─ů bez przeszk├│d, do przestrzeni segregacji p┼éciowej i surowej obyczajowo┼Ťci egzekwowanej dodatkowo przez tak zwan─ů policj─Ö obyczajow─ů? Dlatego m┼éodzi, kt├│rzy barykaduj─ů si─Ö dzi┼Ť na uniwersytetach i zrzucaj─ů turbany mijanym przez siebie mu┼é┼éom, nie krzycz─ů jedynie Zan, zendegi, azadi!, czyli ÔÇ×Kobieta, ┼╝ycie, wolno┼Ť─ç!ÔÇŁ, ale r├│wnie┼╝ ÔÇ×┼Ümier─ç tej w┼éadzy!ÔÇŁ czy ÔÇ×┼Ümier─ç zepsutemu systemowi!ÔÇŁ.

W┼éadza na rozstaju

Co w takiej sytuacji mo┼╝e zrobi─ç w┼éadza? Dora┼║nym rozwi─ůzaniem, po kt├│re cz─Östo si─Ögano w ostatnich miesi─ůcach, jest tymczasowe zamykanie tych szk├│┼é i uczelni, na kt├│rych protesty przybra┼éy najbardziej masowy charakter. Nie jest to jednak metoda mo┼╝liwa do wykorzystywania w niesko┼äczono┼Ť─ç, na dodatek generuje powszechn─ů krytyk─Ö r├│wnie┼╝ ze strony przedstawicieli establishmentu, kt├│rzy wskazuj─ů na spadek wynik├│w edukacyjnych w kraju ÔÇô dodatkowo pot─Ögowany przez pandemi─Ö oraz i tak ogromn─ů ju┼╝ liczb─Ö odg├│rnie narzuconych dni wolnych ze wzgl─Ödu na zanieczyszczenie powietrza. W┼éadze musz─ů wi─Öc podejmowa─ç r├│wnie┼╝ inne kroki, tym razem my┼Ťl─ůc w szerszej perspektywie. Dzia┼éania polityk├│w i innych twarzy systemu pokazuj─ů jednak, ┼╝e pomys┼éu na za┼éagodzenie konfliktu z m┼éodzie┼╝─ů i zasypanie ideologicznej przepa┼Ťci pokoleniowej wci─ů┼╝ nie ma. Na dodatek materia ta generuje powa┼╝ne spory, kt├│re ezopowym j─Özykiem przedostaj─ů si─Ö medi├│w powo┼éuj─ůcych si─Ö na ÔÇ×┼Ťrodowisko Hasana RouhaniegoÔÇŁ (reformistycznego prezydenta Iranu w latach 2013-2021) czy ÔÇ×┼Ťrodowisko Mir-Hosejna MusawiegoÔÇŁ (kr├│tko urz─Öduj─ůcego premiera w latach 80., dzi┼Ť opozycjonisty). Podczas gdy jedna grupa wskazuje na konieczno┼Ť─ç poczynienia kroku w kierunku protestuj─ůcej m┼éodzie┼╝y, aby w ko┼äcu dosz┼éo przynajmniej do zawieszenia broni, druga gard┼éuje za podj─Öciem jeszcze bardziej radykalnych rozwi─ůza┼ä i skutecznej pacyfikacji protest├│w za wszelk─ů cen─Ö.

┼Ülady obu tych podej┼Ť─ç widoczne s─ů w decyzjach samego szczytu w┼éadzy, w tym ajatollaha Chameneiego, co przek┼éada si─Ö na wra┼╝enie jeszcze wi─Ökszego chaosu. Z jednej strony, przyw├│dca wykonuje medialne ruchy, takie jak styczniowe spotkanie z delegacj─ů z┼éo┼╝on─ů z ÔÇ×przedstawicielek walcz─ůcych o prawa kobietÔÇŁ. Raczej nie demonizuje uczestnik├│w protest├│w, trzyma si─Ö sugestii, ┼╝e demonstruj─ůcy zostali po prostu zmanipulowani. Z drugiej, ewidentnie odwo┼éuj─ůc si─Ö do s┼éynnego has┼éa, ÔÇ×Kobieta, ┼╝ycie, wolno┼Ť─çÔÇŁ, m├│wi, ┼╝e najwi─Ökszy adwokat praw kobiet ÔÇô Zach├│d ÔÇô w miejsce wolno┼Ťci proponuje zniewolenie manifestuj─ůce si─Ö w problemach takich jak ÔÇ×handel lud┼║mi, niewolnictwo seksualne, z┼éamanie wszelkich zasad moralnych i humanitarnych czy legalizacja wszystkiego, czego zakazuj─ů religie bior─ůce ┼║r├│d┼éo w BoguÔÇŁ. ÔÇ×Oto wolno┼Ť─ç, jakiej chcecieÔÇŁ ÔÇô zdaje si─Ö m├│wi─ç Ali Chamenei, sugeruj─ůc, ┼╝e surowa segregacja p┼éciowa i obowi─ůzek zas┼éony to przede wszystkim gwarancja bezpiecze┼ästwa dla kobiet, kt├│rej cz─Ö┼Ť─ç z nich uparcie nie chce docenia─ç.

M├│wi─ůc o obecnej fazie protest├│w, nie spos├│b nie wspomnie─ç o osobach skazanych na ┼Ťmier─ç. Pierwszym straconym by┼é Mohsen Szekari, dwudziestodwulatek oskar┼╝ony mi─Ödzy innymi o moharebe, czyli pochodz─ůcy z pocz─ůtk├│w islamu wyst─Öpek siania terroru w t┼éumie za po┼Ťrednictwem ostrego narz─Ödzia. Szekari mia┼é te┼╝ ugodzi─ç no┼╝em jednego z basid┼╝├│w, czyli paramilitarnej formacji wykorzystywanej dzi┼Ť do pacyfikacji protestuj─ůcych. Od 8 grudnia 2022 roku, kiedy Szekari zosta┼é powieszony, wykonano jeszcze trzy wyroki bezpo┼Ťrednio zwi─ůzane z trwaj─ůcymi protestami. A┼╝ trzech z czterech straconych m─Ö┼╝czyzn to m┼éodzi doro┼Ťli ÔÇô Szekari mia┼é 22 lata, Mad┼╝id-Reza Rahnaward ÔÇô 23, Mohammad Mehdi Karami ÔÇô zaledwie 21. Na prawdopodobn─ů egzekucj─Ö (cz─Ö┼Ť─ç z nich zosta┼éa chwilowo zawieszona) oczekuj─ů nawet osiemnastolatkowie, wi─Ökszo┼Ť─ç z nich skazana w┼éa┼Ťnie za moharebe czy efsad-e fel-arz, czyli szerzenie zepsucia ÔÇô bardzo szerok─ů kategori─Ö prawn─ů traktuj─ůc─ů przede wszystkim o nastawaniu na bezpiecze┼ästwo pa┼ästwa, w tym rozpowszechnianie wrogiej republice propagandy. M┼éody wiek przesta┼é by─ç dla s─Ödzi├│w okoliczno┼Ťci─ů ┼éagodz─ůc─ů, a omawiana przez ekspert├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie wyj─ůtkowa ÔÇ×demografia protest├│wÔÇŁ znajduje odbicie wsz─Ödzie ÔÇô r├│wnie┼╝ na szubienicy.

14 stycznia przed budynkiem S─ůdu Najwy┼╝szego w Teheranie demonstrowa┼éa grupa rodzin wi─Ö┼║ni├│w oczekuj─ůcych na wykonanie wyroku kary ┼Ťmierci. Film z tego wydarzenia ukazuje generalny rwetes ÔÇô rozpaczliwy p┼éacz kobiet skonfrontowany zostaje z d┼║wi─Ökami tego ogromnego, t─Ötni─ůcego ┼╝yciem miasta. Najlepiej s┼éycha─ç jednak obecne pod s─ůdem ma┼ée dzieci, kt├│re niestrudzenie krzycz─ů: ÔÇ×Nie wykonujcie egzekucji! Nie wykonujcie egzekucji!ÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś