fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Instamedycy ÔÇô nast─Öpcy doktora Googla

Jeszcze kilka lat temu Polak chc─ůcy si─Ö dowiedzie─ç, co oznacza jego przewlek┼éy b├│l g┼éowy, szuka┼é odpowiedzi, wpisuj─ůc objawy do wyszukiwarki internetowej. Dzisiaj potrzebnych informacji coraz cz─Ö┼Ťciej szukamy na instagramowych kontach os├│b zwi─ůzanych z ochron─ů zdrowia.
Instamedycy ÔÇô nast─Öpcy doktora Googla
ilustr.: Artur Blusiewicz

M├│j lekarz mnie zawi├│d┼é, a influencerka podnios┼éa na duchu

Ania m├│wi, ┼╝e spodziewa si─Ö w ┼╝yciu wszystkiego, ale nie spodziewa┼éa si─Ö ci─ů┼╝y w wieku czterdziestu lat: ÔÇô Mia┼éam ju┼╝ troje dzieci i chyba ca┼ékiem przyzwoit─ů znajomo┼Ť─ç swojego cia┼éa ÔÇô m├│wi, zapytana o to, sk─ůd si─Ö bierze jej zainteresowanie instalekarzami.

ÔÇô Czas po trzydziestym pi─ůtym roku ┼╝ycia mia┼é by─ç przeznaczony na prac─Ö i wychowanie tych dzieci, kt├│re ju┼╝ mam. Ale nagle okaza┼éo si─Ö, ┼╝e spodziewamy si─Ö z m─Ö┼╝em dziecka. Moja mama zacz─Ö┼éa panikowa─ç, ┼╝e z ci─ů┼╝y w tym wieku na pewno urodzi si─Ö chore dziecko, ┼╝e mog─Ö mie─ç problemy ze zdrowiem. Lekarz te┼╝ mnie zawi├│d┼é. Od razu zacz─ů┼é m├│wi─ç o mo┼╝liwych problemach, o ryzyku komplikacji bli┼╝ej porodu i r├│┼╝nych wad. Czu┼éam si─Ö, jakbym zrobi┼éa co┼Ť z┼éego. Zacz─Ö┼éam szuka─ç informacji, czy jestem jedyn─ů ÔÇ×star─ů bab─ů w ci─ů┼╝yÔÇŁ. Na instagramie trafi┼éam na profil znanej lekarki, a p├│┼║niej na jej stron─Ö ÔÇô tam przeczyta┼éam uspokajaj─ůcy post, ┼╝e ci─ů┼╝a w moim wieku nie jest niczym niespotykanym i ┼╝e nie trzeba si─Ö jej ba─ç. Ta influencerka podnios┼éa mnie na duchu ÔÇô pisa┼éa r├│wnie┼╝ o ryzyku, ale w wywa┼╝ony spos├│b. Wszystko sko┼äczy┼éo si─Ö dobrze, mam zdrowego syna ÔÇô i od tej pory czytam wpisy r├│┼╝nych lekarzy i po┼éo┼╝nych. Czasami jest to uspokajaj─ůce, a czasami po prostu ciekawe.

Andrzej, dwudziestosiedmioletni nauczyciel, odwiedza z kolei profile medyk├│w zajmuj─ůcych si─Ö zdrowiem psychicznym: ÔÇô Dzi─Öki jednej lekarce z internetu si─Ö zdiagnozowa┼éem ÔÇô oznajmia. ÔÇô Jako dzieciak ÔÇ×sprawia┼éem problemyÔÇŁ: by┼éem wiercipi─Öt─ů, bi┼éem si─Ö z kolegami, podczas lekcji rozprasza┼éo mnie nawet to, ┼╝e za oknem przeszed┼é pies. My┼Ťla┼éem, ┼╝e to kwestia mojej s┼éabo┼Ťci, ale dzi─Öki lekarce pisz─ůcej r├│┼╝ne psychiatryczne rzeczy na instagramie dowiedzia┼éem si─Ö, ┼╝e mog─Ö mie─ç ADHD. Zdiagnozowano mnie, bior─Ö leki i jestem w terapii. Moje ┼╝ycie sta┼éo si─Ö du┼╝o ┼éatwiejsze, lepiej rozumiem samego siebie. Wiem, ┼╝e lekarze w internecie wywo┼éuj─ů kontrowersje, niekt├│rzy goni─ů za s┼éaw─ů i pokazuj─ů za du┼╝o ÔÇô ale gdyby nie instalekarka, to pewnie do teraz my┼Ťla┼ébym, ┼╝e jestem po prostu g┼éupi i niecierpliwy.

Ja w ci─ů┼╝y te┼╝ nosi┼éam hybrydy

Piel─Ögniarki, po┼éo┼╝ne, lekarze czy ratownicy medyczni cz─Östo wydaj─ů nam si─Ö kompetentni i sprawczy, ale jednocze┼Ťnie niedost─Öpni i wynio┼Ťli. Z jednej strony te negatywne konotacje przypisywane osobom wykonuj─ůcym zawody medyczne mog─ů by─ç efektem strachu, jaki odczuwamy w sytuacji wizyty w przychodni b─ůd┼║ szpitalu, z drugiej ÔÇô ma┼éej ilo┼Ťci czasu, jaka z uwagi na polski system przeznaczona jest na wizyt─Ö. Bywa i tak, ┼╝e wystraszony pacjent trafia na medyka, kt├│remu brakuje komunikatywno┼Ťci, co wywo┼éuje wrogo┼Ť─ç ÔÇô pacjent ma przecie┼╝ potrzeb─Ö (a nawet prawo) chcie─ç by─ç przez medyka wys┼éuchany i traktowany ┼╝yczliwie (o tym, jak wa┼╝ne jest to dla pacjenta, opowiada reporta┼╝ ÔÇ×Lekarzu, porozmawiaj ze mn─ůÔÇŁ, opublikowany na ┼éamach ÔÇ×Tygodnika PowszechnegoÔÇŁ oraz tekst ÔÇ×Lekarze bez kontaktuÔÇŁ z Magazynu Kontakt).

Na instagramie problemy publicznej ochrony zdrowia zdaj─ů si─Ö nie obowi─ůzywa─ç: tu medycy nie tylko ch─Ötnie odpowiadaj─ů na zaskakuj─ůce niekiedy pytania i t┼éumacz─ů procedury medyczne, ale tak┼╝e ÔÇ×skracaj─ů dystansÔÇŁ, opowiadaj─ůc o swoich zwi─ůzkach, dzieciach i przeprowadzkach. Trudno si─Ö wi─Öc dziwi─ç, ┼╝e medyczne konta w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych robi─ů furor─Ö. Osoby takie, jak Nicole Sochacki-W├│jcicka (mamaginekolog), Jan ┼Üwita┼éa (yanek43), Weronika Nawara (wczepkurodzona) czy Maja Herman (maja_herman_psychiatrka) na swoich profilach w sieci edukuj─ů, udost─Öpniaj─ů memy i komentuj─ů sprawy spo┼éeczne, a poza nimi ÔÇô pracuj─ů na oddzia┼éach i w gabinetach, pisz─ů ksi─ů┼╝ki, tworz─ů odzie┼╝ b─ůd┼║ filmy i zgarniaj─ů presti┼╝owe nagrody za swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç.

Polki i Polacy ch┼éon─ů wi─Öc tre┼Ťci o tym, jak medycy sami leczyli si─Ö na depresj─Ö, uczyli si─Ö do egzamin├│w lub nosili paznokcie hybrydowe w czasie ci─ů┼╝y. Dzi─Öki instagramowej aktywno┼Ťci medyk├│w tysi─ůce u┼╝ytkownik├│w, r├│wnie┼╝ tych zupe┼énie niezwi─ůzanych z medycyn─ů, mo┼╝e uzyska─ç wiedz─Ö o w┼éasnym organizmie. Obecno┼Ť─ç medycznego kontentu w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych mo┼╝e przyczyni─ç si─Ö do podniesienia ┼Ťwiadomo┼Ť─ç zdrowotnej Polak├│w oraz demokratyzacji dost─Öpu do informacji, kt├│re dotycz─ů ka┼╝dego z nas. Co wi─Öcej, charyzmatyczni medycy wiedz─Ö przekazuj─ů w spos├│b bardziej atrakcyjny i precyzyjny, ni┼╝ s┼éynny ÔÇ×doktor GoogleÔÇŁ.

Doktor Karol Jachymek, medioznawca i adiunkt Uniwersytetu SWPS, zwraca uwag─Ö, ┼╝e wizerunki instagramowych lekarzy s─ů do┼Ť─ç mocno zr├│┼╝nicowane: ÔÇô Popularno┼Ť─ç tych os├│b bierze si─Ö zapewne z tego, ┼╝e tematyka zdrowia bardzo dobrze si─Ö sprzedaje, co wi─ů┼╝e si─Ö ze specyfik─ů kultury, w kt├│rej ┼╝yjemy. Istnieje tak┼╝e pewnego rodzaju moda na podejmowanie temat├│w zwi─ůzanych na przyk┼éad ze zdrowiem psychicznym, a dodatkowo ÔÇô wiedza oferowana przez obecnych w internecie lekarzy jest bardzo ┼éatwo dost─Öpna ÔÇô u┼╝ytkownik nie musi podejmowa─ç decyzji o tym, czy p├│j┼Ť─ç do lekarza, czy nie, informacje ma w zasi─Ögu r─Öki. Wiedza zwi─ůzana z funkcjonowaniem ludzkiego cia┼éa naturalnie wywo┼éuje w nas ciekawo┼Ť─ç ÔÇô je┼Ťli jest podana w spos├│b interesuj─ůcy, zgodnie z zasadami budowania napi─Öcia i zaanga┼╝owania odbiorc├│w, to ÔÇ×kupujemy toÔÇŁ. Aby medyczny kana┼é si─Ö rozwija┼é, jego tw├│rca potrzebuje mie─ç charyzm─Ö i plan na to, co i kiedy chce publikowa─ç. Mamy do czynienia nie tylko z osobami, kt├│re po prostu chc─ů si─Ö dzieli─ç wiedz─ů, ale tak┼╝e z pewnego rodzaju spektaklem, widowiskiem, kt├│re ma wzbudzi─ç nasze zainteresowanie. Nie jest to co┼Ť, co warto┼Ťciuj─Ö negatywnie ÔÇô chodzi jednak o ┼Ťwiadomo┼Ť─ç dzia┼éania systemu medialnego, w kt├│rym konieczny jest plan dzia┼éania, aby przebi─ç si─Ö przez wiele innych dost─Öpnych od r─Öki informacji. Znaczenie maj─ů te┼╝ kwestie genderowe ÔÇô znane pediatrki to raczej kobiety, popularni chirurdzy s─ů zwykle m─Ö┼╝czyznami. Musimy te┼╝ pami─Öta─ç, ┼╝e media spo┼éeczno┼Ťciowe nie s─ů monolitem, a medycy stosuj─ů r├│┼╝ne strategie tworzenia swojego wizerunku, w zale┼╝no┼Ťci od tego, czego oczekuj─ů odbiorcy.

Instagram nowym gara┼╝em

Instagramowi medycy, tak samo jak inni influencerzy, dzi─Öki swoim kana┼éom zyskuj─ů nie tylko rozpoznawalno┼Ť─ç, ale i korzy┼Ťci materialne (niekiedy bardzo wysokie). Mamaginekolog, pierwsza polska znana instalekarka, dzia┼éalno┼Ť─ç zacz─Ö┼éa od dzielenia si─Ö zdj─Öciami swojego syna, p├│┼║niej pisa┼éa posty na temat zdrowia kobiet (zw┼éaszcza ci─Ö┼╝arnych), a obecnie ÔÇô dzi─Öki instagramowej popularno┼Ťci ÔÇô prowadzi firm─Ö Roger Publishing, kt├│rej roczne przychody w roku 2021 wynios┼éy 75-76 milion├│w z┼éotych. W ofercie jej sklepu znajduj─ů si─Ö produkty kojarzone z ginekologi─ů, jak koszule porodowe, ale tak┼╝e ksi─ů┼╝ki kucharskie i kosmetyki. Inna instagramowa lekarka, Katarzyna Wo┼║niak (mamaistetoskop), za┼éo┼╝y┼éa firm─Ö z bi┼╝uteri─ů ÔÇô popularno┼Ť─ç, kt├│r─ů zyska┼éa dzi─Öki wpisom o zdrowiu dzieci, z pewno┼Ťci─ů nie przeszkadza w sprzeda┼╝y ┼éa┼äcuszk├│w i kolczyk├│w. Z kolei ratownik Jan ┼Üwita┼éa (yanek43) swoj─ů popularno┼Ť─ç wykorzystuje w inny spos├│b: promuje prowadzone przez siebie kursy pierwszej pomocy, a ostatnio napisa┼é tak┼╝e ksi─ů┼╝k─Ö ÔÇ×Polski SORÔÇŁ o problemach polskiej ochrony zdrowia.

Jakie s─ů etyczne aspekty monetyzowania popularno┼Ťci przez instamedyk├│w? Z jednej strony zupe┼énie zrozumia┼ée jest, ┼╝e za wykonywanie pracy (kt├│r─ů jest r├│wnie┼╝ popularyzacja wiedzy) nale┼╝y si─Ö zap┼éata ÔÇô i nie ma niczego dziwnego w tym, ┼╝e medycy aktywni na instagramie chc─ů zarabia─ç. Nale┼╝y si─Ö jednak zastanowi─ç, czy w porz─ůdku jest wykorzystywanie popularno┼Ťci zdobytej na medycznych tre┼Ťciach do promocji konsumpcyjnego stylu ┼╝ycia, produkowania ton tekstyli├│w i plastikowych gad┼╝et├│w. O ile ÔÇ×produkowanieÔÇŁ i prowadzenie porz─ůdnych kurs├│w pierwszej pomocy jest czym┼Ť potrzebnym i zwi─ůzanym ┼Ťci┼Ťle z przekazywaniem wiedzy o zdrowiu, o tyle sprzeda┼╝ zeszyt├│w z podobiznami serc i macic to raczej uczestnictwo w kulturze nadmiaru.

M┼éoda lekarka w trakcie specjalizacji m├│wi o zr├│┼╝nicowanym podej┼Ťciu przedstawicieli ┼Ťrodowiska medycznego do dzia┼éalno┼Ťci instamedyk├│w: ÔÇô Szanuj─Ö ich prac─Ö, to, ┼╝e po┼Ťwi─Öcaj─ů wolny czas na edukacj─Ö innych. Niekt├│rzy jednak dzia┼éaj─ů w internecie bardziej marketingowo ni┼╝ medycznie, d─ů┼╝─ůc do pieni─Ödzy i popularno┼Ťci. Dzia┼éania instamedyk├│w s─ů w ┼Ťrodowisku odbierane bardzo r├│┼╝nie. Wiem, ┼╝e w ┼Ťrodowisku pewnej znanej instalekarki du┼╝o personelu si─Ö z niej na┼Ťmiewa┼éo, ale ci, kt├│rzy z ni─ů wsp├│┼épracuj─ů, nie powiedz─ů o jej dzia┼éalno┼Ťci z┼éego s┼éowa. Niekt├│rzy lekarze m├│wi─ů, ┼╝e taka dzia┼éalno┼Ť─ç jest super, bo s┼éu┼╝y popularyzacji warto┼Ťciowych tre┼Ťci, jednak wi─Ökszo┼Ť─ç medyk├│w raczej widzi w tym sprzedawanie wiedzy, siebie i swojej prywatno┼Ťci za spore pieni─ůdze.

Wielu znanych ludzi ze starszych pokole┼ä, opowiadaj─ůc o pocz─ůtkach swoich karier, twierdzi, ┼╝e zaczynali w gara┼╝u, tworz─ůc w┼éasnor─Öcznie produkty, kt├│re p├│┼║niej przynios┼éy im miliony (w tych opowie┼Ťciach cz─Östo brakuje wspomnienia o bogatych rodzicach). Dzisiaj pocz─ůtki sporych pieni─Ödzy cz─Östo maj─ů miejsce na instagramie. Jan ┼Üpiewak, socjolog i aktywista, zauwa┼╝a, ┼╝e mo┼╝liwo┼Ťci ÔÇ×dorobienia si─ÖÔÇŁ medyk├│w w ten spos├│b stanowi─ů jedn─ů z konsekwencji kryzysu publicznej ochrony zdrowia: ÔÇô Wykwit prywatnych kont medycznych na instagramie jest efektem zapa┼Ťci publicznej ochrony zdrowia i braku dost─Öpu do lekarzy. Brakuje u nas profilaktyki i edukacji zdrowotnej, dlatego pojawiaj─ů si─Ö osoby sprzedaj─ůce r├│┼╝nego typu us┼éugi, nazywaj─ůc to szerzeniem wiedzy. Ta wiedza czasami jest gorszej jako┼Ťci, ale zazwyczaj idzie z ni─ů w parze sprzeda┼╝ i omijanie ustawy o zawodzie lekarza, kt├│ra zakazuje reklamy. Jest to wi─Öc kolejny obszar, kt├│ry ukazuje upadek pa┼ästwa polskiego i us┼éug publicznych.

M├│j instagram moj─ů twierdz─ů

Problematyczn─ů kwesti─ů zwi─ůzan─ů z funkcjonowaniem medyk├│w w sieci jest tak┼╝e kwestia odpowiedzialno┼Ťci za publikowane wypowiedzi. Tre┼Ťci publikowane na instastories czy postach cz─Östo s─ů, rzecz jasna, zgodne z aktualnym stanem wiedzy medycznej, ale jednak zdarza si─Ö, ┼╝e medyk z jakiego┼Ť powodu podaje informacj─Ö, kt├│ra nie jest prawdziwa. Jako ┼╝e na instagramie nie dzia┼éa ┼╝adna instytucja medycznego fact-checkera, to b┼é─Ödne opinie, wypowiedziane z pozycji autorytetu, id─ů dalej w ┼Ťwiat. S┼éowa pewnej lekarki, ┼╝e ÔÇ×ci─Öcie cesarskie na zimno to autyzmÔÇŁ (sic!), dotar┼éy do tysi─Öcy os├│b ÔÇô i by─ç mo┼╝e w dalszym ci─ůgu s─ů udost─Öpnione. Cytowana wcze┼Ťniej m┼éoda lekarka w trakcie specjalizacji r├│wnie┼╝ zwraca uwag─Ö na problem z odpowiedzialno┼Ťci─ů zawodow─ů za to, co medycy pisz─ů na swoich kontach ÔÇô a raczej jej brakiem: ÔÇô Problemem jest brak odpowiedzialno┼Ťci zawodowej za szerzone tre┼Ťci. Oczywi┼Ťcie mo┼╝na zg┼éosi─ç dane konto, ale generalnie na instagramie mo┼╝na m├│wi─ç, co si─Ö chce. Lekarz nie mo┼╝e na przyk┼éad reklamowa─ç towar├│w i us┼éug, ale jak wida─ç ÔÇô tak┼╝e to w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych daje si─Ö obej┼Ť─ç.

Co wi─Öcej, medycy na instagramie wypowiadaj─ů si─Ö nie tylko na tematy zwi─ůzane ze swoj─ů bran┼╝─ů. Niekt├│rzy spo┼Ťr├│d nich komentuj─ů sprawy polityczne, opowiadaj─ů o kryzysach w swoich relacjach i wyzwaniach zwi─ůzanych z rodzicielstwem. Istnieje jednak r├│wnie┼╝ druga strona ich dzia┼éalno┼Ťci: zdarza si─Ö, ┼╝e lekarze za po┼Ťrednictwem instagrama pozbawiaj─ů swoje dzieci prywatno┼Ťci (czyli uprawiaj─ů tak zwany sharenting), normalizuj─ů rozrzutno┼Ť─ç, udost─Öpniaj─ů drastyczne zdj─Öcia bez odpowiednich ostrze┼╝e┼ä czy stosuj─ů w─ůtpliwe (m├│wi─ůc eufemistycznie) metody wychowawcze, na przyk┼éad ┼Ťmiej─ůc si─Ö w g┼éos, gdy dziecko klepie w po┼Ťladki pracownic─Ö sklepu, cho─ç przecie┼╝ taka sytuacja powinna by─ç z dzieckiem om├│wiona w kontek┼Ťcie poszanowania granic innych os├│b. U┼╝ytkownicy mog─ů niew┼éa┼Ťciwe tre┼Ťci zg┼éasza─ç administratorom lub krytycznie komentowa─ç ÔÇô jednak nawet merytoryczne uwagi cz─Östo gin─ů po┼Ťr├│d ogromnej ilo┼Ťci komentarzy fan├│w bezkrytycznych wobec swoich idoli, stanowi─ůcych cz─Östo niema┼éy autorytet.

Instamedyk kontra foliarz

Na rodzimym instagramie nie brakuje medyk├│w, kt├│rzy s─ů ┼Ťwiadomi jednego z najwi─Ökszych problem├│w spo┼éecznych: wszechobecno┼Ťci fake newsow i teorii spiskowych, kt├│re dotycz─ů r├│wnie┼╝ zdrowia publicznego. Jedn─ů z takich lekarek jest R├│┼╝a Hajku┼Ť (roza_lekarkadladzieci), kt├│rej film ostrzegaj─ůcy przed konsekwencjami dawania wiary wsp├│┼éczesnym znachorom ÔÇ×Medycyna oparta na celebrytachÔÇŁ wy┼Ťwietlono 237 tysi─Öcy razy. Taka dzia┼éalno┼Ť─ç instamedyk├│w to bez w─ůtpienia ÔÇ×jasnaÔÇŁ strona internetu. Skoro w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych obecne s─ů profile antyszczepionkowe czy promuj─ůce ÔÇ×alternatywn─ůÔÇŁ medycyn─Ö, to mo┼╝emy si─Ö tylko cieszy─ç z tego, ┼╝e powstaj─ů r├│wnie┼╝ konta promuj─ůce rzeteln─ů wiedz─Ö.

W czasie pandemii wielu medyk├│w namawia┼éo swoich obserwator├│w do szczepie┼ä, dodaj─ůc zdj─Öcia z w┼éasnego przyjmowania szczepionki. Inni medycy ÔÇô zw┼éaszcza ginekolodzy ÔÇô t┼éumacz─ů, dlaczego picie wina w ci─ů┼╝y to z┼éy pomys┼é, wbrew temu, co g┼éosz─ů niekt├│re babcie i ciocie. Aktywni na instagramie psychoterapeuci i psychiatrzy nieustannie walcz─ů z mitem, jakoby depresj─Ö mo┼╝na by┼éo wyleczy─ç makaronem, a ratownicy medyczni t┼éumacz─ů, czemu osobie, kt├│ra si─Ö dusi, nie nale┼╝y wbija─ç w tchawic─Ö d┼éugopisu (ten temat szczeg├│lnie cz─Östo porusza Jan ┼Üwita┼éa, kt├│ry regularnie otrzymuje pytania na temat tej procedury). Jedna z instagramowych specjalistek od anestezjologii przypomina obserwuj─ůcym o tym, ┼╝e cz┼éowiek ÔÇô tak┼╝e ten, kt├│rego ┼╝ycie dobiega ko┼äca ÔÇô wcale nie musi cierpie─ç z powodu przewlek┼éego b├│lu, gdy┼╝ wsp├│┼éczesna farmakologia skutecznie radzi sobie z wieloma jego rodzajami.

Obecno┼Ť─ç kompetentnych specjalist├│w w sieci mo┼╝e wi─Öc z┼éagodzi─ç niekorzystny wp┼éyw altermedu i wiedzy serialowej na to, jakie decyzje podejmujemy w obszarze zdrowia. Pracownicy ochrony zdrowia dost─Öpni w sieci cz─Östo wi─Öc prostuj─ů to, co s┼éyszymy od pseudoekspert├│w oraz od krewnych i znajomych, kt├│rzy mo┼╝e i chc─ů dobrze, ale nie posiadaj─ů aktualnej wiedzy z danej dziedziny. Jednocze┼Ťnie musimy pami─Öta─ç o tym, ┼╝e wp┼éyw nawet najbardziej kompetentnych instamedyk├│w jest w sieci ograniczony ÔÇô w internecie funkcjonujemy przecie┼╝ w swoich ba┼äkach informacyjnych.

Kto┼Ť, kto na co dzie┼ä obserwuje profile po┼Ťwi─Öcone ÔÇ×szkodliwo┼ŤciÔÇŁ szczepie┼ä i zaletom homeopatii, niekoniecznie trafi na profile medyczne ÔÇô a je┼Ťli trafi, to nierzadko proponowane tre┼Ťci podsumuje reakcj─ů ÔÇ×hahaÔÇŁ i wr├│ci do swojego ┼Ťwiata.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś