Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Inny Ko┼Ťci├│┼é jest mo┼╝liwy

Jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e warto wci─ů┼╝ trwa─ç we wsp├│lnocie Ko┼Ťcio┼éa i d─ů┼╝y─ç do jego przemiany. Chcemy o niego zawalczy─ç.
Inny Ko┼Ťci├│┼é jest mo┼╝liwy
ilustr.: Paula Kaniewska

Polski Ko┼Ťci├│┼é pogr─ů┼╝ony jest w kryzysie. Jego przejawem s─ů mi─Ödzy innymi wychodz─ůce na jaw liczne przest─Öpstwa seksualne ksi─Ö┼╝y oraz niedopuszczalna i godna pot─Öpienia polityka Ko┼Ťcio┼éa w tej sferze, przez wiele lat polegaj─ůca (nie tylko zreszt─ů w Polsce) na tuszowaniu spraw i przenoszeniu przest─Öpc├│w do innych parafii przy kompletnym zaniedbywaniu wykorzystanych ofiar. Mo┼╝na odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç biskup├│w wci─ů┼╝ jeszcze nie my┼Ťli o zado┼Ť─çuczynieniu pokrzywdzonym i zapobieganiu kolejnym aktom przemocy, lecz przede wszystkim o ochronie oskar┼╝onych i ÔÇ×dobrego imieniaÔÇŁ Ko┼Ťcio┼éa.

Poczucie kryzysu w┼Ťr├│d wiernych pot─Öguje tak┼╝e cz─Öste wspieranie przez polskich hierarch├│w partii rz─ůdz─ůcej i opowiadanie si─Ö po stronie jednej, konkretnej opcji politycznej. Rozgoryczenie mo┼╝e wzbudza─ç fakt, ┼╝e gdy papie┼╝ Franciszek publikuje encyklik─Ö ÔÇ×Laudato SiÔÇÖÔÇŁ, oko┼éo dwustu polskich ksi─Ö┼╝y z lubo┼Ťci─ů poluje na zwierz─Öta. Gniew ÔÇô w Polsce p├│ki co wci─ů┼╝ nieco mniejszy ni┼╝ w zachodniej Europie ÔÇô budzi tak┼╝e ci─ůg┼ée umniejszanie roli kobiet w Ko┼Ťciele, czego ┼Ťwiadectwem jest cho─çby niedopuszczenie ich do uczestnictwa w ostatnim synodzie (przy jednoczesnym dopuszczeniu ┼Ťwieckich m─Ö┼╝czyzn). Frustracj─Ö wywo┼éuje zgoda duchownych ÔÇô mimo otwartego listu protestacyjnego napisanego przez ┼Ťwieckich ÔÇô na pielgrzymki ugrupowa┼ä nacjonalistycznych na Jasn─ů G├│r─Ö (w trakcie ostatniej z nich ksi─ůdz Roman Kneblewski zadeklarowa┼é podczas kazania: ÔÇ×jestem polskim nacjonalist─ůÔÇŁ). Parafie, cz─Östokro─ç zamiast by─ç solidarnymi, lokalnymi wsp├│lnotami, spe┼éniaj─ů rol─Ö urz─Ödu, do kt├│rego mamy stosunek zimny b─ůd┼║ neutralny. Dorzu─çmy jeszcze krzywdz─ůc─ů narracj─Ö o osobach nieheteroseksualnych oraz zrzucanie winy za przest─Öpstwa seksualne ksi─Ö┼╝y na ÔÇ×homolobbyÔÇŁ, a ujrzymy ÔÇô wci─ů┼╝ jeszcze niepe┼ény! ÔÇô obraz grzech├│w g┼é├│wnych polskiego Ko┼Ťcio┼éa.

Kto┼Ť m├│g┼éby przekonywa─ç, ┼╝e cz─Ö┼Ť─ç tych przewinie┼ä jest efektem dzia┼éania jedynie pojedynczych, konkretnych os├│b i nie nale┼╝y rozci─ůga─ç winy za nie na ca┼éy Ko┼Ťci├│┼é. Rzeczywi┼Ťcie, mo┼╝na mie─ç powody, by tak s─ůdzi─ç. Wszak niezale┼╝nie od tego, jak g┼éo┼Ťno peroruj─ů by┼éy ksi─ůdz Jacek Mi─Ödlar czy ksi─ůdz Kneblewski ÔÇô polski episkopat na poziomie deklaratywnym do┼Ť─ç stanowczo sprzeciwi┼é si─Ö nacjonalizmowi (ÔÇ×postaw─ů niechrze┼Ťcija┼äsk─ů (ÔÇŽ) jest egoizm narodowy, nacjonalizm, kultywuj─ůcy poczucie w┼éasnej wy┼╝szo┼Ťci, zamykaj─ůcy si─Ö na inne wsp├│lnoty narodowe oraz na wsp├│lnot─Ö og├│lnoludzk─ůÔÇŁ ÔÇô mo┼╝emy przeczyta─ç w dokumencie ÔÇ×Chrze┼Ťcija┼äski kszta┼ét patriotyzmuÔÇŁ z 2017 roku). Jednak┼╝e w wielu spo┼Ťr├│d wymienionych obszar├│w ÔÇô zw┼éaszcza w przypadku krzywd na tle seksualnym wyrz─ůdzonych przez ksi─Ö┼╝y zar├│wno dzieciom czy m┼éodzie┼╝y, jak i osobom doros┼éym ÔÇô problemy maj─ů charakter systemowy. Sprawcy przest─Öpstw seksualnych przez lata czuli si─Ö bezpieczni, bo wiedzieli ÔÇô a niekiedy wci─ů┼╝ wiedz─ů ÔÇô ┼╝e nie spotka ich kara. Prze┼éo┼╝eni przenosili ich do innej plac├│wki i zazwyczaj zamiatali spraw─Ö pod dywan, a ofiary nie mog┼éy liczy─ç na jakiekolwiek wsparcie ÔÇô cz─Östo r├│wnie┼╝ ze strony innych wiernych.

Prawd─ů jest, ┼╝e sytuacja stopniowo ulega zmianie. S─ů to jednak zmiany zdecydowanie zbyt wolne. Ko┼Ťci├│┼é robi stanowczo za ma┼éo, by rozliczy─ç si─Ö ze swoj─ů przesz┼éo┼Ťci─ů i zmierzy─ç si─Ö z tera┼║niejszo┼Ťci─ů. Wci─ů┼╝ mamy wra┼╝enie, ┼╝e hierarchowie katoliccy dzia┼éaj─ů w tych sprawach w spos├│b zbyt bierny lub nieudolny.

Podobny mechanizm zachodzi w przypadku nadu┼╝ywania w┼éadzy w Ko┼Ťciele, zar├│wno w relacji duchowni-parafianie, jak i pomi─Ödzy samymi duchownymi. Wynika to mi─Ödzy innymi z ugruntowania hierarchicznych metod zarz─ůdzania Ko┼Ťcio┼éem, powszechnego przekonania o wyj─ůtkowo┼Ťci moralnej ksi─Ö┼╝y, a tak┼╝e z wytworzonej przez lata kultury milczenia parafian. R├│wnie┼╝ umniejszanie roli kobiet w Ko┼Ťciele i niedopuszczanie, by ich g┼éos w nim wybrzmiewa┼é, oraz spos├│b traktowania w nim os├│b nieheteroseksualnych nie jest wynikiem jedynie postaw poszczeg├│lnych hierarch├│w, ksi─Ö┼╝y czy ┼Ťwieckich. To, z czym mierzymy si─Ö dzi┼Ť jako wsp├│lnota, jest przejawem istnienia w Ko┼Ťciele struktur grzechu ÔÇô mechanizm├│w, kt├│re prowadz─ů do ukrywania lub reprodukowania ci─ůgle wydarzaj─ůcego si─Ö z┼éa. Istniej─ů one nie tylko w polskiej wsp├│lnocie, lecz w og├│le w ca┼éym Ko┼Ťciele katolickim ÔÇô cho─ç problemy przejawiaj─ů si─Ö w poszczeg├│lnych regionach w r├│┼╝ny spos├│b.

W struktury te ÔÇô w r├│┼╝nym stopniu ÔÇô uwik┼éani jeste┼Ťmy wszyscy. Grzechy, kt├│re z istnienia tych mechanizm├│w wynikaj─ů, s─ů nie tylko skutkiem czyn├│w pojedynczych os├│b, lecz przede wszystkim efektem dzia┼éania ca┼éej wsp├│lnoty. Dlatego musimy dzi┼Ť odwa┼╝nie ÔÇ×przyj─ů─ç do wiadomo┼Ťci, ┼╝e w Ko┼Ťciele jako wsp├│lnocie istniej─ů ┬╗struktury z┼éa┬źÔÇŁ ÔÇô jak powiedzia┼é biskup Heiner Wilmer w wywiadzie udzielonym ÔÇ×K├Âlner Stadt-AnzeigerÔÇŁ, przedrukowanym w styczniu w ÔÇ×Tygodniku PowszechnymÔÇŁ.

A skoro jeste┼Ťmy ┼Ťwiadomi, ┼╝e nasza wsp├│lnota ÔÇô niezale┼╝nie od wszelkiego dobra, kt├│re si─Ö w niej wydarza ÔÇô tak cz─Östo i w tak wielu obszarach, zamiast walczy─ç ze z┼éem, aktywnie przyczynia si─Ö do jego powstawania, nie tylko poprzez dzia┼éania jej poszczeg├│lnych cz┼éonk├│w, ale przez sam spos├│b jej funkcjonowania ÔÇô to czy nie powinni┼Ťmy jej opu┼Ťci─ç?

***

To pytanie zadaje sobie wielu i wiele wiernych Ko┼Ťcio┼éa w Polsce. Wobec opisanego kryzysu mo┼╝na ÔÇô o czym szerzej pisze w tym numerze Ignacy Dudkiewicz ÔÇô przyj─ů─ç r├│┼╝ne strategie. Pierwsza z nich polega na odej┼Ťciu ze wsp├│lnoty Ko┼Ťcio┼éa (kt├│re niekoniecznie wi─ů┼╝e si─Ö z utrat─ů wiary). Druga opiera si─Ö na pozostaniu przy praktykach religijnych i przyst─Öpowaniu do sakrament├│w bez jednoczesnego anga┼╝owania si─Ö w ┼╝ycie wsp├│lnoty. Mo┼╝na tak┼╝e wybra─ç trzeci─ů drog─Ö i w my┼Ťl zasady ÔÇ×nie ca┼éy Ko┼Ťci├│┼é jest z┼éyÔÇŁ ÔÇô aktywnie uczestniczy─ç w ┼╝yciu wsp├│lnoty (zw┼éaszcza na ÔÇ×ni┼╝szymÔÇŁ poziomie, na przyk┼éad w parafii lub w duszpasterstwie) i trzyma─ç si─Ö blisko ÔÇ×m─ůdrych ksi─Ö┼╝yÔÇŁ. Tej drodze warto przyjrze─ç si─Ö bli┼╝ej, poniewa┼╝ wydaje si─Ö, ┼╝e pod─ů┼╝anie ni─ů jest do┼Ť─ç powszechne w┼Ťr├│d co bardziej krytycznych wobec stanu naszej wsp├│lnoty katolik├│w i katoliczek.

Tak, nie ca┼éy Ko┼Ťci├│┼é jest z┼éy, nawet je┼Ťli jako ca┼éo┼Ť─ç ┼║le dzia┼éa. Nie brakuje w nim m─ůdrych i dobrych ksi─Ö┼╝y, kt├│rzy wsp├│┼étworz─ů ┼╝ycie swoich wsp├│lnot i potrafi─ů by─ç drogowskazami dla wiernych. Istnieje wiele parafii, kt├│rych cz┼éonkowie rzeczywi┼Ťcie czuj─ů si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů prawdziwej, solidarnej i ┼╝ywej wsp├│lnoty, w kt├│rej mog─ů pog┼é─Öbia─ç swoj─ů wiar─Ö. Ko┼Ťci├│┼é i jego wierni podejmuj─ů niezliczon─ů liczb─Ö wa┼╝nych dzie┼é zmieniaj─ůcych rzeczywisto┼Ť─ç na lepsze. S─ů w Polsce biskupi, kt├│rzy potrafi─ů stanowczo i┼Ť─ç za g┼éosem papie┼╝a Franciszka i katolickiej nauki spo┼éecznej ÔÇô czy to w kwestii ekologii (jak dolno┼Ťl─ůscy biskupi, kt├│rzy napisali list o problemie smogu), czy uchod┼║c├│w (jak biskup Krzysztof Zadarko z diecezji koszali┼äsko-ko┼éobrzeskiej czy prymas Polski, arcybiskup Wojciech Polak).

Tak┼╝e w temacie przest─Öpstw seksualnych ksi─Ö┼╝y zdarzaj─ů si─Ö budz─ůce nadziej─Ö wypowiedzi i postawy hierarch├│w. Przyk┼éadem s─ů dzia┼éania biskupa opolskiego, Andrzeja Czai, spotykaj─ůcego si─Ö z ofiarami czy dziel─ůcego si─Ö wra┼╝eniami z filmu ÔÇ×KlerÔÇŁ: ÔÇ×Jednym z wa┼╝niejszych dla mnie moment├│w by┼éy te s┼éowa, kiedy przes┼éuchuje si─Ö ofiar─Ö pedofilii i s─ů nieporuszeni przes┼éuchuj─ůcy kap┼éani i biskup, i w pewnym momencie ten cz┼éowiek wstaje z krzes┼éa i m├│wi: ┬źAle ludzie, co wy robicie, co wy robicie?┬╗. (ÔÇŽ) Przez ten film Pan B├│g wo┼éa w nasz─ů stron─Ö, do nas ksi─Ö┼╝y, do nas najbardziej pogubionych, to ju┼╝ w szczeg├│lno┼Ťci: ┬źLudzie, co wy robicie?!┬╗ÔÇŁ. Nadziej─Ö budz─ů te┼╝ postawy innych konkretnych biskup├│w ÔÇô mi─Ödzy innymi biskupa polowego, J├│zefa Guzdka, czy biskup├│w Piotra Libery z diecezji p┼éockiej i Romualda Kami┼äskiego z diecezji warszawsko-praskiej, kt├│rzy nie tylko przeprosili ofiary przest─Öpstw ksi─Ö┼╝y, ale te┼╝ opublikowali informacje o znanych im przypadkach oraz o sprawach, kt├│re si─Ö tocz─ů lub zosta┼éy ju┼╝ zako┼äczone za ich pos┼éugi w diecezjach.

Gesty i wypowiedzi ÔÇô chocia┼╝ pokazuj─ů, ┼╝e polska wsp├│lnota Ko┼Ťcio┼éa nie jest ca┼ékowicie przesi─ůkni─Öta frustruj─ůc─ů wiernych bierno┼Ťci─ů oraz ┼╝e s─ů hierarchowie, na kt├│rych, kolokwialnie rzecz ujmuj─ůc, ÔÇ×mo┼╝na liczy─çÔÇŁ ÔÇô nie rozwi─ůzuj─ů jednak problem├│w wynikaj─ůcych ze struktur i sposobu dzia┼éania Ko┼Ťcio┼éa. Nie niweluj─ů tak┼╝e zadanych przez niekt├│rych ksi─Ö┼╝y krzywd. Co wi─Öcej, wci─ů┼╝ s─ů raczej cichym i przez to ma┼éo s┼éyszalnym g┼éosem po┼Ťr├│d innych g┼éos├│w lub dojmuj─ůcej ciszy. Nie s─ů wi─Öc wystarczaj─ůce.

Ko┼Ťci├│┼é ponadto ÔÇô jako ┼╝e jest katolicki, a wi─Öc powszechny ÔÇô ze swej natury obejmuje wszystkich jego wyznawc├│w. Nie mo┼╝e by─ç jedynie zbiorem r├│┼╝nych parafii czy stronnictw. Jako cz┼éonkowie wsp├│lnoty powinni┼Ťmy wzi─ů─ç odpowiedzialno┼Ť─ç za ni─ů ca┼é─ů. Dlatego te┼╝ ÔÇô cho─ç w ┼╝adnej mierze nie pot─Öpiamy innych za wyb├│r wcze┼Ťniej opisanych dr├│g, poniewa┼╝ jest to kwestia nie┼éatwa do indywidualnego rozeznania ÔÇô chcemy wybra─ç ┼Ťcie┼╝k─Ö czwart─ů. Postaw─ů, kt├│r─ů przyjmujemy jako ┼Ťrodowisko ÔÇ×KontaktuÔÇŁ, jest ┼Ťwiadome trwanie w Ko┼Ťciele przy jednoczesnym zaanga┼╝owaniu na rzecz jego przemiany na lepsze.

***

Jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e istnieje wielka warto┼Ť─ç i sens w pozostawaniu we wsp├│lnocie Ko┼Ťcio┼éa. Wierzymy, ┼╝e inny Ko┼Ťci├│┼é jest mo┼╝liwy ÔÇô i ┼╝e r├│wnie┼╝ naszym zadaniem jest o niego zabiega─ç. S┼éowo ÔÇ×innyÔÇŁ w ┼╝adnym wypadku nie oznacza odrzucenia Ko┼Ťcio┼éa katolickiego takim, jaki by┼é dotychczas, i zast─ůpienia go nowym tworem ÔÇô wierzymy w ci─ůg┼éo┼Ť─ç jego nauczania i tradycji. Pragniemy jednak, by wsp├│lnota Ko┼Ťcio┼éa ÔÇô a wraz z ni─ů tak┼╝e my sami ÔÇô potrafi┼éa spojrze─ç krytycznie na swoje dzia┼éania, przyzna─ç si─Ö do winy, gdy powinna, i d─ů┼╝y─ç do s┼éusznych przemian. Uwa┼╝amy, ┼╝e pilnowanie tego jest zadaniem nie tylko biskup├│w czy w og├│le duchownych, lecz r├│wnie┼╝ ┼Ťwieckich katolik├│w i katoliczek. Nigdy do┼Ť─ç powtarzania, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é to nie tylko instytucja czy jej formalni przedstawiciele, lecz ┼╝e ÔÇ×wszyscy razem tworzymy jedno cia┼éo w ChrystusieÔÇŁ (Rz 12,5). Dlatego te┼╝ gdy w Ko┼Ťciele dzieje si─Ö ┼║le i mo┼╝na mie─ç wra┼╝enie, i┼╝ niekt├│rzy zapomnieli, ┼╝e ÔÇ×wszystko, co uczynili┼Ťcie jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnie┼Ťcie uczyniliÔÇŁ (Mt 25,40) ÔÇô to zadaniem reszty wsp├│lnoty jest o tym m├│wi─ç. Nale┼╝y czuwa─ç nad Ko┼Ťcio┼éem i protestowa─ç, kiedy krzywdzi on bli┼║niego. Wszystko jedno, czy jest nim dziecko, czy osoba doros┼éa, Polak czy nie-Polak, osoba hetero- czy homoseksualna. Wsp├│lnota Ko┼Ťcio┼éa nie jest powo┼éana do krzywdzenia cz┼éowieka.

Jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e zaanga┼╝owane dzia┼éanie nie jest bezsensowne i nie p├│jdzie na marne. Historia Ko┼Ťcio┼éa pokazuje, ┼╝e zmiana jest mo┼╝liwa ÔÇô nawet je┼Ťli dzi┼Ť mo┼╝e nam si─Ö wydawa─ç, ┼╝e niekt├│re elementy funkcjonowania katolickiej wsp├│lnoty s─ů niereformowalne. Przypomnijmy sobie, w jak du┼╝ym stopniu Ko┼Ťci├│┼é zmienia┼é si─Ö na przestrzeni wiek├│w ÔÇô zawsze utrzymuj─ůc istot─Ö swojego nauczania i pozostaj─ůc przy ┼║r├│dle prawdy, jakim jest dla niego Pismo ┼Üwi─Öte. Kiedy┼Ť na przyk┼éad nie do pomy┼Ťlenia by┼é ruch ekumeniczny, kt├│ry dzi┼Ť jest wa┼╝nym aspektem ┼╝ycia Ko┼Ťcio┼éa. W 1965 roku podczas trwania Soboru Watyka┼äskiego II odwo┼éane zosta┼éy ekskomuniki, kt├│rymi ob┼éo┼╝yli si─Ö przewodnicy Ko┼Ťcio┼éa rzymskiego i konstantynopolita┼äskiego ponad dziewi─Ö─çset lat wcze┼Ťniej (sic!). By┼éo to efektem mi─Ödzy innymi zmian w postawie konkretnych katolik├│w i katoliczek oraz podejmowanych przez nich dzia┼éa┼ä na rzecz dialogu z przedstawicielami innych wyzna┼ä. Korekta oficjalnego nauczania Ko┼Ťcio┼éa zaowocowa┼éa za┼Ť sprz─Ö┼╝eniem zwrotnym, prowadz─ůc do zmiany nastawienia w szerszym gronie wiernych. W efekcie tych oddolnych i odg├│rnych dzia┼éa┼ä, cho─ç kiedy┼Ť r├│┼╝nice religijne by┼éy przyczyn─ů szerzenia nienawi┼Ťci i przemocy, dzi┼Ť nie mo┼╝e mie─ç to uzasadnienia.

Dzi─Öki takim przyk┼éadom mo┼╝na dostrzec, ┼╝e zmiany ÔÇô nawet tak du┼╝e, jak radykalna zmiana stosunku Ko┼Ťcio┼éa katolickiego do innych religii ÔÇô kt├│re kiedy┼Ť wydawa┼éy si─Ö niemo┼╝liwe, wr─Öcz nie do wyobra┼╝enia, rzeczywi┼Ťcie s─ů w zasi─Ögu naszego dzia┼éania. Pozostaje mie─ç nadziej─Ö, ┼╝e nie w ka┼╝dej sferze potrzebujemy r├│wnie du┼╝o czasu, by dokona─ç kolejnych wa┼╝nych przemian w sposobie dzia┼éania Ko┼Ťcio┼éa. To nadzieja tym bardziej zasadna, ┼╝e w ostatnich dekadach Ko┼Ťci├│┼é zmienia si─Ö szybciej ni┼╝ przez wieki swojego d┼éugiego istnienia.

Trwanie w Ko┼Ťciele i zaanga┼╝owanie na rzecz jego przemiany wcale nie jest jednak ┼éatwe. Nieraz wymaga podejmowania trudnych, indywidualnych wybor├│w i wyzwa┼ä. W ┼╝adnej mierze nie czujemy, by┼Ťmy mogli ocenia─ç postawy os├│b, kt├│re zdecydowa┼éy si─Ö z naszej wsp├│lnoty odej┼Ť─ç ÔÇô zw┼éaszcza tych, kt├│re dozna┼éy krzywdy ze strony Ko┼Ťcio┼éa. Jednocze┼Ťnie dostrzegamy niesamowite ┼Ťwiadectwo wytrwa┼éo┼Ťci i wiary w dzia┼éalno┼Ťci na przyk┼éad nieheteroseksualnych os├│b ze wsp├│lnoty Wiara i T─Öcza, wci─ů┼╝ wierz─ůcych i praktykuj─ůcych ofiar przest─Öpstw seksualnych ze strony ksi─Ö┼╝y oraz ÔÇô a jak┼╝e! ÔÇô kobiet, kt├│re tak cz─Östo mog─ů mie─ç w swojej wsp├│lnocie poczucie niesprawiedliwego traktowania (o obecno┼Ťci w Ko┼Ťciele ka┼╝dej z tych grup piszemy w tym numerze). Dzi┼Ť to w┼éa┼Ťnie takie osoby mog─ů by─ç naszymi przewodnikami na drodze wsp├│┼étworzenia i przemieniania Ko┼Ťcio┼éa.

***

Nasze przekonanie o s┼éuszno┼Ťci wsp├│┼étworzenia wsp├│lnoty Ko┼Ťcio┼éa i sensie zaanga┼╝owania na rzecz jego przemiany nie mia┼éoby jednak znaczenia, gdyby┼Ťmy jednocze┼Ťnie nie uznawali za wyj─ůtkowe samego chrze┼Ťcija┼ästwa ÔÇô Ewangelii i wynikaj─ůcego z niej nauczania Ko┼Ťcio┼éa. W historii Wcielenia dostrzegamy Boga, kt├│ry rodzi si─Ö na peryferiach, w rodzinie biednego cie┼Ťli-robotnika, w stajni, odrzucony przez niego┼Ťcinnych ludzi. Przez swoje ┼╝ycie Chrystus podnosi i uzdrawia ubogich, chorych i odrzuconych, a wszystkich ludzi, tak┼╝e nas dzisiaj, uczy najwa┼╝niejszego chrze┼Ťcija┼äskiego przykazania ÔÇô o mi┼éo┼Ťci. Jego nauczanie odwraca panuj─ůcy porz─ůdek spo┼éeczny, bo zorientowane jest na osoby z marginesu spo┼éecze┼ästwa: biednych, g┼éodnych, grzesznych ÔÇô wszystkich, kt├│rzy nie spe┼éniaj─ů wyznaczonych odg├│rnie norm. W ┼Ťmierci Chrystusa na krzy┼╝u objawia si─Ö B├│g solidarnie cierpi─ůcy z lud┼║mi na Ziemi, w Jego Zmartwychwstaniu za┼Ť ÔÇô obietnica przezwyci─Ö┼╝enia z┼éa i ┼Ťmierci.

Powy┼╝sza historia zbawienia dope┼énia wyk┼éadni─Ö Starego Testamentu, ca┼éo┼Ť─ç za┼Ť jest ┼║r├│d┼éem katolickiej nauki spo┼éecznej i chrze┼Ťcija┼äskiej perspektywy patrzenia na rzeczywisto┼Ť─ç. Mamy w sobie przekonanie, ┼╝e jest to perspektywa wyj─ůtkowa, kt├│ra nie tylko pozwala zrozumie─ç cz┼éowieka i otaczaj─ůcy go ┼Ťwiat, lecz r├│wnie┼╝ daje rzeczywist─ů nadziej─Ö na uczynienie go lepszym. Chrze┼Ťcija┼ästwo wyra┼╝a mi─Ödzy innymi powszechn─ů godno┼Ť─ç i r├│wno┼Ť─ç wszystkich ludzi ÔÇô ÔÇ×Nie ma ju┼╝ ┼╗yda ani poganina, nie ma ju┼╝ niewolnika ani cz┼éowieka wolnego, nie ma ju┼╝ m─Ö┼╝czyzny ani kobiety, wszyscy bowiem jeste┼Ťcie kim┼Ť jednym w Chrystusie JezusieÔÇŁ (Ga 3,28). Wzywa te┼╝ do rzeczywistego dzia┼éania na rzecz bli┼║niego i przeciwdzia┼éania niewzruszonej oboj─Ötno┼Ťci ÔÇô ÔÇ×Troszczcie si─Ö o sprawiedliwo┼Ť─ç, wspomagajcie uci┼Ťnionego, oddajcie s┼éuszno┼Ť─ç sierocie, w obronie wdowy stawajcie!ÔÇŁ (Iz 1,17). Miejscami zagrzewa wr─Öcz do rewolucji ÔÇô ÔÇ×rozerwa─ç kajdany z┼éa, rozwi─ůza─ç wi─Özy niewoli, wypu┼Ťci─ç wolno uci┼Ťnionych i wszelkie jarzmo po┼éama─ç, dzieli─ç sw├│j chleb z g┼éodnym, wprowadzi─ç w dom biednych tu┼éaczy, nagiego, kt├│rego ujrzysz, przyodzia─ç i nie odwr├│ci─ç si─Ö od wsp├│┼éziomk├│wÔÇŁ (Iz 58,6-7). Emancypacyjny charakter chrze┼Ťcija┼ästwa zmusza do ┼é─ůczenia teorii z praktyk─ů ÔÇô wymaga dzia┼éania zar├│wno na poziomie przemiany struktur, jak i na poziomie indywidualnego spotkania z potrzebuj─ůcym cz┼éowiekiem. Jeste┼Ťmy wezwani do dzia┼éania na rzecz sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej i do indywidualnej troski o ka┼╝dego pojedynczego cz┼éowieka, stworzonego na podobie┼ästwo Boga. Te dwie perspektywy musz─ů si─Ö ze sob─ů ┼é─ůczy─ç.

Ze S┼éowa Bo┼╝ego wywie┼Ť─ç mo┼╝na wi─Öc nie tylko wezwanie do dzia┼éania, ale te┼╝ og├│ln─ů chrze┼Ťcija┼äsk─ů perspektyw─Ö patrzenia na cz┼éowieka oraz jego stosunek do ┼Ťrodowiska i do innych ludzi, kt├│ra jest podstaw─ů uformowanej p├│┼║niej katolickiej nauki spo┼éecznej. Na przyk┼éad, gdy ÔÇô za doktryn─ů spo┼éeczn─ů Ko┼Ťcio┼éa ÔÇô potraktujemy Ziemi─Ö jako dobro wsp├│lne, b─Öd─ůce jednocze┼Ťnie darem od Boga (o czym przekonuje nas r├│wnie┼╝ biblijny opis stworzenia ┼Ťwiata), nie jeste┼Ťmy w stanie znale┼║─ç uzasadnienia dla bezrefleksyjnej eksploatacji ┼Ťrodowiska i nier├│wnego podzia┼éu d├│br ÔÇô zjawisk dzi┼Ť tak bliskich naszemu do┼Ťwiadczeniu. Chrze┼Ťcija┼ästwo i Pismo wymaga od nas tak┼╝e stanowczego opowiedzenia si─Ö po stronie ubogiego, g┼éodnego, przybysza ÔÇô kt├│ry dzi┼Ť puka do zamkni─Ötych bram Europy. Naturaln─ů konsekwencj─ů przyj─Öcia S┼éowa Bo┼╝ego i nauczania Ko┼Ťcio┼éa jest uznanie za s┼éuszne s┼é├│w papie┼╝a Franciszka: ÔÇ×je┼Ťli chrze┼Ťcijanie chc─ů kogo┼Ť wyzyska─ç, je┼Ťli zatrudniaj─ů ┬╗na czarno┬ź, je┼Ťli nie troszcz─ů si─Ö o sprawiedliwo┼Ť─ç spo┼éeczn─ů, to nie zachowuj─ů si─Ö i nie post─Öpuj─ů jak wierniÔÇŁ.

Chrze┼Ťcija┼ästwo w dzia┼éaniu, wymagaj─ůce zaanga┼╝owania zar├│wno na rzecz sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, jak i wobec pojedynczego cz┼éowieka, ma u swojej podstawy przebaczenie jako zasad─Ö ┼╝ycia oraz mi┼éo┼Ť─ç do Boga i bli┼║niego. Tak┼╝e tego, kt├│ry jest nam przeciwny: ÔÇ×Mi┼éujcie waszych nieprzyjaci├│┼éÔÇŁ (Mt 5,44). To chyba najtrudniejsza, najbardziej wyj─ůtkowa i najbardziej uniwersalna lekcja, jak─ů niesie chrze┼Ťcija┼ästwo. I zw┼éaszcza dzi┼Ť, w dobie tak niezwykle silnych podzia┼é├│w w polskim spo┼éecze┼ästwie ÔÇô bardzo potrzebna.

Wszystko to prowadzi nas do jednego wniosku: nauczanie Ko┼Ťcio┼éa wzywa nas, tak kiedy┼Ť, jak i dzi┼Ť, do oczyszczenia i nawr├│cenia ÔÇô przemiany ┼Ťwiata, nas samych i naszej wsp├│lnoty na lepsze. Jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e wyj─ůtkowo┼Ť─ç emancypacyjnego charakteru chrze┼Ťcija┼ästwa i wyzwolenie, jakie mo┼╝e ono nam da─ç, s─ů czym┼Ť, o co warto zawalczy─ç.

***

Cho─ç podobne warto┼Ťci mo┼╝na realizowa─ç poza Ko┼Ťcio┼éem i w og├│le poza sfer─ů wiary, to uwa┼╝amy, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie wsp├│lnota katolicka jest powo┼éana do tego, by artyku┼éowa─ç wymagania stawiane nam przez chrze┼Ťcija┼ästwo. Wierzymy, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é jest miejscem, w kt├│rym razem z innymi lud┼║mi spotykamy Boga obecnego w sakramentach; Chrystusa, kt├│ry jest dla wielu z nas Kim┼Ť zdecydowanie wi─Öcej ni┼╝ postaci─ů historyczn─ů czy ciekawym wzorcem moralnym do na┼Ťladowania. Tym trudniejsze dla nas i budz─ůce tym wi─Ökszy nasz gniew s─ů grzechy ÔÇô strukturalne i indywidualne ÔÇô obecne w Ko┼Ťciele, kt├│ry jest dla nas ┼╝yw─ů, solidarn─ů oraz, mimo naszych b┼é─Öd├│w i s┼éabo┼Ťci, ┼Ťwi─Öt─ů wsp├│lnot─ů, a nie zwyk┼é─ů instytucj─ů. Jest ÔÇ×znakiem i narz─Ödziem wewn─Ötrznego zjednoczenia z Bogiem i jedno┼Ťci ca┼éego rodzaju ludzkiegoÔÇŁ ÔÇô jak g┼éosi soborowa konstytucja o Ko┼Ťciele ÔÇ×Lumen GentiumÔÇŁ. Jest wsp├│lnot─ů, w kt├│rej razem z innymi lud┼║mi mo┼╝emy pog┼é─Öbia─ç nasz─ů wiar─Ö i wspiera─ç si─Ö we wsp├│lnym dzia┼éaniu. Jednocze┼Ťnie jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e s┼éuszno┼Ť─ç mia┼é Dietrich Bonhoeffer, gdy powiedzia┼é, ┼╝e ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é tylko wtedy staje si─Ö Ko┼Ťcio┼éem, kiedy istnieje dla tych, kt├│rzy pozostaj─ů poza nimÔÇŁ.

Dlatego chcemy Ko┼Ťcio┼éa, kt├│ry wychodzi na peryferie, upomina si─Ö o wyzyskiwanych i ciemi─Ö┼╝onych oraz pyta: ÔÇ×Gdzie jest brat tw├│j?ÔÇŁ. Wierzymy w Ko┼Ťci├│┼é, kt├│ry ÔÇ×uwieraÔÇŁ, zobowi─ůzuje do dzia┼éania i g┼éosem papie┼╝a Franciszka wzywa: ÔÇ×wsta┼ä z kanapy!ÔÇŁ. G┼éosy podkre┼Ťlaj─ůce perspektyw─Ö chrze┼Ťcija┼äsk─ů zw┼éaszcza w temacie ub├│stwa, wykluczenia, uchod┼║c├│w czy ekologii s─ů dzi┼Ť w Ko┼Ťciele bardzo potrzebne. Szczeg├│lnie w Ko┼Ťciele polskim, w kt├│rym na podobne tematy rozmawia si─Ö zdecydowanie zbyt rzadko. Pora┼╝k─ů by┼éoby dla nas ca┼ékowite zaw┼éaszczenie katolicyzmu przez ┼Ťrodowiska nacjonalistyczne czy z drugiej strony ÔÇô cho─ç w Polsce jest to dzi┼Ť zagro┼╝enie mniej obecne ÔÇô silnie wolnorynkowe, reprezentuj─ůce ideologie sprzeczne z Ewangeli─ů. Jeste┼Ťmy przekonani, ┼╝e dzia┼éalno┼Ť─ç i nauczanie Ko┼Ťcio┼éa powinny opiera─ç si─Ö na solidaryzowaniu si─Ö z cierpi─ůcym bli┼║nim przy jednoczesnym zabieganiu o spo┼éeczn─ů sprawiedliwo┼Ť─ç.

Jednocze┼Ťnie chcemy dzi┼Ť zmienia─ç nasz─ů wsp├│lnot─Ö w taki spos├│b, by jej pasterze rzeczywi┼Ťcie ÔÇ×pachnieli owcamiÔÇŁ, jej parafie by┼éy solidarnymi i serdecznymi wsp├│lnotami, a ksi─Ö┼╝a nie ┼╝yli w oderwaniu od problem├│w wiernych. Wierzymy, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é jest ÔÇ×jeden, ┼Ťwi─Öty, powszechny i apostolskiÔÇŁ, i chcemy, by to Cia┼éo, kt├│rego G┼éow─ů jest przecie┼╝ Chrystus, nie by┼éo wi─Öcej trawione przez choroby nadu┼╝ywania w┼éadzy, bezkarno┼Ťci i zaniechania. Przede wszystkim za┼Ť chcemy, by nasz Ko┼Ťci├│┼é przesta┼é by─ç dla innych ludzi ┼║r├│d┼éem krzywdy i cierpienia.

Wierzymy, ┼╝e inny Ko┼Ťci├│┼é jest mo┼╝liwy ÔÇô jest wr─Öcz konieczny. W┼éa┼Ťnie dlatego wci─ů┼╝ w Ko┼Ťciele jeste┼Ťmy.

***

Dobry tekst? Pom├│┼╝ nam pisa─ç wi─Öcej! Dzia┼éalno┼Ť─ç Kontaktu mo┼╝na wspiera─ç finansowo w┬áserwisie┬áPatronite.

Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś