fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Gramick, Doyle, Gebara, Beattie, MassonÔÇŽ Teologowie i teolo┼╝ki ┼Ťwiata o dekadzie Franciszka

Poprosili┼Ťmy teolog├│w i teolo┼╝ki ze ┼Ťwiata o podsumowanie dekady pontyfikatu Franciszka. S─ů w┼Ťr├│d nich znani na ca┼éym ┼Ťwiecie: duszpasterka os├│b LGBT+, teolo┼╝ki wyzwolenia i feministyczna czy obro┼äca ofiar wykorzystywania seksualnego w Ko┼Ťciele.
Gramick, Doyle, Gebara, Beattie, MassonÔÇŽ Teologowie i teolo┼╝ki ┼Ťwiata o dekadzie Franciszka
ilustr.: Artur Denys

Uwaga! Artyku┼é aktualizowany o kolejne g┼éosy zagranicznych teolog├│w i teolo┼╝ek.

***

Siostra Jeannine Gramick

Grzesznik, nauczyciel, człowiek modlitwy

Franciszek ┼╝yje tym, co g┼éosi. Okazuje mi┼éosierdzie tym, kt├│rzy zostali wypchni─Öci na najdalsze kra┼äce Ko┼Ťcio┼éa i spo┼éecze┼ästwa.

W pierwszym publicznym wywiadzie papie┼╝a Franciszka po jego wyborze dziesi─Ö─ç lat temu, ojciec Antonio Spadaro, redaktor czasopisma ÔÇ×La Civilt├á CattolicaÔÇŁ, zapyta┼é nowo wybranego papie┼╝a wprost: ÔÇ×Kim jest Jorge Mario Bergoglio?ÔÇŁ.

Papie┼╝ patrzy┼é na ojca Spadaro przez jaki┼Ť czas, a potem powiedzia┼é: ÔÇ×Jestem grzesznikiemÔÇŽ To nie jest figura retorycznaÔÇŽ Jestem grzesznikiemÔÇŁ. Franciszek tak opisa┼é swoje cz─Öste wizyty w ko┼Ťciele ┼Ťwi─Ötego Ludwika IX w Rzymie, gdzie kontemplowa┼é obraz ÔÇ×Powo┼éanie ┼Ťwi─Ötego MateuszaÔÇŁ Caravaggia:

ÔÇ×Ten palec Jezusa, wskazuj─ůcy na MateuszaÔÇŽ Uderza mnie gest Mateusza: trzyma swoje pieni─ůdze, jakby chcia┼é powiedzie─ç: ÔÇ×Nie, nie ja! Nie, te pieni─ůdze s─ů mojeÔÇŁ. Oto ja, grzesznik, na kt├│rego Pan zwr├│ci┼é sw├│j wzrokÔÇŽ Ale ufam niesko┼äczonemu mi┼éosierdziu i cierpliwo┼Ťci naszego Pana Jezusa ChrystusaÔÇŁ.

Inspiruje mnie pokora papie┼╝a Franciszka w uznaniu, ┼╝e jest grzesznikiem i polega na mi┼éosierdziu Bo┼╝ym. W li┼Ťcie skierowanym do mnie kilka lat temu napisa┼é: ÔÇ×Zdarza si─Ö, ┼╝e b┼é─ůdzimy w ┼╝yciu, wszyscy b┼é─ůdzimy. To znak, ┼╝e wszyscy jeste┼Ťmy s┼éabi, ale idziemy. Ten, kto nie idzie przez ┼╝ycie i nigdy nie podejmuje decyzjiÔÇŽ nie robi nic konstruktywnegoÔÇŁ. Franciszek wie, ┼╝e wszyscy pope┼éniamy b┼é─Ödy, ale musimy pr├│bowa─ç dalej. Zapewnia nas, ┼╝e wzrastamy, ucz─ůc si─Ö na b┼é─Ödach i ┼╝e B├│g w swojej mi┼éosiernej mi┼éo┼Ťci wszystko przebacza. Papie┼╝ wie o tym, poniewa┼╝ jest cz┼éowiekiem modlitwy, kt├│ry po┼Ťwi─Öca czas na rozeznawanie, dok─ůd wzywa Duch Bo┼╝y.

Franciszek inspiruje mnie, poniewa┼╝ m├│wi s┼éowami zrozumia┼éymi dla zwyk┼éych ludzi. M├│wi o duszpasterzach, kt├│rzy powinni ÔÇ×pachnie─ç jak owceÔÇŁ oraz o Ko┼Ťciele jako o ÔÇ×szpitalu polowymÔÇŁ, w kt├│rym trzeba opiekowa─ç si─Ö wszystkimi rannymi. M├│wi o dbaniu o ziemi─Ö, bo to ÔÇ×nasz wsp├│lny domÔÇŁ.

Inspiruj─ů mnie nie tylko jego s┼éowa, ale tak┼╝e przyk┼éad, jaki daje. Franciszek ┼╝yje tym, co g┼éosi. Myje nogi osobom ubiegaj─ůcym si─Ö o azyl i odwiedza wi─Ö┼║ni├│w. Je lunch z pracownikami Watykanu i zadaje si─Ö ze ÔÇ×zwyk┼éymiÔÇŁ lud┼║mi, unikaj─ůc korzy┼Ťci p┼éyn─ůcych z w┼éadzy i przywilej├│w. Okazuje mi┼éosierdzie osobom rozwiedzionym, ┼╝yj─ůcym w nowych zwi─ůzkach, osobom LGBTQ i wszystkim tym, kt├│rzy zostali wypchni─Öci na najdalsze kra┼äce Ko┼Ťcio┼éa i spo┼éecze┼ästwa.

Jednak najbardziej inspiruje mnie spos├│b, w jaki papie┼╝ Franciszek delikatnie prowadzi nasz Ko┼Ťci├│┼é ku synodalno┼Ťci, prosz─ůc wszystkich cz┼éonk├│w ludu Bo┼╝ego, aby rozmawiali ze sob─ů, s┼éuchali si─Ö z szacunkiem, a nie os─ůdzali si─Ö wzajemnie (aby┼Ťmy nie byli s─ůdzeni). Franciszek nieustannie wzywa nas do pod─ů┼╝ania za Ewangeli─ů: Kto jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci kamieniem.

Wierz─Ö, ┼╝e najwi─Ökszym wk┼éadem papie┼╝a Franciszka w Ko┼Ťci├│┼é instytucjonalny jest pomoc ludowi Bo┼╝emu we wzro┼Ťcie jako wsp├│lnocie oraz dalsze kierowanie nas na drog─Ö odnowy zapocz─ůtkowan─ů przez Sob├│r Watyka┼äski II. Franciszek pozwoli┼é nam dostrzec, ┼╝e wszyscy wierni, nie tylko duchowni, s─ů odpowiedzialni za duchowe ┼╝ycie Ko┼Ťcio┼éa. W ci─ůgu pierwszych dziesi─Öciu lat papie┼╝ pokaza┼é nam, ┼╝e w┼éadza klerykalna, a w┼éa┼Ťciwie ka┼╝da w┼éadza, ma s┼éu┼╝y─ç ludziom, a nie ich t┼éamsi─ç. Jego s┼éu┼╝ebne przyw├│dztwo przypomina Ko┼Ťcio┼éowi instytucjonalnemu, dlaczego zosta┼é stworzony.

Jak powiedzia┼é papie┼╝ Franciszek w pierwszym publicznym wywiadzie z ojcem Spadaro, Sob├│r Watyka┼äski II uczy nas, ┼╝e ÔÇ×┼Ťwi─Öta matka Ko┼Ťci├│┼é hierarchicznyÔÇŁ to ÔÇ×lud Bo┼╝y, pasterze i wszyscy ludzie razemÔÇŁ. Wierz─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťnie to b─Ödzie jego dziedzictwem: pomoc w zrozumieniu przez nas, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é jest ca┼éo┼Ťci─ů ludu Bo┼╝ego. Oby┼Ťmy byli prowadzeni przez naszego dobrego i kochaj─ůcego papie┼╝a Franciszka jeszcze przez co najmniej dziesi─Ö─ç lat!

Tłumaczenie: Paulina Olivier

***

Thomas Doyle

Franciszek dokonał niewyobrażalnego

Franciszek to tylko jeden cz┼éowiek, a mimo to z odwag─ů sprosta┼é herkulesowemu zadaniu, jakim jest zmierzenie si─Ö z g┼é─Öboko zakorzenion─ů kultur─ů wykorzystywania seksualnego oraz ze strukturalnym tuszowaniem i zak┼éamaniem.

Moim punktem odniesienia w ocenie ostatnich dziesi─Öciu lat pontyfikatu papie┼╝a Franciszka jest jego odpowied┼║ na og├│lno┼Ťwiatow─ů plag─Ö wykorzystywania seksualnego m┼éodzie┼╝y przez katolickich duchownych i osoby konsekrowane. Jestem g┼é─Öboko zaanga┼╝owany w t─Ö kwesti─Ö od 1982 roku, kiedy to pracowa┼éem jako prawnik kanoniczny w nuncjaturze watyka┼äskiej w Waszyngtonie. W 1983 roku, w kt├│rym zjawisko wykorzystywania seksualnego ujrza┼éo ┼Ťwiat┼éo dzienne i zszokowa┼éo katolicki ┼Ťwiat, papie┼╝em by┼é Jan Pawe┼é II. To, o czym niekt├│rzy naiwnie my┼Ťleli, ┼╝e b─Ödzie jedynie tymczasowym ÔÇ×utrapieniemÔÇŁ, jak nazwa┼é to jeden z biskup├│w, okaza┼éo si─Ö najgorszym koszmarem, jaki nawiedzi┼é Ko┼Ťci├│┼é od tysi─ůca lat. Papie┼╝ Jan Pawe┼é II dok┼éadnie wiedzia┼é o sprawie, ale podczas swojego pontyfikatu nie zrobi┼é w zwi─ůzku z tym niczego istotnego. By┼é tak naprawd─Ö cz─Ö┼Ťci─ů problemu, a nie rozwi─ůzania. Potem przyszed┼é papie┼╝ Benedykt XVI, kt├│ry, zdaniem niekt├│rych krytyk├│w, by┼é niewiele lepszy. Jednak z t─ů akurat opini─ů si─Ö nie zgadzam. By─ç mo┼╝e nie do ko┼äca zdawa┼é sobie spraw─Ö ze skali koszmaru, kt├│ry wydarzy┼é si─Ö w Ko┼Ťciele, ale wiedzia┼é, ┼╝e by┼éo bardzo ┼║le i zrobi┼é o wiele wi─Öcej, ┼╝eby sobie z tym poradzi─ç, ni┼╝ s─ůdzi wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi i ni┼╝ chcia┼éaby uzna─ç wi─Ökszo┼Ť─ç jego krytyk├│w.

Franciszek zosta┼é wybrany 13 marca 2013 roku. Nie by┼éo ju┼╝ wtedy w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e sednem zjawiska nadu┼╝y─ç nie by┼éy tysi─ůce ksi─Ö┼╝y i zakonnik├│w, kt├│rzy wykorzystywali seksualnie ofiary w ka┼╝dej cz─Ö┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, ale nieuczciwa, destrukcyjna i samolubna odpowied┼║ biskup├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie. Zamiast zachowywa─ç si─Ö jak pasterze, za kt├│rych si─Ö podawali, zachowywali si─Ö jak skorumpowani biznesmeni zainteresowani jedynie wizerunkiem i w┼éadz─ů w ich korporacji, kt├│r─ů okaza┼é si─Ö Ko┼Ťci├│┼é, nazwany przez Sob├│r Watyka┼äski II ÔÇ×ludem Bo┼╝ymÔÇŁ, a nie kr├│lestwem biskup├│w.

Papie┼╝ Franciszek to jeden cz┼éowiek, bardzo pot─Ö┼╝ny i inteligentny, ale mimo wszystko tylko jeden cz┼éowiek, kt├│ry jest przyw├│dc─ů najwi─Ökszego na ┼Ťwiecie wyznania religijnego i to takiego, kt├│re jest przesi─ůkni─Öte zepsuciem. Jest monarch─ů absolutnym, ale musi stawi─ç czo┼éa i pokona─ç dw├│r papieski, znany jako kuria watyka┼äska. Z pokor─ů, uczciwo┼Ťci─ů i odwag─ů sprosta┼é herkulesowemu zadaniu, jakim jest zmierzenie si─Ö ze z┼éo┼╝on─ů, g┼é─Öboko zakorzenion─ů kultur─ů wykorzystywania seksualnego oraz ze strukturalnym tuszowaniem i zak┼éamaniem. By┼é mocno krytykowany za tuszowanie, w kt├│re by┼é zaanga┼╝owany podczas pos┼éugi w Argentynie oraz za inne przypadki, w kt├│rych chroni┼é zdemoralizowanych duchownych. Dokona┼é jednak tego, co do tej pory by┼éo niewyobra┼╝alne dla papie┼╝y: publicznie przyzna┼é si─Ö do b┼é─Ödu, przeprosi┼é ofiary i usun─ů┼é winnych pra┼éat├│w. My┼Ťl o przyznaniu si─Ö papie┼╝a Piusa XII lub Jana Paw┼éa II nawet do drobnego b┼é─Ödu przekracza wszelkie wyobra┼╝enia. Ale Franciszek to zrobi┼é, a wspomniany b┼é─ůd by┼é ogromny.

Kilka lat temu by┼éem tymczasowym konsultantem Papieskiej Komisji do spraw Ochrony Nieletnich. Na moim pierwszym spotkaniu powiedzia┼éem, w bardzo dosadny spos├│b, ┼╝e ofiary maj─ů do┼Ť─ç nieko┼äcz─ůcego si─Ö strumienia s┼é├│w wychodz─ůcych z Watykanu i z ust biskup├│w na ca┼éym ┼Ťwiecie. Namawia┼éem cz┼éonk├│w komisji, ┼╝eby przestali m├│wi─ç i co┼Ť zrobili. Wspomniana komisja ma jeszcze wiele do zrobienia. Franciszek jednak nie tylko przemawia z moc─ů, ale r├│wnie┼╝ z moc─ů dzia┼éa. Spotyka┼é si─Ö z ofiarami i rzeczywi┼Ťcie ich s┼éucha┼é. Przyzna┼é, ┼╝e si─Ö myli┼é. Odwo┼éa┼é i usun─ů┼é kilku biskup├│w nie tylko za to, ┼╝e sami dopuszczali si─Ö nadu┼╝y─ç, ale tak┼╝e za to, ┼╝e nie reagowali na doniesienia o nadu┼╝yciach. Jednym z jego najbardziej piorunuj─ůcych posuni─Ö─ç by┼éo wydalenie z kap┼éa┼ästwa by┼éego kardyna┼éa Theodore’a McCarricka, kt├│ry w ci─ůgu kilku dni z pot─Ö┼╝nego kardyna┼éa sta┼é si─Ö zha┼äbionym laikiem.

Franciszek pokaza┼é, ┼╝e jest ┼Ťwiadomy dw├│ch najbardziej podst─Öpnych przeszk├│d stoj─ůcych na drodze do prawdziwie chrze┼Ťcija┼äskiego podej┼Ťcia do ofiar nadu┼╝y─ç seksualnych i do szeroko zakrojonej skutecznej akcji przeciwko wci─ů┼╝ pot─Ö┼╝nym si┼éom wyparcia i tuszowania: pierwsz─ů z nich jest g┼é─Öboko zakorzeniona kultura klerykalizmu, kt├│ra stoi u podstaw ob┼é─ůka┼äczego przekonania, ┼╝e hierarchiczna struktura Ko┼Ťcio┼éa i jego biskupi maj─ů wy┼╝sz─ů warto┼Ť─ç ni┼╝ uzdrowienie i ochrona niewinnych i bezbronnych przed z┼éem nadu┼╝y─ç. Jest to bez w─ůtpienia najg┼é─Öbiej zakorzeniona i podst─Öpna bariera. Drug─ů jest kuria rzymska, kt├│ra sama jest nap─Ödzana przez klerykalizm. Papie┼╝ o tym wie. Skonfrontowa┼é si─Ö z tym publicznie i nadal walczy z obiema barierami nie tylko s┼éowami, ale i czynami.

Plaga wykorzystywania seksualnego przez duchownych to bardzo rozleg┼éa ciemna strona Ko┼Ťcio┼éa. Franciszek daje wszelkie dowody, ┼╝e o tym wie. Aby cho─ç w niewielkim stopniu zmieni─ç ten koszmar, Ko┼Ťci├│┼é instytucjonalny i elita klerykalna musz─ů zmieni─ç swoj─ů postaw─Ö i dzia┼éanie, a nie tylko wypowiada─ç puste s┼éowa.

By┼éem g┼é─Öboko zaanga┼╝owany w t─Ö spraw─Ö przez czterdzie┼Ťci lat i widzia┼éem wszystko, o czym m├│wi─Ö. Wierz─Ö, ┼╝e dobro, jakie Franciszek uczyni┼é w walce z tym strasznym wirusem, b─Ödzie nadal spotyka─ç si─Ö ze sprzeciwem, zw┼éaszcza w formie pasywno-agresywnych dzia┼éa┼ä wielu duchownych, ale na d┼éu┼╝sz─ů met─Ö i d┼éugo po zako┼äczeniu jego pontyfikatu, jego s┼éowa i czyny nadal b─Öd─ů mia┼éy dalekosi─Ö┼╝ne konsekwencje. Koszmar nadu┼╝y─ç dokonywanych przez duchownych nie zniknie, dop├│ki system, kt├│ry go stworzy┼é i nadal go chroni i podtrzymuje, nie odejdzie. Franciszek, jak s─ůdz─Ö, rozumie to i robi wszystko, co w jego mocy, aby to odej┼Ťcie urzeczywistni─ç.

Tłumaczenie: Paulina Olivier

***

Tina Beattie

Kobiety ÔÇô brakuj─ůce ogniwo w wizji Franciszka

Chocia┼╝ papie┼╝ mianowa┼é kilka kobiet na stanowiska kierownicze, to reprezentuj─ů one tylko u┼éamek r├│┼╝norodno┼Ťci kultur, w kt├│rych ┼╝yj─ů katolickie kobiety i niewielk─ů cz─Ö┼Ť─ç zajmuj─ůcych je trosk.

Papie┼╝ Franciszek odnawia trzy podstawowe wymiary katolickiej wiary i katolickiego ┼╝ycia. Po pierwsze, wzywa nas do kontemplacyjnej ciszy i uwielbienia przez sakramenty, za po┼Ťrednictwem kt├│rych szukamy oblicza Boga objawiaj─ůcego si─Ö przez osadzone w Biblii i mistyczne zrozumienie cudu stworzenia i naszego w nim miejsca. Po drugie, przypomina nam, ┼╝e poszukiwanie sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej i troska o ┼Ťrodowisko musz─ů by─ç realizowane z zaanga┼╝owaniem, przez nasz styl ┼╝ycia i nasze relacje. Po trzecie, podkre┼Ťla znaczenie inkulturacji, dzi─Öki kt├│rej B├│g historii wciela si─Ö w masowe formy pobo┼╝no┼Ťci.

Jest jednak inny, zasadniczy wymiar wiary, kt├│rym papie┼╝ jeszcze skutecznie si─Ö nie zaj─ů┼é. Chodzi o miejsce kobiet w Ko┼Ťciele. Franciszek wielokrotnie potwierdza┼é potrzeb─Ö pe┼éniejszego uznania wk┼éadu kobiet i wzywa┼é do wi─Ökszego zaanga┼╝owania ich na wszystkich szczeblach Ko┼Ťcio┼éa instytucjonalnego. Jednak chocia┼╝ mianowa┼é kilka kobiet na stanowiska kierownicze, to reprezentuj─ů one tylko u┼éamek r├│┼╝norodno┼Ťci kultur, w kt├│rych ┼╝yj─ů katolickie kobiety i niewielk─ů cz─Ö┼Ť─ç zajmuj─ůcych je trosk. Papie┼╝ cz─Östo u┼╝ywa wysoce romantycznej retoryki, m├│wi─ůc na temat kobiecych dar├│w i atrybut├│w, ale wykazuje niewielk─ů znajomo┼Ť─ç reali├│w i wyzwa┼ä ┼╝ycia codziennego, z kt├│rymi mierz─ů si─Ö kobiety.

Proces synodalny zainicjowany przez papie┼╝a Franciszka ujawni┼é, ┼╝e zwi─Ökszenie roli i stopnia reprezentacji kobiet jest jednym z najpilniejszych wyzwa┼ä stoj─ůcych przed Ko┼Ťcio┼éem. W 2022 roku sie─ç Catholic Women Speak, kt├│r─ů koordynuj─Ö, zleci┼éa mi─Ödzynarodowe badanie kobiet-katoliczek za po┼Ťrednictwem zespo┼éu badawczego z University of Newcastle w Australii, kt├│re mia┼éo by─ç sposobem na zebranie informacji zwrotnych dla Synodu. Ankieta by┼éa rozpowszechniana w o┼Ťmiu j─Özykach i odpowiedzia┼éo na ni─ů ponad 17 tysi─Öcy kobiet, w tym 288 z Polski. Wyniki zosta┼éy dok┼éadnie przeanalizowane i s─ů dost─Öpne w Internecie . Z jednej strony odzwierciedlaj─ů r├│┼╝norodno┼Ť─ç katolickich kobiet na ca┼éym ┼Ťwiecie, ale z drugiej wskazuj─ů na fakt, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç respondentek popiera reform─Ö i podziela te same obawy i troski.

Odpowiedzi polskich kobiet by┼éy bardziej konserwatywne ni┼╝ te z bardziej ÔÇ×post─ÖpowychÔÇŁ kultur katolickich, na przyk┼éad z Niemiec. Pomimo to, 85% polskich respondentek stwierdzi┼éo, ┼╝e popiera reform─Ö, a 68% zgodzi┼éo si─Ö ze stwierdzeniem, ┼╝e ÔÇ×w Ko┼Ťciele katolickim potrzebna jest radykalna reformaÔÇŁ. Tylko 8% stwierdzi┼éo, ┼╝e ÔÇ×nie ma potrzeby przeprowadzania ┼╝adnej reformy w Ko┼Ťciele katolickimÔÇŁ. 59% zgodzi┼éo si─Ö ze stwierdzeniem, ┼╝e ÔÇ×kobiety powinny by─ç w pe┼éni w┼é─ůczone na wszystkich poziomach przyw├│dztwa ko┼ŤcielnegoÔÇŁ, chocia┼╝ poparcie dla wy┼Ťwi─Öcania kobiet do kap┼éa┼ästwa by┼éo ni┼╝sze ni┼╝ w innych krajach. Mimo tego, a┼╝ 38% polskich respondentek stwierdzi┼éo, ┼╝e popiera wy┼Ťwi─Öcanie kobiet. 70% zgodzi┼éo si─Ö ze stwierdzeniem, ┼╝e ÔÇ×kobiety musz─ů mie─ç wolno┼Ť─ç sumienia w odniesieniu do swoich decyzji reprodukcyjnychÔÇŁ. Panowa┼éa zdecydowana zgoda (85%), ┼╝e ÔÇ×przyw├│dcy ko┼Ťcielni nie podejmuj─ů wystarczaj─ůcych dzia┼éa┼ä w celu zaj─Öcia si─Ö sprawami wykorzystywania seksualnego i ich tuszowaniaÔÇŁ, a jeszcze wi─Öcej os├│b (92%) zgodzi┼éo si─Ö, ┼╝e ÔÇ×przyw├│dcy ko┼Ťcielni musz─ů zaj─ů─ç si─Ö innymi formami wykorzystywania i przemocy, w tym nadu┼╝yciami w┼éadzy oraz tymi wywo┼éuj─ůcymi krzywdy duchoweÔÇŁ.

Kontrast mi─Ödzy tymi, kt├│re chc─ů radykalnych reform, a tymi, kt├│re s─ů oporne na jakiekolwiek zmiany, wida─ç wyra┼║nie w dw├│ch odpowiedziach na pytania otwarte. Pierwsz─ů napisa┼éa m┼éoda Polka (z przedzia┼éu wiekowego od 18 do 25 lat):

ÔÇ×Ksi─Ö┼╝a i biskupiÔÇŽ s─ů s┼éabo wykszta┼éceni, zar├│wno teologicznie, jak i og├│lnie. S─ů dewocyjni, pyszni, chciwi i nie maj─ů kontaktu ze ┼Ťwiatem. Toleruj─ů, dopuszczaj─ů si─Ö lub ukrywaj─ů gwa┼éty na dzieciach, a jednocze┼Ťnie maj─ů obsesj─Ö na punkcie seksualno┼Ťci i czysto┼Ťci. Atakuj─ů osoby LGBT zamiast pomaga─ç potrzebuj─ůcym. (ÔÇŽ) Wierz─Ö w Boga. Chc─Ö by─ç cz─Ö┼Ťci─ů Ko┼Ťcio┼éa. (ÔÇŽ) Jednak co┼Ť musi si─Ö radykalnie zmieni─çÔÇŁ.

Zupe┼énie inaczej wypowiada si─Ö inna, starsza Polka (z przedzia┼éu wiekowego od 41 do 55 lat):

ÔÇ×Ko┼Ťci├│┼é nie potrzebuje tej drogi synodalnej. Musimy by─ç katechizowani w tradycyjnym duchu i powr├│ci─ç do przyjmowania nauki Jezusa, bez pr├│b jej aktualizowania lub zmiany, rzekomo ┼╝eby pasowa┼éa do wsp├│┼éczesnego stylu ┼╝yciaÔÇŁ.

Papie┼╝ Franciszek uczyni┼é dialog centralnym elementem swojego pontyfikatu i oczywiste jest, ┼╝e wiele reform, o kt├│re zabiega, znajduje silne poparcie w┼Ťr├│d kobiet. Osi─ůgn─ů┼é ju┼╝ tak wiele. Jego m─ůdro┼Ť─ç, wsp├│┼éczucie i poczucie humoru uczyni┼éy z niego l┼Ťni─ůc─ů latarni─Ö nadziei dla wielu, w ┼Ťwiecie pogr─ů┼╝aj─ůcym si─Ö w rozpaczy. Mam nadziej─Ö i modl─Ö si─Ö, aby dostrzeg┼é, jak istotne dla przysz┼éo┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa s─ů kobiety. Czekamy, aby pracowa─ç razem z nim jako siostry i uczennice w Chrystusie.

Tłumaczenie: Paulina Olivier

***

Ivone Gebara

Pytania niekt├│rych kobiet

Wiele kobiet oczekiwa┼éoby od papie┼╝a wi─Öcej. Franciszek t┼éumaczy brak mo┼╝liwo┼Ťci ┼Ťwi─Öcenia kobiet, ale podawane powody wci─ů┼╝ wydaj─ů si─Ö nam niewystarczaj─ůce.

Nie da si─Ö zaprzeczy─ç, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç katolik├│w i katoliczek uznaje du┼╝─ů warto┼Ť─ç tych dziesi─Öciu lat pontyfikatu Franciszka oraz rozpoznaje wiele obszar├│w, kt├│re odr├│┼╝niaj─ů ten pontyfikat od poprzednich.

W czasach, gdy dzia┼éalno┼Ť─ç religijna charakteryzuje si─Ö wi─Ökszym zaanga┼╝owaniem w ┼Ťwieckiej polityce, mie─ç papie┼╝a prostszego, mniej konwencjonalnego, z wi─Öksz─ů doz─ů humoru ÔÇô to wielka rado┼Ť─ç. Ale jeszcze mocniej doceniamy jego umiej─Ötno┼Ť─ç zbli┼╝ania si─Ö do ludzi i ten szczeg├│lny dar zwracania si─Ö bezpo┼Ťrednimi s┼éowami do opresyjnych rz─ůd├│w nieszanuj─ůcych podstawowych praw. Takie post─Öpowanie jest bez w─ůtpienia historycznym krokiem rozwoju dla wielu z nas i zas┼éuguje na pochwa┼é─Ö.

Znana jest nam naznaczona nostalgi─ů za bezpiecze┼ästwem dawanym przez teorie i teologi─Ö Ko┼Ťcio┼éa z przesz┼éo┼Ťci krytyka ultrakonserwatywnych katolik├│w t─Öskni─ůcych za ┼éaci┼äsk─ů liturgi─ů otoczon─ů wielkimi ceremoniami i prawdami absolutnymi. S─ů jednak i tacy katolicy, kt├│rzy podnosz─ů pytania, dla kt├│rych punktem wyj┼Ťcia s─ů inne miejsca. Miejsce codziennego ┼╝ycia, miejsce walki o prze┼╝ycie, miejsce konfrontowania si─Ö z nieustann─ů trosk─ů o starszych i o dzieci, miejsce cia┼é maltretowanych i gwa┼éconych, miejsce braku szacunku do w┼éasnego pomys┼éu na ┼╝ycie, miejsce, w kt├│rym naruszane s─ů przer├│┼╝ne prawa cz┼éowieka. Te g┼éosy kobiet, pomimo ┼╝e s─ů dostrzegane jako istniej─ůce, tak naprawd─Ö nie s─ů realnie i prawnie uznawane w katolickich instytucjach.

Mamy ┼Ťwiadomo┼Ť─ç, ┼╝e za symboliczn─ů figur─ů papie┼╝a jako ÔÇ×szefaÔÇŁ┬áKo┼Ťcio┼éa katolickiego, kryje si─Ö te┼╝ wiele si┼é i mocy, kt├│re wywieraj─ů na niego presj─Ö, konfliktuj─ů si─Ö z nim i uniemo┼╝liwiaj─ů rozw├│j refleksji wok├│┼é wa┼╝nych temat├│w. Za tym wszystkim stoi jeszcze status Watykanu jako pa┼ästwa z odpowiedzialno┼Ťciami i zadaniami wobec innych pa┼ästw, co cz─Östo wt┼éacza katolicyzm w ramy aktualnej sytuacji geopolitycznej sui generis. Pomimo tej ┼Ťwiadomo┼Ťci, wiele kobiet oczekiwa┼éoby od papie┼╝a i od bardziej progresywnego skrzyd┼éa Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, by konkretniej nalegali na wyra┼║n─ů obecno┼Ť─ç kobiet, nie pozostaj─ůc wy┼é─ůcznie na poziomie rozr├│┼╝niania ┼╝yciowej perspektywy m─Öskiej od perspektywy kobiecej. Owszem, papie┼╝ pr├│buje na przyk┼éad t┼éumaczy─ç brak mo┼╝liwo┼Ťci ┼Ťwi─Öcenia kobiet i wyja┼Ťnia─ç powody podj─Ötych decyzji, ale wci─ů┼╝ wydaj─ů si─Ö nam one niewystarczaj─ůce ÔÇô my┼Ťl filozoficzna, do kt├│rej si─Ö odwo┼éujemy, daje nam podstawy do domagania si─Ö nowych stosunk├│w. W rzeczywisto┼Ťci bowiem to, co charakteryzuje obecne relacje, to fakt, ┼╝e w kwestiach dotycz─ůcych Ko┼Ťcio┼éa spojrzenie m─Ö┼╝czyzn jest kobietom narzucane: to spojrzenie dominuje, umniejsza kobiec─ů perspektyw─Ö, podnosi j─ů, gdy ma w tym interes, by p├│┼║niej ÔÇô gdy czuje si─Ö zagro┼╝one ÔÇô pot─Öpi─ç j─ů na nowo.

Wierzymy w to, ┼╝e zmiany niekoniecznie przyjd─ů przez dekrety wydane przez hierarchi─Ö Ko┼Ťcio┼éa katolickiego czy nawet dekrety papie┼╝a, ale dzi─Öki codziennej pracy wielu grup i wsp├│lnot na ca┼éym ┼Ťwiecie: wsz─Ödzie tam, gdzie uznaje si─Ö r├│wno┼Ť─ç godno┼Ťci ludzkiej, gdzie szanuje si─Ö wszystkie stworzenia natury oraz wzajemn─ů wsp├│┼ézale┼╝no┼Ť─ç w przyrodzie i r├│┼╝norodno┼Ť─ç dar├│w w niej istniej─ůcych i j─ů zamieszkuj─ůcych. Jak zaczyn zwi─Öksza mas─Ö, by powsta┼é chleb, a chleb jest dzielony mi─Ödzy ludzi, tak w┼éa┼Ťnie wygl─ůda proces historycznych zmian. To na ten zaczyn historycznie stawiamy i w ten spos├│b pragniemy wspiera─ç papie┼╝a Franciszka w jego pos┼éudze kolejnych lat, w tym owocnym i wa┼╝nym pontyfikacie.

Tłumaczenie: Julia Kern

***

Alexandre Masson

Natarczywe upominanie si─Ö o rado┼Ť─ç jako droga reformy

Papie┼╝ daje ludowi Bo┼╝emu busol─Ö, dzi─Öki kt├│rej razem z Panem mo┼╝e stawi─ç czo┼éa wielkim wyzwaniom naszej epoki Ôłĺ naznaczonej g┼é─Öbokimi przemianami na p┼éaszczy┼║nie ekologicznej, politycznej i antropologicznej.

W 2016 roku, w trakcie swojego przem├│wienia do zgromadzonych na Kongregacji Generalnej jezuit├│w, papie┼╝ Franciszek ┼╝─ůda┼é, aby ÔÇ×natarczywie przypominali oni o pocieszeniuÔÇŁ: ÔÇ×Zadaniem Towarzystwa jest pocieszanie wiernych oraz pomaganie przez rozeznawanie w tym, ┼╝eby wr├│g ludzkiej natury nie odebra┼é nam rado┼Ťci: rado┼Ťci ewangelizowania, rado┼Ťci rodziny, rado┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa, rado┼Ťci tworzeniaÔÇŽ Niech nie ograbia nas z niej przez zniech─Öcenie w obliczu wielko┼Ťci z┼éa ┼Ťwiata i niezrozumienie mi─Ödzy tymi, kt├│rzy pragn─ů czyni─ç dobro, ani te┼╝ przez zast─ůpienie jej pustymi rado┼Ťciami, kt├│re zawsze s─ů pod r─Ök─ů, w ka┼╝dym sklepieÔÇŁ. To ┼╝ywe wezwanie papie┼╝a mocno do mnie przem├│wi┼éo Ôłĺ m┼éodego jezuity, kt├│ry s┼éucha┼é tych s┼é├│w.

Temat rado┼Ťci, kt├│r─ů da┼é nam B├│g, ┼é─ůczy si─Ö z rozeznaniem, kt├│re pozwala nam j─ů rozpozna─ç. Przewija si─Ö te┼╝ przez ca┼éy pontyfikat papie┼╝a Franciszka, kt├│remu ton nadaje tytu┼é jednego z jego najwcze┼Ťniejszych tekst├│w, ÔÇ×Evangelii GaudiumÔÇŁ: ÔÇ×Rado┼Ť─ç Ewangelii wype┼énia serce i ca┼ée ┼╝ycie tych, kt├│rzy spotykaj─ů JezusaÔÇŁ. Echa tego tonu pobrzmiewaj─ů r├│wnie┼╝ w wielu innych tekstach, jak ÔÇ×Amortis LaetiaÔÇŁ o mi┼éo┼Ťci w rodzinie: ÔÇ×Gdy poszukiwanie przyjemno┼Ťci staje si─Ö obsesyjne, zamyka nas w jednej rzeczy i uniemo┼╝liwia osi─ůgni─Öcie innego rodzaju zadowolenia. Tymczasem rado┼Ť─ç zwi─Öksza zdolno┼Ť─ç rozkoszowania si─Ö oraz pozwala odkrywa─ç przyjemno┼Ť─ç w r├│┼╝nych obszarach rzeczywisto┼Ťci, nawet na etapach ┼╝ycia, w kt├│rych przyjemno┼Ť─ç zanikaÔÇŁ. Znajdujemy ├│w ton r├│wnie┼╝ w ÔÇ×Gaudete et exultateÔÇŁ o ┼Ťwi─Öto┼Ťci w dzisiejszym ┼Ťwiecie: ÔÇ×┼Üwi─Öty potrafi ┼╝y─ç rado┼Ťnie i z poczuciem humoruÔÇŁ, czy w ÔÇ×Laudato SiÔÇÖÔÇŁ o ochronie wsp├│lnego domu: ÔÇ×Chod┼║my w ┼Ťpiewie! Niech nasze zmagania i nasza troska o t─Ö planet─Ö nie odbieraj─ů nam rado┼Ťci nadzieiÔÇŁ.

Wed┼éug Franciszka ta rado┼Ť─ç zdecydowanie r├│┼╝ni si─Ö od obsesyjnego poszukiwania dobrobytu, kt├│re wystarcza samo sobie. Taka pogo┼ä za przyjemno┼Ťci─ů wyczerpa┼éaby si─Ö w konsumpcjonizmie charakterystycznym dla zachodnich spo┼éecze┼ästw. Tymczasem rado┼Ť─ç nie tkwi ani w woluntarystycznej reakcji przeciwko tym umartwiaj─ůcym tendencjom, ani te┼╝ w intelektualnym spirytualizmie, kt├│ry Franciszek pot─Öpia za jego pogard─Ö dla cia┼éa i ÔÇ×neognostycyzmÔÇŁ. Przeciwnie Ôłĺ zdaniem papie┼╝a, wspomniana rado┼Ť─ç jest ÔÇ×uporczywym poszukiwaniemÔÇŁ w pokorze i modlitwie daru, kt├│ry przychodzi do nas od Boga, otwieraj─ůc nas tym samym na przyj─Öcie Jego prawdy. To ona wprowadza nas na drog─Ö do nawr├│cenia ku Niemu.

Jako syn Ignacego, nasz papie┼╝ jest wi─Öc przekonany, ┼╝e nie mo┼╝na przeprowadzi─ç reformy osobistej i zbiorowej bez s┼éuchania Ducha, kt├│rego znakiem jest dyskretna, g┼é─Öboka i trwa┼éa rado┼Ť─ç, jak─ů Jego przej┼Ťcie pozostawia w sercach. K┼éad─ůc tak wielki nacisk na rozeznawanie i d─ů┼╝─ůc do wykorzystywania go w ca┼éym Ko┼Ťciele Ôłĺ do czego w bardzo konkretny spos├│b zobowi─ůzuje nas Synod o synodalno┼Ťci Ôłĺ Franciszek daje ka┼╝demu cz┼éowiekowi ┼Ťrodki, aby lepiej zestroi─ç si─Ö z Panem w kierowaniu swoim ┼╝yciem. W ten spos├│b daje ludowi Bo┼╝emu busol─Ö, dzi─Öki kt├│rej razem z Panem mo┼╝e stawi─ç czo┼éa wielkim wyzwaniom naszej epoki Ôłĺ naznaczonej g┼é─Öbokimi przemianami na p┼éaszczy┼║nie ekologicznej, politycznej i antropologicznej.

Tłumaczenie: Maciek Możański

Jeannine Gramick

Ameryka┼äska zakonnica o polskich korzeniach. W latach 70. zacz─Ö┼éa tworzy─ç duszpasterstwo dla os├│b homoseksualnych. W roku 1977 powo┼éa┼éa istniej─ůc─ů do dzi┼Ť organizacj─Ö ÔÇ×New Ways MinistryÔÇŁ, jedno z pierwszych na ┼Ťwiecie katolickich duszpasterstw LGBT. Obecnie jest cz┼éonkini─ů katolickiej wsp├│lnoty Si├│str Loretto.

Thomas Doyle

Ksi─ůdz katolicki, doktor prawa kanonicznego. Wyk┼éada┼é na kilku uniwersytetach i w seminariach, w tym w Katolickiej Unii Teologicznej, na Katolickim Uniwersytecie Ameryki. S┼éu┼╝y┼é jako s─Ödzia trybuna┼éu m.in. dla archidiecezji Chicago. By┼é jedn─ů z pierwszych os├│b w Ko┼Ťciele katolickim, kt├│re zwr├│ci┼éy uwag─Ö na wykorzystywanie seksualne przez duchownych. W 1985 r. napisa┼é raport na temat pedofilii w...

Ivone Gebara

Brazylijska siostra zakonna, filozofka i czo┼éowa przedstawicielka teologii ekofeministycznej. Uzyska┼éa doktoraty na uniwersytetach w S├úo Paulo oraz w Louvain. Przez siedemna┼Ťcie lat uczy┼éa w za┼éo┼╝onym przez H├ęldera C├ómar─Ö Instituto Teol├│gico do Recife (ITER). Zwi─ůzana z teologi─ů wyzwolenia. Obecnie ┼╝yje w ubogiej dzielnicy Camaragibe.

Tina Beattie

Emerytowana profesorka Catholic studies na Uniwersytecie Roehampton w Londynie.

Alexandre Masson

Jezuita, absolwent nauk politycznych i prawa. Po uko┼äczeniu studi├│w wst─ůpi┼é do nowicjatu w Towarzystwie Jezusowym, gdzie z┼éo┼╝y┼é swoje ┼Ťluby w 2019 roku. Studiowa┼é filozofi─Ö i teologi─Ö w Centrum S├Ęvres w Pary┼╝u. Od wrze┼Ťnia 2022 roku mieszka w Lyonie, gdzie pracuje w zespole duszpasterskim liceum jezuit├│w Saint-Marc i zajmuje si─Ö projektem ignacja┼äskiego duchowego ekocentrum w Ch├ótelard.
Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś