Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Globalne problemy na Narodowym

11 listopada, warto spojrze膰 na Stadion Narodowy w Warszawie. Wznie艣膰 si臋 nad g膮szcz marsz贸w, manifestacji i kontrmanifestacji聽 i pokibicowa膰 reprezentacjom niemal wszystkich pa艅stw 艣wiata w pr贸bie osi膮gni臋cia porozumienia. W sprawie聽 istotnej dla nas wszystkich.

ilustr.: Antek Sieczkowski

11 listopada tego roku warto spojrze膰 na Stadion Narodowy. Nie tylko dlatego, 偶e jego kolorystyka doskonale wsp贸艂gra z patriotycznym charakterem 艢wi臋ta Odzyskania Niepodleg艂o艣ci. W tym roku, 11 listopada, rozpocznie si臋 19 Konferencja Stron Ramowej Konwencji Narod贸w Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatycznych. To聽 niezwykle wa偶ne wydarzenie.
 
Kiedy w 1992 roku w Rio de Janeiro podpisywano Konwencj臋 Klimatyczn膮 istnia艂o ju偶 do艣膰 powszechne i podparte naukowym autorytetem przekonanie, 偶e temperatura naszego globu powi臋ksza si臋. Co wi臋cej, odpowiedzialnymi za ten stan rzeczy uznano ludzi, kt贸rzy w procesach przemys艂owych, transporcie czy energetyce emituj膮 nadmiern膮 ilo艣膰 gaz贸w zwanych cieplarnianymi (chodzi g艂贸wnie o dwutlenek w臋gla i metan). Ich znaczne nagromadzenie w atmosferze powoduje zatrzymywanie na Ziemi cz臋艣ci energii pochodz膮cej ze s艂o艅ca. Im wi臋ksze st臋偶enie gaz贸w cieplarnianych, tym bardziej zwi臋ksza si臋 艣rednia temperatura naszego globu. Efekt ten jest przyspieszany tak偶e poprzez wycink臋 las贸w poch艂aniaj膮cych dwutlenek w臋gla.
 
Naukowcy przestrzegali, 偶e nadmierne ocieplenie Ziemi mo偶e doprowadzi膰 do powa偶nych i nieodwracalnych szk贸d w 艣rodowisku naturalnym: zmian klimatu, czy podniesienia si臋 poziomu m贸rz i ocean贸w. Przestrzegano tak偶e przed cz臋stszymi suszami, okresami nieurodzaju i mo偶liwo艣ci膮 znacznie intensywniejszego wyst臋powania ekstremalnych zjawisk pogodowych jak burze, cyklony czy silne upa艂y. Wstrz膮s jaki te zmiany wywr膮 na globalnej ekonomii, mo偶e doprowadzi膰 do politycznej destabilizacji na ca艂ym 艣wiecie. Przewidywano, 偶e cho膰 dotkn膮 one bole艣nie wszystkich ludzi, to szczeg贸lnie odczuwalne b臋d膮 dla najs艂abszych: ubogich z kraj贸w trzeciego 艣wiata czy mieszka艅c贸w ma艂ych wyspiarskich pa艅stewek.
 
U podstaw Konwencji Klimatycznej i innych mi臋dzynarodowych postanowie艅 le偶y聽za艂o偶enie, 偶e zapobiec powa偶nym, globalnym, zagro偶eniom mo偶na tylko poprzez skoordynowan膮 wsp贸艂prac臋 wszystkich pa艅stw. Konwencja zawiera艂a mi臋dzy innymi og贸lne zobowi膮zania rz膮d贸w (zw艂aszcza tych rozwini臋tych pa艅stw, kt贸rych dzia艂alno艣膰 przynios艂a najwi臋cej szk贸d) do ograniczenia emisji gaz贸w cieplarnianych i poczynienia innych krok贸w na rzecz walki z ub贸stwem i zr贸wnowa偶onego rozwoju.
 
Kulawa odpowiedzialno艣膰
Postanowienia Konwencji Klimatycznej okaza艂y si臋 nazbyt og贸lne. Pilna potrzeba dzia艂ania doprowadzi艂a do podpisania w 1997 r. Protoko艂u z Kyoto. Ta mi臋dzynarodowa umowa zmusza艂a kraje rozwini臋te do przyj臋cia konkretnych ogranicze艅 w emisji gaz贸w cieplarnianych, ustanawiaj膮c jednocze艣nie szereg mechanizm贸w sprzyjaj膮cych m.in. technologicznemu wsparciu kraj贸w rozwijaj膮cych si臋. Zainicjowano tak偶e handel emisjami gaz贸w cieplarnianych i ujednolicono spos贸b ich badania. Wszystko w my艣l zasady wsp贸lna lecz zr贸偶nicowana odpowiedzialno艣膰. Jako pierwszy okres w kt贸rym mia艂y obowi膮zywa膰 ograniczenia przyj臋to przedzia艂 mi臋dzy 2008 a 2013 rokiem.
 
Protok贸艂 z Kyoto nie by艂 wolny od wad. W艣r贸d 38 pa艅stw zobowi膮zanych do ogranicze艅 nie znalaz艂y si臋 na przyk艂ad Chiny, Indie, czy inne maj膮ce znaczny udzia艂 w globalnej produkcji gaz贸w cieplarnianych. Okaza艂o si臋 te偶, 偶e Mechanizmy handlu emisjami nie spowodowa艂y ani znacznego transferu nowych technologii do kraj贸w rozwijaj膮cych si臋, ani nie wp艂yn臋艂y realnie na st臋偶enie dwutlenku w臋gla w atmosferze.
 
Cz臋stym zarzutem jest tak偶e nier贸wne traktowanie pa艅stw: jedne zmuszane s膮 do daleko id膮cych ust臋pstw, od innych nie wymaga si臋 偶adnych konkretnych dzia艂a艅.聽 Do tego przyj臋te zobowi膮zanie do zmniejszenia emisji o 5% w stosunku do stanu z 1990 roku by艂y zdecydowanie zbyt niskie by聽 wywo艂a膰 po偶膮dany skutek.
 
Podczas negocjacji da艂y o sobie zna膰 interesy narodowe poszczeg贸lnych pa艅stw. USA,聽 kraj o najwy偶szym wska藕niku emisji, od pocz膮tku odm贸wi艂y ratyfikacji Protoko艂u). Kanada po pewnym czasie odst膮pi艂a od umowy nie mog膮c sprosta膰 ograniczeniom. Trudne negocjacje s膮 przyczyn膮 kompromisowo艣ci Protoko艂u z Kyoto i jego niewielkiej skuteczno艣ci. Niemniej, jako element niezwykle z艂o偶onej 鈥 i bezprecedensowej w swej skali 鈥 pr贸by wsp贸lnego rozwi膮zania globalnego zagro偶enia, jest to bardzo wa偶na umowa.. Liczne trudno艣ci i niedoskona艂o艣ci samego Protoko艂u s膮 spowodowane mi臋dzy innymi tym, 偶e dotychczas stosowane metody dialogu mi臋dzynarodowego oraz wsp贸艂pracy nie wystarczaj膮 dla osi膮gni臋cia konsensusu. Zw艂aszcza, 偶e skuteczne przeciwdzia艂anie globalnemu ociepleniu i jego efektom oznacza rewolucyjne zmiany niemal we wszystkich obszarach dzia艂alno艣ci cz艂owieka, pocz膮wszy od gospodarki opartej na kopalnych surowcach (w臋glu, ropie, gazie), przez transport i rolnictwo, po planowanie przestrzenne i architektur臋. Wymaga tak偶e walki z ub贸stwem i silnego wsparcia dla kraj贸w rozwijaj膮cych si臋.
 
Z ociepleniem bez zmian
Nie dziwi zatem specjalnie, 偶e cho膰 kwestia poprawy stanu 艣rodowiska na stale zago艣ci艂a w dyskursie wielu pa艅stw, to w skali globalnej pierwszy okres obowi膮zuj膮cych ogranicze艅 min膮艂 nie przynosz膮c wielkich zmian. Nie jest te偶 zaskakuj膮ce, 偶e wci膮偶 nie okre艣lono cho膰by kszta艂tu przysz艂ej umowy mi臋dzynarodowej, kt贸ra zast膮pi艂aby Protok贸艂 z Kyoto daj膮c nadziej臋 na podj臋cie potrzebnych dzia艂a艅. Kolejne Konferencje Stron Konwencji Klimatycznej dawa艂y znikome rezultaty. Podczas 17 Konferencji w Durbanie narzucono jednak ramy czasowe: nowa umowa ma zosta膰 podpisana do 2015 roku i wprowadzona w 偶ycie najp贸藕niej w 2020. Kolejna Konferencja w Doha nie przybli偶y艂a w widoczny spos贸b perspektywy osi膮gni臋cia zgody co do zakresu, formy i tre艣ci przysz艂ego aktu.
 
I oto zbli偶a si臋 kolejna 鈥 19 鈥 Konferencja Stron, kt贸ra rozpocznie si臋 11 listopada 2013 roku w Warszawie na Stadionie Narodowym. Reprezentanci niemal wszystkich pa艅stw 艣wiata, obserwatorzy mi臋dzynarodowych organizacji takich jak Rada Europy, Unia Europejska czy organizacje pozarz膮dowe, eksperci, naukowcy, dyplomaci i cz艂onkowie organ贸w doradczych powo艂anych do 偶ycia podczas poprzednich Konferencji podejm膮 kolejn膮 wsp贸ln膮 pr贸b臋 doprowadzenia do tego, by rz膮dy ca艂ego 艣wiata po艣wi臋ci艂y interesy narodowe, oraz kr贸tkotrwa艂e zyski i ambicje na rzecz zmian, kt贸re maj膮 przynie艣膰 d艂ugotrwa艂e pozytywne korzy艣ci dla wszystkich ludzi. Na rzecz zmiany porz膮dku na 艣wiecie 鈥 i to uwzgl臋dniaj膮c ca艂膮 jego z艂o偶ono艣膰, nier贸wno艣ci, cierpienie, zacofanie, brak wolno艣ci i dyktatorskie rz膮dy w jednych pa艅stwach, oraz powszechny dobrobyt w innych. Oto kwestia kluczowa, kt贸r膮 艂atwo przeoczy膰 w g膮szczu nazw, skr贸t贸w i z艂o偶onych tekst贸w konwencji.
 
W naszej publicystyce do艣膰 cz臋sto mo偶na natkn膮膰 si臋 na pr贸by o艣mieszenia lub wr臋cz zanegowania problemu globalnego ocieplenia. Nie jest ono jednak ide膮 przynale偶n膮 jedynie 鈥瀦ielonym鈥, szalonym 鈥瀍kologom鈥, oderwanym od rzeczywisto艣ci naukowcom, 鈥瀕ewicy鈥, czy protestuj膮cym hipisom. Co do konieczno艣ci dzia艂ania w spo艂eczno艣ci mi臋dzynarodowej panuje zgoda. Prawdziwy problem i wyzwanie polegaj膮 na wymy艣leniu adekwatnego do skali problemu sposobu wsp贸艂pracy i rozdzielenia odpowiedzialno艣ci. Pr贸偶no w ca艂ej historii szuka膰 sytuacji, w kt贸rej przedstawiciele pa艅stw pr贸buj膮 艣wiadomie i pokojowo naprawi膰 b艂臋dy swoje i pokole艅 wcze艣niejszych.
 
Jest to problem ludzki, uniwersalny, kt贸ry wznosi si臋 ponad podzia艂y. To nie przypadek, 偶e na zako艅czenie ostatniego IX Zjazdu Gnie藕nie艅skiego przedstawiciele religii monoteistycznych w艂a艣nie popraw臋 stanu 艣rodowiska uznali za mo偶liw膮 i wa偶n膮聽 p艂aszczyzn臋 wsp贸艂pracy chrze艣cijan, 呕yd贸w i muzu艂man贸w. Zadanie sprawowania opieki nad powierzonym ludziom 艣wiatem i solidarno艣膰 z potrzebuj膮cymi oraz wsparcie s艂abszych to elementy, kt贸re 艂膮cz膮 wiernych r贸偶nych wyzna艅.
 
Dlatego w tym roku, 11 listopada, warto spojrze膰 na Stadion Narodowy w Warszawie. Wznie艣膰 si臋 nad g膮szcz marsz贸w, manifestacji, przem贸w i kontrmanifestacji聽 i pokibicowa膰 reprezentacjom niemal wszystkich pa艅stw 艣wiata w kolejnej pr贸bie osi膮gni臋cia porozumienia. W sprawie聽 istotnej dla nas wszystkich.
  
Czytaj nas co tydzie艅. W ka偶dy poniedzia艂ek nowe wydanie tygodnika internetowego „Kontakt”.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij