Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Geert Mak. 艢ladami Steinbecka.


Plan podr贸偶y, kt贸ry, trzymaj膮c w jednej r臋ce Podr贸偶e z Charleyem a w drugiej histori臋 Stan贸w Zjednoczonych, rozrysowa艂 Geert Mak, by艂 niezwykle ambitny. Wiedz膮c, 偶e nie b臋dzie jedynym dziennikarzem pod膮偶aj膮cym tras膮 wybran膮 przez Johna Steinbecka pi臋膰dziesi膮t wcze艣niej, musia艂 zaplanowa膰 swoj膮 podr贸偶 troch臋 mniej przewidywalnie. Efekt? Obrazowo mo偶na powiedzie膰, 偶e ten tekst jest rozleg艂y niczym Wielkie R贸wniny i powalaj膮cy niczym widok wodospadu Niagara.
 
Bior膮c za punkt wyj艣cia opowie艣膰 Steinbecka i sam膮 posta膰 pisarza (popisuj膮c si臋 przy tym godn膮 uwagi znajomo艣ci膮 biografii autora Na wsch贸d od Edenu), Mak wyrusza by opisa膰 wsp贸艂czesne Stany Zjednoczone Ameryki. Niejako wcielaj膮c si臋 w rol臋 trzeciego pasa偶era Steinbeckowskiej ci臋偶ar贸wki (imieniem Rosynant), robi膮c obfite notatki, szperaj膮c w 偶yciorysach, listach i gazetach, Mak stara si臋 naszkicowa膰 obraz zmian jakie zasz艂y przez ostatnie pi臋膰dziesi膮t lat na kontynencie ameryka艅skim. St膮d ta podr贸偶 odbywa si臋 na r贸偶nych p艂aszczyznach 鈥 r贸wnie偶 w czasie. Z jednej strony, od roku 1960, czasu obfito艣ci i narodzin spo艂ecze艅stwa konsumpcyjnego, Mak udaje si臋 wstecz: zadaj膮c pytanie o to, sk膮d ci Amerykanie w艂a艣ciwie przyszli? Jakie by艂y ich warto艣ci? Jaki wp艂yw mia艂 na nich rz膮dy obu Roosevelt贸w? Jak kszta艂towa艂a si臋 w艂adza centralna, inwestuj膮ca w kraj? Sk膮d si臋 wzi臋艂o bogactwo tego kraju? Z drugiej strony, w podr贸偶y od lat sze艣膰dziesi膮tych ku wsp贸艂czesno艣ci, Mak zastanawia si臋, co si臋 sta艂o w momencie starcia Nixon 鈥 Kennedy? Jak zmieni艂a si臋 obyczajowo艣膰, kultura, a co za tym idzie, polityka? Co si臋 sta艂o z drog膮 numer 66? Sk膮d si臋 we wsp贸艂czesnych Amerykanach wzi臋艂a niech臋膰 do instytucji pa艅stwa? Sk膮d (w niekt贸rych wypadkach) nienawi艣膰 do socjalizmu? I jak te poj臋cia s膮 rozumiane?
 
Europejczyk Mak opisuje Ameryk臋 szczeg贸艂owo i obiektywnie, a przy tym z sympati膮, empati膮 i zrozumieniem. Aczkolwiek nie szcz臋dzi jej r贸wnie偶 bardzo krytycznych uwag, szczeg贸lnie w kwestii nier贸wno艣ci ekonomicznych. Nie wywodzi swoich wniosk贸w jedynie z obserwacji przydro偶nych bar贸w w Montanie czy Arizonie i por贸wna艅 do zapisk贸w Steinbecka. Jego opowie艣膰 jest raczej analiz膮 polityki, medi贸w, gospodarki i obyczajowo艣ci tego kraju.
 
Mimo wra偶enia, 偶e posta膰 Johna Steinbecka chwilami znika z horyzontu tej narracji, to jednak pisarz jest kluczem do tych rozwa偶a艅. Nie ze wzgl臋du na swoje wa偶ne powie艣ci, ale poniewa偶 by艂 on 鈥 bardziej lub mniej 艣wiadomie 鈥 wr臋cz sztampowym produktem w艂asnych czas贸w.
Steinbeck prowadzi艂 w艂a艣ciwie podw贸jne 偶ycie 鈥 to eleganckiego i bryluj膮cego na salonach kontestuj膮cego popkultur臋 pisarza, kt贸ry z niejednego pieca chleb jad艂, i to smutniejsze, o kt贸rym nie chcia艂 m贸wi膰, a kt贸re mo偶na wyczyta膰 mi臋dzy wierszami jego list贸w. 艢ledz膮c notatki Steinbecka z czas贸w podr贸偶y, Mak daje do zrozumienia, 偶e docieraj膮c do celu, pisarz czu艂 si臋 przegrany: za艂o偶y艂 sobie plan, kt贸rego nie by艂 w stanie zrealizowa膰, a kt贸ry by艂 dla niego symbolicznie niezwykle wa偶ny. W Podr贸偶ach z Charleyem jest sporo scen, kt贸re nie mog艂y si臋 wydarzy膰, sporo spostrze偶e艅, kt贸re by艂y dodane p贸藕niej. Nie z ch臋ci oszukania, ale z powodu poczucie zagubienia i przemo偶nej ch臋ci odnalezienia. Podr贸偶e z Charleyem maj膮 przecie偶 podtytu艂 W poszukiwaniu Ameryki. Tymczasem odpowied藕 na pytanie, z kt贸rym wyruszy艂 pisarz mog艂a go samego zaskoczy膰 i by膰 mo偶e do pewnego stopnia zasmuci膰 tego piewc臋 Nowego 艢wiata. By膰 mo偶e Ameryki nie da si臋 tak po prostu znale藕膰.
 
Geert Mak, 艢ladami Steinbecka. W poszukiwaniu Ameryki. Wydawnictwo Czarne 2014, t艂um. Ma艂gorzata Diederen-Wo藕niak, 584 strony.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij