magazyn lewicy katolickiej

Frelik: Amerykański imperializm kulturowy będzie istniał jeszcze długo

Czy Bollywood i chi┼äskie dramaty historyczne zagra┼╝aj─ů ameryka┼äskiej hegemonii kulturowej? Chyba nie. Jednak samo spo┼éecze┼ästwo w USA si─Ö zmienia, a jego nowe oczekiwania wp┼éyn─ů na to, co b─Ödzie trafia─ç na ekrany globalnej publiczno┼Ťci.
Frelik: Amerykański imperializm kulturowy będzie istniał jeszcze długo
fot.: Samantha Sophia

Z Paw┼éem Frelikiem, profesorem uczelni w O┼Ťrodku Studi├│w Ameryka┼äskich UW, rozmawia Stanis┼éaw Krawczyk.

Czym jest amerykański imperializm kulturowy?

Zacznijmy od tego, ┼╝e ca┼éy szereg dzia┼éa┼ä, kt├│re w przypadku Stan├│w Zjednoczonych nazywamy imperializmem, w przypadku Polski nazwaliby┼Ťmy po prostu popularyzacj─ů jej kultury. Czyli rzeczownik ÔÇ×imperializmÔÇŁ zale┼╝y nie tyle od samego typu dzia┼éa┼ä, tylko od pozycji danego pa┼ästwa.

Nie ma tu jednej definicji ani prostych klasyfikacji, ale my┼Ťl─Ö, ┼╝e mo┼╝na m├│wi─ç o imperializmie mi─Ökkim i twardym. Ten pierwszy jest nieformalny, rozproszony, ten drugi ÔÇô oficjalny i planowany. Najlepszym przyk┼éadem mi─Ökkiego imperializmu jest Hollywood, w┼éa┼Ťciwie przez ca┼éy XX wiek, a z czasem te┼╝ inne przemys┼éy rozrywkowe.

Soft power?

Tak. Seriale, gry wideo, przemys┼é muzyczny ÔÇô cale spektrum przemys┼é├│w kulturowych. Formalnie m├│wimy tu oczywi┼Ťcie o prywatnych firmach i korporacjach, przy czym ich struktura biznesowa mo┼╝e by─ç nawet bardziej globalna ni┼╝ ameryka┼äska.

Produkty tych przemys┼é├│w pokazuj─ů Stany Zjednoczone, panoramy Nowego Jorku, Los Angeles i tak dalej, ale promuj─ů te┼╝ pewien model ┼╝ycia klasy ┼Ťredniej. W Polsce w latach 90. wiele os├│b bra┼éo wzorce tego, jak wygl─ůda nowoczesna kuchnia, z ameryka┼äskich film├│w czy seriali. Jest rzecz─ů charakterystyczn─ů, ┼╝e te przestrzenie domowe s─ů w takich utworach bardzo ch─Ötnie pokazywane, mimo ┼╝e historia mo┼╝e by─ç o czym┼Ť zupe┼énie innym.

Pewnym no┼Ťnikiem mi─Ökkiego imperializmu kulturowego by┼é tak┼╝e ruch ekspatriant├│w ze Stan├│w Zjednoczonych. To bardzo cz─Östo by┼éy osoby uprzywilejowane, kt├│re mog┼éy sobie pozwoli─ç na to, ┼╝eby na d┼éugie lata wyjecha─ç ze Stan├│w Zjednoczonych i mieszka─ç chocia┼╝by w Pary┼╝u ÔÇô lub potem w Pradze, bo tam przecie┼╝ ┼╝y┼éo w kt├│rym┼Ť momencie pi─Ö─çdziesi─ůt tysi─Öcy Amerykan├│w. W latach 90. i kr├│tko po roku 2000 mieli┼Ťmy te┼╝ ca┼ékiem spor─ů spo┼éeczno┼Ť─ç ameryka┼äsk─ů w Warszawie ÔÇô nie wiem, ile to b─Ödzie os├│b w tej chwili, ale w Europie Amerykan├│w wci─ů┼╝ jest sporo.

Jako socjolog ciesz─Ö si─Ö, ┼╝e m├│wisz nie tylko o samych filmach czy serialach, ale te┼╝ o spo┼éecznych kana┼éach, kt├│rymi rozprzestrzenia si─Ö imperializm.

Tu jest w og├│le pewien paradoks. Z jednej strony, ci ludzie cz─Östo kontestowali Stany Zjednoczone i wyjazd by┼é dla nich decyzj─ů symboliczn─ů, pokazaniem, ┼╝e nie chc─ů mieszka─ç w kraju, kt├│ry ich mierzi. Z drugiej strony, mimo wszystko stawali si─Ö wizyt├│wkami kultury ameryka┼äskiej. Czy to Gertruda Stein na pocz─ůtku XX wieku, czy to Harry Matthews, jedyny niefrancuski cz┼éonek grupy OuLiPo w latach 60. i 70. XX wieku ÔÇô takie osoby s─ů jednak kojarzone jako tw├│rcy ameryka┼äscy.

A jak jest z tym twardym imperializmem?

On jest mniej rozleg┼éy ni┼╝ ten ci─ůgle poszerzaj─ůcy si─Ö wp┼éyw przemys┼é├│w kulturowych, ale z kolei by┼é strategicznie planowany i realizowany. Po drugiej wojnie ┼Ťwiatowej w Europie, r├│wnolegle do planu Marshalla, instalowano kultur─Ö i sztuk─Ö ameryka┼äsk─ů w krajach, kt├│re sta┼éy si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů bloku zachodniego. Zrobiono na przyk┼éad ca┼é─ů seri─Ö wystaw artyst├│w, kt├│rzy w Stanach Zjednoczonych byli postrzegani jako buntownicy. Te wzgl─Ödnie wczesne wystawy ekspresjonist├│w abstrakcyjnych, czyli Jacksona Pollocka i innych ÔÇô w Holandii, Francji, Wielkiej Brytanii ÔÇô nie by┼éy zawsze inicjowane przez muzea europejskie. To by┼éa polityka prowadzona za pieni─ůdze CIA, naturalnie poprzez ca┼éy szereg przykrywek, organizacji, agencji federalnych.

Po wojnie pojawi┼éa si─Ö te┼╝ dyscyplina naukowa, kt├│ra przez par─Ö dekad pozostawa┼éa bardzo znacz─ůca, czyli amerykanistyka. Owszem, mia┼éa ona r├│wnie┼╝ swoje korzenie wewn─ůtrzakademickie, ale jej promocja w Europie to by┼éa bardzo ┼Ťwiadomie zaplanowana inicjatywa. Lokalne ambasady i konsulaty przyznawa┼éy r├│┼╝nego rodzaju granty czy fundusze, ustanowiono te┼╝ kilka cyklicznych imprez ÔÇô w tym tak zwane seminaria salzburskie, organizowane zreszt─ů w pa┼éacu, w kt├│rym kr─Öcono s┼éynny hollywoodzki musical ÔÇ×Sound of MusicÔÇŁ. W III RP te┼╝ byli odbiorcy takich program├│w, mi─Ödzy innymi dziennikarki i reporta┼╝y┼Ťci, kt├│rzy mogli poje┼║dzi─ç po Stanach i nast─Öpnie co┼Ť o tym napisa─ç. Troch─Ö p├│┼║niej zreszt─ů i na mniejsz─ů skal─Ö robi┼éa to te┼╝ u nas na przyk┼éad Kanada, ale ona nie ma takiej pozycji, ┼╝eby┼Ťmy m├│wili o kanadyjskim imperializmie kulturowym.

Na razie m├│wimy g┼é├│wnie o przesz┼éo┼Ťci. A jak jest obecnie? Czy ameryka┼äski imperializm kulturowy w Polsce nadal istnieje?

Istnieje i na pewno b─Ödzie istnia┼é jeszcze bardzo d┼éugo. Rzecz jasna jego natura mo┼╝e si─Ö zmienia─ç. W tej chwili, zw┼éaszcza w ramach tego mi─Ökkiego imperializmu, wizyt├│wkami ameryka┼äsko┼Ťci s─ů mi─Ödzy innymi czarni raperzy. Oni mog─ů ┼Ťpiewa─ç dla swojej publiczno┼Ťci o rasizmie i przemocy policji, a polska publiczno┼Ť─ç mo┼╝e to rozpoznawa─ç, niemniej u nas s─ů oni rozpoznawani przede wszystkim jako ameryka┼äscy raperzy.

Twardsza forma imperializmu moim zdaniem troch─Ö os┼éab┼éa. Przy obecnych wp┼éywach finansowych, pa┼ästwa ograniczaj─ů nak┼éady na kultur─Ö, a sama Polska nie jest ju┼╝ krajem tak priorytetowym. Po 1989 roku trzeba by┼éo zabezpieczy─ç ameryka┼äskie oddzia┼éywania kulturowe w Europie ┼Ürodkowej, teraz ju┼╝ nie jest to konieczne. Istnia┼éy te┼╝ obszary, kt├│re USA zaniedba┼éy, jak nauczanie j─Özyka angielskiego. ┼Üwiadomie lub nie, po 1989 roku Amerykanie ewidentnie oddali pole Brytyjczykom i sieci British Council.

Certyfikaty j─Özykowe Cambridge.

Kt├│re istniej─ů oczywi┼Ťcie nie tylko w Polsce. Ale tak.

Amerykanie pr├│bowali zreszt─ů po jakim┼Ť czasie nadrobi─ç zaleg┼éo┼Ťci. Powsta┼éy American Corners, czyli sie─ç bibliotek ameryka┼äskich, kt├│re mia┼éy by─ç takimi ogniskami kultury: z prelekcjami, pogadankami i tym podobnymi. Ponadto ambasada ameryka┼äska w Polsce ci─ůgle organizuje publiczne wyk┼éady, prelekcje, zaprasza artyst├│w i artystki z USA, s─ů propozycje dla szk├│┼é, dla studentek i student├│w. Programy Work & Travel te┼╝ stanowi─ů cz─Ö┼Ť─ç takiego mi─Ökkiego zanurzania. Nie s─ů to jednak priorytety polityki kulturowej Stan├│w Zjednoczonych.

To teraz pytanie o Netflixa. Netflix i inne ameryka┼äskie platformy, na kt├│rych dzi┼Ť cz─Östo ogl─ůda si─Ö w Polsce seriale, s─ů domen─ů gigantycznych korporacji, kt├│re maj─ů sw├│j kapita┼é i swoje interesy. To r├│wnie┼╝ jest imperializm kulturowy. Ale takie produkcje pokazuj─ů te┼╝ na przyk┼éad osoby z mniejszo┼Ťci LGBT+, co mo┼╝e sprzyja─ç ich emancypacji w naszym kraju. Co z tym zrobi─ç?

To kwestia Polski i kwestia globalna. Ponadto dotyczy ona nie tylko orientacji seksualnej czy to┼╝samo┼Ťci p┼éciowej, ale te┼╝ na przyk┼éad ludzi z problemami psychicznymi. Cz─Ö┼Ť─ç seriali pokazuje, ┼╝e te osoby r├│wnie┼╝ istniej─ů, ┼╝yj─ů, kochaj─ů, umieraj─ů. To mo┼╝e wp┼éywa─ç na zmian─Ö nastawienia wobec nich ÔÇô je┼Ťli nie w ca┼éym spo┼éecze┼ästwie, to w okre┼Ťlonych grupach demograficznych. Sposoby pokazywania takich os├│b mog─ů by─ç r├│┼╝ne, ale z perspektywy przeci─Ötnej publiczno┼Ťci na pocz─ůtek kluczowe jest chyba to, ┼╝e te osoby w og├│le s─ů obecne. I nie s─ů przedstawiane jako straszne na dzie┼ä dobry, tak jak kiedy┼Ť bywa┼éo. W ka┼╝dym razie na pewno jest to bardzo wa┼╝na praca kulturowa, wa┼╝niejsza w Polsce ni┼╝ w wielu krajach zachodnich.

W sprawie os├│b LGBT+ zarz─ůdzaj─ůcy w Netfliksie czy Warner Bros sami mog─ů by─ç dosy─ç liberalni, ale kluczowa jest logika kapitalizmu. Tam, gdzie mo┼╝na skolonizowa─ç jaki┼Ť sektor ÔÇô hobby, grup─Ö odbiorc├│w, zagadnienie ÔÇô robimy film, serial, siedem seriali, zale┼╝nie od tego, jak du┼╝─ů mamy publiczno┼Ť─ç. Niemniej w krajach, w kt├│rych potrzebny jest nowy spos├│b reprezentowania mniejszo┼Ťci, motywacje producent├│w i w┼éa┼Ťcicieli sieci wydaj─ů si─Ö troch─Ö mniej wa┼╝ne.

Czy w takim razie powiedzia┼éby┼Ť, ┼╝e argument dotycz─ůcy wielkiego kapita┼éu nie jest zbyt istotny?

On jest istotny, ale chyba nie dla wszystkich. Kiedy m├│wimy o wielkim kapitale, mo┼╝na zwraca─ç uwag─Ö na przyk┼éad na to, czy nie dochodzi do ┼éamania praw pracowniczych. Albo czy w rozmaitych koprodukcjach lokalne aktorki lub re┼╝yserzy zarabiaj─ů wystarczaj─ůco du┼╝o. To taki pryzmatyczny system, w kt├│rym na to samo zjawisko mo┼╝emy patrze─ç z r├│┼╝nych perspektyw i czasami ocena b─Ödzie bardzo przychylna, a czasami fatalna. Dla kogo┼Ť, kto broni praw pracownic i pracownik├│w, pewnie mniej istotne b─Ödzie to, kogo i jak pokazuje si─Ö w tych serialach. A dla edukatorek kulturowych i spo┼éecznych mniej wa┼╝ne mog─ů by─ç materialne uwarunkowania produkcji.

Zastanawiam si─Ö jeszcze nad jednym. Na serialowych platformach ogl─ůdamy przewa┼╝nie ameryka┼äskie historie. Czy to jako┼Ť nie ogranicza lokalnych sposob├│w przedstawiania na przyk┼éad os├│b LGBT+? Czy nie jest tak, ┼╝e przez to trudniej b─Ödzie opowiada─ç o specyficznych aspektach sytuacji tej mniejszo┼Ťci w Polsce? A mo┼╝e odwrotnie, mo┼╝e dopiero dzi─Öki Netfliksowi i innym platformom otwiera si─Ö przestrze┼ä dla krajowych narracji?

Szczerze m├│wi─ůc, nie jestem pewien, czy w kulturze i sztuce mo┼╝emy m├│wi─ç o narodowych szko┼éach reprezentowania grup marginalizowanych. Je┼╝eli g┼é├│wny wsp├│┼éczesny dyskurs na ten temat opiera si─Ö na idei fundamentalnych praw cz┼éowieka, to trudno m├│wi─ç, ┼╝e istnieje francuski, holenderski b─ůd┼║ polski spos├│b przedstawiania os├│b nieheteronormatywnych czy te┼╝ os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami. Chyba wielu by si─Ö zgodzi┼éo, ┼╝e to podej┼Ťcie polega po prostu na pokazywaniu, ┼╝e te osoby s─ů w istocie takimi samymi lud┼║mi jak wszyscy inni.

Oczywi┼Ťcie je┼Ťli popatrzymy na drug─ů stron─Ö barykady ÔÇô na tych odmawiaj─ůcych mniejszo┼Ťciom prawa do r├│wnej obecno┼Ťci w przestrzeni publicznej ÔÇô to r├│┼╝ne kraje maj─ů swoje specyficzne mowy nienawi┼Ťci.

Mo┼╝e te┼╝ moje pytanie zak┼éada zbyt ostry podzia┼é na kultur─Ö ameryka┼äsk─ů i nieameryka┼äsk─ů. We┼║my ÔÇ×HiacyntÔÇŁ, kt├│ry jest filmem netfliksowym, a r├│wnocze┼Ťnie dotyczy polskiej spo┼éeczno┼Ťci homoseksualnych m─Ö┼╝czyzn w latach 80. XX wieku. Nie mam poczucia, by ta produkcja by┼éa w ca┼éo┼Ťci sformatowana po ameryka┼äsku. Ale te┼╝ nie wiem, na ile w netfliksowym formacie mo┼╝na opowiedzie─ç ÔÇô dajmy na to ÔÇô o do┼Ťwiadczeniach polskich gej├│w b─Öd─ůcych tak┼╝e katolikami.

Ja bym tu jeszcze spyta┼é, w jakim stopniu Netflix i jego pieni─ůdze s─ů faktycznie ameryka┼äskie. Jasne, to jest wci─ů┼╝ firma zarejestrowana w Kalifornii, ale chodzi o to, w jakim stopniu ci wielcy producenci kultury s─ů narz─Ödziem amerykanizowania spo┼éecze┼ästw. Konflikt z czas├│w zimnej wojny przek┼éada┼é si─Ö na okre┼Ťlone polityki kulturalne, jednak po 1989 roku to si─Ö sko┼äczy┼éo, a zarazem neoliberalna wersja kapitalizmu wrzuci┼éa pi─ůty bieg.

Sp├│jrzmy na Chiny. Po pierwsze, tamtejsze firmy wsp├│┼éprodukuj─ů czy wsp├│┼éfinansuj─ů filmy takie jak ÔÇ×The Great WallÔÇŁ, utwardzaj─ůce chi┼äsk─ů histori─Ö. Po drugie, korporacja Tencent ju┼╝ standardowo wsp├│┼étworzy tytu┼éy w stu procentach ameryka┼äskie, czyli dzia┼éa dla pieni─Ödzy, a nie po to, ┼╝eby propagowa─ç chi┼äsk─ů kultur─Ö. Jest na przyk┼éad jedynym w┼éa┼Ťcicielem Riot Games, developera znanej na ca┼éym ┼Ťwiecie gry ÔÇ×League of LegendsÔÇŁ. Netflix do Chi┼äczyk├│w rzecz jasna nie nale┼╝y, ale logika oddzielania kapita┼éu od macierzystego kraju jest ta sama. Pod wieloma wzgl─Ödami to nie jest ju┼╝ kwestia emanowania kultury pa┼ästwa, z kt├│rego pierwotnie pochodzi firma, lecz zarabiania pieni─Ödzy wed┼éug neoliberalnej logiki, kt├│rej cz─Ö┼Ťci─ů jest regu┼éa obsiadania ÔÇô kontrolowania, kapitalizowania ÔÇô nawet potencjalnie wywrotowych czy marginalnych zainteresowa┼ä i temat├│w.

Podoba mi si─Ö ten termin: ÔÇ×regu┼éa obsiadaniaÔÇŁ.

Jeszcze jedna rzecz. M├│wili┼Ťmy o tym, jak USA pr├│bowa┼éy upowszechnia─ç swoj─ů kultur─Ö na uniwersytetach. Istniej─ů inicjatywy powstaj─ůce w ramach ┼Ťwiata akademickiego, kt├│re z jednej strony wydaj─ů si─Ö broni─ç uniwersalnych praw cz┼éowieka, a z drugiej mog─ů by─ç odczytywane jako przejawy poczucia wy┼╝szo┼Ťci perspektywy ameryka┼äskiej. Na przyk┼éad w 2017 roku w jednym z wi─Ökszych towarzystw akademickich ÔÇô Modern Language Association (MLA), zrzeszaj─ůcym literaturoznawc├│w, j─Özykoznawc├│w i kulturoznawc├│w ÔÇô zrodzi┼éa si─Ö propozycja bojkotu izraelskich uniwersytet├│w. Zosta┼éa w ko┼äcu odrzucona przez odpowiednie cia┼éo delegat├│w i delegatek stosunkiem g┼éos├│w 113 do 79. Znaczy to jednak, ┼╝e w tej grupie by┼éo a┼╝ 40 procent poparcia dla pomys┼éu, kt├│ry w praktyce uniemo┼╝liwi┼éby indywidualnym akademikom izraelskim przyje┼╝d┼╝anie na konferencje do Stan├│w. A m├│wimy o gronie humanistek i humanist├│w, od kt├│rych mo┼╝na by oczekiwa─ç wi─Ökszego wyczulenia.

Konflikt palesty┼äsko-izraelski to nie jest sprawa fifty-fifty i trudno tutaj o symetryzm, a jego historia to rzecz nies┼éychanie z┼éo┼╝ona. Warto pami─Öta─ç, ┼╝e jednym z po┼Ťrednich sprawc├│w tego konfliktu by┼éy w┼éa┼Ťnie Stany Zjednoczone, kt├│re uczestniczy┼éy w podziale Bliskiego Wschodu po 1918 roku, a p├│┼║niej na r├│┼╝ne sposoby popiera┼éy pa┼ästwo Izrael. Je┼Ťli w tej sytuacji jaki┼Ť niemarginalny procent ameryka┼äskich akademik├│w jest zdania, ┼╝e maj─ů wystarczaj─ůco dobry ogl─ůd tych wszystkich nies┼éychanie skomplikowanych lokalnych napi─Ö─ç politycznych, kulturowych, religijnych, by w praktyce uderza─ç w uczonych z innego kraju, to mo┼╝na chyba m├│wi─ç o pewnym zadufaniu intelektualnym, o jakim┼Ť rodzaju mentalnego imperializmu kulturowego. Nawet mimo tego, ┼╝e prawdopodobnie intencje by┼éy dobre i chodzi┼éo o obron─Ö praw Palestynek i Palesty┼äczyk├│w.

Czy ten przyk┼éad ma jakie┼Ť szersze znaczenie spo┼éeczne? By─ç mo┼╝e to po prostu wewn─Ötrzne sprawy grupy akademik├│w?

W skali ca┼éego spo┼éecze┼ästwa to nie by┼éa g┼éo┼Ťna sprawa, ale w ┼Ťwiecie akademickim takie organizacje maj─ů ca┼ékiem sporo mi─Ökkiej w┼éadzy, je┼Ťli chodzi o sterowanie dyskursami. Zreszt─ů podobnych historii by┼éo jeszcze troch─Ö. To te┼╝ pokazuje, ┼╝e amerykanistyka w samych Stanach Zjednoczonych jest inna ni┼╝ na naszym kontynencie. W ramach kultury ameryka┼äskiej nawet kto┼Ť, kto w swoim przekonaniu kontestuje polityk─Ö rz─ůdu federalnego, patrzy jednak inaczej ni┼╝ osoba z zewn─ůtrz.

Pyta┼éem wcze┼Ťniej, czy ameryka┼äski imperializm w Polsce jeszcze istnieje. A czy istnieje nadal w skali ┼Ťwiatowej? Je┼Ťli tak, to z jakimi ograniczeniami si─Ö spotyka?

Niekt├│re kraje nak┼éadaj─ů u siebie ograniczenia ze wzgl─Öd├│w politycznych. Na przyk┼éad Arabia Saudyjska i Chiny to z jednej strony, konsumenci ameryka┼äskiej kultury, szczeg├│lnie tak zwanej kultury popularnej, a z drugiej strony ÔÇô pa┼ästwa, kt├│re aktywnie ogranicza┼éy dost─Öp do pewnych utwor├│w czy gatunk├│w. My┼Ťl─Ö jednak, ┼╝e s─ů to raczej konkretne przypadki ni┼╝ systemowe odrzucanie, cho─ç hegemonia ameryka┼äska (lub nieco szerzej: anglofo┼äska) jest te┼╝ niekiedy lekko podwa┼╝ana przez tradycje i produkty kulturowe innych kraj├│w. Czasami s─ů to takie momentalne b┼éyski na radarze, jak po┼éudniowokorea┼äski ÔÇ×Squid GameÔÇŁÔÇŽ

ÔÇŽalbo ÔÇ×HellboundÔÇŁ.

Tak, to takie znane przyk┼éady, kt├│re mogliby┼Ťmy policzy─ç na palcach jednej b─ůd┼║ dw├│ch r─ůk. W innych wypadkach jest to raczej powolna, sta┼éa obecno┼Ť─ç. We┼║my chocia┼╝ Bollywood ÔÇô gigantyczny przemys┼é, kt├│ry produkuje o wiele wi─Öcej ni┼╝ Hollywood, je┼╝eli chodzi o liczb─Ö tytu┼é├│w. Ta ca┼éa tradycja robienia film├│w z du┼╝─ů zawarto┼Ťci─ů ta┼äc├│w i ┼Ťpiewu, kt├│ra jest naturalna w Indiach, a kt├│ra wielu odbiorcom zachodnim wydawa┼éa si─Ö troch─Ö ┼Ťmieszna, troch─Ö komediowa, niew─ůtpliwie ma swoje grono odbiorc├│w poza Indiami.

To samo dotyczy pewnych gatunk├│w chi┼äskich: dramat├│w historycznych czy film├│w ze sztukami walki. One s─ů cz─Ö┼Ťci─ů sta┼éego krajobrazu globalnej kultury. Czasami, z r├│┼╝nych powod├│w, zakorzeniaj─ů si─Ö w niej tak┼╝e produkcje z innych kraj├│w. Ale czy to zagra┼╝a ameryka┼äskiej hegemonii kulturowej? Na pewno nie, je┼Ťli chodzi o ilo┼Ť─ç zarabianych pieni─Ödzy. Globalny krajobraz sta┼é si─Ö dzi┼Ť bardziej r├│┼╝norodny, bardziej urozmaicony ni┼╝ dwadzie┼Ťcia czy nawet dziesi─Ö─ç lat temu, jednak nie jest to chyba jeszcze zagro┼╝enie, szczeg├│lnie dla tej mi─Ökkiej wersji imperializmu.

Czy samo s┼éowo ÔÇ×imperializmÔÇŁ wydaje ci si─Ö tutaj adekwatne?

Ono sygnalizuje pewn─ů perspektyw─Ö. Nie wiem, czy u┼╝y┼ébym go z w┼éasnej inicjatywy, zw┼éaszcza w odniesieniu do mi─Ökkiej odmiany, ale jak najbardziej rozumiem ten punkt widzenia.

Powiem jednak co┼Ť jeszcze. Raptem pi─Ötna┼Ťcie lat temu pozytywny obraz os├│b LGBT+ wcale nie by┼é cz─Ö┼Ťci─ů ameryka┼äskiej produkcji serialowej i nie promieniowa┼é na ┼Ťwiat. Ale tamtejsze spo┼éecze┼ästwo i kultura si─Ö zmieni┼éy i zmieniaj─ů si─Ö tak┼╝e dzi┼Ť. Ro┼Ťnie na przyk┼éad odsetek widz├│w hispanoj─Özycznych. A nowe oczekiwania Amerykanek i Amerykan├│w wp┼éyn─ů r├│wnie┼╝ na to, co b─Ödzie trafia─ç na ekrany globalnej publiczno┼Ťci ÔÇô od Korei Po┼éudniowej, poprzez Polsk─Ö, po Zimbabwe.

My┼Ťl─Ö wi─Öc, ┼╝e w nadchodz─ůcych dekadach zobaczymy bardzo ciekawe zmiany.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś