Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Socjalny filar dw贸ch pr臋dko艣ci

Unia Europejska zwiera szeregi dla utrzymania wsp贸lnoty w ryzach. W efekcie Polsk臋 omija najwi臋ksza rewolucja brukselskiej polityki w tej dekadzie.

ilustr.: Stanis艂aw Gajewski

ilustr.: Stanis艂aw Gajewski


Europejski Filar Praw Socjalnych 鈥 pod jak zwykle ma艂o chwytliw膮 nazw膮, tym razem kryje si臋 masywny pakiet unijnych regulacji, w kt贸rych wsp贸lnota przestaje umywa膰 r臋ce od paneuropejskich standard贸w rynku pracy. W艣r贸d zawrotnej liczby dwudziestu g艂贸wnych zasad wyznaczaj膮cych kierunki planowanych dzia艂a艅 znajdziemy propozycje od d膮偶enia do r贸wno艣ci p艂ci i likwidacji r贸偶nic p艂acowych, przez u艣ci艣lenie praw do s艂u偶by zdrowia, emerytalnych, p艂acy minimalnej, a偶 do pa艅stwowej opieki nad bezdomnymi i zadbania o work-life balance.
Plan Jean-Claude Junckera swoj膮 ambicj膮 wzbudza nadziej臋 na to, 偶e przyw贸dcy Unii zaczynaj膮 rozumie膰, 偶e wolny przep艂yw towar贸w i us艂ug nie jest ju偶 wystarczaj膮cym spoiwem dla obywateli europejskich pa艅stw. Jednocze艣nie szeroki wachlarz pomys艂贸w zdradza, 偶e w r贸偶norodnym planie brakuje skupienia na najwa偶niejszych potrzebach, a po przej艣ciu przez maszyn臋 negocjacyjn膮 instytucji UE i rz膮d贸w pa艅stw cz艂onkowskich mo偶e osta膰 si臋 jedynie niewielka cz臋艣膰 tych mgli艣cie zarysowanych propozycji.
Szeroki horyzont Europejskiego Filaru Praw Socjalnych grz臋藕nie ju偶 na poziomie liczby pa艅stw obj臋tych jego dzia艂aniem. Pomimo unijnych wezwa艅 do wewn臋trznej solidarno艣ci nowa propozycja ma obowi膮zkowo obj膮膰 tylko pa艅stwa strefy euro. Pocz膮tek Europy dw贸ch pr臋dko艣ci? By膰 mo偶e dla efektywno艣ci wprowadzania regulacji zrzucenie z wozu wiod膮cych hamulcowych Europy to jedyne dobre rozwi膮zanie 鈥 wed艂ug Politico.eu rz膮dy Polski i W臋gier ju偶 zg艂osi艂y swoje obiekcje do pakietu zmian.
Po stronie si艂 liberalnych i przedstawicieli europejskiego biznesu pojawi艂y si臋 obawy o przerzucenie na pracodawc贸w koszt贸w wprowadzania reform. Filar zosta艂 te偶 bohaterem jednej z g艂贸wnych r贸l w polsko-francuskiej telenoweli odgrywaj膮cej si臋 podczas 艣wie偶o zako艅czonej kampanii wyborczej nad Sekwan膮. Polskie w艂adze ze wsparciem medialnych ekspert贸w zauwa偶y艂y, 偶e popierane przez Emmanuela Macrona zapisy mog膮 na艂o偶y膰 spore ograniczenia na konkurencyjno艣膰 polskich przedsi臋biorstw na wsp贸lnym europejskim rynku. W polskiej argumentacji s艂ycha膰 echo dyskusji o pracownikach delegowanych, kiedy to polski rz膮d rami臋 w rami臋 z delegacj膮 europos艂贸w walczy艂 o wy艂膮czenia dla polskich firm w stawkach minimalnych pozosta艂ych pa艅stw cz艂onkowskich. Dlaczego? W obawie o los naszych przedsi臋biorc贸w, kt贸rych g艂贸wn膮 przewag膮 konkurencyjn膮 na zachodnich rynkach s膮 niskie ceny, a co za tym idzie 鈥 p艂ace dla pracownik贸w zdecydowanie poni偶ej minim贸w strefy euro.
Kolejnym argumentem, tym razem ustrojowym, wracaj膮cym do debaty publicznej za ka偶dym razem, kiedy europejska wsp贸lnota decyduje si臋 na krok reinterpretuj膮cy jej traktatowe (i paradoksalnie bardzo p艂ynne) kompetencje, jest tak zwana koncepcja zaj臋tego pola. Rz膮dy pa艅stw cz艂onkowskich obawiaj膮 si臋 oddawania w r臋ce Komisji Europejskiej decyzyjno艣ci w sprawach dotychczas regulowanych na poziomie narodowym. Z perspektywy pa艅stwowej zapewne nie powinno to dziwi膰. A jednak wsp贸lne regulacje w pewnych obszarach 鈥 na przyk艂ad takich jak polityka socjalna 鈥 znacz膮co przyczyniaj膮 si臋 do przep艂ywu standard贸w mi臋dzy pa艅stwami wsp贸lnoty i wp艂ywaj膮 pozytywnie na codzienno艣膰 obywateli, kt贸rzy rzadko s膮 bezpo艣rednio obj臋ci technokratycznymi rozwi膮zaniami rodem z Brukseli.
W膮tkiem, kt贸rego r贸wnie偶 nie uda si臋 unikn膮膰 w dyskusji o pakiecie praw socjalnych, jest kwestia r贸偶nego rozumienia 鈥瀙raw socjalnych鈥 i ich filozoficznego pod艂o偶a w poszczeg贸lnych pa艅stwach cz艂onkowskich. Tego typu r贸偶nice w podej艣ciu maj膮 tendencj臋 do ujawniania si臋 w do艣膰 niespodziewanych okoliczno艣ciach 鈥 przecie偶 to w艂a艣nie wsp贸lnotowe regulacje dotycz膮ce rekomendowanej listy lek贸w by艂y punktem zapalnym g艂o艣nej sprawy wycofania z polskich aptek antykoncepcji awaryjnej. Ideologiczne argumenty mog膮 wyj艣膰 na powierzchni臋 przy debacie o potrzebie mobilizacji kobiet do wej艣cia na rynek pracy, uznaniu faktu istnienia dyskryminacji zawodowej i przyj臋cia metod radzenia sobie z ni膮. Uwik艂anie doskonale naoliwionej machiny 500+ w konteksty gender mainstreamingu, definicji rodzicielstwa czy sprawiedliwej redystrybucji jest zapewne dla rz膮du PiS ryzykiem, kt贸rego nie warto podejmowa膰. Lepiej trzyma膰 si臋 na uboczu ze swoj膮 fantazj膮 rodziny idealnej, a nie poddawa膰 si臋 zgni艂ym, zachodnim modelom. Szkoda tylko, 偶e to te patchworkowe rodziny cz臋sto s膮 w艂a艣nie w najwi臋kszej potrzebie socjalnego wsparcia.
Pojawiaj膮 si臋 r贸wnie偶 w膮tpliwo艣ci, kt贸re zdaj膮 si臋 wynika膰 z realnych przeocze艅: w szeregu propozycji zabrak艂o podstawowej 鈥 wydawa艂oby si臋 鈥 informacji, a mianowicie kwestii bud偶etowania. W efekcie propozycja nak艂ada wysokie zobowi膮zania finansowe na pa艅stwa cz艂onkowskie, nie gwarantuj膮c jednocze艣nie solidarnego przep艂ywu 艣rodk贸w mi臋dzy nimi. Do krytyk贸w takich rozwi膮za艅 do艂膮cza zar贸wno polski rz膮d, jak i ci, kt贸rym na sercu le偶y wyr贸wnywanie 艣redniego poziomu 偶ycia mi臋dzy granicami pa艅stw UE i redystrybucja 艣rodk贸w mi臋dzy bogatszymi a biedniejszymi krajami cz艂onkowskimi.
Prawdopodobie艅stwo wprowadzenia programu w Polsce jest nik艂e 鈥 cho膰 przedstawiciele polskiego rz膮du t艂umacz膮 si臋 w膮tpliwo艣ciami natury bud偶etowej, zapewne spore znaczenie ma deficyt politycznej woli rz膮du PiS dla wej艣cia w nieobowi膮zkowe brukselskie wymys艂y. Pomarzy膰 mo偶na jednak o tym, 偶e dla Europy pierwszej pr臋dko艣ci skuszenie obywateli z nowych kraj贸w cz艂onkowskich socjalnymi gwarantami mog艂oby by膰 czynnikiem przywracaj膮cym wiar臋 w sens integracji, a by膰 mo偶e i rz膮dy pa艅stw pod wp艂ywem marchewki finansowej by艂yby sk艂onne do do艂膮czenia do pakietu. W Polsce ostro偶ne o艣wiadczenie o poparciu za艂o偶e艅 filaru wyda艂 ju偶 NSZZ 鈥濻olidarno艣膰鈥. Bliskie relacje tego zwi膮zku z rz膮dz膮c膮 parti膮 mog膮 przyczyni膰 si臋 do spojrzenia przez rz膮d PiS bardziej przychylnym okiem na europejsk膮 propozycj臋 socjaln膮.
Europejski Filar Praw Socjalnych to wyj膮tkowo ciekawy test idei wsp贸lnoty europejskiej, ale jednocze艣nie okazja do z艂apania 艣wie偶ego oddechu i wypracowania 艣ci艣lejszej integracji wok贸艂 dba艂o艣ci o potrzebuj膮cych obywateli zjednoczonej Europy. To, czy Polska w og贸le do tego testu podejdzie, jest dzi艣 niejasne 鈥 i by膰 mo偶e to jest najsmutniejszy dow贸d na oderwanie Warszawy od centrum unijnego decydowania, do kt贸rego z takim mozo艂em torowali艣my sobie drog臋.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij