Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Faszyn from klasizm

Funkcjonowanie "Faszyn fromÔÇŽ" i innych walcz─ůcych z obciachem fanpejd┼╝y opiera si─Ö na za┼éo┼╝eniu ÔÇ×naturalno┼Ťci gustuÔÇŁ. Zgodnie z nim ┼Ťwiadomo┼Ť─ç regu┼é mody jest wsp├│lna wszystkim ludziom, niezale┼╝nie od statusu socjoekonomicznego i od ka┼╝dego mo┼╝na oczekiwa─ç ich przestrzegania.
Faszyn from klasizm
ilustr.: Karolina Niedzielska

Pi─Ötnowanie postemMi─Ödzy bek─ů, ÔÇ×czyli koncentratem z┬áironii, kpiny, dystansu i┬ászyderstwaÔÇŁ a powoli penalizowanym hejtem, wygodne gniazdko w ga┼é─Öziach portali spo┼éeczno┼Ťciowych uwi┼éo sobie pi─Ötnowanie. Ta wiekowa praktyka publicznego naznaczania tego, co odmienne, odstaj─ůce od og├│lnie przyj─Ötych norm, prze┼╝ywa w sieci drug─ů m┼éodo┼Ť─ç. Wi─Öcej ÔÇô┬áparafrazuj─ůc znane has┼éa reklamowe, dzi─Öki internetowi pi─Ötnowanie jest proste jak nigdy wcze┼Ťniej. Powszechna dost─Öpno┼Ť─ç nowych technologii, przede wszystkim smartfon├│w, u┼éatwia dokumentowanie r├│┼╝nych aberracji, a rozw├│j portali spo┼éeczno┼Ťciowych umo┼╝liwi┼é prezentowanie ich szerokiemu gremium. Wrzucenie zdj─Öcia z ironicznym komentarzem zast─ůpi┼éo wypalenie ┼Ťladu rozgrzanym ┼╝elazem. Oba zabiegi idealnie nadaj─ů si─Ö do naznaczania, gdy┼╝ efekt├│w nie spos├│b w zasadzie usun─ů─ç. W obu istotna jest tak┼╝e obecno┼Ť─ç obserwuj─ůcego i reaguj─ůcego ÔÇô┬ániegdy┼Ť okrzykami, dzi┼Ť lajkami i komentarzami ÔÇô┬át┼éumu. Publiczne karanie, b─Öd─ůc form─ů spektaklu, wymaga widowni, kt├│rej zadanie jest przynajmniej dwojakie. Z jednej strony ma u┼Ťwiadomi─ç pi─Ötnowanemu, ┼╝e nie ma zgody na jego zachowanie, pogl─ůdy czy nawet wygl─ůd. Z drugiej za┼Ť umacnia pi─Ötnuj─ůcego w przekonaniu, ┼╝e postrzega ┼Ťwiat zgodnie z funkcjonuj─ůcym ┼éadem spo┼éecznym, legitymuje jego indywidualny os─ůd tego, co negatywne, z┼ée, nieodpowiednie.

Cho─ç brzmi to wszystko do┼Ť─ç okrutnie i bezwzgl─Ödnie, to jednak wirtualne napi─Ötnowanie mo┼╝e by─ç efektywn─ů form─ů kary ÔÇô┬áje┼Ťli tylko dotyczy jakiego┼Ť przewinienia. Nulla poena sine culpa. Nawet gdy towarzyszy mu zajad┼éa ironia czy wr─Öcz wy┼Ťmiewanie, to ÔÇô┬ájak pisa┼é Ignacy Krasicki ÔÇô┬áÔÇ×i ┼Ťmiech niekiedy mo┼╝e by─ç nauk─ů, kiedy si─Ö z przywar, nie z os├│b natrz─ůsaÔÇŁ. Rozsiewanie po sieciach spo┼éeczno┼Ťciowych zdj─Ö─ç ┼║le zaparkowanych samochod├│w, nagra┼ä akt├│w wandalizmu czy zrzut├│w ekranu z rasistowskimi komentarzami (vide niedawna akcja Centrum Monitorowania Zachowa┼ä Rasistowskich i Ksenofobicznych) mo┼╝e by─ç dodatkowym ┼Ťrodkiem karnym i sposobem manifestacji niezgody na takie zachowania. Problem zaczyna si─Ö jednak, gdy pi─Ötnowane s─ů rzeczy niezabronione i nieszkodliwe ÔÇô┬ájak na przyk┼éad modowe bezgu┼Ťcie.

Klasowo┼Ť─ç braku klasy

Fanpejd┼╝ Faszyn from Raszyn lubi obecnie ponad ─çwier─ç miliona os├│b. Jego spin-offy ÔÇô┬áFaszyn from Pozna┼ä, ┼ü├│d┼║ czy Kielce ÔÇô┬ápo kilkana┼Ťcie, kilkadziesi─ůt tysi─Öcy. Wszystkie stanowi─ů krzywe odbicie blog├│w i stron z modowymi inspiracjami, zbieraj─ůcych ciekawe stylizacje. Podczas gdy one celebruj─ů wyczucie stylu, estetyk─Ö i urod─Ö szczup┼éych modelek i modeli, na Faszynach kr├│luj─ů brudne przystanki autobusowe, oty┼éo┼Ť─ç i leginsy w panterk─Ö. Tak jak na blogach modowych, tak i tu ┼║r├│d┼éo pochodzenia zdj─Ö─ç jest r├│┼╝ne. Znajdowane s─ů w Internecie, cz─Östo na prywatnych profilach w portalach spo┼éeczno┼Ťciowych, albo te┼╝ podsy┼éane przez autor├│w ÔÇô┬áfan├│w strony, fotografuj─ůcych zazwyczaj z ukrycia wypatrzone stylizacje. Opublikowane zdj─Öcie staje si─Ö nast─Öpnie obiektem dyskusji, w kt├│rej ubi├│r, a cz─Östo tak┼╝e domniemywany zaw├│d czy wykszta┼écenie ÔÇ×upolowanejÔÇŁ osoby, zostaj─ů poddane dog┼é─Öbnej analizie. Od czasu do czasu trafi─ç mo┼╝na tak┼╝e na komentarze broni─ůce ofiary pi─Ötnowania, argumentuj─ůce, ┼╝e nie powinna znale┼║─ç si─Ö na stronie. Odroczenia kary w zasadzie si─Ö jednak nie zdarzaj─ů┬áÔÇô┬áa ju┼╝ zw┼éaszcza gdy wpis zdobywa du┼╝o polubie┼ä i udost─Öpnie┼ä. Misja dbania o modowe gusta Polek i Polak├│w, bycie samozwa┼äczym arbitrem elegantiarum schodz─ů na drugi plan przy szansie na zrobienie tak cennych w mediach spo┼éeczno┼Ťciowych zasi─Ög├│w.

Funkcjonowanie Faszyn fromÔÇŽ i innych walcz─ůcych z obciachem fanpejd┼╝y opiera si─Ö na za┼éo┼╝eniu, kt├│re okre┼Ťli─ç mo┼╝na jako ÔÇ×naturalno┼Ť─ç gustuÔÇŁ. Zgodnie z nim ┼Ťwiadomo┼Ť─ç regu┼é mody, tego, co wypada, a czego nie wypada nosi─ç, jest wsp├│lna wszystkim ludziom, niezale┼╝nie od statusu socjoekonomicznego i od ka┼╝dego mo┼╝na oczekiwa─ç ich przestrzegania. ┼üami─ůcy zasady czyni─ů to wi─Öc albo ┼Ťwiadomie ÔÇô┬áergo godz─ů si─Ö na krytyk─Ö ÔÇô albo poprzez zaniechanie, brak nale┼╝ytej uwagi.

Przywo┼éanemu za┼éo┼╝eniu sprzeciwia si─Ö wi─Ökszo┼Ť─ç teoretyk├│w szeroko rozumianej mody (1). Pierre Bourdieu w ÔÇ×DystynkcjiÔÇŁ pisze: ÔÇ×Ideologia naturalnego gustu czerpie swoje przejawy i swoj─ů skuteczno┼Ť─ç z tego, ┼╝e podobnie jak wszelkie strategie ideologiczne wytworzone w codziennej walce klas, naturalizuje rzeczywiste r├│┼╝nice, przemieniaj─ůc w r├│┼╝nice naturalne ÔÇô r├│┼╝nice w sposobach nabywania kultury, [ÔÇŽ] wykazuje poprzez ┼éatwo┼Ť─ç i swobod─Ö, ┼╝e prawdziwa kultura jest natur─ů, niczym nowa tajemnica Niepokalanego Pocz─ÖciaÔÇŁ (2).┬áFakt, ┼╝e kultura dominuj─ůca zosta┼éa narzucona, nie jest odwieczna i obiektywna, ale podlega ci─ůg┼éym zmianom i mo┼╝e by─ç na r├│┼╝ne sposoby kontestowana, naj┼éatwiej u┼Ťwiadomi─ç sobie, patrz─ůc na ewolucj─Ö kanon├│w pi─Ökna cia┼éa. Mimo to klasom wy┼╝szym udaje si─Ö utrzyma─ç iluzj─Ö naturalno┼Ťci gustu, wzorc├│w cia┼éa czy ubioru. Konflikt mi─Ödzy ÔÇ×normalnymiÔÇŁ komentatorami i fanami Faszyn├│w a obiektami ich krytyki jest przez to ukryty, zazwyczaj nieu┼Ťwiadomiony. Nier├│wno┼Ťci spo┼éeczne pozostaj─ů wci─ů┼╝ tematem tabu, naruszanym okazjonalnie, obecnie przy okazji dyskusji o programie 500+. ÔÇ×Dlaczego oni nie mog─ů by─ç tacy jak my? Przecie┼╝ to naturalne, ┼╝e nie zak┼éada si─Ö legins├│w przy cho─çby lekkiej nadwadze, a skarpety do sanda┼é├│w to oczywisty obciach. Wystarczy┼éoby spojrze─ç w lustroÔÇŁ ÔÇô┬áfrustruj─ů si─Ö komentatorzy, nie dostrzegaj─ůc istniej─ůcych mi─Ödzy nimi a krytykowanymi r├│┼╝nic, przede wszystkim w posiadanym kapitale spo┼éecznym i kulturowym. Fani Faszyn├│w niejednokrotnie faktycznie postrzegaj─ů pi─Ötnowane osoby jako r├│wne sobie, maj─ůce takie same mo┼╝liwo┼Ťci przestrzegania zasad mody, a w zwi─ůzku z tym do tego zobligowane. Win─ů za ┼éamanie regu┼é obarczaj─ů ich lenistwo, ni┼╝sz─ů inteligencj─Ö czy brak wstydu, daj─ůc tym wyraz zwyk┼éemu klasizmowi ÔÇô czy te┼╝ ÔÇ×klasizmowi 2.0ÔÇŁ, jak okre┼Ťli┼éa to Anna Dryja┼äska.

O nieobecnych si─Ö rozmawia

Aspekt dziania si─Ö tego konfliktu w przestrzeni cyfrowej jest bardzo istotny i pozwala na krytyk─Ö sieciowego pi─Ötnowania z jeszcze innej strony. Brak kompetencji kulturowych, kt├│rego jednym z efekt├│w s─ů trudno┼Ťci w pod─ů┼╝aniu za narzuconymi zasadami mody, w dzisiejszych czasach ┼é─ůczy si─Ö zwykle z cyfrowym wykluczeniem. Jego podstawowe czynniki to przede wszystkim wiek i wykszta┼écenie, a w mniejszym stopniu sytuacja materialna i miejsce zamieszkania (3), kt├│re odpowiadaj─ů te┼╝ za og├│lny brak dost─Öpu do kapita┼éu kulturowego. Jak wynika cho─çby z raportu ÔÇ×Diagnoza Spo┼éeczna 2015ÔÇŁ, ludzie starsi czy m┼éodzie┼╝ z marginesu, typowi ÔÇ×upolowaniÔÇŁ, w ogromnym procencie w og├│le nie korzystaj─ů z Internetu. To te┼╝ r├│┼╝ni publikowanie zdj─Ö─ç na Faszyn fromÔÇŽ od innych form krytyki modowej czy og├│lniej kulturowej. O gustach si─Ö dyskutuje, a konflikt mo┼╝e prowadzi─ç do rozwoju sztuki, jak─ů niew─ůtpliwie jest moda. Blogerki modowe czy sneakerheadzi┬áÔÇô fani modnego obuwia sportowego ÔÇô┬áto g┼é├│wnie m┼éodzi ludzie, dzieci sieci, kt├│rzy publikuj─ůc swoje zdj─Öcia na facebooku czy tumblrze, faktycznie godz─ů si─Ö na ich krytyk─Ö. Co wi─Öcej posiadane kompetencje kulturowe, uczestnictwo w kulturze dominuj─ůcej, pozwalaj─ů im ┼éatwiej nawigowa─ç w Internecie, aby na przyk┼éad odnajdywa─ç strony takie jak Faszyn fromÔÇŽ i tam broni─ç si─Ö przed zarzutami. Oczywi┼Ťcie w sieci granica mi─Ödzy pi─Ötnowaniem faktycznie szkodliwych czy nawet i jedynie irytuj─ůcych zjawisk a brutalnym hejtem jest bardzo cienka. Mimo to krytykowanie sieciowych autochton├│w jest czym┼Ť innym ni┼╝ atakowanie os├│b nieobecnych w sieci lub nie odnajduj─ůcych si─Ö w niej. Fani stron typu Faszyn fromÔÇŽ nie zauwa┼╝aj─ů, ┼╝e w tym wypadku oskar┼╝eni s─ů nieobecni na rozprawach i nie maj─ů jak si─Ö broni─ç. Rzymskie audiatur et altera pars┬ázdaje si─Ö nie obowi─ůzywa─ç, je┼Ťli druga strona nie ma konta na facebooku. Publikowanie i┬ákrytykowanie zdj─Ö─ç nie┼Ťwiadomych tego procesu i niemog─ůcych w nim uczestniczy─ç os├│b przypomina dawne wyroki in effigie, gdzie w miejsce obrazu wieszany jest post na tablicy. Z t─ů zasadnicz─ů r├│┼╝nic─ů, ┼╝e morderstwo czy zdrada stanu, w przeciwie┼ästwie do noszenia obciachowego t-shirta, faktycznie s─ů przest─Öpstwami.

Dyskretny urok proletariatu

Mamy wi─Öc ÔÇ×Gra┼╝ynyÔÇŁ, ÔÇ×Typowych Seb├│wÔÇŁ, ÔÇ×D┼╝esikiÔÇŁ czy ÔÇ×JanuszyÔÇŁ przewijaj─ůcych si─Ö codziennie na zdj─Öciach przez portale spo┼éeczno┼Ťciowe, krytykowanych nie tylko za ubi├│r, ale tak┼╝e obran─ů ┼Ťcie┼╝k─Ö edukacji, zawodow─ů czy sytuacj─Ö rodzinn─ů. Wi─Ökszo┼Ť─ç z wpisuj─ůcych si─Ö w te stereotypy ÔÇô czy mo┼╝e, skoro m├│wimy o Internecie, memy ÔÇô os├│b nie tylko nie ma poj─Öcia o byciu popularnym postem na Faszyn from raszyn, ale przede wszystkim nie jest ┼Ťwiadoma swojej przynale┼╝no┼Ťci do odr─Öbnej zbiorowo┼Ťci.

W terminologii marksistowskiej funkcjonuje okre┼Ťlenie ÔÇ×klasy w sobieÔÇŁ, ale by─ç mo┼╝e bardziej pasuj─ůce by┼éoby nazwanie ich zbiorowo┼Ťci─ů dyskretn─ů. Jej uczestnicy nie zdaj─ů sobie sprawy z wp┼éywu, jaki wywiera na nich uczestnictwo w niej, a to, co z zewn─ůtrz uznawane jest za ich cechy dystynktywne, dla nich jest niezauwa┼╝alnym elementem codzienno┼Ťci. Zbiorowo┼Ťci dyskretne mog─ů zosta─ç ÔÇ×zdemaskowaneÔÇŁ, uwidocznione ÔÇô to spotka┼éo na przyk┼éad ÔÇ×moheryÔÇŁ, kt├│re po tym, jak okre┼Ťlenie to sta┼éo si─Ö elementem do debaty politycznej, w du┼╝ej mierze zaakceptowa┼éy swoj─ů odr─Öbno┼Ť─ç i uczyni┼éy berety symbolem nowoodkrytej to┼╝samo┼Ťci. Podobny proces mo┼╝na obecnie zaobserwowa─ç na przyk┼éad w ┼Ťrodowiskach kibicowskich ÔÇô┬áRycerze Ortalionu (32500+ fan├│w) zamiast pod wp┼éywem internetowego pi─Ötnowania porzuca─ç wy┼Ťmiewane elementy ubioru czy zachowania, przechodz─ů na pozycje kontrkulturowe, szczeg├│lnie je┼Ťli ideologicznie i tak nie akceptuj─ů warto┼Ťci klas wy┼╝szych. Beka z odzie┼╝y patriotycznej (3000+ fan├│w) nie sprawia, ┼╝e staje si─Ö ona obciachowa ÔÇô┬áprzeciwnie, unaocznia wy┼Ťmiewanym istniej─ůce podzia┼éy, utwierdzaj─ůc ich w przekonaniu, ┼╝e nie ma dla nich miejsca w szeregach klasy dominuj─ůcej, i motywuj─ůc do trwania w kulturowej kontrze. Co gorsza legitymizuje pozbawiony szacunku do drugiej strony i ch─Öci porozumienia styl dyskutowania o gustach i modzie. Je┼Ťli jednej stronie wolno ┼Ťmia─ç si─Ö z ÔÇ×┼éysych w czapkach wpierdolkachÔÇŁ, druga czuje si─Ö tak samo uprawniona do m├│wienia o ÔÇ×pizdach w rurkachÔÇŁ.

┼╣r├│de┼é tego dyskursu szuka─ç nale┼╝y oczywi┼Ťcie w epoce przedinternetowej, w Polsce przede wszystkim w czasach transformacji ustrojowej, gdy z wzgl─Ödnie zuniformizowanego spo┼éecze┼ästwa wy┼éania─ç zacz─Ö┼éy si─Ö odr─Öbne klasy. Dr Magda Szcze┼Ťniak z rozmowie Jakubem Majmurkiem o problemach rodz─ůcej si─Ö klasy ┼Ťredniej z to┼╝samo┼Ťci─ů wizualn─ů m├│wi: ÔÇ×[ÔÇŽ] [Na pocz─ůtku lat 90.] w mediach g┼é├│wnego nurtu pojawia si─Ö j─Özyk pouczania i zawstydzania tych, kt├│rzy nie potrafi─ů odnale┼║─ç si─Ö w nowym systemie, nie dorastaj─ů do idealnego wzorca klasy ┼Ťredniej. Inteligencja znajduje sobie now─ů rol─Ö ÔÇô ekspert├│w zaznajomionych z kultur─ů zachodni─ů, dobrymi obyczajami i gustami, najlepszymi rozwi─ůzaniami politycznymi i tak dalej. Mo┼╝na wr─Öcz odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e inteligencja cieszy si─Ö, ┼╝e transformacja nie przebiega tak sprawnie, jak powinna, i ┼╝e dzi─Öki temu ci─ůgle ma kogo poucza─çÔÇŁ. Ci─Ö┼╝ko nie odnie┼Ť─ç wra┼╝enia, ┼╝e ten sam ÔÇ×j─Özyk pouczania i zawstydzaniaÔÇŁ jest dzi┼Ť domen─ů stron Faszyn fromÔÇŽ Zgodnie z zasad─ů divida et impera dzielenie na typy i grupy tych, kt├│rzy ze wzgl─Ödu na brak kapita┼éu kulturowego czy te┼╝ oportunizm nie uczestnicz─ů w kulturze dominuj─ůcej, pomaga jej przetrwa─ç na tej pozycji. B─Öd─ůce poza mainstreamem masy staj─ů si─Ö mozaik─ů ÔÇ×Gra┼╝ynÔÇŁ, ÔÇ×Typowych Seb├│wÔÇŁ, ÔÇ×D┼╝esikÔÇŁ i ÔÇ×JanuszyÔÇŁ. Naznaczeni, napi─Ötnowani, zatomizowani Inni staj─ů si─Ö ┼éatwym celem polowa┼ä z aparatem w telefonie, ko┼äcz─ůcych si─Ö zawieszeniem oprawionej w zabawny komentarz zdobyczy na Facebookowej ┼Ťcianie.

Z samych siebie si─Ö ┼Ťmiejecie

Jak mawia┼é klasyk: kto walczy z Czapkami Wpierdolkami (16000+ fan├│w) winien uwa┼╝a─ç, aby samemu nie zacz─ů─ç jej nosi─ç. Niegdy┼Ť uznawane za atrybut osiedlowego marginesu,┬á sta┼éy si─Ö wa┼╝nym elementem wizerunku internetowych modelek i modeli. W poszukiwaniu innowacji dyktatorzy trend├│w docieraj─ů wsz─Ödzie, tak┼╝e na kulturowy margines. Simmlowska teoria ÔÇ×skapywaniaÔÇŁ trend├│w, powolnego przyswajania stylu klasy wy┼╝szej przez klasy ni┼╝sze i ponownego r├│┼╝nicowania jest tylko jednym z wyja┼Ťnie┼ä proces├│w ewolucji mody. Nie┼Ťwiadomo┼Ť─ç zasad mody czy te┼╝ nieakceptowanie ich prowadz─ů do narodzin wielu nowych styl├│w, z kt├│rych cz─Ö┼Ť─ç zostaje przyw┼éaszczona przez g┼é├│wny nurt. Najs┼éynniejszy przyk┼éad to noszone przez poszukiwaczy z┼éota jeansy, ale przyk┼éady mo┼╝na mno┼╝y─ç. Pasiaste tracksuity Adidasa, koszule w krat─Ö czy po prostu noszenie na co dzie┼ä sportowego obuwia ÔÇô┬áwszystkie te modowe trendy zosta┼éy zaw┼éaszczone klasie ni┼╝szej, przede wszystkim pracownikom fizycznym i wykluczonej m┼éodzie┼╝y.

Przebierane imprezy organizowane w polskich miastach przez za┼éo┼╝ycieli Faszyn from raszyn, kt├│rych motywem przewodnim s─ů ÔÇ×[ÔÇŽ] panterka, brokat, cekiny, skarpety z sanda┼éami, klapki kubota, bia┼ée kozaczki, wystaj─ůce stringi, obezw┼éadniaj─ůcy kicz i modowe nieudactwoÔÇŁ dzi┼Ť jeszcze s┼éu┼╝─ů zabawie w biednych ludzi. Nawi─ůzuj─ůc do zjawiska ÔÇ×hipster rasizmuÔÇŁ, nazwa─ç by j─ů mo┼╝na hipster klasizmem. Wci─ů┼╝ badane s─ů jednak ┼Ťcie┼╝ki rozprzestrzeniania si─Ö trend├│w, szczeg├│lnie we wstrz─ůsanym regularnie viralami Internecie, i to, co jednego dnia jest obciachowe, nast─Öpnego mo┼╝e by─ç hitem mody. Alternatywno┼Ť─ç i subwersywno┼Ť─ç s─ů b┼éyskawicznie komodyfikowane, na przyk┼éad w postaci kosztuj─ůcych 185 funt├│w ┼╝├│┼étych koszulek noszonych zazwyczaj przez szeregowych pracownik├│w firmy DHL. Inno┼Ť─ç i niezale┼╝no┼Ť─ç to jednak cnoty zarezerwowane dla os├│b ju┼╝ przestrzegaj─ůcych, ┼Ťwiadomych istniej─ůcych zasad. Ci, kt├│rzy albo aspiruj─ů do uczestnictwa w kulturze dominuj─ůcej, albo kontestuj─ů j─ů i staraj─ů si─Ö, skromnymi cz─Östo ┼Ťrodkami, da─ç ekspresj─Ö osobistemu poczuciu estetyki, skazani s─ů na ÔÇ×obezw┼éadniaj─ůcy kicz i modowe nieudactwoÔÇŁ.

(1) C. R├╝ling, Theories of (management?) fashion: The contributions of Veblen, Simmel, Blumer, and Bourdieu, s. 10
(2) P. Bourdieu, Dystynkcja s. 89
(3) Opracowanie tematyczne Biura Analiz i Dokumentacji Kancelarii Senatu Wykluczenie cyfrowe w Polsce, s.7.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś