Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Europejska odpowied藕 na Igrzyska

Z艂oto, srebro, br膮z dla bia艂o-czerwonych i o gin膮cej przyrodzie i prawach cz艂owieka szybko zapominamy. 艁opocz膮ca na olimpijskim maszcie flaga narodowa - nawet je偶eli jest tylko snem - skutecznie przys艂ania powa偶ne problemy. Nacjonalizm jako idea przywi膮zania do narodu (czytaj: swojskiego lajfstajlu) po raz kolejny okaza艂 si臋 by膰 ideologi膮 silniejsz膮 od potrzeby spo艂ecznej sprawiedliwo艣ci.

ilustr.: Hanka Owsi艅ska

艢wiat艂o i d藕wi臋k. 艁y偶wiarka figurowa oraz hokeista wsp贸lnie zapalili znicz olimpijski. Nie zapali艂o si臋 natomiast jedno z pi臋ciu k贸艂 symbolu idei olimpijskiej. Zimowe igrzyska w Soczi zosta艂y rozpocz臋te. Ewikcja, homofobia, niszczenie przyrody sprawi艂y, 偶e znacznie zmniejszy艂o si臋 grono os贸b niecierpliwie wyczekuj膮cych igrzysk, czy s艂usznie?
 
Przygotowania do olimpiady zacz臋艂y si臋 ju偶 kilka lat wcze艣niej i od samego pocz膮tku budzi艂y kontrowersje. W mediach spo艂eczno艣ciowych, ale tak偶e oficjalnej w prasie i telewizji g艂贸wnie pa艅stw europejskich blogerzy, aktywi艣ci i dziennikarze publikowali artyku艂y o kosztach 鈥瀍kstra鈥 tegorocznych igrzysk. Lista zarzut贸w jest spora, a poniewa偶 materia艂y szerzej opisuj膮ce poszczeg贸lne z nich dost臋pne s膮 na klikni臋cie touchpadem wspomn臋 tylko o kilku z nich.
 
No Sochi!
 
Ju偶 na trzy lata przed Olimpiad膮, jej odwo艂ania domagali si臋 cz艂onkowie czerkieskiej diaspory. Chcieli w ten spos贸b przypomnie膰 XIX-wieczn膮 wojn臋 na Kaukazie i zbrodni臋 ludob贸jstwa na ich narodzie, kt贸ry zreszt膮 w Soczi mia艂 swoj膮 stolic臋. Szacuje si臋, 偶e mog艂o zgin膮膰 w贸wczas nawet milion Czerkies贸w. Tegoroczna olimpiada odbywa si臋 dok艂adnie w 150. rocznic臋 tamtych wydarze艅. Rosja do tej pory nie przeprosi艂a za t膮 masakr臋, przypomnieli o niej natomiast samob贸jczy zamachowcy w Wo艂ogradzie.
 
Soczi i okolice jako Kaukaski Rezerwat Biosfery w 1999 roku zosta艂y wpisane do listy 艣wiatowego dziedzictwa UNESCO. Budowa infrastruktury olimpijskiej na takim terenie od pocz膮tku zdawa艂a si臋 by膰 wysoce ryzykowna i zwr贸ci艂a uwag臋 ekolog贸w. Organizatorzy szybko jednak ten problem przekuli na sw贸j or臋偶 deklaruj膮c, 偶e olimpiada b臋dzie 鈥瀦ielona jak to tylko mo偶liwe鈥: za ka偶de drzewo 艣ci臋te na terenie parku narodowym posadzono trzy nowe, po raz pierwszy w Rosji u偶yto 鈥瀦ielonych standard贸w鈥, otwarto te偶 specjalny Park Ornitologiczny. Niebawem jednak okaza艂o si臋, 偶e 鈥瀦ielone obietnice鈥 mijaj膮 si臋 z rzeczywisto艣ci膮. 鈥濪zi臋ki鈥 robotom budowlanym mi臋dzy innymi zwierz臋ta takie jak nied藕wiedzie i kozioro偶ce kaukaskie uciek艂y ze swoich dotychczasowych stanowisk, osuszenie i zamiana terenu sprawi艂y, 偶e swoje miejsce do 偶ycia prawdopodobnie straci艂o 65 gatunk贸w ptak贸w w tym nara偶ony na wygini臋cie pelikan k臋dzierzawy, w zanieczyszczonych budow膮 rzekach nie ma pstr膮ga i drastycznie zmniejszy艂a si臋 populacja 艂ososia…
 
R贸wnolegle z 鈥瀙orz膮dkowaniem鈥 natury zaj臋to si臋 鈥瀘czyszczaniem鈥 miasta. Inwestycja olimpijskie potrzebuj膮 przecie偶 przestrzeni. Pod uderzeniami buldo偶er贸w w gruz obr贸cono setki dom贸w mieszka艅c贸w Soczi. Oficjalnie m贸wi si臋 o ponad tysi膮cu os贸b. Lokalne w艂adze twierdz膮 wprawdzie o tym, 偶e zapewni艂y odpowiednie odszkodowania, w rzeczywisto艣ci jednak wyrzucone osoby skazane zosta艂y na wynajmowanie tanich pokoi gdzie艣 na przedmie艣ciach lub zamieszkiwanie u dalszych krewnych. Lokalne w艂adze cz臋sto stara艂y si臋 uzna膰 burzone domy za wybudowane niezgodnie z prawem, dzi臋ki czemu poczuwa艂y si臋 zwolnione z obowi膮zku jakiejkolwiek rekompensaty. Starsze osoby, kt贸rych domy by艂y burzone na ich oczach, nazywa艂y to faszyzmem.
 
Kolejnym 鈥瀉le鈥 dla zimowej olimpiady jest wprowadzony niedawno w ca艂ej Rosji 鈥瀦akaz propagandy seksualnej鈥. Od stycznia tego roku zakazane s膮 tam manifestacje i marsze organizowane pod t臋czow膮 flag膮 ruchu LGBT, sama flaga te偶 zreszt膮 jest zakazana. Tw贸rcom przepisu, jak m贸wi膮 przy艣wieca艂a ochrona nieletnich przed homoseksualizmem, jednak prawo 艂atwo mo偶e by膰 u偶yte przeciwko wszelkim dzia艂aczom opozycyjnym. Putin wprawdzie 鈥瀙ozwoli艂鈥 gejom przyje偶d偶a膰 jednak pod warunkiem 鈥炁糴by zostawili dzieci w spokoju鈥. G艂贸wnym zarzutem 艣rodowisk LGBT do nowo uchwalonego prawa, jest to, 偶e cz臋sto wykorzystywane jest do wszelkiego rodzaju 鈥瀙olowa艅鈥 i 鈥瀞amos膮d贸w鈥 na osobach homoseksualnych. Przy okazji nale偶y r贸wnie偶 wspomnie膰 o bezpardonowej walce z opozycj膮 i organizacjami praw cz艂owieka 鈥 ten wizerunek w艂adze chcia艂y jednak z艂agodzi膰 wypuszczaj膮c przed olimpiad膮 wi臋藕ni贸w politycznych m. in. dziewczyny z Pussy Riot i Chodorkowskiego.
 
Na koniec nale偶a艂oby przypomnie膰, 偶e dotychczasowy koszt Igrzysk 鈥 40 mld dolar贸w 鈥 jest r贸wny kwocie przeznaczonej na wszystkie organizowane dot膮d zimowe olimpiady. Nie trudno wyobrazi膰 sobie, jak mo偶na by lepiej spo偶ytkowa膰 te pieni膮dze.
 
Lajk dla demokracji.
 
Wraz z uroczystym zapaleniem olimpijskiego znicza spo艂eczne i ekologiczne koszty olimpiady jak za dotkni臋ciem czarodziejskiej r贸偶d偶ki zesz艂y na plan dalszy. Na portalach spo艂eczno艣ciowych i w mediach g艂贸wnego obiegu wa偶niejsze s膮 teraz wiadomo艣ci o 偶yciu codziennym w wiosce olimpijskiej, stanie zdrowa zawodnik贸w czy o zdobytych i niezdobytych medalach. Czasem uzupe艂niaj膮 je rozmaite memy: z Putinem i tygrysem, o rzekomym zab贸jstwie cz艂owieka odpowiedzialnego za iluminacj臋 olimpijsk膮, te pokazuj膮ce niedor贸bki w soczijskich hotelach czy przypominaj膮ce o sytuacji homoseksualist贸w w Rosji. Najcz臋艣ciej nie towarzysz膮 im konkretne argumenty czy dyskusja, s膮 jednie przekazywanymi sobie mniej lub bardziej 艣miesznym obrazkami. Oczywi艣cie, taka jest specyfika mem贸w – raczej nie maj膮 one informowa膰 a jedynie pobudza膰, dawa膰 impuls. Warto si臋 jednak zastanowi膰 czemu taki impuls mo偶e s艂u偶y膰 i co mo偶e kry膰 si臋 z ich bezrefleksyjnym lakowaniem. Psychologizuj膮c, z jednej strony mo偶na je potraktowa膰 jako terapeutyczne 鈥瀙rze艣mianie鈥 problem贸w o kt贸rym m贸wi艂em wcze艣niej: emocje wkurzenia i bezsilno艣ci mog膮 potrzebowa膰 swojego uj艣cia. Czy jednak a偶 tak martwimy si臋 o los pelikan贸w i nied藕wiedzi na Kaukazie? Czy naprawd臋 nie mo偶emy zasn膮膰 my艣l膮c o rodzinie, kt贸ra po 50 nagle latach zosta艂a wyp臋dzona z w艂asnego domu? Nawet fakt, 偶e w Rosji zakazana jest promocja homoseksualizmu raczej nie sp臋dza nam snu z powiek 鈥 pierwsz膮 p艂yt臋 Tatu, tak jak rosyjsk膮 w贸dk臋 umiemy sobie przemyci膰. Memowe ataki przeciwko Olimpiadzie w Soczi zdaj膮 si臋 wi臋c by膰 czym艣 innym ni偶 protestem aktywist贸w, atakiem podwa偶aj膮cym pewne status quo.
 
S膮dz膮c po komentarzach towarzysz膮cych memom (鈥瀙rzecie偶 to typowe dla nich鈥) raczej wygl膮daj膮 one na dowarto艣ciowanie w艂asnej kultury kosztem tamtej obcej, nieeuropejskiej i niepolskiej, bo rosyjskiej ni偶 walk臋 o spo艂eczn膮 sprawiedliwo艣膰. Zjawisko tego wsp贸艂czesnego piel臋gnowania r贸偶nic kulturowych opisa艂a Verena Stolcke w Talking Culture. Jak zauwa偶y艂a – wsp贸艂cze艣nie, w czasach debaty o europejskiej integracji i imigrantach z po艂udnia i ze wschodu, coraz cz臋艣ciej m贸wi si臋 o 鈥瀔ulturze europejskiej鈥 lub 鈥瀗arodowej鈥 jako o czym艣 jednolitym i sta艂ym. W ten spos贸b 鈥瀔ultura鈥 nabiera szczeg贸lnego znaczenia, staj膮c si臋 kategori膮, kt贸ra dzi艣 podobnie jak dawniej rasa s艂u偶y dyskryminacji i uwaga – jest now膮 form膮 鈥瀝asizmu鈥. Oczywi艣cie ma艂o kto przyzna si臋 do 鈥瀝asizmu鈥, t艂umacz膮c si臋 co najwy偶ej specyficznym poczuciem humoru i ch臋ci膮 鈥瀌owalenia鈥 Putinowi. Rosjan przecie偶 szanujemy, bo takiego Dostojewskiego to ka偶dy zna i ceni, i 偶e to wszystko przeciwko ich z艂emu 鈥瀋arowi鈥.
 
O politycznym znaczeniu takich niewinnych 偶art贸w i codziennych obyczaj贸w jako tych podtrzymuj膮cych narodowy porz膮dek pisa艂 Michael Billig. Przekazywane sobie jednym klikni臋ciem, wywo艂uj膮 proste skojarzenia i komentarze. Z jednej strony daj膮 poczucie bezpiecze艅stwa i mi艂ego samopoczucia (przecie偶 walczymy!), z drugiej strony jednak staj膮 si臋 przejawem poczucia wy偶szo艣ci kultury (narodowej, europejskiej?) nad innymi kulturami (azjatyck膮, rosyjsk膮?) Nasz kolorowy lajfstajl kontra ich sowiecka siermi臋偶no艣膰. Taka walka nie wymaga 偶adnych po艣wi臋ce艅 鈥 nie wi膮偶e si臋 ze staniem na mrozie pod ambasad膮 czy bojkotem firm sponsoruj膮cych igrzyska (te zreszt膮 zr臋cznie wodz膮 konsument贸w za nos r贸wnocze艣nie reklamuj膮c si臋 jako gayfriendly lub ekologiczne). Memowa walka jest jak wypicie kawy z starbucksie 鈥 daje przyjemno艣膰 bycia u siebie i namiastk臋 walki o lepszy 艣wiat r贸wnocze艣nie.
 
W ten spos贸b zosta艂 przygotowany idealny grunt do narodowych zwyci臋stw. Z艂oto, srebro, br膮z dla bia艂o-czerwonych i o gin膮cej przyrodzie i prawach cz艂owieka szybko zapominamy. 艁opocz膮ca na olimpijskim maszcie flaga narodowa – nawet je偶eli jest tylko snem – skutecznie przys艂ania powa偶ne problemy. Nacjonalizm jako idea przywi膮zania do narodu (czytaj: swojskiego lajfstajlu) po raz kolejny okaza艂 si臋 by膰 ideologi膮 silniejsz膮 od potrzeby spo艂ecznej sprawiedliwo艣ci.
 
Je艣li nie chc膮 Pa艅stwo przegapi膰 kolejnych wyda艅 naszego tygodnika, zach臋camy do zapisania si臋 do naszego newslettera.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij