Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

EURO 2016: R贸wni w艣r贸d r贸wnych

To chyba najwa偶niejszy efekt powi臋kszenia fina艂贸w do 24 dru偶yn. Na starcie eliminacji w艂a艣ciwie ka偶dy w Europie m贸g艂 marzy膰 o awansie do Francji. Dru偶yny, kt贸rym uda艂o si臋 go wywalczy膰, nie przestaj膮 wierzy膰, 偶e to mo偶e by膰 ich turniej. Formu艂a mistrzostw 鈥 z ka偶dym rywalem rozgrywa si臋 jeden mecz i nie ma, jak w pi艂ce klubowej, rewan偶贸w 鈥 premiuje niespodzianki.

ilustr.: Tomasz Obi艅ski

ilustr.: Tomasz Obi艅ski


Popularny ostatnio podzia艂 艣wiata na centrum, p贸艂peryferie i peryferie idealnie pozwala sklasyfikowa膰 europejsk膮 pi艂k臋 klubow膮. Mamy wi臋c dwa kraje centrum: Hiszpani臋 i Angli臋, mo偶emy do艂膮czy膰 do nich jeszcze trzy miasta: Monachium, Pary偶 i Turyn. Potem nast臋puje d艂uga lista lig p贸艂peryferyjnych, jednych 鈥撀爅ak niemiecka 鈥撀爖najduj膮cych si臋 blisko centrum, innych 鈥撀爅ak ukrai艅ska 鈥撀爋ddalaj膮cych si臋 od niego. Wreszcie kraje w pi艂ce klubowej peryferyjne, kt贸rych najlepszym przyk艂adem jest Polska, od dwudziestu lat czekaj膮ca na awans mistrza kraju do upragnionego raju 鈥 Ligi Mistrz贸w.
Hiszpania to centrum, a w艂a艣ciwie hegemon pod wzgl臋dem sportowym. W ostatnich dziesi臋ciu latach dru偶yny z tego kraju wygra艂y Lig臋 Mistrz贸w pi臋膰 razy. W ostatnich trzech latach odnios艂y trzy tryumfy. Je艣li dodamy do tego trzy zwyci臋stwa Sewilli w trzech ostatnich edycjach Ligi Europy i trzy wygrane hiszpa艅skiej kadry w czterech du偶ych turniejach mi臋dzynarodowych (Mistrzostwa 艢wiata i Europy), zobaczymy bezprecedensow膮 dominacj臋 w historii pi艂ki. Bardziej szczeg贸艂owy ogl膮d sytuacji tylko utwierdzi nas w tym przekonaniu. Europejskie rozgrywki sta艂y si臋 w艂a艣ciwie miejscem do za艂atwiania wewn膮trzhiszpa艅skich porachunk贸w. Rywalizacja ta jest tym ciekawsza, 偶e do dw贸ch odwiecznych tytan贸w 鈥 Realu Madryt i FC Barcelony 鈥撀燿o艂膮czy艂o Atletico Madryt. I tak jedyn膮 dru偶yn膮 potrafi膮c膮 wyeliminowa膰 w ostatnich trzech sezonach Ligi Mistrz贸w Barcelon臋 jest Atletico (dokona艂o tego dwa razy). A jedynym klubem, kt贸ry jest w stanie powstrzyma膰 (trzy razy z rz膮du, w tym dwa w finale) gang Diego Simone w drodze po upragniony puchar, jest regularnie otrzymuj膮cy w lidze baty od rywali zza miedzy, ale nadal dominuj膮cy w Europie, Real Madryt. Tylko jeden klub 鈥撀燡uventus Turyn 鈥撀爓 ci膮gu ostatnich trzech lat wyeliminowa艂a kogo艣 z tr贸jki Real鈥揃arca鈥揂tletico. Warto wspomnie膰, 偶e decyduj膮ce o awansie bramki dla Starej Damy strzeli艂 wykupiony na dwa lata z Madrytu wychowanek Realu Alvaro Morata. Histori臋 t臋 mo偶na by ci膮gn膮膰 w艂a艣ciwie w niesko艅czono艣膰. Podobna, wewn膮trzhiszpa艅ska rywalizacja rozgrywa si臋 r贸wnie偶 w Lidze Europy.
W tyle za Hiszpanami
Drugim centrum, tym razem nie sportowym, lecz biznesowym, jest Anglia. Tamtejsza liga, r贸wno rozdzielaj膮ca przychody z praw telewizyjnych mi臋dzy kluby jako produkt finansowy, nie ma sobie r贸wnych w 艣wiecie footballu. Dzi臋ki ogromnym i r贸wno rozdzielanym pieni膮dzom wszystkie tamtejsze kluby sta膰 na transfery, o kt贸rych 艣redniacy z innych europejskich lig mog膮 tylko pomarzy膰. R贸wno艣ciowy system sprawia, 偶e cho膰 lig臋 t臋 trudno nazwa膰 najlepsz膮 sportowo (skoro Anglicy na europejskim podw贸rku dostaj膮 ostatnio baty i to nie tylko od Hiszpan贸w), to zdecydowanie s膮 to rozgrywki najciekawsze 鈥 ka偶dy mecz trzyma w napi臋ciu, a faworyci przegrywaj膮 tu zdecydowanie najcz臋艣ciej. Dowodem jest historia Leicester City, klubu, kt贸ry w kwietniu 2015 roku by艂 ostatni w tabeli, 艣wietn膮 ko艅c贸wk膮 sezonu zapewni艂 sobie utrzymanie, a w tym roku, ku rozpaczy bukmacher贸w, wygra艂 lig臋. Przed sezonem eksperci prawdopodobie艅stwo mistrzostwa dla Leicester oceniali na 1:5000.
Wreszcie trzy miasta: Monachium, Pary偶 i Turyn. Rezyduj膮ce w nich kluby 艂膮czy ca艂kowita dominacja we w艂asnych ligach krajowych 鈥 Juventus wygra艂 mistrzostwo W艂och pi臋膰 razy z rz臋du, PSG i Bayern mistrzostwo odpowiednio Francji i Niemiec cztery razy pod rz膮d. Opr贸cz dominacji ilo艣ciowej kluby te deklasuj膮 rywali jako艣ciowo, PSG nad drugim w tabeli Lyonem mia艂o wi臋cej punkt贸w przewagi ni偶 Lyon nad dziewi臋tnastym, przedostatnim, GFC Ajaccio. Wreszcie trzy wymienione kluby pr贸buj膮 podnie艣膰 r臋kawice i stan膮膰 do walki z Hiszpanami w Lidze Mistrz贸w. Juventusowi uda艂o si臋 nawet wyeliminowa膰 Real Madryt i doj艣膰 do fina艂u, gdzie przegra艂 z Barcelon膮. Bayern od trzech lat pr贸buje pokona膰 w p贸艂finale jak膮艣 hiszpa艅sk膮 dru偶yn臋. Rok po roku eliminowa艂 go Real, Barca, a w tym sezonie Atletico.
Dalej ligi p贸艂peryferyjne 鈥撀爂oni膮ca pod wzgl臋dem sportowym Hiszpan贸w, a biznesowym Anglik贸w, maj膮ca szanse w najbli偶szym czasie dosta膰 si臋 do centrum liga niemiecka. Od pewnego czasu stoj膮ce w miejscu w艂oska, francuska czy holenderska. Mieszcz膮ce si臋 na kra艅cach Europy rosyjska, ukrai艅ska i portugalska. Kluby z tych kraj贸w pr贸buj膮 rywalizowa膰 w europejskich pucharach, czasem udaje im si臋 doj艣膰 do fina艂贸w, jednak o wygrywanie trofe贸w jest coraz trudniej (ostatni tryumf w Lidze Mistrz贸w spoza klub贸w sklasyfikowanych w centrum zanotowa艂 Inter Mediolan w 2010, w Lidze Europy FC Porto w 2011 roku). Ka偶da z tych lig ma swoj膮 charakterystyk臋 i swoje problemy. Portugalia i Holandia to kraje do艣膰 ma艂e, kt贸rych kluby, przy obecnym modelu finansowym footballu, chyba nigdy ju偶 nie wyjd膮 poza model szlifowania talent贸w i sprzedawania ich za ogromne pieni膮dze na wi臋ksze 鈥瀝ynki zbytu鈥. Rosjanom i Ukrai艅com nie sprzyja klimat, a ostatnio r贸wnie偶 sytuacja polityczna. W艂osi, w pierwszej dekadzie XXI wieku skutecznie rywalizuj膮cy na salonach Ligi Mistrz贸w, pogr膮偶yli si臋 w kryzysie finansowym, z kt贸rego nie potrafi膮 znale藕膰 drogi wyj艣cia.
Na ko艅cu peryferie. Ligi Skandynawskie, Ba艂ka艅skie, kraje Europy 艢rodkowowschodniej 鈥 Polska, Czechy, S艂owacja, W臋gry, Rumunia. Tak jakby klubowa mapa Europy zatrzyma艂a si臋 w roku 1000. Wtedy kraje te jako ostatnie, przyjmuj膮c Chrzest, do艂膮cza艂y do kr臋gu kultury 艂aci艅skiej. Dzi艣, pomimo tego, 偶e jeszcze kilkadziesi膮t lat temu Steaua Bukareszt, Partizan Belgrad czy G贸rnik Zabrze potrafi艂y dociera膰 do fina艂贸w europejskich rozgrywek, zn贸w wygl膮daj膮 jak kto艣 w europejskiej pi艂ce klubowej zupe艂nie nowy. Celem nadrz臋dnym dla mistrz贸w z peryferii, dla polskich klub贸w nieosi膮galnym od dwudziestu lat, jest dostanie si臋 do fazy grupowej Ligi Mistrz贸w. Ewentualny awans do fazy pucharowej tych rozgrywek to sfera marze艅, w艂a艣ciwie niemo偶liwych do zrealizowania.
Globalizacja聽z korzy艣ci膮聽dla reprezentacji聽
Zwi臋kszaj膮ce si臋 z roku na rok nier贸wno艣ci w pi艂ce klubowej przynosz膮 zaskakuj膮cy skutek dla rozgrywek reprezentacyjnych. Rosn膮ca globalizacja pozwala, nie tylko najwi臋kszym klubom, wyci膮ga膰 talenty z ca艂ego 艣wiata w wieku m艂odzie艅czym czy nawet dzieci臋cym. Robert Lewandowski, aby pojecha膰 na Zach贸d, musia艂 zosta膰 kr贸lem strzelc贸w ligi polskiej. Pi艂karzom kilka lat m艂odszym od niego do transferu wystarczy艂a ju偶 tylko jedna, dobrze rozegrana runda w Ekstraklasie (przypadki Milika, St臋pi艅skiego, Wolskiego). Kluby, nawet z lig p贸艂peryferyjnych, obserwuj膮 w艂a艣ciwie wszystkie mo偶liwe rozgrywki, nie chc膮c przegapi膰 偶adnego potencjalnego talentu, a ich przewaga finansowa nad peryferiami pozwala testowa膰 w艂a艣ciwie do woli (z wymienionych trzech polskich pi艂karzy dotychczas tylko Milik zrobi艂 karier臋 na Zachodzie). Ka偶dy, kogo tylko na to sta膰, drenuje biedniejszych od siebie. Pozbawiane coraz wcze艣niej krajowych talent贸w kluby z lig peryferyjnych nie s膮 i raczej nie b臋d膮 w stanie podj膮膰 rywalizacji na europejskim forum.
To, co zab贸jcze dla klub贸w, staje si臋 zbawienne dla reprezentacji. Po pierwsze najwi臋ksze talenty z ka偶dego kraju przez coraz wi臋ksz膮 cz臋艣膰 kariery trenuj膮 pod okiem najlepszych specjalist贸w. Po drugie 鈥撀爋bieraj膮 miejsce w najlepszych klubach pi艂karzom miejscowym. W Bayernie Monachium kluczow膮 postaci膮 w obronie jest Austriak (Dawid Alaba), w pomocy Chilijczyk (Arturo Vidal), w ataku Polak (Robert Lewandowski). W Realu Madryt z przodu rz膮dz膮 Portugalczyk (Cristiano Ronaldo) i Walijczyk ( Gareth Bale), dost臋pu do bramki Kr贸lewskich strze偶e reprezentant Kostaryki (Keylor Navas), w bramce Barcelony mamy Chilijczyka (Claudio Bravo), pomoc膮 hiszpa艅skich klub贸w steruj膮 Chorwaci (Luka Modri膰 i Ivan Rakiti膰).
Hierarchia w europejskiej pi艂ce nadal pozostaje klarowna. Za faworyt贸w Euro 2016 uznaje si臋 Niemc贸w, Hiszpan贸w i Francuz贸w. Kraje te maj膮 tylu wybitnych pi艂karzy, 偶e mog艂yby pewnie wystawi膰 w turnieju dwie lub trzy 艣wietne jedenastki. Jednak nawet giganci zaczynaj膮 mie膰聽鈥撀燽y膰 mo偶e spowodowane rosn膮c膮 globalizacj膮 鈥撀爌roblemy. Niemcy nie maj膮 napastnika i prawego obro艅cy z prawdziwego zdarzenia. Mog膮 tylko zazdro艣ci膰 nam biegaj膮cych na tych pozycjach Roberta Lewandowskiego (kr贸l strzelc贸w Bundesligi) i 艁ukasza Piszczka (najlepszy prawy obro艅ca Bundesligi). Hiszpanie, zawsze posiadaj膮cy w ataku nadmiar bogactwa (Ra煤l Gonz谩lez, Fernando Torres, David Villa), na turniej do Francji wysy艂aj膮 trzydziestopi臋cioletniego Aritza Aduriza, 脕lvaro Morate i Nolito 鈥 pi艂karzy, przynajmniej w por贸wnaniu z wcze艣niejszymi gwiazdami, raczej anonimowych.
Euro pe艂ne wiary
Tymczasem Euro rozszerzono do 24 dru偶yn. Wydawa膰 by si臋 mog艂o, 偶e w efekcie mistrzostwa b臋d膮 bardziej przewidywalne 鈥 giganci spotkaj膮 si臋 z zespo艂ami, kt贸re dotychczas by艂y w og贸le za s艂abe, by na turniej si臋 dosta膰, i spuszcz膮 im lanie. Historia eliminacji do turnieju we Francji ka偶e taki wniosek postawi膰 pod znakiem zapytania. Reprezentacje debiutuj膮ce lub wracaj膮ce na Euro po d艂ugiej przerwie nie dosta艂y si臋 bowiem do Francji dlatego, 偶e zwi臋kszono limit miejsc. Jako pierwsze w swoich grupach miejsce w turnieju zaklepa艂y sobie Islandia (dwa razy pokona艂a Holandi臋) i Walia (wygra艂a i zremisowa艂a z Belgi膮). Dru偶yny te nie wygra艂y swoich grup, bo ostatnie mecze traktowa艂y w艂a艣ciwie jako towarzyskie. Ta sztuka, zwyci臋stwo w grupie, uda艂a si臋 natomiast Irlandii P贸艂nocnej i Austrii. Wszystko to kraje, kt贸rych ligi mo偶na uzna膰 maksymalnie za peryferyjne, je艣li nie p贸艂-amatorskie.
Poza naszpikowanymi gwiazdami kadrami Niemiec, Hiszpanii, Francji i Belgii reszt臋 dru偶yn na Euro w przybli偶eniu podzieli膰 mo偶na na dwie grupy. Bazuj膮ce na gwiazdach na co dzie艅 walcz膮cych w krajach centrum reprezentacje prowadzone przez super napastnik贸w:聽Polsk臋 (z Robertem Lewandowskim, kr贸lem strzelc贸w Bundesligi), Szwecj臋 (ze Zlatanem Ibrahimovi膰em, kr贸lem strzelc贸w ligi francuskiej), Portugali臋 (z najlepszym strzelcem Ligi Mistrz贸wm, Cristiano Ronaldo) czy Wali臋 (z Garethem Balem) i wielkich rozgrywaj膮cych: Chorwacj臋 (z Modri膰em i Rakiti膰em), S艂owacj臋 (z Ham拧ikiem) czy Austri臋 (z Alab膮, kt贸ry w reprezentacji gra w 艣rodku pomocy).
Drug膮 grup臋 tworz膮 dru偶yny pozbawione wielkich gwiazd, w zwi膮zku z tym szukaj膮ce atut贸w gdzie indziej. One z kolei bazuj膮 na 偶elaznej dyscyplinie taktycznej, perfekcyjnie wypracowanych sta艂ych fragmentach gry, a przede wszystkim zbudowaniu ducha zespo艂u, dzi臋ki kt贸remu pi艂karze, na co dzie艅 wyst臋puj膮cy na peryferiach klubowej pi艂ki, w meczach reprezentacji potrafi膮 jak r贸wny z r贸wnym rywalizowa膰 z gwiazdami z centrum (najlepszym przyk艂adem jest tu nasz grupowy rywal 鈥 Irlandia P贸艂nocna).
To chyba najwa偶niejszy efekt powi臋kszenia fina艂贸w do 24 dru偶yn. Na starcie eliminacji w艂a艣ciwie ka偶dy w Europie m贸g艂 marzy膰 o awansie do Francji. Dru偶yny, kt贸rym uda艂o si臋 go wywalczy膰, nie przestaj膮 wierzy膰, 偶e to mo偶e by膰 ich turniej (przecie偶 z wi臋kszo艣ci grup awansuj膮 dalej trzy z czterech zespo艂贸w, a jak pokazuje przyk艂ad Grecji z 2004 roku: w fazie pucharowej mo偶e zdarzy膰 si臋 wszystko). Formu艂a mistrzostw 鈥 z ka偶dym rywalem rozgrywa si臋 jeden mecz i nie ma, jak w pi艂ce klubowej, rewan偶贸w 鈥 premiuje niespodzianki.
***
Te dwa aspekty 鈥撀爌i艂karska globalizacja, u艂atwiaj膮ca wchodzenie na najwy偶szy 艣wiatowy poziom pi艂karzom ze wszystkich kraj贸w, i rozszerzona formu艂a mistrzostw, w kt贸rych wyst膮pi膮 24 dru偶yny, a do fazy pucharowej awansuje a偶 16 zespo艂贸w, sprawiaj膮, 偶e po coraz bardziej przewidywalnych rozgrywkach klubowych (parafrazuj膮c s艂owa Garego Linekera 鈥 startuj膮 w nich wszyscy, a i tak wygrywaj膮 kluby z Hiszpanii), mo偶emy by膰 艣wiadkami mistrzostw pe艂nych zaskocze艅. 呕aden z faworyt贸w nie przeszed艂 przez eliminacje bez szwanku: Niemcy przegra艂y z Polsk膮 i Irlandi膮, Hiszpanie dali si臋 pokona膰 S艂owakom, Belgowie nie znale藕li sposobu na Walijczyk贸w. Francja jako gospodarz w eliminacjach nie startowa艂a. Na Euro ka偶da taka wpadka kosztowa膰 mo偶e odpadni臋cie z turnieju i da膰 awans do dalszej fazy jakiemu艣 kopciuszkowi.
Dok膮d w mistrzostwach zajedzie Polska? Cho膰 serce nie艣mia艂o podpowiada p贸艂fina艂, przewidzie膰 to jest niezwykle trudno. Zdecydowanie pro艣ciej jest prorokowa膰, 偶e zar贸wno z Niemcami, jak i z Irlandczykami z P贸艂nocy b臋dziemy walczy膰 jak r贸wny z r贸wnym.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij