Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Ekwador w rozbi贸rce

W艂adze Ekwadoru nie wykaza艂y si臋 skuteczno艣ci膮 w walce z pandemi膮 koronawirusa. Wykorzysta艂y natomiast czas kwarantanny na rozmontowanie aparatu pa艅stwa i ograniczenie praw pracowniczych.
Ekwador w rozbi贸rce
ilustr.: Wojciech Pawli艅ski

Ma艂y andyjski kraj mo偶e nie wzbudza uwagi liczb膮 zara偶onych (62 tysi膮ce wed艂ug stanu na 4 lipca), zw艂aszcza je艣li por贸wnywa膰 go z s膮siedni膮 Brazyli膮 (ponad p贸艂tora miliona przypadk贸w). Ale to Ekwador jeszcze niedawno by艂 regionalnym rekordzist膮, je艣li chodzi o liczb臋 ofiar 艣miertelnych wirusa per capita.

Tymczasem prezydent Len铆n Moreno, zamiast wzmocni膰 system opieki zdrowotnej, zamkn膮艂 dekretem koleje pa艅stwowe i ekwadorsk膮 poczt臋. A to tylko czubek g贸ry lodowej.

Jak rozebra膰 s艂u偶b臋 zdrowia

W kwietniu 艣wiat obieg艂y przera偶aj膮ce zdj臋cia z Guayaquilu, najwi臋kszego miasta Ekwadoru, gdzie zmar艂ych z powodu pandemii by艂o tak wielu, 偶e ich cia艂a pozostawiano na chodnikach. Chyba wszyscy widzieli艣my te fotografie. Ale mo偶e nie do wszystkich dosz艂a informacja, 偶e w maju ekwadorskie ministerstwo zdrowia og艂osi艂o鈥 zwolnienie prawie trzech procent pracownik贸w s艂u偶by zdrowia w ca艂ym kraju. Szef resortu, Juan Carlos Zevallos, uspokaja艂, 偶e chodzi 鈥瀓edynie鈥 o personel administracyjny 鈥 tak jakby sprawna administracja nie mia艂a wp艂ywu na zarz膮dzanie kryzysem spowodowanym przez koronawirusa. Omar Ulfe z ekwadorskiego zwi膮zku pracownik贸w s艂u偶by zdrowia przeczy o艣wiadczeniom ministerstwa i zapewnia, 偶e w艣r贸d zwolnionych znale藕li si臋 tak偶e lekarze.

I to nie 偶adna niespodzianka, bo rz膮d Moreno od pocz膮tku kadencji os艂abia publiczn膮 s艂u偶b臋 zdrowia. Wed艂ug danych zebranych przez sto艂eczne Radio Pichincha bud偶et ministerstwa na 2018 rok zmniejszono z planowanych 4,2 do 3,6 miliarda dolar贸w, by w kolejnym roku zredukowa膰 go ponownie, do 3 miliard贸w. W marcu 2019 roku zwi膮zek zawodowy lekarzy donosi艂 o masowych zwolnieniach oko艂o trzech tysi臋cy pracownik贸w sektora. W maju zacz臋艂y si臋 mno偶y膰 skandale korupcyjne: maseczki ochronne czy worki na zw艂oki ofiar tragedii rz膮d kupowa艂 po znacznie zawy偶onych cenach, na czym bogacili si臋 zwi膮zani z nim przedsi臋biorcy. Potrzebne materia艂y ochronne cz臋sto nigdy do szpitali nie dociera艂y.

鈥 W pierwszych dniach kwarantanny ludzie bali si臋, 偶e najbardziej potrzebuj膮cy wyjd膮 na ulic臋 demolowa膰 i okrada膰 supermarkety 鈥 m贸wi Mar铆a Fernanda Andrade, psycholo偶ka i aktywistka spo艂eczna z Quito. 鈥 Najubo偶si nie wyszli. Wyszli najbogatsi. Nie masz poj臋cia, ile afer korupcyjnych wychodzi teraz na jaw, praktycznie codziennie!

Obok s艂u偶by zdrowia straty ponosz膮 tak偶e media publiczne: pod koniec maja zapowiedziano zwolnienie dw贸ch trzecich (!) personelu. To redukcja z poziomu 621 pracownik贸w do zaledwie 200. I zn贸w nie jest to nowo艣膰, ale kontynuacja tendencji. W grudniu 2019 roku liczb臋 zwolnie艅 w ca艂ym sektorze publicznym zwi膮zki zawodowe szacowa艂y na 25 tysi臋cy.

鈥 W艂adze t艂umacz膮, 偶e chodzi o optymalizacj臋 aparatu pa艅stwa, bo za rz膮d贸w Rafaela Correi administracja niby to rozrasta艂a si臋 bez umiaru 鈥 m贸wi Mar铆a Fernanda. Opowiada, 偶e po epoce prezydenta Correi pojawi艂o si臋 w spo艂ecze艅stwie powszechne poczucie zazdro艣ci w stosunku do tych, kt贸rzy zd膮偶yli za艂apa膰 si臋 na dobrze p艂atne stanowiska w sektorze publicznym.

鈥 Ale trzeba przyzna膰, 偶e za Correi administracja, s艂u偶ba zdrowia, no po prostu wszystko dzia艂a艂o du偶o lepiej 鈥 m贸wi Andrade, zaznaczaj膮c, 偶e wcale nie jest gor膮c膮 zwolenniczk膮 by艂ego prezydenta. 鈥 Wi臋c mo偶e te miejsca pracy w sektorze publicznym by艂y po prostu potrzebne.

Faktycznie. Gdy w 2016 roku, czyli jeszcze za rz膮d贸w Rafaela Correi, musia艂em dwukrotnie co艣 za艂atwi膰 w ekwadorskich urz臋dach, za ka偶dym razem przyjmowano mnie w zadbanych, nowoczesnych biurach, bez d艂ugich kolejek i arogancji urz臋dnik贸w, jak to si臋 nagminnie zdarza na przyk艂ad w Boliwii.

Obecne dzia艂ania to typowa strategia prawicowych rz膮d贸w w Ameryce 艁aci艅skiej, zw艂aszcza w przypadku publicznej s艂u偶by zdrowia. Najpierw zmniejszasz stopniowo bud偶et ministerstwa. Zwalniasz te偶 kolejne grupy personelu medycznego, wi臋c z czasem kolejki w przychodniach wyd艂u偶aj膮 si臋, sprz臋tu medycznego brakuje. Teraz ju偶 bardzo 艂atwo b臋dzie ci przekona膰 spo艂ecze艅stwo, 偶e szpitale s膮 niewydolne, bo s膮 pa艅stwowe. Co zrobi膰? Wiadomo: sprywatyzowa膰. I rzeczywi艣cie. 脫smego czerwca Jorge Wated, stoj膮cy na czele IESS, ekwadorskiego odpowiednika ZUS-u, zdradzi艂, 偶e rozwa偶a si臋 przekazanie koncesji na zarz膮dzanie szpitalami sp贸艂kom prywatnym. Wymieni艂 nawet nazwy korporacji Deloitte i Ernst & Young jako prawdopodobnych kandydat贸w. Ciekawe, czy b臋d膮 umia艂y wyczarowa膰 miliard dwie艣cie milion贸w dolar贸w, kt贸re rz膮d zabra艂 w ostatnich dw贸ch latach z bud偶etu s艂u偶by zdrowia.

Ustawa (nie)humanitarna

Rz膮d Moreno usi艂owa艂 zredukowa膰 tak偶e finansowanie szkolnictwa wy偶szego. Pami臋taj膮c przy tym masowe protesty student贸w i wyk艂adowc贸w przeciw dziewi臋cioprocentowym ci臋ciom w bud偶ecie na 2019 rok, w roku 2020 wykorzysta艂 kwarantann臋 do og艂oszenia kolejnych, tym razem dziesi臋cioprocentowych ci臋膰. Studenci wyszli jednak na ulice w maskach na twarzach i zachowuj膮c dystans spo艂eczny, a na drodze w艂adzy wykonawczej stan臋艂a s膮downicza. Ekwadorski Trybuna艂 Konstytucyjny ma rozpatrzy膰, czy decyzja ministerstwa finans贸w jest zgodna z ustaw膮 zasadnicz膮. Artyku艂 165 konstytucji przewiduje, 偶e w ramach stanu wyj膮tkowego, kt贸ry wprowadzono w kraju na czas pandemii od dnia 16 marca, w艂adze mog膮 zawiesi膰 prawo do swobodnego poruszania si臋 czy zgromadze艅. Nie maj膮 natomiast dodatkowych uprawnie艅 do zmian w kwestiach takich jak zdrowie publiczne lub szkolnictwo. Ustawa zasadnicza przewiduje r贸wnie偶, 偶e fundusze przeznaczane na edukacj臋 powinny stanowi膰 co najmniej 6 procent PKB. Obecnie, wed艂ug r贸偶nych szacunk贸w, bud偶et szk贸艂 i uniwersytet贸w nie przekracza w sumie 4 procent PKB, a w ostatnich latach jest systematycznie obni偶any.

W odpowiedzi na zmniejszenie 艣rodk贸w niekt贸re uczelnie zawiesi艂y zapisy na zaj臋cia na kolejny semestr. Jak t艂umacz膮 przedstawiciele Uniwersytetu Centralnego w Ekwadorze, je艣li Trybuna艂 Konstytucyjny nie odrzuci decyzji ministerstwa, uczelnia nie b臋dzie w stanie op艂aci膰 pensji wyk艂adowcom. Rz膮d obci膮艂 tak偶e bud偶et na szko艂y podstawowe i 艣rednie. Agust铆n Lindao, koordynator Sieci Nauczycieli w Ekwadorze, donosi, 偶e w wyniku tej decyzji prac臋 straci艂o oko艂o tysi膮ca pedagog贸w.

Zmiany nie omin臋艂y praw pracowniczych. Wed艂ug dekretu nazwanego eufemistycznie Ustaw膮 humanitarn膮 (Ley humanitaria) pracodawcy b臋d膮 mogli skr贸ci膰 godziny pracy o po艂ow臋 i obni偶y膰 p艂ace o 45 procent. Zatem ci, kt贸rzy otrzymywali do tej pory wynagrodzenie minimalne 鈥 400 dolar贸w 鈥 mog膮 od przysz艂ego miesi膮ca dostawa膰 jedynie 220 dolar贸w. I tak nawet przez najbli偶sze cztery lata. Ma艂o tego, teraz to pracodawca, bez konsultacji z pracownikiem, b臋dzie m贸g艂 decydowa膰, kiedy ten ostatni wykorzysta przys艂uguj膮ce mu dni wolne, a w pracy zdalnej dopuszcza si臋 dni pracy nawet do dwunastu godzin.

Teraz uwaga: tego typu zmiany w umowach o prac臋 b臋dzie mo偶na wprowadza膰 za porozumieniem stron, ale tylko bilateralnym i bezpo艣rednim, tote偶 pracownik nie b臋dzie mia艂 oparcia ani w zwi膮zku zawodowym, ani w instytucjach pa艅stwa. W przypadku gdy nie dojdzie do porozumienia, wed艂ug tej samej ustawy zawsze b臋dzie mo偶na takiego pracownika zwolni膰.

Innymi s艂owy: pracodawca mo偶e robi膰, co zechce. To kilka d艂ugich krok贸w wstecz w wieloletniej walce o godne warunki pracy, teraz zaprzepaszczonej w jednym dekrecie. Teoretycznie z powodu pandemii.

Gdy sto艂eczni pracownicy manifestowali na ulicach przeciw skandalicznym zmianom w kodeksie pracy, Jorge Yundo Machado, burmistrz Quito, poprosi艂, by pozostali w domach i znale藕li sobie inn膮 form臋 protestu na czas kwarantanny. Szkoda, 偶e nie poprosi艂 prezydenta o znalezienie sobie innej formy walki z pandemi膮 ni偶 totalna rozbi贸rka pa艅stwa.

A najlepsze dopiero nadchodzi. 19 maja, i zn贸w: jednym podpisem, Len铆n Moreno pozby艂 si臋 o艣miu sp贸艂ek skarbu pa艅stwa. I to nie byle jakich sp贸艂ek. W艣r贸d zlikwidowanych firm znalaz艂y si臋 koleje pa艅stwowe, ekwadorska poczta, linie lotnicze TAME czy publiczne media. Zamkni臋to tak偶e ambasady w Malezji, Iranie, Nikaragui, przy Parlamencie Andyjskim i Organizacji Mi臋dzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, a tak偶e konsulaty w Meksyku i Wenezueli.

Nie id藕cie t膮 drog膮

Len铆n Moreno doszed艂 do w艂adzy w 2017 roku jako nast臋pca Rafaela Correi (w czasie jego kadencji by艂 wiceprezydentem). W wyniku postrza艂u w plecy od 1998 roku je藕dzi na w贸zku inwalidzkim. W rz膮dzie Correi zajmowa艂 si臋 mi臋dzy innymi specjalnymi programami dla ludzi niepe艂nosprawnych, najubo偶szych, najbardziej potrzebuj膮cych, i to tego typu zainteresowa艅 spodziewano si臋 od niego jako prezydenta. Nie do ko艅ca wiadomo dlaczego porzuci艂 nagle centrolewicow膮 wizj臋 Correi i sta艂 si臋 ksi膮偶kowym przyk艂adem latynoameryka艅skiego neolibera艂a, pos艂usznego dyktatom Mi臋dzynarodowego Funduszu Walutowego.

艢cieraj膮 si臋 dwie teorie: albo Moreno zdradzi艂 Corre臋, albo wszystko by艂o ju偶 ukartowane, a obecny prezydent mia艂 najsympatyczniejsz膮 prezencj臋 do tego, 偶eby wprowadzi膰 w 偶ycie monstrualny plan ci臋膰 i likwidacji. Tak czy inaczej kwarantanna spad艂a prezydentowi z nieba. Potencjalni protestuj膮cy siedz膮 w domach, wi臋c dekrety posz艂y w ruch.

Trudno nie zwr贸ci膰 uwagi, 偶e na gruncie ameryka艅skim w艣r贸d rz膮d贸w, kt贸re najlepiej poradzi艂y sobie z pandemi膮, wyr贸偶niaj膮 si臋 te lewicowe i centrowe: Argentyna, Kuba czy Wenezuela. To nie sztywna regu艂a, ale im bardziej w praw膮 stron臋 sceny politycznej, tym wi臋cej przypadk贸w koronawirusa: Stany Zjednoczone Trumpa przoduj膮 bezwzgl臋dnie na skal臋 艣wiatow膮, Brazylia faszyzuj膮cego Bolsonara jest druga w kolejce.

Jak ju偶 wiemy, rz膮d Ekwadoru przez pewien czas mierzy艂 si臋 z najwi臋ksz膮 liczb膮 ofiar 艣miertelnych per capita na kontynencie. Ale zamiast skupi膰 si臋 na walce z wirusem postawi艂 sobie za cel przypodobanie si臋 mi臋dzynarodowym wierzycielom 鈥 i trzeba przyzna膰, 偶e d艂ugi oddaje na czas. Kto za to zap艂aci? Na pewno nie inwestorzy, oni s膮 przecie偶 zwolnieni z podatk贸w na dwana艣cie lat od rozpocz臋cia dzia艂alno艣ci w kraju. Przedsi臋biorstwa naftowe raczej te偶 nie, bo jak zauwa偶a Jonathan B谩ez Valencia z Uniwersytetu Centralnego, wraz z nowelizacj膮 ustawy o wydobyciu ropy, podpisan膮 przez Moreno w 2018 roku, zmala艂y wp艂ywy skarbu pa艅stwa z tej aktywno艣ci. Zap艂ac膮 wi臋c zwykli Ekwadorczycy.

I tak zamiast chroni膰 pracownik贸w wyrzuca si臋 ich na bruk. Zamiast wzmacnia膰 s艂u偶b臋 zdrowia zmniejsza si臋 jej finansowanie, zwalnia administracj臋 publiczn膮 i szuka prywatnej. Po skali tragedii wida膰, 偶e to droga donik膮d.

脌 propos dr贸g. W ostatnich dniach organizacje praw cz艂owieka donios艂y, 偶e korzystaj膮c z zamieszania, przedsi臋biorstwo naftowe Petroamazonas rozpocz臋艂o budow臋 drogi wewn膮trz Parku Narodowego Yasun铆 w ekwadorskiej Amazonii, prawdopodobnie w celach wydobywczych. Korzystaj z kwarantanny, kto mo偶e!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij