Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Ekwador w rozbi├│rce

W┼éadze Ekwadoru nie wykaza┼éy si─Ö skuteczno┼Ťci─ů w walce z pandemi─ů koronawirusa. Wykorzysta┼éy natomiast czas kwarantanny na rozmontowanie aparatu pa┼ästwa i ograniczenie praw pracowniczych.
Ekwador w rozbi├│rce
ilustr.: Wojciech Pawliński

Ma┼éy andyjski kraj mo┼╝e nie wzbudza uwagi liczb─ů zara┼╝onych (62 tysi─ůce wed┼éug stanu na 4 lipca), zw┼éaszcza je┼Ťli por├│wnywa─ç go z s─ůsiedni─ů Brazyli─ů (ponad p├│┼étora miliona przypadk├│w). Ale to Ekwador jeszcze niedawno by┼é regionalnym rekordzist─ů, je┼Ťli chodzi o liczb─Ö ofiar ┼Ťmiertelnych wirusa per capita.

Tymczasem prezydent Len├şn Moreno, zamiast wzmocni─ç system opieki zdrowotnej, zamkn─ů┼é dekretem koleje pa┼ästwowe i ekwadorsk─ů poczt─Ö. A to tylko czubek g├│ry lodowej.

Jak rozebrać służbę zdrowia

W kwietniu ┼Ťwiat obieg┼éy przera┼╝aj─ůce zdj─Öcia z Guayaquilu, najwi─Ökszego miasta Ekwadoru, gdzie zmar┼éych z powodu pandemii by┼éo tak wielu, ┼╝e ich cia┼éa pozostawiano na chodnikach. Chyba wszyscy widzieli┼Ťmy te fotografie. Ale mo┼╝e nie do wszystkich dosz┼éa informacja, ┼╝e w maju ekwadorskie ministerstwo zdrowia og┼éosi┼éoÔÇŽ zwolnienie prawie trzech procent pracownik├│w s┼éu┼╝by zdrowia w ca┼éym kraju. Szef resortu, Juan Carlos Zevallos, uspokaja┼é, ┼╝e chodzi ÔÇ×jedynieÔÇŁ o personel administracyjny ÔÇô tak jakby sprawna administracja nie mia┼éa wp┼éywu na zarz─ůdzanie kryzysem spowodowanym przez koronawirusa. Omar Ulfe z ekwadorskiego zwi─ůzku pracownik├│w s┼éu┼╝by zdrowia przeczy o┼Ťwiadczeniom ministerstwa i zapewnia, ┼╝e w┼Ťr├│d zwolnionych znale┼║li si─Ö tak┼╝e lekarze.

I to nie ┼╝adna niespodzianka, bo rz─ůd Moreno od pocz─ůtku kadencji os┼éabia publiczn─ů s┼éu┼╝b─Ö zdrowia. Wed┼éug danych zebranych przez sto┼éeczne Radio Pichincha bud┼╝et ministerstwa na 2018 rok zmniejszono z planowanych 4,2 do 3,6 miliarda dolar├│w, by w kolejnym roku zredukowa─ç go ponownie, do 3 miliard├│w. W marcu 2019 roku zwi─ůzek zawodowy lekarzy donosi┼é o masowych zwolnieniach oko┼éo trzech tysi─Öcy pracownik├│w sektora. W maju zacz─Ö┼éy si─Ö mno┼╝y─ç skandale korupcyjne: maseczki ochronne czy worki na zw┼éoki ofiar tragedii rz─ůd kupowa┼é po znacznie zawy┼╝onych cenach, na czym bogacili si─Ö zwi─ůzani z nim przedsi─Öbiorcy. Potrzebne materia┼éy ochronne cz─Östo nigdy do szpitali nie dociera┼éy.

ÔÇô W pierwszych dniach kwarantanny ludzie bali si─Ö, ┼╝e najbardziej potrzebuj─ůcy wyjd─ů na ulic─Ö demolowa─ç i okrada─ç supermarkety ÔÇô m├│wi Mar├şa Fernanda Andrade, psycholo┼╝ka i aktywistka spo┼éeczna z Quito. ÔÇô Najubo┼╝si nie wyszli. Wyszli najbogatsi. Nie masz poj─Öcia, ile afer korupcyjnych wychodzi teraz na jaw, praktycznie codziennie!

Obok s┼éu┼╝by zdrowia straty ponosz─ů tak┼╝e media publiczne: pod koniec maja zapowiedziano zwolnienie dw├│ch trzecich (!) personelu. To redukcja z poziomu 621 pracownik├│w do zaledwie 200. I zn├│w nie jest to nowo┼Ť─ç, ale kontynuacja tendencji. W grudniu 2019 roku liczb─Ö zwolnie┼ä w ca┼éym sektorze publicznym zwi─ůzki zawodowe szacowa┼éy na 25 tysi─Öcy.

ÔÇô W┼éadze t┼éumacz─ů, ┼╝e chodzi o optymalizacj─Ö aparatu pa┼ästwa, bo za rz─ůd├│w Rafaela Correi administracja niby to rozrasta┼éa si─Ö bez umiaru ÔÇô m├│wi Mar├şa Fernanda. Opowiada, ┼╝e po epoce prezydenta Correi pojawi┼éo si─Ö w spo┼éecze┼ästwie powszechne poczucie zazdro┼Ťci w stosunku do tych, kt├│rzy zd─ů┼╝yli za┼éapa─ç si─Ö na dobrze p┼éatne stanowiska w sektorze publicznym.

ÔÇô Ale trzeba przyzna─ç, ┼╝e za Correi administracja, s┼éu┼╝ba zdrowia, no po prostu wszystko dzia┼éa┼éo du┼╝o lepiej ÔÇô m├│wi Andrade, zaznaczaj─ůc, ┼╝e wcale nie jest gor─ůc─ů zwolenniczk─ů by┼éego prezydenta. ÔÇô Wi─Öc mo┼╝e te miejsca pracy w sektorze publicznym by┼éy po prostu potrzebne.

Faktycznie. Gdy w 2016 roku, czyli jeszcze za rz─ůd├│w Rafaela Correi, musia┼éem dwukrotnie co┼Ť za┼éatwi─ç w ekwadorskich urz─Ödach, za ka┼╝dym razem przyjmowano mnie w zadbanych, nowoczesnych biurach, bez d┼éugich kolejek i arogancji urz─Ödnik├│w, jak to si─Ö nagminnie zdarza na przyk┼éad w Boliwii.

Obecne dzia┼éania to typowa strategia prawicowych rz─ůd├│w w Ameryce ┼üaci┼äskiej, zw┼éaszcza w przypadku publicznej s┼éu┼╝by zdrowia. Najpierw zmniejszasz stopniowo bud┼╝et ministerstwa. Zwalniasz te┼╝ kolejne grupy personelu medycznego, wi─Öc z czasem kolejki w przychodniach wyd┼éu┼╝aj─ů si─Ö, sprz─Ötu medycznego brakuje. Teraz ju┼╝ bardzo ┼éatwo b─Ödzie ci przekona─ç spo┼éecze┼ästwo, ┼╝e szpitale s─ů niewydolne, bo s─ů pa┼ästwowe. Co zrobi─ç? Wiadomo: sprywatyzowa─ç. I rzeczywi┼Ťcie. ├ôsmego czerwca Jorge Wated, stoj─ůcy na czele IESS, ekwadorskiego odpowiednika ZUS-u, zdradzi┼é, ┼╝e rozwa┼╝a si─Ö przekazanie koncesji na zarz─ůdzanie szpitalami sp├│┼ékom prywatnym. Wymieni┼é nawet nazwy korporacji Deloitte i Ernst & Young jako prawdopodobnych kandydat├│w. Ciekawe, czy b─Öd─ů umia┼éy wyczarowa─ç miliard dwie┼Ťcie milion├│w dolar├│w, kt├│re rz─ůd zabra┼é w ostatnich dw├│ch latach z bud┼╝etu s┼éu┼╝by zdrowia.

Ustawa (nie)humanitarna

Rz─ůd Moreno usi┼éowa┼é zredukowa─ç tak┼╝e finansowanie szkolnictwa wy┼╝szego. Pami─Ötaj─ůc przy tym masowe protesty student├│w i wyk┼éadowc├│w przeciw dziewi─Öcioprocentowym ci─Öciom w bud┼╝ecie na 2019 rok, w roku 2020 wykorzysta┼é kwarantann─Ö do og┼éoszenia kolejnych, tym razem dziesi─Öcioprocentowych ci─Ö─ç. Studenci wyszli jednak na ulice w maskach na twarzach i zachowuj─ůc dystans spo┼éeczny, a na drodze w┼éadzy wykonawczej stan─Ö┼éa s─ůdownicza. Ekwadorski Trybuna┼é Konstytucyjny ma rozpatrzy─ç, czy decyzja ministerstwa finans├│w jest zgodna z ustaw─ů zasadnicz─ů. Artyku┼é 165 konstytucji przewiduje, ┼╝e w ramach stanu wyj─ůtkowego, kt├│ry wprowadzono w kraju na czas pandemii od dnia 16 marca, w┼éadze mog─ů zawiesi─ç prawo do swobodnego poruszania si─Ö czy zgromadze┼ä. Nie maj─ů natomiast dodatkowych uprawnie┼ä do zmian w kwestiach takich jak zdrowie publiczne lub szkolnictwo. Ustawa zasadnicza przewiduje r├│wnie┼╝, ┼╝e fundusze przeznaczane na edukacj─Ö powinny stanowi─ç co najmniej 6 procent PKB. Obecnie, wed┼éug r├│┼╝nych szacunk├│w, bud┼╝et szk├│┼é i uniwersytet├│w nie przekracza w sumie 4 procent PKB, a w ostatnich latach jest systematycznie obni┼╝any.

W odpowiedzi na zmniejszenie ┼Ťrodk├│w niekt├│re uczelnie zawiesi┼éy zapisy na zaj─Öcia na kolejny semestr. Jak t┼éumacz─ů przedstawiciele Uniwersytetu Centralnego w Ekwadorze, je┼Ťli Trybuna┼é Konstytucyjny nie odrzuci decyzji ministerstwa, uczelnia nie b─Ödzie w stanie op┼éaci─ç pensji wyk┼éadowcom. Rz─ůd obci─ů┼é tak┼╝e bud┼╝et na szko┼éy podstawowe i ┼Ťrednie. Agust├şn Lindao, koordynator Sieci Nauczycieli w Ekwadorze, donosi, ┼╝e w wyniku tej decyzji prac─Ö straci┼éo oko┼éo tysi─ůca pedagog├│w.

Zmiany nie omin─Ö┼éy praw pracowniczych. Wed┼éug dekretu nazwanego eufemistycznie Ustaw─ů humanitarn─ů (Ley humanitaria) pracodawcy b─Öd─ů mogli skr├│ci─ç godziny pracy o po┼éow─Ö i obni┼╝y─ç p┼éace o 45 procent. Zatem ci, kt├│rzy otrzymywali do tej pory wynagrodzenie minimalne ÔÇô 400 dolar├│w ÔÇô mog─ů od przysz┼éego miesi─ůca dostawa─ç jedynie 220 dolar├│w. I tak nawet przez najbli┼╝sze cztery lata. Ma┼éo tego, teraz to pracodawca, bez konsultacji z pracownikiem, b─Ödzie m├│g┼é decydowa─ç, kiedy ten ostatni wykorzysta przys┼éuguj─ůce mu dni wolne, a w pracy zdalnej dopuszcza si─Ö dni pracy nawet do dwunastu godzin.

Teraz uwaga: tego typu zmiany w umowach o prac─Ö b─Ödzie mo┼╝na wprowadza─ç za porozumieniem stron, ale tylko bilateralnym i bezpo┼Ťrednim, tote┼╝ pracownik nie b─Ödzie mia┼é oparcia ani w zwi─ůzku zawodowym, ani w instytucjach pa┼ästwa. W przypadku gdy nie dojdzie do porozumienia, wed┼éug tej samej ustawy zawsze b─Ödzie mo┼╝na takiego pracownika zwolni─ç.

Innymi s┼éowy: pracodawca mo┼╝e robi─ç, co zechce. To kilka d┼éugich krok├│w wstecz w wieloletniej walce o godne warunki pracy, teraz zaprzepaszczonej w jednym dekrecie. Teoretycznie z powodu pandemii.

Gdy sto┼éeczni pracownicy manifestowali na ulicach przeciw skandalicznym zmianom w kodeksie pracy, Jorge Yundo Machado, burmistrz Quito, poprosi┼é, by pozostali w domach i znale┼║li sobie inn─ů form─Ö protestu na czas kwarantanny. Szkoda, ┼╝e nie poprosi┼é prezydenta o znalezienie sobie innej formy walki z pandemi─ů ni┼╝ totalna rozbi├│rka pa┼ästwa.

A najlepsze dopiero nadchodzi. 19 maja, i zn├│w: jednym podpisem, Len├şn Moreno pozby┼é si─Ö o┼Ťmiu sp├│┼éek skarbu pa┼ästwa. I to nie byle jakich sp├│┼éek. W┼Ťr├│d zlikwidowanych firm znalaz┼éy si─Ö koleje pa┼ästwowe, ekwadorska poczta, linie lotnicze TAME czy publiczne media. Zamkni─Öto tak┼╝e ambasady w Malezji, Iranie, Nikaragui, przy Parlamencie Andyjskim i Organizacji Mi─Ödzynarodowego Lotnictwa Cywilnego, a tak┼╝e konsulaty w Meksyku i Wenezueli.

Nie id┼║cie t─ů drog─ů

Len├şn Moreno doszed┼é do w┼éadzy w 2017 roku jako nast─Öpca Rafaela Correi (w czasie jego kadencji by┼é wiceprezydentem). W wyniku postrza┼éu w plecy od 1998 roku je┼║dzi na w├│zku inwalidzkim. W rz─ůdzie Correi zajmowa┼é si─Ö mi─Ödzy innymi specjalnymi programami dla ludzi niepe┼énosprawnych, najubo┼╝szych, najbardziej potrzebuj─ůcych, i to tego typu zainteresowa┼ä spodziewano si─Ö od niego jako prezydenta. Nie do ko┼äca wiadomo dlaczego porzuci┼é nagle centrolewicow─ů wizj─Ö Correi i sta┼é si─Ö ksi─ů┼╝kowym przyk┼éadem latynoameryka┼äskiego neolibera┼éa, pos┼éusznego dyktatom Mi─Ödzynarodowego Funduszu Walutowego.

┼Ücieraj─ů si─Ö dwie teorie: albo Moreno zdradzi┼é Corre─Ö, albo wszystko by┼éo ju┼╝ ukartowane, a obecny prezydent mia┼é najsympatyczniejsz─ů prezencj─Ö do tego, ┼╝eby wprowadzi─ç w ┼╝ycie monstrualny plan ci─Ö─ç i likwidacji. Tak czy inaczej kwarantanna spad┼éa prezydentowi z nieba. Potencjalni protestuj─ůcy siedz─ů w domach, wi─Öc dekrety posz┼éy w ruch.

Trudno nie zwr├│ci─ç uwagi, ┼╝e na gruncie ameryka┼äskim w┼Ťr├│d rz─ůd├│w, kt├│re najlepiej poradzi┼éy sobie z pandemi─ů, wyr├│┼╝niaj─ů si─Ö te lewicowe i centrowe: Argentyna, Kuba czy Wenezuela. To nie sztywna regu┼éa, ale im bardziej w praw─ů stron─Ö sceny politycznej, tym wi─Öcej przypadk├│w koronawirusa: Stany Zjednoczone Trumpa przoduj─ů bezwzgl─Ödnie na skal─Ö ┼Ťwiatow─ů, Brazylia faszyzuj─ůcego Bolsonara jest druga w kolejce.

Jak ju┼╝ wiemy, rz─ůd Ekwadoru przez pewien czas mierzy┼é si─Ö z najwi─Öksz─ů liczb─ů ofiar ┼Ťmiertelnych per capita na kontynencie. Ale zamiast skupi─ç si─Ö na walce z wirusem postawi┼é sobie za cel przypodobanie si─Ö mi─Ödzynarodowym wierzycielom ÔÇô i trzeba przyzna─ç, ┼╝e d┼éugi oddaje na czas. Kto za to zap┼éaci? Na pewno nie inwestorzy, oni s─ů przecie┼╝ zwolnieni z podatk├│w na dwana┼Ťcie lat od rozpocz─Öcia dzia┼éalno┼Ťci w kraju. Przedsi─Öbiorstwa naftowe raczej te┼╝ nie, bo jak zauwa┼╝a Jonathan B├íez Valencia z Uniwersytetu Centralnego, wraz z nowelizacj─ů ustawy o wydobyciu ropy, podpisan─ů przez Moreno w 2018 roku, zmala┼éy wp┼éywy skarbu pa┼ästwa z tej aktywno┼Ťci. Zap┼éac─ů wi─Öc zwykli Ekwadorczycy.

I tak zamiast chroni─ç pracownik├│w wyrzuca si─Ö ich na bruk. Zamiast wzmacnia─ç s┼éu┼╝b─Ö zdrowia zmniejsza si─Ö jej finansowanie, zwalnia administracj─Ö publiczn─ů i szuka prywatnej. Po skali tragedii wida─ç, ┼╝e to droga donik─ůd.

├Ç propos dr├│g. W ostatnich dniach organizacje praw cz┼éowieka donios┼éy, ┼╝e korzystaj─ůc z zamieszania, przedsi─Öbiorstwo naftowe Petroamazonas rozpocz─Ö┼éo budow─Ö drogi wewn─ůtrz Parku Narodowego Yasun├ş w ekwadorskiej Amazonii, prawdopodobnie w celach wydobywczych. Korzystaj z kwarantanny, kto mo┼╝e!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś