Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Ekonomia Franciszka ÔÇô oddolna teologia

Oddolna teologia zakorzeniona jest w ludzkich do┼Ťwiadczeniach. Przy┼Ťwieca jej metoda ÔÇ×Zobacz-Oce┼ä-Dzia┼éajÔÇŁ, wedle kt├│rej teologiczna refleksja powinna mie─ç pocz─ůtek w obserwacji rzeczywisto┼Ťci, a koniec ÔÇô w dzia┼éaniu na rzecz jej naprawy. Tak dzia┼éa Ekonomia Franciszka.
Ekonomia Franciszka ÔÇô oddolna teologia
ilustr.: Artur Denys

 

Jeffrey Sachs przytakuje. Wygl─ůda na nieco zaskoczonego, jakby musia┼é z siebie strz─ůsn─ů─ç nieco powagi ┼Ťwiatowej s┼éawy ekonomisty. S┼éucha uwa┼╝nie, jak uczestnicy webinaru przedstawiaj─ů mu projekt stworzenia nowego indeksu, kt├│ry mierzy┼éby, w jaki spos├│b polityki spo┼éeczne wp┼éywaj─ů na szcz─Ö┼Ťcie i spe┼énienie dzieci. Uwzgl─Ödniaj─ůc zdanie samych dzieci ÔÇô zaznaczmy. Sachs u┼Ťmiecha si─Ö i, jakby spontanicznie, w porywie chwili, rzuca: ÔÇ×To mo┼╝e powsp├│┼épracujemy? Napiszcie do mnie, pracuj─Ö w ONZ, pomy┼Ťlimy, co mo┼╝emy z tym dalej zrobi─çÔÇŁ.

Atmosfera spontaniczno┼Ťci przenika┼éa ca┼é─ů Konferencj─Ö Ekonomii Franciszka ÔÇô inicjatyw─Ö rozpocz─Öt─ů przez papie┼╝a, kt├│ra ma na celu stworzenie przez m┼éodych dzia┼éaczy i badaczy nowej wizji ekonomii. Franciszek z nazwy to ┼Ťwi─Öty z Asy┼╝u, kt├│rego wyj─ůtkowa wra┼╝liwo┼Ť─ç na natur─Ö i wykluczenie spo┼éeczne ma inspirowa─ç ten ruch. Pierwotnie mieli┼Ťmy spotka─ç si─Ö w┼éa┼Ťnie w Asy┼╝u w marcu, ale wybuch pandemii sprawi┼é, ┼╝e nasze spotkanie odby┼éo si─Ö na jesieni i przenios┼éo do rzeczywisto┼Ťci wirtualnej.

Przez siedem miesi─Öcy, od maja, spotykali┼Ťmy si─Ö online w dwunastu wioskach tematycznych dotycz─ůcych finans├│w, edukacji, rolnictwa, ┼Ťrodowiska i innych zagadnie┼ä. Ka┼╝da wioska podzielona by┼éa z kolei na kilka grup projektowych. Przyk┼éadowo, w wiosce ÔÇ×Finanse i ludzko┼Ť─çÔÇŁ mieli┼Ťmy grupy projektowe zajmuj─ůce si─Ö mi─Ödzy innymi regulacj─ů finans├│w, edukacj─ů o finansach czy finansami publicznymi. Organizatorzy konferencji zadali nam pytania, lecz nie zakre┼Ťlili planu dzia┼éa┼ä ÔÇô nasza aktywno┼Ť─ç by┼éa zatem od pocz─ůtku prowadzona bardzo oddolnie. W grupach projektowych ustalali┼Ťmy, co i w jaki spos├│b chcemy osi─ůgn─ů─ç. Celowo zostawiono nam sporo wolno┼Ťci, pozwalaj─ůc w pe┼éni realizowa─ç nasze w┼éasne pomys┼éy.

Ekonomia w s┼éu┼╝bie warto┼Ťciom

W pami─Öci utkwi┼éa mi sytuacja z webinaru, kt├│ry zorganizowali┼Ťmy w┼éa┼Ťnie z wiosk─ů tematyczn─ů ÔÇ×Finanse i ludzko┼Ť─çÔÇŁ. Zaprosili┼Ťmy Marian─Ö Mazzucato, ekonomistk─Ö znan─ů z krytyki przesadnej wiary w wolny rynek. Na koniec rozmowy prowadz─ůcy powiedzia┼é Marianie, ┼╝e w ramach podzi─Ökowania chcia┼éby opowiedzie─ç o idei, kt├│ra mo┼╝e pos┼éu┼╝y jej w dalszej pracy. Opowiedzia┼é o ekologii integralnej, kt├│ra zak┼éada, ┼╝e aby zapobiec kryzysowi klimatycznemu i niszczeniu bior├│┼╝norodno┼Ťci, musimy zmieni─ç nasze podej┼Ťcie do natury, a tak┼╝e do innych ludzi (tak, to zdecydowanie abstrakcyjny prezent!). Jak nawo┼éuje papie┼╝ Franciszek w ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ, konieczne jest ekologiczne nawr├│cenie ÔÇô musimy odnale┼║─ç si─Ö zn├│w w naturze jako cz─Ö┼Ť─ç wi─Ökszej ca┼éo┼Ťci, jako nieroz┼é─ůcznie zwi─ůzani z ekosystemami, w kt├│rych ┼╝yjemy, oraz z innymi lud┼║mi. Mazzucato zareagowa┼éa z podobn─ů spontaniczno┼Ťci─ů jak Sachs: ÔÇ×Ale┼╝ oryginalny pomys┼é. Nigdy mi jeszcze kto┼Ť tak nie podzi─Ökowa┼é! Dawajcie zna─ç, co robicie dalej, mo┼╝emy si─Ö zdzwania─ç i dalej rozmawia─çÔÇŁ.

Webinar z Mazzucato poruszy┼é bardzo ciekawy w─ůtek warto┼Ťci ekonomicznej. W obecnych czasach w mainstreamowej ekonomii nie odr├│┼╝nia si─Ö ceny produktu czy us┼éugi wyznaczonej przez si┼éy rynkowe od jego warto┼Ťci ekonomicznej. To podej┼Ťcie na wskro┼Ť wolnorynkowe, gdy┼╝ uznaje si─Ö tym samym rynek za najlepszy spos├│b decydowania o tym, jak─ů warto┼Ť─ç maj─ů konkretny produkt czy praca. W wyniku takiego my┼Ťlenia ekonomi┼Ťci uwa┼╝aj─ů sektor finansowy za bardzo ÔÇ×produktywnyÔÇŁ, przynosz─ůcy warto┼Ť─ç w ekonomii, gdy┼╝ generuje on wysokie dochody. W historii my┼Ťli ekonomicznej nie zawsze tak by┼éo ÔÇô chocia┼╝by Adam Smith, tw├│rca poj─Öcia ÔÇ×niewidzialnej r─Öki rynkuÔÇŁ, jasno rozr├│┼╝nia┼é kwesti─Ö warto┼Ťci oraz ceny. W swojej ksi─ů┼╝ce ÔÇ×Warto┼Ť─ç wszystkiego: tworzenie i branie w globalnej gospodarceÔÇŁ Mazzucato pisze o tym, jak do lat 60. XX wieku sektora finansowego nie uwa┼╝ano za produktywn─ů cz─Ö┼Ť─ç gospodarki. Twierdzono, ┼╝e nie tworzy bogactwa, lecz jedynie je transferuje. Autorka argumentuje, ┼╝e przyjmowanie za kryterium warto┼Ťci tego, ile kto┼Ť jest got├│w za co┼Ť zap┼éaci─ç ÔÇô w efekcie czego wysokie op┼éaty za us┼éugi finansowe mia┼éyby ┼Ťwiadczy─ç o ich wysokiej warto┼Ťci ÔÇô to cecha dzisiejszego my┼Ťlenia o ekonomii. Tworzy to prze┼Ťwiadczenie, ┼╝e wi─Öksz─ů warto┼Ť─ç ma na przyk┼éad praca biznesmena eksploatuj─ůcego swoich pracownik├│w ni┼╝ piel─Ögniarki.

System pełen cnót

My┼Ťlenie Mazzucato by┼éo szczeg├│lnie przydatne dla naszej grupki projektowej, w kt├│rej toczyli┼Ťmy gor─ůce dyskusje o regulacji finans├│w. To zadziwiaj─ůce, ┼╝e z wielu r├│┼╝nych rozm├│w i w─ůtk├│w dyskusji, mimo czasem odmiennych pogl─ůd├│w, wy┼éoni┼éa si─Ö zaskakuj─ůco prosta koncepcja. Zaproponowali┼Ťmy zaaplikowanie do regulacji finans├│w czterech cn├│t kardynalnych ÔÇô m─ůdro┼Ťci, m─Östwa, umiaru i sprawiedliwo┼Ťci.

Zaproponowali┼Ťmy zaaplikowanie do regulacji finans├│w czterech cn├│t kardynalnych ÔÇô m─ůdro┼Ťci, m─Östwa, umiaru i sprawiedliwo┼Ťci.

Po polsku s┼éowo ÔÇ×cnotaÔÇŁ mo┼╝e brzmie─ç do┼Ť─ç archaicznie, a ÔÇ×m─ÖstwoÔÇŁ zapewne warto by┼éoby zast─ůpi─ç innym okre┼Ťleniem (ÔÇ×┼╝e┼ästwoÔÇŁ?). Jednak w j─Özyku angielskim cardinal virtues przywodz─ů raczej na my┼Ťl filozofi─Ö etyczn─ů Arystotelesa ni┼╝ jakkolwiek pruderyjne konotacje. Cnoty dla Arystotelesa ┼Ťwiadczy┼éy o cechach charakteru, do kt├│rych cz┼éowiek pracuj─ůcy nad sob─ů d─ů┼╝y, a kt├│rych rozwijanie jest sztuk─ů. Inspirowana Arystotelesem (za po┼Ťrednictwem ┼Ťwi─Ötego Tomasza z Akwinu) my┼Ťl katolicka przedstawia cnoty jako wzorce post─Öpowania. Stosuj─ůc je do regulacji systemu finansowego, podwa┼╝amy za┼éo┼╝enie, ┼╝e jest to sprawa czysto technokratyczna, kt├│ra nie wi─ů┼╝e si─Ö z etycznymi wyborami. W┼é─ůczamy finanse z powrotem w sfer─Ö warto┼Ťci, kt├│re nie ograniczaj─ů si─Ö, jak w dzisiejszej ekonomii, tylko do ceny, jak─ů kupuj─ůcy jest got├│w za co┼Ť zap┼éaci─ç.

Sprawiedliwo┼Ť─ç wymaga przemy┼Ťlenia kwestii d┼éug├│w kraj├│w Globalnego Po┼éudnia, tego, czy w og├│le powinny by─ç sp┼éacane krajom Globalnej P├│┼énocy.

Pod─ů┼╝aj─ůc t─ů drog─ů, dochodzimy do istotnych wniosk├│w. Przyk┼éadowo, cnota m─ůdro┼Ťci wymaga od nas, aby┼Ťmy ÔÇô jak ewangeliczne panny roztropne z lampami z oliw─ů ÔÇô my┼Ťleli przysz┼éo┼Ťciowo. M─ůdro┼Ť─ç w regulacji finans├│w wymaga d┼éugoterminowej perspektywy na inwestycje. Analizuj─ůc ryzyko danej transakcji finansowej, nie mo┼╝emy pomin─ů─ç aspekt├│w ekologicznych czy spo┼éecznych. Sprawiedliwo┼Ť─ç wymaga natomiast przemy┼Ťlenia kwestii d┼éug├│w zagranicznych kraj├│w Globalnego Po┼éudnia, tego, w jaki spos├│b i czy w og├│le powinny by─ç sp┼éacane krajom Globalnej P├│┼énocy. Umiar prowadzi nas ponownie ku pytaniu o warto┼Ť─ç. Czy inwestycja jest czym┼Ť wi─Öcej ni┼╝ tylko spekulacj─ů wynikaj─ůc─ů z ch─Öci wzbogacenia si─Ö, bez wzgl─Ödu na konsekwencje? Czy przynosi jak─ů┼Ť warto┼Ť─ç ponad generowanie dochodu, na przyk┼éad: czy finansuje jak─ů┼Ť pozytywn─ů aktywno┼Ť─ç ekonomiczn─ů, rozw├│j potrzebnych sektor├│w biznesu? M─Östwo oznacza umiej─Ötno┼Ť─ç dobrego radzenia sobie z trudno┼Ťciami. Dobrze obrazuje je angielskie s┼éowo resilience, kt├│re na polski mo┼╝na przet┼éumaczy─ç jako ÔÇ×odporno┼Ť─ç na trudno┼ŤciÔÇŁ. W kwestii finans├│w cnota m─Östwa tworzy model dla systemu finansowego, kt├│ry powinien by─ç stabilny i odporny na szoki gospodarcze. Odpowiednie regulacje powinny budowa─ç t─Ö odporno┼Ť─ç, aby utworzy─ç system zapobiegaj─ůcy kryzysom finansowym.

Teologia od do┼éu

W oddolnej teologii kluczowy jest wielog┼éos, miejsce na relacje oraz spontaniczno┼Ť─ç, kt├│ra rodzi pomys┼éy i kreuje mo┼╝liwo┼Ťci.

Nasza wsp├│lna praca nad relacjami finans├│w i etyki chrze┼Ťcija┼äskiej to wed┼éug mnie przyk┼éad uprawiania teologii, ale teologii mniej oczywistej, bo oddolnej. Proces jest tutaj zgo┼éa inny ni┼╝ w przypadku jej ko┼Ťcielnej i akademickiej odmiany, komunikowanej przez autorytety. Wielog┼éos jest tu kluczowy, jest te┼╝ miejsce ÔÇô jak┼╝e istotne ÔÇô na tworzenie relacji (o tym wi─Öcej poni┼╝ej), a tak┼╝e na spontaniczno┼Ť─ç, kt├│ra rodzi pomys┼éy i kreuje nowe mo┼╝liwo┼Ťci.

Oddolna teologia zakorzeniona jest w ludzkich do┼Ťwiadczeniach. Przy┼Ťwieca jej metoda ÔÇ×Zobacz-Oce┼ä-Dzia┼éajÔÇŁ, wedle kt├│rej teologiczna refleksja powinna mie─ç pocz─ůtek w obserwacji rzeczywisto┼Ťci, a koniec ÔÇô w dzia┼éaniu na rzecz jej naprawy. Papie┼╝ cz─Östo przywo┼éuje j─ů tak┼╝e w kontek┼Ťcie Ekonomii Franciszka. Sama idea tego procesu pochodzi od Josepha Cardijna, belgijskiego kardyna┼éa, kt├│ry po pierwszej wojnie ┼Ťwiatowej dzia┼éa┼é na rzecz praw robotnik├│w (sylwetk─Ö Cardijna mo┼╝na znale┼║─ç w 44. numerze Kontaktu, ÔÇ×Ideologia przyja┼║niÔÇŁ). Wedle tej idei do┼Ťwiadczenie i wiedza o rzeczywisto┼Ťci (do kt├│rej nale┼╝y nauka) stanowi─ů punkt wyj┼Ťcia do refleksji. Dla Cardijna by┼éo tym poznanie warunk├│w pracy robotnik├│w. Refleksja za┼Ť doprowadza do dzia┼éania: w przypadku belgijskiego hierarchy ÔÇô do za┼éo┼╝enia i wspomagania mi─Ödzynarodowych zwi─ůzk├│w zawodowych. Metoda ta odbi┼éa si─Ö szerokim echem tak┼╝e w teologiach wyzwolenia, kt├│re prac─Ö na rzecz sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej umieszczaj─ů w absolutnym centrum swojego zainteresowania. Odwo┼éywanie si─Ö do tej metody przez obecnego papie┼╝a to ┼╝adna rewolucja ÔÇô ju┼╝ Jan XXIII oraz Pawe┼é VI preferowali takie podej┼Ťcie.

Papie┼╝ Franciszek tak┼╝e w innych sferach promowa┼é procesy oddolne. Dobrymi przyk┼éadami s─ů Synod Biskup├│w ÔÇ×M┼éodzi, Wiara i Rozeznawanie Powo┼éaniaÔÇŁ w 2018 roku oraz Synod Amazo┼äski w roku 2019. Ten pierwszy poprzedzony by┼é konsultacjami z m┼éodymi lud┼║mi, kt├│rych przedstawiciele uczestniczyli tak┼╝e w samym synodzie. Synod Amazo┼äski, kt├│rego tematem by┼é kryzys ekologiczny i spo┼éeczny w regionie amazo┼äskim, poprzedzony by┼é dwoma latami przygotowa┼ä. Sie─ç Ko┼Ťcielna Pan-Amazonii (REPAM ÔÇô Red Eclesial Pan-Amaz├│nica) zorganizowa┼éa w├│wczas oko┼éo trzystu konsultacji. W spotkaniach przygotowawczych wzi─Ö┼éo ┼é─ůcznie udzia┼é blisko dziewi─Ö─çdziesi─ůt tysi─Öcy os├│b.

Rolnictwo, kt├│re daje ┼╝ycie

Kontekst pandemii oraz forma online sprawi┼éy, ┼╝e Ekonomia Franciszka rozwija┼éa si─Ö jeszcze bardziej organicznie ni┼╝ inne procesy zainicjowane przez papie┼╝a Franciszka, takie jak wspomniane Synody, gdy┼╝ plany dzia┼éania musia┼éy powstawa─ç na bie┼╝─ůco, w reakcji na zmieniaj─ůce si─Ö warunki. Bardzo wiele zale┼╝a┼éo od stopnia zaanga┼╝owania samych uczestnik├│w. W┼Ťr├│d bardzo aktywnie dzia┼éaj─ůcych by┼é Mateusz Ciasnocha, kt├│rego pozna┼éam przez polsk─ů grup─Ö uczestnik├│w tego ruchu. Rolnik, przedsi─Öbiorca dzia┼éaj─ůcy w wielu krajach ÔÇô sprawi┼é na mnie wra┼╝enie kogo┼Ť, kto planuje z rozmachem, a jednocze┼Ťnie twardo st─ůpa po ziemi. Opowiedzia┼é mi o pracy w jego grupie w ramach wioski ÔÇ×Sprawiedliwe rolnictwoÔÇŁ:

ÔÇ×Startup Stream w ramach Agriculture and Justice Village Ekonomii Franciszka rozpocz─ů┼é prac─Ö w maju 2020, kiedy grupa trzynastu os├│b z jedenastu kraj├│w ┼Ťwiata ÔÇô Argentyny, Brazylii, Kolumbii, Meksyku, Hiszpanii, W┼éoch, Belgii, Niemiec, Polski, Nigerii oraz Chin ÔÇô podj─Ö┼éa decyzj─Ö, ┼╝e chce ze sob─ů wsp├│┼épracowa─ç. Nasza praca podzielona by┼éa na kilka etap├│w. Po pierwsze, zidentyfikowali┼Ťmy r├│┼╝ne nier├│wno┼Ťci istniej─ůce w bran┼╝y rolnej w cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata, w kt├│rych ┼╝yjemy. S─ů nimi przede wszystkim trzy braki: kapita┼éu, edukacji i technologii. Po drugie, om├│wili┼Ťmy, a tak┼╝e skwantyfikowali┼Ťmy oraz opisali┼Ťmy ka┼╝dy ze zidentyfikowanych problem├│w.

Na ko┼äcu tego procesu wy┼éoni┼é si─Ö kluczowy problem, kt├│rym powinni┼Ťmy si─Ö zaj─ů─ç. Jest nim degradacja gleby rolniczej i jej zdrowie. Co z tym zrobi─ç? Rozwi─ůzaniem jest rolnictwo regeneratywne, czyli takie, kt├│re odbudowuje i poprawia zdrowie gleby ÔÇô tym samym chroni bior├│┼╝norodno┼Ť─ç i dzia┼éa pozytywnie na redukcj─Ö ilo┼Ťci dwutlenku w─Ögla w atmosferze, kt├│ry zostaje magazynowany w rolniczej glebie. Dwiema g┼é├│wnymi praktykami rolnictwa regeneratywnego s─ů pokrycie gleby ro┼Ťlinno┼Ťci─ů przez 365 dni w roku oraz stosowanie uprawy minimalnej, czyli takiej, kt├│ra najmniej ingeruje w ziemi─Ö (na przyk┼éad nie stosuje si─Ö orki). ┬áRolnik zamiast uprawia─ç jeden typ ro┼Ťliny, stosuje rotacj─Ö upraw, kt├│ra zapobiega wyja┼éowieniu si─Ö ziemi. Mo┼╝na r├│wnie┼╝ uprawia─ç kilka gatunk├│w razem, tworz─ůc naturalny ekosystem, kt├│ry sam zapewnia utrzymanie wysokiej jako┼Ťci gleby.

Wnioski prze┼éo┼╝yli┼Ťmy na dzia┼éanie. Nasz model rozwoju praktyk rolnictwa regeneratywnego opiera si─Ö na rozwoju gospodarstw testowych (ang. demo farms), kt├│re stanowi─ů przyk┼éad, jak rolnictwo mo┼╝e ÔÇô i powinno ÔÇô funkcjonowa─ç. Tym samym dzia┼éamy na rzecz wype┼énienia jednego z wa┼╝nych ogranicze┼ä, kt├│re wcze┼Ťniej rozpoznali┼Ťmy ÔÇô braku edukacji. Na przyk┼éadzie takiego gospodarstwa budujemy model edukacyjny, kt├│ry zach─Öca rolnik├│w do zastosowania praktyk rolnictwa regeneratywnego w ich gospodarstwach rolnych. M├│wi─Ö w czasie tera┼║niejszym, poniewa┼╝ nasze dzia┼éania ju┼╝ teraz implementowane s─ů w Lanlate Youth Camp w Nigerii.

Ide─ů Lanlate Youth Camp jest pokazanie m┼éodzie┼╝y, ┼╝e rolnictwo mo┼╝e by─ç inne, ni┼╝ im si─Ö wydaje. Wi─Ökszo┼Ť─ç m┼éodych, nawet tych dorastaj─ůcych na wsi, nie widzi w rolnictwie przysz┼éo┼Ťci. Jednocze┼Ťnie reformy w rolnictwie s─ů kluczowe, aby zapobiec kryzysowi klimatycznemu. Zainspirowanie m┼éodzie┼╝y rolnictwem regeneratywnym oraz stworzenie modelu finansowego, kt├│ry pozwala m┼éodemu cz┼éowiekowi na zostanie rolnikiem i zapewnienie sobie oraz w┼éasnej rodzinie stabilno┼Ťci finansowej, jest reakcj─ů na te i wiele innych problem├│w. Rolnictwo regeneratywne jest w gruncie rzeczy r├│wnie┼╝ ciekawsze ni┼╝ to konwencjonalne ÔÇô pozwala na kreatywne rozwi─ůzania. Przyk┼éadowo: zesp├│┼é zarz─ůdzaj─ůcy Lanlate zainstalowa┼é system irygacyjny stworzony prawie wy┼é─ůcznie z plastikowych butelek. To chyba najlepszy przyk┼éad tego, jak dostosowywa─ç nasze dzia┼éania do reali├│w, w kt├│rych si─Ö znajdujemy. M┼éodzie┼╝, kt├│ra przyje┼╝d┼╝a do Lanlate Youth Camp, mo┼╝e tam zosta─ç na kr├│tki czas, ale mo┼╝e r├│wnie┼╝ osiedli─ç si─Ö na d┼éu┼╝ej. Osoby, kt├│re chc─ů zosta─ç, dostaj─ů parcel─Ö ziemi pod w┼éasn─ů upraw─Ö. Ucz─ů si─Ö, jak uprawia─ç j─ů w spos├│b regeneratywny, a do┼Ťwiadczaj─ůc tego, mog─ů zdecydowa─ç, czy to dla nich droga na przysz┼éo┼Ť─çÔÇŁ.

ilustr.: Artur Denys

Przestrze┼ä na relacje

Kiedy ostatnio widzia┼éam Mateusza Ciasnoch─Ö, pisa┼é kartki ┼Ťwi─ůteczne do wszystkich os├│b ze swojej grupy. Powiedzia┼é, ┼╝e w trakcie wsp├│lnej pracy zawi─ůza┼éy si─Ö mi─Ödzy nimi przyja┼║nie. Przestrze┼ä na tworzenie relacji w grupie, pomimo pracy wy┼é─ůcznie online, by┼éa bardzo wa┼╝na tak┼╝e w wiosce ÔÇ×Polityki publiczne i szcz─Ö┼ŤcieÔÇŁ, o czym opowiada┼é mi Si Chun Lam z brytyjskiej grupy uczestnik├│w Ekonomii Franciszka. Si Chun jest ekonomist─ů i analitykiem danych, aktualnie zajmuje si─Ö zdrowiem publicznym. To z nim rozmawia┼é Jeffrey Sachs, gdy narodzi┼éa si─Ö idea wsp├│┼épracy nad indeksem szcz─Ö┼Ťcia i spe┼énienia dzieci. Tak opowiada┼é o pracach swojej grupki:

ÔÇ×Na samym pocz─ůtku naszej wsp├│lnej pracy podzielili┼Ťmy si─Ö kr├│tkimi filmikami, w kt├│rych opowiedzieli┼Ťmy kilka rzeczy o sobie: jak nam si─Ö ┼╝yje podczas pandemii, jak dzia┼éamy spo┼éecznie i co uwa┼╝amy za cel naszego ┼╝ycia. Dzielenie si─Ö tymi przemy┼Ťleniami sprawi┼éo, ┼╝e poczuli┼Ťmy si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů wi─Ökszego ruchu dzia┼éaj─ůcego na rzecz transformacji naszego spo┼éecze┼ästwa. Po┼Ťwi─Öcanie uwagi na osobiste relacje i uczucia by┼éo tak┼╝e cz─Ö┼Ťci─ů naszej pracy w grupie. Za ka┼╝dym razem, gdy kontaktowali┼Ťmy si─Ö na Zoomie, zaczynali┼Ťmy od check in ÔÇô opowiedzenia o tym, co si─Ö u nas dzieje w ┼╝yciu ÔÇô a ko┼äczyli┼Ťmy na check out, dziel─ůc si─Ö tym, jak si─Ö czujemy po spotkaniu. To nie by┼éy tylko uprzejmo┼Ťci; u┼éatwia┼éo to wsp├│ln─ů prac─Ö, gdy┼╝ pozwala┼éo na zbudowanie relacji. A to pomaga┼éo nam dobrze rozwi─ůzywa─ç sprawy konfliktowe ÔÇô nawet ma┼ée spi─Öcia mog─ů ┼║le wp┼éyn─ů─ç na prac─Ö grupy.

Pracowali┼Ťmy nad swoimi projektami r├│wnolegle w kilku grupach. M├│j zesp├│┼é zaproponowa┼é Indeks Szcz─Ö┼Ťcia Dzieci (Child Flourishing Index). Jest bardzo wiele indeks├│w, kt├│re maj─ů mierzy─ç szcz─Ö┼Ťcie b─ůd┼║ te┼╝ rozw├│j os├│b, ale cz─Östo s─ů one ograniczone do koncepcji szcz─Ö┼Ťcia jako spe┼énienia indywidualnych potrzeb. Ma┼éo miejsca zajmuj─ů w nich relacje mi─Ödzyludzkie, a tak┼╝e perspektywa przysz┼éych pokole┼ä i ich potrzeby. Nasz indeks mia┼éby na celu uchwycenie tych zaniedbanych aspekt├│w szcz─Ö┼Ťcia, a tak┼╝e rozszerzenie perspektywy na przysz┼ée pokolenia oraz uwzgl─Ödnienie perspektywy dzieci ÔÇô zbudowanie indeksu z nimi, a nie tylko o nich.

Organizatorzy konferencji zdecydowali si─Ö na du┼╝y akt wiary, zawierzaj─ůc tak mocno jej uczestnikom. Uczestnicy z kolei zareagowali na to zaufanie, hojnie oferuj─ůc sw├│j czas. Wsp├│lnie rozwin─Öli┼Ťmy pomys┼éy i propozycje, kt├│rymi podzielili┼Ťmy si─Ö z liderami i my┼Ťlicielami ┼Ťwiatowej s┼éawyÔÇŁ.

Zobacz-Oce┼ä-Dzia┼éaj: czy si─Ö uda┼éo

Wa┼╝nym elementem rozwoju ka┼╝dego ruchu jest zmierzenie si─Ö z pytaniem o to, czy rzeczywi┼Ťcie realizuje on wyznawane idea┼éy. Z historii, kt├│re s┼éysza┼éam ÔÇô a tak┼╝e z mojego do┼Ťwiadczenia ÔÇô wynika, ┼╝e przestrze┼ä na oddolne wymy┼Ťlanie projekt├│w w Ekonomii Franciszka by┼éa (i jest) spora. Narodowe huby ÔÇô lu┼║ne formacje zrzeszaj─ůce uczestnik├│w z danego kraju ÔÇô mog─ů dzia┼éa─ç dalej na w┼éasn─ů r─Ök─Ö po wydarzeniu online, pozostaj─ůc w kontakcie z organizatorami. Grupy w wioskach r├│wnie┼╝ mog─ů kontynuowa─ç swoj─ů prac─Ö, rozwijaj─ůc lub wdra┼╝aj─ůc projekty. Moja grupa o regulacji finans├│w aktualnie pracuje nad rozwini─Öciem koncepcji czterech cn├│t regulacji finansowej oraz wydaniem ich w formie publikacji naukowej. Wioska o polityce i szcz─Ö┼Ťciu kontynuuje prac─Ö nad indeksem szcz─Ö┼Ťcia dzieci i innymi projektami, a w Lanlate Youth Camp rozwija si─Ö projekt rolnictwa regeneratywnego.

Mimo to potrzeba wi─Öcej pracy, aby ten proces sta┼é si─Ö jeszcze bardziej otwarty dla ludzi z r├│┼╝nych kraj├│w i r├│┼╝nych grup spo┼éeczno-ekonomicznych. Organizatorzy podczas zako┼äczenia konferencji przeprosili za niedoci─ůgni─Öcia i zapowiedzieli, co chcieliby poprawi─ç w dalszej dzia┼éalno┼Ťci prowadz─ůcej do spotkania na ┼╝ywo, gdy sytuacja epidemiologiczna na to pozwoli. O┼Ťwiadczyli, ┼╝e konieczne jest stworzenie lepszych warunk├│w dla uczestnictwa os├│b z kraj├│w Globalnego Po┼éudnia, w szczeg├│lno┼Ťci z Afryki i Azji. Konieczne jest tak┼╝e zapewnienie mo┼╝liwo┼Ťci uczestnictwa tym, kt├│rzy mog─ů mie─ç ograniczone ┼Ťrodki, na przyk┼éad poprzez s┼éaby dost─Öp do internetu. Tylko p├│j┼Ťcie dalej w tym kierunku mo┼╝e sprawi─ç, ┼╝e spe┼éni─ů si─Ö s┼éowa papie┼╝a Franciszka z konferencji, aby ÔÇ×nie rozwa┼╝a─ç za biednych, lecz z nimi, uczy─ç si─Ö od nich, jak proponowa─ç modele ekonomiczne, kt├│re s─ů dobre dla wszystkichÔÇŁ.

By─ç mo┼╝e innym wyzwaniem jest to, jak powinna wygl─ůda─ç rola organizator├│w we wspomaganiu narodowych hub├│w oraz wiosek w dalszej dzia┼éalno┼Ťci. Istnieje ryzyko ÔÇô zwi─ůzane z teologi─ů kontekstualn─ů w og├│le, jak piszemy w innych artyku┼éach w tym numerze ÔÇô ┼╝e ich dzia┼éalno┼Ť─ç mo┼╝e sta─ç si─Ö wewn─Ötrznie niesp├│jna. W tym momencie bardzo wa┼╝na b─Ödzie umiej─Ötno┼Ť─ç delikatnej ingerencji i prowadzenia przez organizator├│w konferencji. Przestrze┼ä na oddolne tworzenie projekt├│w powinna i┼Ť─ç w parze z m─ůdr─ů obserwacj─ů i krytyk─ů tych, kt├│rzy b─Öd─ů mieli wgl─ůd we wszystkie dzia┼éania pod szyldem Ekonomii Franciszka.

Ekonomia Franciszka nie jest odpowiedzi─ů na to, jak powinien wygl─ůda─ç system ekonomiczny; jest raczej pytaniem. Ludzi, kt├│rzy wzi─Öli w niej udzia┼é, ┼é─ůczy to, ┼╝e nurtuj─ů ich te same wyzwania, te same problemy. Aby proces udzielania odpowiedzi nie wyklucza┼é, aby pozwala┼é na kreatywno┼Ť─ç, ale te┼╝ m─ůdr─ů krytyk─Ö pochodz─ůc─ů od innych, trzeba b─Ödzie w┼éo┼╝y─ç sporo pracy i mierzy─ç si─Ö z r├│┼╝nymi przeszkodami.

Ekonomia Franciszka obrazuje bardziej oddolny spos├│b tworzenia teologii. Jest zakorzeniona w wiedzy naukowej i w ┼╝yciowych do┼Ťwiadczeniach wielu ludzi. Tworzy si─Ö poprzez wsp├│ln─ů refleksj─Ö, kt├│ra cz─Östo jest skomplikowanym procesem ÔÇô chodzi przecie┼╝ o zrozumienie perspektyw innych, tak┼╝e tych, z kt├│rymi si─Ö nie zgadzamy, i doj┼Ťcie do wsp├│lnych konkluzji. Jeszcze wi─Ökszym wyzwaniem jest to, aby nie pozosta─ç przy samej refleksji, lecz prze┼éo┼╝y─ç j─ů na dzia┼éanie.

W tym d┼éugim procesie tworzy si─Ö jednak co┼Ť wi─Öcej ni┼╝ projekty czy propozycje. Rodz─ů si─Ö relacje mi─Ödzyludzkie. Dzi─Öki nim Ekonomia Franciszka ma potencja┼é, aby by─ç czym┼Ť innym ni┼╝ tylko jedn─ů z wielu konferencji o ekonomii i sprawach spo┼éecznych. Jest zapocz─ůtkowaniem ruchu, kt├│ry ma szans─Ö si─Ö rozwin─ů─ç i dzia┼éa─ç d┼éugotrwale.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś