Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

ÔÇ×Dzieci rewolucji przemys┼éowejÔÇŁ, czyli od w─Ögla w Yorkshire do kobaltu w Kongo

Ksi─ů┼╝ka Katarzyny Nowak to zbi├│r indywidualnych historii wy┼éuskanych z literatury wspomnieniowej. Historie te staj─ů si─Ö materia┼éem dla opowie┼Ťci o niewolniczo pracuj─ůcych dzieciach. Ona za┼Ť uwra┼╝liwia czytelnika na jego w┼éasny wk┼éad w wykorzystywanie pracy dzieci wsp├│┼écze┼Ťnie.
ÔÇ×Dzieci rewolucji przemys┼éowejÔÇŁ, czyli od w─Ögla w Yorkshire do kobaltu w Kongo

katarzyna_nowak
Podtytu┼é ksi─ů┼╝ki (ÔÇ×Kto naprawd─Ö zbudowa┼é wsp├│┼éczesny ┼ŤwiatÔÇŁ) sformu┼éowany jest w czasie przesz┼éym. Daje ona jednak wgl─ůd nie tylko w losy XIX-wiecznych dzieci pracuj─ůcych jako kominiarze, g├│rnicy i s┼éu┼╝ba. M├│wi r├│wnie┼╝ o 150 milionach nieletnich pracuj─ůcych dzi┼Ť, a opisuj─ůc nastawienie spo┼éecze┼ästwa wiktoria┼äskiego wobec pracy dzieci, wydaje si─Ö m├│wi─ç o nas.
Ksi─ů┼╝ka zosta┼éa wydana w serii Znaku ÔÇ×Prawdziwe HistorieÔÇŁ. Autorka, Katarzyna Nowak, to historyczka pracuj─ůca na Uniwersytecie w Manchester. Jest laureatk─ů konkursu ÔÇ×Ksi─ů┼╝ka historyczna nie musi by─ç nudna” pod patronatem prof. Normana Daviesa, a lektura ÔÇ×Dzieci rewolucji przemys┼éowejÔÇŽÔÇŁ potwierdza s┼éuszno┼Ť─ç tego werdyktu. ┼Üwietnie poprowadzona narracja sprawia, ┼╝e ksi─ů┼╝k─Ö, okre┼Ťlon─ů w nocie autorki jako ÔÇ×reporta┼╝ historycznyÔÇŁ, mo┼╝na przeczyta─ç jednym tchem.
Opowie┼Ťci zebrane w ÔÇ×Dzieciach rewolucji przemys┼éowejÔÇŽÔÇŁ to historie sze┼Ťciorga dzieci, kt├│re ┼╝y┼éy ÔÇô a raczej pracowa┼éy i pr├│bowa┼éy prze┼╝y─ç ÔÇô w Wielkiej Brytanii w XVIII i XIX wieku. Reprezentuj─ů r├│┼╝ne zawody wykonywane ├│wcze┼Ťnie na Wyspach przez kilkulatk├│w: robotnika w fabryce w┼é├│kienniczej, kominiarza, trapera, ÔÇ×s┼éu┼╝─ůcej do wszystkiegoÔÇŁ czy garncarza. Wsp├│lny dla ich historii jest fakt, ┼╝e w pewnym momencie zosta┼éy one przez kogo┼Ť wys┼éuchane, b─ůd┼║ sami ich bohaterowie mieli mo┼╝liwo┼Ťci i ┼Ťrodki, aby zapisa─ç swoje do┼Ťwiadczenia.
Autorka skrz─Ötnie odnotowuje, ┼╝e czyni to bohater├│w jej ksi─ů┼╝ki wyj─ůtkowymi. Niewiele spo┼Ťr├│d ÔÇ×dzieci rewolucji przemys┼éowejÔÇŁ ÔÇô rzeczywistego, zbiorowego bohatera reporta┼╝u ÔÇô mia┼éo szans─Ö, aby ich indywidualny los zosta┼é w jakikolwiek spos├│b udokumentowany. Problem dotyczy zw┼éaszcza dziewczynek, st─ůd zaledwie jednoosobowa reprezentacja kobiet w┼Ťr├│d bohater├│w ÔÇ×Dzieci rewolucji przemys┼éowejÔÇŽÔÇŁ. Szerszego kontekstu dostarczaj─ů raporty komisji parlamentarnych dotycz─ůce pracy dzieci. Indywidualne historie wy┼éuskane z literatury wspomnieniowej staj─ů si─Ö materia┼éem dla opowie┼Ťci o niewolniczo pracuj─ůcych dzieciach. Ona za┼Ť uwra┼╝liwia czytelnika na jego w┼éasny wk┼éad w wykorzystywanie pracy dzieci wsp├│┼écze┼Ťnie.
ÔÇ×Dzieci rewolucji przemys┼éowejÔÇŁ w XXI wieku
Autorka zapytana w wywiadzie dla Gazeta.pl o pow├│d napisania ksi─ů┼╝ki odpar┼éa: ÔÇ×Bo to jest wa┼╝na historia, kt├│r─ů trzeba opowiedzie─ç. Ale te┼╝ historia, kt├│ra si─Ö w┼éa┼Ťciwie nie sko┼äczy┼éa, o czym doskonale wiedz─ů wszystkie organizacje zajmuj─ůce si─Ö wyzyskiem dzieciÔÇŁ. Autorka stara si─Ö wi─Öc odda─ç g┼éos zar├│wno dzieciom rewolucji przemys┼éowej, jak i tym pracuj─ůcym wsp├│┼écze┼Ťnie. W kolejnych rozdzia┼éach powracaj─ů nienachalne nawi─ůzania do wsp├│┼éczesno┼Ťci i przemycane s─ů informacje o wykorzystywaniu dzieci w rolnictwie, us┼éugach czy przemy┼Ťle.
Drugoplanowymi bohaterami opowiadanej w ÔÇ×Dzieciach rewolucji przemys┼éowejÔÇŽÔÇŁ historii s─ů nieliczni politycy, aktywi┼Ťci czy pisarze, kt├│rzy pr├│bowali nag┼éo┼Ťni─ç temat pracy dzieci w fabrykach czy kopalniach. Po┼Ťwi─Öcone im fragmenty wsp├│┼égraj─ů z wsp├│┼éczesnymi staraniami samej autorki. Powracaj─ůce zestawienia ÔÇô na przyk┼éad szyb├│w w─Öglowych w XIX-wiecznym Yorkshire z XXI-wiecznymi kopalniami kobaltu w Kongo ÔÇô powi─Ökszaj─ů grono os├│b, kt├│re nie b─Öd─ů mog┼éy m├│wi─ç, ┼╝e nie wiedzia┼éy o 150 milionach pracuj─ůcych na ich dobrobyt dzieci.
Dzieci jako zas├│b
Chocia┼╝ w ksi─ů┼╝ce nie znajdziemy rozbudowanych nawi─ůza┼ä do teorii socjologicznych czy ekonomicznych, wydaje si─Ö ona przynajmniej w pewnym stopniu wyrasta─ç z ducha ÔÇ×Wielkiej transformacjiÔÇŁ Karla Polanyiego. Autorka postrzega prac─Ö dzieci jako zas├│b, kt├│ry nie by┼é i nie jest niezb─Ödny, lecz czyni┼é i czyni produkcj─Ö bardziej op┼éacaln─ů. Jak m├│wi we wspomnianym wywiadzie: ÔÇ×Da┼éo [si─Ö bez nich], bo i wtedy, i dzisiaj nie by┼éo konieczne zatrudnianie dzieci. Mo┼╝na by┼éo produkcj─Ö organizowa─ç tylko z udzia┼éem doros┼éych, ale ch─Ö─ç ekspresowego zysku w imi─Ö post─Öpu by┼éa silniejszaÔÇŁ.
Opisywane historie pozwalaj─ů g┼é─Öbiej wejrze─ç w proces industrializacji i rozw├│j masowej produkcji. Oczami ma┼éego ch┼éopca czytelnik ogl─ůda przera┼╝aj─ůce i pe┼éne zagro┼╝e┼ä korytarze kopalni, maszyny tkackie, powykr─Öcane kominy i produkcj─Ö porcelanowych figurek Napoleona w fabryce zabawek. Przede wszystkim jednak losy bohater├│w prowadz─ů do rzadziej kojarzonych z imperium brytyjskim instytucji: przytu┼ék├│w dla ubogich czy wi─Özie┼ä. Pokazana zostaje obsesja wykszta┼écania w dzieciach pos┼éusze┼ästwa, przybieraj─ůca form─Ö radykalnych metod wychowawczych i kar za wynikaj─ůce z ub├│stwa ÔÇ×przewinyÔÇŁ. Z perspektywy dziecka obserwujemy funkcjonowanie o┼Ťrodk├│w rozproszonej kontroli nad rodz─ůc─ů si─Ö klas─ů robotnicz─ů.
Kto buduje wsp├│┼éczesny ┼Ťwiat?
W ┼Ťwiecie XIX-wiecznych┬áinstytucji zachodzi┼éy jednak pewne zmiany w podej┼Ťciu do pracy dzieci. Szok wywo┼éany wydobyciem w 1838 roku z zalanej kopalni cia┼é ofiar, w tym 26 kilkuletnich dzieci, doprowadzi┼é do powo┼éania komisji zajmuj─ůcej si─Ö badaniem warunk├│w pracy w kopalniach. Powoli zacz─Öto rozwija─ç sie─ç szk├│┼é umo┼╝liwiaj─ůcych ubogim dzieciom nauk─Ö. Wprowadzane by┼éy kolejne ustawy podnosz─ůce wiek, od kt├│rego dozwolona by┼éa praca w niebezpiecznych zawodach, i ograniczaj─ůce liczb─Ö godzin pracy na dob─Ö. Z czasem pojawi┼é si─Ö obowi─ůzek szkolny. Rozwini─Öte zosta┼éy mechanizmy umo┼╝liwiaj─ůce rzeczywiste kontrolowanie wprowadzanych regulacji oraz u┼éatwiaj─ůce ubogim korzystanie z wprowadzanych rozwi─ůza┼ä, takich jak darmowy posi┼éek w szkole.
Autorka wprost sygnalizuje, ┼╝e zmiana w podej┼Ťciu do pracy dzieci jest mo┼╝liwa. Mi─Ödzy wierszami mo┼╝na odczyta─ç, jakie narz─Ödzia pozwoli┼éy na popraw─Ö sytuacji. W do┼Ťwiadczeniu jednostek, kt├│rych oczami ogl─ůdamy kulisy rewolucji przemys┼éowej, by┼éa to poprawa warunk├│w materialnych, szansa na zdobycie wykszta┼écenia czy do┼é─ůczanie do zwi─ůzk├│w zawodowych w okresie dorastania. Z perspektywy zbiorowego bohatera ksi─ů┼╝ki: wprowadzane prawa, a przede wszystkim mechanizmy ich skuteczniejszego egzekwowania.
Mimo to lektura mo┼╝e wywo┼éa─ç poczucie bezsilno┼Ťci wobec globalnego charakteru wsp├│┼éczesnej pracy dzieci. O ile przekonuj─ůce wydaje si─Ö za┼éo┼╝enie, ┼╝e ÔÇ×da┼éoby si─ÖÔÇŁ z niej zrezygnowa─ç, to trudniej wyobrazi─ç sobie, jak mia┼éoby obecnie do tego doj┼Ť─ç. Korporacje wykorzystuj─ůce prac─Ö dzieci przypominaj─ů XIX-wiecznych w┼éa┼Ťcicieli fabryk, kt├│rzy odpowiedzialno┼Ť─ç za zatrudnianie nieletnich zrzucaj─ů na stoj─ůcych ni┼╝ej w hierarchii zarz─ůdc├│w. Pozostaje pytanie: jak bardzo w takim razie my przypominamy wy┼╝sze klasy wiktoria┼äskiego spo┼éecze┼ästwa, nie zadaj─ůc pyta┼ä o pochodzenie naszych telefon├│w kom├│rkowych czy kawy?
***

Dzia┼éalno┼Ť─ç Kontaktu mo┼╝na wspiera─ç finansowo w┬áserwisie┬áPatronite.

Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego┬áinternetowego wydania┬áKontaktu mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

***

Polecamy tak┼╝e:

Krwawe awokado ÔÇô fetyszyzm towarowy nowej klasy ┼Ťredniej

Po gorszej stronie ┼╝ycia. O ÔÇ×WykluczonychÔÇŁ Artura Domos┼éawskiego

Wszyscy albo nikt

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś