Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Lambert: Nowe szanse nowej szko艂y

Du偶o m贸wi si臋 o rosn膮cej liczbie uczni贸w, kt贸rzy przedwcze艣nie porzucaj膮 edukacj臋. Chcieliby艣my sprawi膰, by szko艂a ka偶demu dawa艂a umiej臋tno艣ci pozwalaj膮ce na uczestnictwo w systemie pracy, w spo艂ecze艅stwie.

 

ilustr.: JanLibera


 
O edukacyjnej polityce Unii Europejskiej z Jean Lambert, brytyjsk膮 pos艂ank膮 do Parlamentu Europejskiego z ramienia Zielonych, rozmawiaj膮 Jaros艂aw Zi贸艂kowski i Mateusz Luft.
 
W polskiej dyskusji na temat edukacji zwraca si臋 cz臋sto uwag臋 na fakt, 偶e powinni艣my przed ni膮 stawia膰 cele inne, ni偶 wy艂膮cznie zaspokojenie potrzeb rynku pracy. Jak wygl膮da ta dyskusja z perspektywy Parlamentu Europejskiego?
Z pewno艣ci膮 cz臋艣膰 dyskusji o edukacji w Parlamencie obraca si臋 w艂a艣nie wok贸艂 rynku pracy. M贸wi si臋 o tym, w jaki spos贸b rynek powinien uczestniczy膰 w planowaniu edukacji, o umiej臋tno艣ciach, kt贸rych mo偶e w okre艣lonych sektorach brakowa膰.
 
Czy nie jest troch臋 tak, 偶e kwestie rynkowe monopolizuj膮 t臋 debat臋?
Zdecydowanie nie. Du偶o m贸wi si臋 r贸wnie偶 o rosn膮cej liczbie uczni贸w, kt贸rzy przedwcze艣nie porzucaj膮 edukacj臋, przestaj膮 chodzi膰 do szko艂y. Chcieliby艣my obni偶y膰 ten odsetek, sprawi膰, by szko艂a ka偶demu dawa艂a umiej臋tno艣ci pozwalaj膮ce na uczestnictwo w systemie pracy, w spo艂ecze艅stwie.
 
Ale znowu tu chodzi wy艂膮cznie o umiej臋tno艣ci skrojone z my艣l膮 o wykonywaniu konkretnych zawod贸w?
Nie tylko. Poruszamy te偶 kwesti臋 tak zwanych 鈥瀠miej臋tno艣ci 偶yciowych鈥. Przygl膮daj膮c si臋 rynkowi pracy mo偶emy dzi艣 przewidywa膰, 偶e ludzie b臋d膮 w przysz艂o艣ci zmienia膰 prac臋 cz臋艣ciej ni偶 wcze艣niejsze pokolenia. I co nie mniej wa偶ne, zmienia膰 b臋d膮 nie tylko pracodawc臋, ale czasem tak偶e i zaw贸d, b臋d膮 si臋 przekwalifikowywa膰.
Na poziomie Unii Europejskiej znacznie mniej dyskutuje si臋 o filozoficznym wymiarze edukacji. My艣l臋, 偶e dyskusja taka odgrywa wi臋ksza rol臋 w debatach narodowych. A poniewa偶 Unia przede wszystkim ma wp艂yw na polityk臋 zatrudnienia, to te偶 st膮d 艂atwiej wywiera膰 w niej nacisk na funkcjonalno艣膰 edukacji, zapominaj膮c o rado艣ci p艂yn膮cej ze zdobywania wiedzy.
 
呕eby jednak doceni膰 pi臋kno wiedzy trzeba mie膰 poczucie bezpiecze艅stwa finansowego.
To prawda. Studenci uniwersytet贸w w Anglii i Walii p艂ac膮 fortun臋 za czesne i ko艅cz膮 studia z wielkim d艂ugiem. Z ich perspektywy pytanie o to gdzie znajd膮 si臋 na rynku pracy po studiach jest uzasadnione. Cho膰 pod wzgl臋dem op艂at za studia, kraje UE r贸偶ni膮 si臋 znacz膮co.
 
Wr贸膰my do Parlamentu. Wspomnia艂a pani o tym, 偶e ten 鈥瀎ilozoficzny鈥 czy te偶 鈥瀊ardziej 偶yciowy鈥 wymiar edukacji daje zdolno艣膰 dostosowania si臋 do zmieniaj膮cych si臋 warunk贸w. Mamy wra偶enie, 偶e to jednak jest kolejny, bardziej z艂o偶ony argument na rzecz rynku.
Mo偶e doprecyzuj臋. Edukacja poza wszystkim innym powinna dawa膰 ludziom mo偶liwo艣膰 spe艂niania si臋. Edukacja powinna rozwija膰 ca艂膮 osob臋, zwraca膰 uwag臋 na jej zainteresowania. Ju偶 dzi艣 widzimy, 偶e ludzie sp臋dzaj膮 coraz wi臋cej czasu szukaj膮c pierwszej pracy, albo te偶 d艂u偶ej ni偶 kiedy艣 s膮 bezrobotni po utracie wcze艣niejszego zatrudnienia. Musimy dawa膰 im co艣 od pracy niezale偶nego, co b臋dzie budowa艂o ich poczucie warto艣ci. Chodzi o to, by cz艂owiek zawsze m贸g艂 zaj膮膰 si臋 czym艣, a co jest niezale偶ne od tego, jak postrzegaj膮 go inni ludzie.
 
Kto艣 m贸g艂by zarzuci膰 temu pogl膮dowi pi臋knoduchostwo.
Wtedy mo偶emy wr贸ci膰 do tego, o czym ju偶 m贸wili艣my. Nie wiemy, w jak膮 stron臋 id膮 zmiany, nie wiemy wi臋c te偶, jakie umiej臋tno艣ci b臋d膮 w przysz艂o艣ci potrzebne. Rozwijajmy ich wi臋c mo偶liwie du偶o. Kiedy艣 kr贸lowa艂 pogl膮d, 偶e ka偶dy powinien zosta膰 in偶ynierem. Teraz ju偶 jednak wiemy, 偶e to wcale nie gwarantuje to sukcesu jednostki i spo艂ecze艅stwa, 偶e zaniedbujemy w ten spos贸b inne wa偶ne umiej臋tno艣ci.
 
Sytuacja na angielskich uniwersytetach pokazuje jednak, 偶e uwzgl臋dnienie w edukacji tego 鈥瀎ilozoficznego鈥 wymiaru nie zacznie si臋 na poziomie jednostkowym, musi wychodzi膰 od pa艅stwa.
Debata w tej sprawie wci膮偶 si臋 rozwija. Cz臋艣膰 kwestii op艂at za studia kr臋ci si臋 wok贸艂 pytania o to, kto powinien p艂aci膰 za wy偶sze wykszta艂cenie. Zwolennicy pe艂nego czesnego m贸wi膮, 偶e ludzie z wy偶szym wykszta艂ceniem zdobywaj膮 lepiej p艂atne miejsca pracy. Ta logika sama si臋 jednak unicestwia, bowiem im wi臋cej ludzi ma wy偶sze wykszta艂cenie, tym bardziej spada warto艣膰 dyplomu, spada te偶 oczekiwana wysoko艣膰 pobor贸w absolwenta studi贸w.
 
Ciekawe, 偶e mimo tego mechanizmu zwi臋kszanie ilo艣ci student贸w traktowano w Europie przez d艂ugi czas jako niemal jedyn膮 odpowied藕 na problemy zatrudnienia.
To wr臋cz niesamowite, 偶e mechanizm, o kt贸rym wspomnia艂am dostrzegli wszyscy poza lud藕mi tworz膮cymi polityk臋 pa艅stw Unii. Op艂aty za studia oddalaj膮 edukacj臋 od idea艂u, w kt贸rym jest ona dobrem wsp贸lnym i z kt贸rego efekt贸w korzysta ca艂e spo艂ecze艅stwo. Jak ju偶 zreszt膮 m贸wi艂am, w Europie ta sprawa jest traktowana r贸偶nie. W czasie gdy w Anglii zwi臋ksza si臋 czesne, Niemcy od niego odchodz膮 na rzecz finansowania szkolnictwa wy偶szego z podatk贸w.
To do艣膰 zabawne, ale pozytywnym rezultatem zwi臋kszenia czesnego w Anglii jest to, 偶e coraz wi臋ksza grupa m艂odzie偶y decyduje si臋 na studia za granic膮. Okazuje si臋, 偶e skoro w krajach Unii systemy edukacyjne traktuj膮 ich tak samo jak miejscowych, mo偶e nie jest z艂ym pomys艂em wyjecha膰 na studia do Holandii. W ten spos贸b brytyjski rz膮d 鈥 ca艂kiem niechc膮cy 鈥 zdo艂a艂 obali膰 kilka barier.
 
Edukacja to jednak nie tylko studia m艂odzie偶y, to te偶 kszta艂cenie ustawiczne. Tej idei zarzuca si臋 cz臋sto, 偶e nie zwi臋ksza szans ludzi naprawd臋 potrzebuj膮cych, a dociera raczej do ju偶 uprzywilejowanych.
W czasach kryzysu rz膮dy maj膮 tendencj臋 przerzucania tych wydatk贸w na obywateli, co sprawia, 偶e faktycznie przekwalifikowuj膮 si臋 tylko ci, kt贸rych i tak na to sta膰. Je艣li bowiem mamy dobr膮 prac臋, mo偶emy zapewne uzyska膰 od pracodawcy kilka godzin tygodniowo na kursy doszkalaj膮ce. A na taki luksus zupe艂nie nie mo偶e sobie pozwoli膰 kto艣, kto by w og贸le m贸c si臋 utrzyma膰, chwyta si臋 dodatkowych zaj臋膰. To na pewno du偶e wyzwanie.
W odpowiedzi na ten problem Unia stara si臋 tak organizowa膰 szkolenia, by przyk艂adowo p艂aci膰 przy okazji za opiek臋 nad dzie膰mi ich uczestnik贸w. Ci ludzie cz臋sto bez tej pomocy nie mogliby nawet my艣le膰 o udziale w oferowanych przez nas programach. I w wielu miejscach 鈥 na przyk艂ad w moim londy艅skim okr臋gu wyborczym 鈥 naprawd臋 uda艂o si臋 pom贸c ludziom w nauce j臋zyk贸w, rozwijaniu umiej臋tno艣ci komputerowych. Wyposa偶ono ich w naprawd臋 podstawowe narz臋dzia decyduj膮cych o sile jednostki na rynku pracy.
 
Czy o tych programach m贸wi si臋 w Parlamencie tak偶e w kontek艣cie wysokich wska藕nik贸w bezrobocia?
Na pewno. Odsetek bezrobocia w Hiszpanii, Grecji i innych krajach jest przera偶aj膮cy 鈥 je艣li ma si臋 mniej ni偶 pi臋膰dziesi膮t procent szans na zdobycie pierwszej pracy, to jest to 偶yciowy dramat. Ro艣nie dzi艣 nacisk na kierowanie pieni臋dzy do ludzi w m艂odym wieku, dopiero zaczynaj膮cych samodzielne 偶ycie. Chodzi tu przede wszystkim o pomaganie w zdobywaniu pracy.
 
A czy programy wspierania m艂odych i edukacja ustawiczna nie s膮 celami, kt贸re przypadkiem konkuruj膮 o te same pieni膮dze?
Wiadomo, 偶e w tej dziedzinie pieni膮dze s膮 mniejsze ni偶 by艣my chcieli. Faktem jest te偶 to, 偶e du偶a ich cz臋艣膰 idzie do m艂odych, co w oczywisty zmniejsza fundusze na prowadzenie edukacji ustawicznej. Niekt贸re z pa艅stw cz艂onkowskich podj臋艂y zreszt膮 t臋 decyzj臋 niezale偶nie. Przyk艂adowo Wielka Brytania pod poprzednim rz膮dem zdecydowa艂a, 偶e b臋dzie k艂ad艂a nacisk na finansowe wsparcie m艂odych na rynku pracy, a wiele program贸w dla doros艂ych zosta艂o w zwi膮zku z tym zamkni臋tych.
 
Czy jednak programy skierowane do m艂odych ludzi mog膮 zmieni膰 ich sytuacj臋, skoro sytuacja na rynku pracy jest w wielu krajach niezmiennie dramatyczna?
Skuteczno艣膰 tych program贸w jest rzeczywi艣cie ograniczona. Kiedy jako Zieloni proponowali艣my Europejsk膮 Gwarancj臋 dla M艂odych naszym celem by艂o przede wszystkim utrzymywanie m艂odych w takim lub innym powi膮zaniu z rynkiem, bo powr贸t do pracy po d艂u偶szym jej braku jest zawsze bardzo trudny. Przy decyzjach o finansach trzeba oczywi艣cie bra膰 pod uwag臋 to, gdzie mog膮 pojawi膰 si臋 stanowiska pracy. Z jednej strony mo偶emy podejmowa膰 decyzje bazuj膮c je na tym, 偶e mniej ludzi pracuje i powinni艣my znale藕膰 spos贸b na zaj臋cie ich w inny spos贸b. Z drugiej strony mo偶emy dostrzega膰 nowe szanse i stawia膰 na wsp贸艂prac臋 pa艅stw i sektora prywatnego w inwestowaniu w przedsi臋wzi臋cia, kt贸re mog膮 tworzy膰 ca艂kiem nowe miejsca pracy.
Komisja celuje zw艂aszcza w tworzeniu miejsc pracy w tak zwanej 鈥瀦ielonej gospodarce鈥, ale tak偶e w sektorze opieki zdrowotnej, bowiem spo艂ecze艅stwo si臋 starzeje i w tej dziedzinie popyt na prac臋 b臋dzie na pewno r贸s艂. W tych sektorach b臋d膮 potrzebne inwestycje pa艅stwowe, ale wiemy te偶, 偶e prywatny kapita艂 jest sk艂onny do wsp贸艂pracy. Problem w tym, 偶e biznes nie koniecznie czuje, 偶e ta wsp贸艂praca jest bezpieczna.
 
Dlaczego?
Inwestorzy chc膮 zna膰 jasne, d艂ugoterminowe plany. Rz膮dy i Unia powinny dawa膰 czytelne sygna艂y, a pojawi艂yby si臋 pieni膮dze i miejsca pracy. W Wielkiej Brytanii mieli艣my problem z energi膮 s艂oneczn膮 鈥 rz膮d najpierw hojnie p艂aci艂 za produkowan膮 energi臋, wi臋c na dachach prywatnych dom贸w pojawi艂o si臋 du偶o paneli s艂onecznych. Po pewnym czasie rz膮d stwierdzi艂 jednak, 偶e by艂 zbyt hojny i zmniejszy艂 stawki zakupu energii. Ta decyzja zabi艂a wiele miejsc pracy w przemy艣le, kt贸ry dopiero zaczyna艂 si臋 rozkr臋ca膰. To pokazuje, 偶e miejsca pracy s膮 niszczone nie tylko przez rynki finansowe, ale tak偶e przez niezdecydowanie rz膮d贸w.
 
Pozostaje jeszcze sprawa wczesnej edukacji…
Ta sprawa na poziomie europejskim sta艂a si臋 szczeg贸lnie istotna zw艂aszcza w czasie prezydencji Belgii. Interesuj膮 nas szczeg贸lnie dzieci z rodzin ubogich. Pod wieloma wzgl臋dami ich szanse 偶yciowe s膮 ograniczone zanim jeszcze p贸jd膮 do szko艂y. By im pom贸c, trzeba poprawi膰 jako艣膰 us艂ug dost臋pnych dla ich rodzic贸w 鈥 opieki nad dzie膰mi, edukacji przedszkolnej, opieki zdrowotnej. Jako nauczyciel wiem, 偶e o wiele 艂atwiej wesprze膰 rozw贸j dzieci gdy s膮 ma艂e, ni偶 kiedy osi膮gaj膮 wiek jedenastu, czy dwunastu lat, do艣wiadczaj膮c ju偶 po drodze wielu pora偶ek szkolnych.
 
Jak sprawa wczesnej edukacji wygl膮da w Wielkiej Brytanii?
Sytuacja jest u nas z艂o偶ona. Poprzedni rz膮d prowadzi艂 program o nazwie Sure Start, kt贸ry by艂 rzeczywi艣cie skierowany do najbardziej potrzebuj膮cych dzieci. Koncentrowa艂 si臋 on na najbardziej podstawowych sprawach 鈥 od偶ywianiu, zdrowiu i bezpiecze艅stwie w domu. Obecny rz膮d tnie 艣rodki na takie programy. Nie wiem jednak co dok艂adnie my艣le膰 o stanowisku rz膮du w tej sprawie 鈥 z drugiej bowiem strony zacz膮艂 on przekazywa膰 wi臋cej pieni臋dzy na wsparcia opieki nad dzie膰mi, co jest jednak spowodowane g艂贸wnie obaw膮 utraty g艂os贸w kobiet, kt贸re nie mog膮 pracowa膰, je艣li dost臋pno艣膰 opieki nad dzie膰mi jest niska.
 
Jean Lambert 鈥 brytyjska europos艂anka, nieprzerwanie od 1999 roku. Jej dzia艂ania koncentruj膮 si臋 na takich sferach jak walka z wykluczeniem spo艂ecznym, prawo pracy, zwi膮zki zawodowe czy prawa uchod藕c贸w. Przez wiele lat pracowa艂a jako nauczycielka w szkole.
 
Jean Lambert by艂a panelistk膮 na Kongresie Europa Spo艂eczna, kt贸re to wydarzenie 鈥濳ontakt鈥澛爋bj膮艂 patronatem medialnym.
 
UWAGA! W czasie wakacji internetowa ods艂ona 鈥濳ontaktu鈥 b臋dzie ukazywa膰 si臋 raz na dwa tygodnie 鈥 co drugi poniedzia艂ek. Serdecznie zapraszamy do lektury!

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij